Monday, September 24, 2018

Guizaquia eta lehoia pasiuz bidean. (Fabulea ganic Esopo)

Guizaquia eta lehoia pasiuz bidean

Egun batean guizaqui batec compainian kin lehoi bat eguiten zuten itzuli bat bidean zehar. Guizaquiac ziotson lehoiari zembat hobe, zembat arguiago eta zembat ahaltsuago ziren guizaquiac ezi lehoiac! Baina lehoiac ere erantzun zion ezen lehoiac dira izaera hobeco, arguiago eta bien relationean ahaltsuago ezi guizaquiac. Eta halan jarraitzen zuten pasioan, esanic bakoitzac berea.

Momentu batean guizaqui gazteac hurrreratu eta zuen eracutsi ki animalia estatua bat zegoena bide ondoan.  Estatuac zuen eracusten guizaqui bat zuela ventzutzen lehoi bat. Harrotu zen guizaquia eta ziotson lehoiari: "Hara, ikusten duc nola gu garen hobeac ezi zuec"? Orduan regueac e animaliac erantzun zuen: "Baldin jaquin izan baguenu eraiquitzen estatuac, ikusico hintuzque guizaqui asco an erpe zorrotzac e lehoiac"!

Nire adisquide tchiquiac, izaite bakoitzac ba du bere onac eta tcharrac bere aldean eta horrexegatic behar da respeta gaitezen eta maithe dezagun zernahi daucagun gure inguruan.

Wednesday, June 13, 2018

Lexicoaren bihurgune trompagarriac

Herria Baionaco astecariaren azquenecoan (ekainaren 7coa) academico Jean Luis Davant zuberotarra dathor xuxentzera eguin zuen okerra, esaten duelaric "otoi barka" zeren trompatu bait zen ez consultatzea gatic aitzinetic izquiatu zuena. Edozelan ere ba daquigu edozein gutarico, batbedera dela equivocatzen noizbait baino guehiagotan bizitzan.

Izquiriatu bait zuen academico Davantec ze

iheslari zela déserteur 
eta 
ihesliar zela réfugié

eta orain du xuxentzen goico oker hori zeren correctoa zena da

iheslari zela réfugié
eta 
ihesliar zela desérteur 

Verba batean confunditu zela. Ez da edozelan ere harritzeco izatea Davantec edo edozeinec holaco confutioneric zeren horco vocabularioa da guezurrezcoa (zein lehena edo ere bigarren versionecoa) eta expressuqui de facto inventatua jaquinic aguiriqui gainera dela prevaricatzen.

Nic eta beste euscaldun ascoc ba daquigu euscararen baitharic zer den desertorea eta berdin refuxiatua zein bi hitz horiec diren casualqui hitz internationalac eta amancommunac an occitenteco mintzaira asco, nola ere euscaraz.

Behar litzateque, nire aburuz, lexicoaren criterioen doitzea edo recyclaia berehala evitatzeco holaco desmasia inaceptableac non edozein -ez soilic Davant izanic ere academico- trompatuco da facilqui noiz ez duqueen memoria arras ona atchiquitzeco tchuletario luzea. Nolanahi holaco bekatu venial ttipi horren aitzinean asqui zuqueen academico Davantec escatzea disculpac eta ez ordea "otoi barka" lazgarri hori. Nic aisa disculpatzen nuque zeren guertha daquioque edozeini edo ere guztioi.



Tuesday, June 12, 2018

Ba da harrigarria, ulertzeco razionalqui quasic impossiblea

Uletzeco gaitz litzateque aisa (edo litzateque impossible ulertzeco) ezen esateraco Finlandiaco, Japoniaco, Russiaco, Chinaco, Georgiaco, ... edo edonongo athleta batec zeinac pasatu dituen haimbat urthe sport batean nola gainera chapeldun eta lehen nivel gora hortan, horrec athleta delaco relevanteac ez lequiqueen izena practicatu duen sportarena. Litzateque simplequi impossible sinhestecoa hori ezen athleta horrec ez lequiqueela "correctoqui" izena bere hizcuntza propioan hain delaco sportarena.

Euscaraz baina, harrigarriqui, guertatzen dira holacoac. Atzo bertan ikusi guenuen an EITB  nola Koteto Ezcurrac ez zequien "correctoqui" bere laurhamar ta bost (45) urtheco adinean izena e practicatu duen kirola zein practicatu duen gainera 28 urthe luzez. Nahiz Koteto Ezcurrac daquien euscaraz mintzatzen ederqui ongui ezen ezein problemaric gabe expresatzeco.

Esan bait zuen jocatu duela 28 urthez
remontean 
noiz aitzitic dioen Academiac ze horrec sportac duela euscaraz izena
erremontea.
Ba al du horrec explicatione medianoqui edo nahiago bada minimoqui razonablea. Nola da possible hori aguitzea?

Koteto remontistaren (remontedun?, nola pentsiodun?) legue phoneticoac nola berdin egungo beste euscaldun guztionac ez dira nolacoac ziren XIII. mendeco euscaldunenac, evolucionatzen dugu nahi ala ez ziurqui.

Niretzat horrec du eracusten clarqui ze remonte verbea euscaraz dela hain euscarazco nola gutienic den erremonte hitza.

Zein izan liteque baina horren explicationea? Non dago Academia holacoetan eta bestelatsucoetan? Non da autocritiquea? Non explicationea zor zaiguna? Zergatic behar da mespretchatu destainez populua, euscaldun real indefensoac?

Thursday, June 07, 2018

Refusatzen escura dauzcagun auquera onenac?

Nola bait dut iracurtzen, Donostiaco Kursaal jaureguian 2016co abenduaren 17an bilduric Europaco hirurhamar -30- hizcuntza gutituren recuperationean lan eguiten duten 100dic gora eraguilec aurqueztu zuten

Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Protokoloa

Pensaquetan jarriric buruz titulu hori zait ethorri gogora ezen errazqui izan ahal zatequeela ere honela zein auquerac ez du transgreditzen ezein norma establecitu bizic du aberasten informationearen sequentzia

Protokoloa Bermatzeko Hizkuntza Eskubideak

edo nahiago balitz oraino ere hontara, oraingoan poxi bat transgredituric zembait "oraingo norma"

Protokoloa Bermatzeko Eskubideak e Hizkuntzak

Hiru auquerac ditut ikusten berdin valioco quantivoqui baina ordea qualitativoqui differente. Eguiten othe daroagu praxian euscalzaleac, zein bait dago gure escu, auqueratzea bide onena arté dauzcagun auquera differenteac? Ez othe dugu refusatzen auquera onenac eta hartzen -inconscientequi?- auquera gutiago onac?

Thursday, May 31, 2018

Eguiaren izenean ez du nehorc ukatu ahal izango

Iracurriric barbaritate inaceptable bat prensan occurritu zait ondoco reflexionea. Seguru nago ze topatu ahal direla ingles hiztun haimbat zeinec ez duten bereizten claritatez differentzia dagoena arté bi hitz hauec renovation eta innovation. Baina horrec ez du ecartzen edo eracartzen ez direnic bi hitz differente dutenac bakotzac bere leku eta positione propioa an hizteguia.

Berdintsuqui euscaldunen artean bi hitz ingles horiec (casu hontan auqueraturic ingles varianteac) zein diren amancommunac haimbat hizcuntza europeotan berdin dira ere halabeharrez euscaraz erabiliac. Noiz impossible da aurquitzea euscaldun bat bera (delaric edozein dialectotacoa) zeinac ez dituen ezagutzen (eta ere erabiltzen) renovatione (edo renovazio?) eta innovatione (edo innovazio?) euscal verbac. Ez al da hori eguia inukatuzcoa? Eguiaren izenean norc duque hori ukatuco? Mintza bedi holacoa.

Batzuc ukaturic euscaldunon euscara reala berdinqui gaituzte ukatzen gu euscaldun realac, ordea zeren arrazoiz? Ez al du merezi euscara realac errespetua nola ere guc egungo euscaldun realoc?

Sunday, May 27, 2018

Ezinbestean edo convencimentuz?, SVO

Esan ohi daroe batzuc ze phraseac formatzeco structura syntactico guehien erabilia euscaraz dela SOV non referitzen diren acronymoan buruz Subjectua, Objectua eta Verbua. Hori da esan ohi dena baina ikusi da ze ascotan erabiliric hori structura syntacticoa sortzen direla phrase ez-asqui nivel aceptableac informativoqui, direnac lar complicatuac izaiteco ulertuac aisa. Eta azquen aldian ascotan remediatzeco handicap hori promocionatu ohi daroe VOS structurea zeren ez dute onhartu nahi informativoqui onena den auquera syntacticoa dela SVO. Beraz, hiru horiec escura daudenac.

Gaur iracurri ahal izan dugu ostera interneten (Naiz-en) aphur bat harrigarriqui ondocoa, zeren bait da SVO auquera rechazatuan emana

Zehatz eta ahaltsu, Jokin Altunak jantzi du Buruz Buruko txapela (14-22)

hemen da

S, subjectua da (Jokin Altunak)
V, verbua (jantzi du)
O, objectua (Buruz Buruko txapela)

Ikus dezagun casuraco titular hori beste forma bietan
an SOV structura syntacticoa, honelaxe

Zehatz eta ahaltsu, Jokin Altunak Buruz Buruko txapela (14-22) jantzi du

edo baita VOS structuran, honela 

           Zehatz eta ahaltsu, jantzi du Buruz Buruko txapela (14-22) Jokin Altunak

Hor auqueratu den SVO izanic ezinbestez edo casualitatez edo gogoz contra da total normala eta ere onena informativoqui. Bai, ezta?

Monday, May 21, 2018

Harrigarri eta bitchi ere ba da

Harrigarri eguiten zait ikustea nola phrase edo titular asco eman ahal diren ere modu symmetricoan. Esateraco hau titularra
  • Euskal zinema Iparraldetik garatu nahi duen proiektua sortu berri da
hemen goicoa emanic symmetricoqui
  • Sortu berri da proiektua zeinak nahi duen garatu Euskal zinema Iparraldetik 
Ez al da ere harrigarri?. Informatzen da erabiliric auquera informatico symmetricoac.

Wednesday, May 16, 2018

Patrimonio humano guztia da artificiala edo guizonac sortua

Nahizta artificial hitzac ba duen behintzat batzutan sunda nagativo bat ascotan realqui eta realitate socialean da oso positivo eta mesedegarri humanitate osoarentzat malgre izan artificiala edo guizonec eguina. Halan argui electricoa da artificiala zeren lehenago casuraco naturala zen gauen egoitea ilunetan. Halan ere berdinqui inventatu zenean Mesopotamian scritura cuneiformea zen invento artificial bat baina luzarora eta orduntche ekarri deraucu humanoei on asco guizaemacumeoi zeinta ez luque munduac gaurregun funcionatuco scritura gabe. Beraz, edozein invento (izanic ere bortchaz edo halabeharrez artificial zeren invento guztiac dira guizonac sortuac ez zeudenac lehenago) da on baldin laguntzen badu aurrera eguiten hain delaco edozein puntutan edo arlotan, edozein hain delacoan. Baldin on eta provetchugarri bada da on eta positivo, provetchagarri, tchalogarri, esquertzeco, ... etc.

Halan hau titularra (Gara eguncaria, asteazquena 16 maiatza 2018, 26 or)

ETBko 41 langileren kontratuak mugagabe bihurtzea lortu du LABek 

hori titularra baldin nic ipintzen banu beste mondu hontara redactatua 

LABek lortu du mugagabe bihurtzea ETBko 41 langileren kontratuak
edo 
             LABek lortu du mugagabe bihurtzea kontratuak hon ETBko 41 langile

Seguruenez haimbatec errango leraucate ze behintzat hori azqueneco auquera horrec ez duela valio zeren da artificiala eta orain arte inexistentea euscaraz delaco "hon" particula prepositivo hori. Baina nola esana dudan zer munta du horrec izateac artificial refusatzeco inventu positivo bat eta mesedegarria? Ez al gagoz ba alde progressua?, eta hobecuntzea tzat gu?

Reizquiriatuco dut hemen goian izan dena ditulua gaurco commentario hontan:

Patrimonio humano guztia da artificiala edo guizonac sortua.

Tuesday, May 15, 2018

Possible da eta litzateque errazago

Hau titularra
7.200 euroko isuna ezarri diete 12 laguni Santo Tomasetan Ursula txerria defendatzeko ekintzagatik
possiblea litzateque ere baldin balego vorondateric honela
7.200 euroko isuna ezarri diete 12 laguni zatio ekintza defendatzeko Santo Tomasetan Ursula txerria
Holaco particulac -zatio- erabiliac dira euscara mintzatuan baina destainez ez dira erabili nahi izquiriatzecotan nahiz izan arras positivoac eta mesedegarriac. Zer tcharric luque zatio-c? noiz gainera litzatequeen total mesedeco nola noiz den erabilia euscara mintzatuan ganic euscaldunac.

Saturday, May 12, 2018

Hizteguiec haize emaiten guezurrari

Mire eguinic nago, nahiz badaquidan zein indar handica daucan egun ere purismo lexicalac, ikusiric nola euscal hizteguiec deraucoten emaiten guezurrari sostengu, haize eta tchalo jaquinic gainera (eta hori da tcharrena) ari direla hedatzen guezurra, casu hontan guezur lexicala.

Halan jaquinic ere ze euscaraz erabiltzen dela bakarric
rugby
hitza, dute ipinten hizteguietan dela esaten (eta behar dela esan) euscaraz
errugbi

Inglesez da rugby,
frantzesez rugby,
alemanez Rugby,
italianoz rugby,
gaztelaniaz rugby.

Aguiri da ze horiec ez duquetela ezagutzen gure Herria edo Populua respectuz lexicoa (zein casu hontan ez da sinhesgarria, behintzat nic ez dut sinhesten ze horiec ez daquitela nola erraiten den hitz hori euscararen universo osoan) baina nahi dutela zabaldu eta hedatu guezurra (casu hontan guezur lexicala) zein hori eguitea da irresponsabilitate falta handia baino graveago tzat hizteguiguintza egoqui eta reala. Da praxis hori inadmisiblea eta behar luque izan ere repatua hitz concretu hori eta horrelatsucoac daudenac sartuac hizteguietan nabarmenqui tarrapataca guezurraren puruz edo indarrez. Zein litzateque horien defensa indefendiblea, defendatzeco guezur holacoac? Nehorc deus apportatu ahal balu on litzateque aguertzea horien jarrera zen datequeen halan actuatzeco.

Saturday, May 05, 2018

Hitz egoquien importantzia handia eta ere transcendentala

Atzo ostirala nenthorrena automobilean Iruñetic etchera entzunic radioa Euskadi Irratia non commentatzen zen Camboco Arnagaco Declarationea erraiten zuten han radioan zeuden bi commentaristac (izenic ez zait gogoratzen) ze berradiskidetze terminoa zegoela tcharto erabilia zeren inorc (behintzat horiec commentarista biac erran zutenez explicitoqui) ez dauca zertan adisquidetu edo berradisquidetu beharric nehorequin nehorc. Ni ere personalqui bat nathor apreciatione horrequin kin bi commentaristac radioan ari zirenac.

Baina problemea, eta ez soil affaera edo arazoa, da problemea ze ez zuela erraiten Arnagaco Declarationeac nahi zuqueena erran (reconciliationea) baizic-ze zuela erraiten nahi ez zutena (berrasquidetzea). Ez gara hasico explicatu nahiric zer duen adierazten berrasquidetu verbeac zeren bi commentarista horiec nola edozein euscaldun naturalec duen ulertzen ze berrasquidetu da berreriro adisquidetu, berriro izan lagunac edo nahiago bada lagun onac.

Baina reconciliatu da differente ganic berrasdisquidetu, antzic ere ez daucate significantzaz, ez dira antzecoac ere. Hara zer dioen buruz hitz hori Oxfor universitateco hizteguiac.

reconciliation 
1 an end to a disagreement and the start of a good relationship again

2 the process of making it possible for two different ideas, facts, etc. to exis together without being opposed to each other

Halan
euscarazco textuac dakar berradiskidetze prozesua,
gaztelaniazcoac proceso de reconciliación,
inglesezcoac a process of reconciliation,
eta frantzesezcoac un processus de réconciliation.

Nola ikusi ahal da link hontan

Sarri ethortzen zait gogora zer esan zidan Xabier Amuritza lagunac noiz escatu neraucon ea eguingo zidan nire liburuco editione revisatuaren reeditionearen prologoa non liburuan (Euskararen arrotzhitzak, 2001) datozen 22.000 hitz direnac elkarren lexicalqui coincidenteac an euscaraz, aleman, ingles, frantzes, italiano, portugues eta russo. Esan zidan Xabier Amuritzac baina Erramun zertan habil eguiten horrenbeste comparantza haimbat hizcuntzequin? Hara, nahico duc verba bat euscaraz erabiltea eta coincidente izatea gaztelaniaz, frantzesez eta inglesez.

Ez al da hori guertatzen kin reconciliatione hitza, eta beste etc luze asco?


Bestalde, declarationearen izena da officialqui holan

euscaraz Arnagako Adierazpena

gaztelaniaz Declaración de Arnaga

inglesez Arnaga Declaration

frantzesez Declaration d'Arnaga

Ez al da (hemen ere) euscaraz ezagunago eta naturalago declaratione (nahiago balitz, deklarazio) hitza ezpaze adierazpena?  Bai, duda gabe eta euscararen heremu geographico guzian.




Friday, April 27, 2018

Compara dezagun titularrac buruz guertacari berbera

Dudalaric erosi eguncaria ikusi ditut ere titularrac hon beste alboco eguncariac. Halan

Berria
Amorrua eragin du epaiak 

Gara
Indignación porque el tribunal no considera violadores a "La Manada" 

Deia
El tribunal rebaja las penas para "La Manada" el no ver ni violencia ni intimidación

El Correo
La sentencia contra "La Manada" desata una ola de indignación al no apreciar violencia

Wednesday, April 25, 2018

Ataca gaiztoan nahiago auquera gutiago tcharra

Batzutan aurquitzen gara bizitzan aurrean auquerac non escura daucaguzèn auquerac guztiac dira tcharrac edo guc nahi ez ditugunac baina bortchatuac egon guindezque hartzera behartuac heietaric bat eta holacoetan nahiz izan disgustura hartzen dugun auquerea da gutiago tcharra edo behintzat ahal bada gutien tcharra.

Arguitu nahi dut goicoa kin exemplu bat nic asmatua. Eman dezagun ze Afganistango herrixca batean aurquitu dituztela culpable bi mutico 16 urthecoac. Sententzia da bietaric bat behar dela hil eta auqueratu behar duela zein bietaric hil behar den herrixcaco buruzaguiac non auqueratzen ez balu bat ordea biac hil behar liratequeen. Eman dezagu ere ze bi muticoetaric bat dela buruzaguiaren lehencusiaren semea eta bestea dela soil muticoaren ezagun bat ezezagun bat. Ni ziur nago ze applicaturic leguea hon auqueratu auquera gutien tcharra luqueela auqueratuco ezezagun urrun hori bere lehencusiaren semearena zeren bi auquerac dira tcharrac baina bat gutiago tcharra.

Halan dut iracurtzen prensan gaur buruz Virginia Imaz artistea, ondocoa

... hunkituta eskertu zuen errekonozimendua. 

Dudaric ez dago ze errekonozimendu hitza nahiago dut ze (Elhuyarrec dakarren) aintzatespen nahizta nic personalqui nahiago dut reconocimendu (edo, rekonozimendu, rekonozimentu) verbea. Hemen prensan antza aguindu eta manatu du zentzu commun onac dutelaric auqueratu siqueran auquera gutien tcharra, beharric.

Elhuyar hizteguiac ez dakar baina harrigarriqui (edo ez hain harrigarriqui) artean euscal hitzac errekonozimendu hitza (eta gutiago rekonozimendu). Zer errespetu dio Elhyarrec euscara realari?, euscaldunoc darabilgun euscarari? Da salagarria eta inadmitiblea, eroateco moducoa tribunaletara behintzat justificationeric emaiten ez duen ber.

Tuesday, April 17, 2018

Sobera difficultosoa ulertzeco fite eta aise

Ondoco titularra da sobera difficultosoa ulertzeco. Hara

Paueko jujeak euskoari buruz eman zuen epaiaren kontra jo du prefetak

On litzateque ze behintzat titularrac ez izaitea horren zailac ulertzen edo interpretatzen iracurlearentzat. Izaitea (behintzat titularrac) aise eta fite ulertzecoac ihardun beharric izan gabe ari izaiteco hemeneuticaren zurculuetan bilinbolaca.

Eguiten al da ahaleguinic hortaco?, aisago redactatzeco behintzat arten mass-mediaco profesionalac?

Zeintzu dira auquera hobegarriac hemen titularrean?

Friday, April 13, 2018

Orientatione bila noiz bait gaude despistaturic

Batzutan egoten gara desorientaturic ez dugularic ulertzen edo interpretatzen ongui ikusten duguna, non gauden ez daquigularic xuxen.

Halan iracurquetan ere suertatzen da hori, esateraco nic iracurriric bi hitz behin baino guehiagotan ez nituenac ulertzen xuxen joan naiz azquenean hizteguira nahiric orientatu neure burua jaquiteco ea zer demonio  diren hitz horiec direnac aguertzen paperean prensan tchitean pitean. Verba horiec dira

izapide eta egikaritu 

Jo dut Elhuyar hizteguietara curiositatez (esaten bait dute dela fidatzecoa) ea zer diratequeen horiec bi verboc gaztelaniaz. Hau da dakarrena Elhuyarrec (ikus hau eta hau)

izapide: tramite, tramitación, gestión 
eta 
egikaritu: cumplir, ejacutar 

Ohartu naiz nola esateraco Elhuyar edo berez cabuz edo xurupaturic dakarren informationea beste norbaiten ganic dituela hizteguiac total guezurrez infectuatuac, erran nahi baita betheric errorez, errore inadmissiblez. Zeren emendioz baina guezur inadmissible horiec? Non dago lexico amancommun internationala?

[Gogoratzen naiz nola Xabier Amuritza euscalzale relevantea mintzatzen zen (edo zuen izquiriatzen) buruz hizteguiac daudenac beteric infectionez, infectione lexicalez. Dirudienez seguitzen dute infectaturic oraino hortche. Ez al dute hizteguiac generalqui, salvu execptione execptionalac, reflexatu behar edo jaso hizteguietara realitatea sociologicoqui existitzen dena (eta constatu ahal dena nahi balitz) hain delaco hizcuntza preexistente batean?]

Thursday, April 05, 2018

Guezur eta deshonest

Ikusi nuelaric prensan (Gara, 27 martchoa 2018) interview bat eguina EIZIE traductoreen presidentesari aviatu nintzen tentuz iracurtzera. Ikusi nuen nola lehenbizitic Idoia Gilleneac presidentesa kexatzen zen esanez ze EIZIE zela elkarte baina ez tamalez behintzat oraino elkargo

Nola nic ez nuen ikusten differentziaric arten elkarte eta elkargo (nola esango dut, euscaldun guehienec) jo nuen interneten Elhuyar hizteguira esperantzaz han nuela ikasico zeozer buruz differentzia dagoena bi hitzon (edo conceptuen) artean. 

elkarte eta elkargo 

Halan ikusi dut ze tzat elkarte diola Elhuyarrec dela gaztelaniaz

1) unión, concordia; reunión, concordia

2) asociación, agrupación, comunidad, sociedad

aitzitic tzat elkargo dioena Elhyarrec da ondocoa

1) asociación, unión; colegio [profesional], colectividad

2) alianza, pacto

Ondoren iracurri dakarrena Elhuyarrec nire lehenbizico refexionea da ze hor dakarzan gaztelaniazco termino guztiac
(unión, concordia, reunión, concordia, asociación, agrupación, comunidad, sociedad / asociación, agrupación, colegio [profesional], colectividad)
direla ere existitzen euscaraz ezen direla ere euscarazco verbac. Ez al da esaten euscaraz ere esaten
unionea, concordia, reunionea, concordia, associationea, agrupacionea / associationea, agrupacionea, collegio [professionala], collectividatea?

Zein lista horretatic da euscarazco hitz erabilten ez dena?

Horrec erakusten eta iracasten dit niri ze ez dagoela euscararen eta euscaldunon reconocimenturic baina bai aitzitic mesprezua eta destaina lar handia. Escatzen da ondrautasun minimuna, ez soil humanoa baizic batez ere cientificoa, ethrri edo ez ethorri dagusaguna societatean acort edo desacort kin gure prejuzguac, casu hontan prejuzgu purista lexicalac.

Iruditzen zait ze holan jocatzea dela falsuqui jocatzea eta izatea deshonest. Jocatzea prevaricationez.

Wednesday, March 28, 2018

Refusatzea escura dauzcagun auquera onenac

Edozein arlotan ba dira bere rankingac non zerrendatzen diren direlaco elementuac normalean hoberenetic gutien hoberen direnera. Hori, esango nuque ze, eguin ahal dela arlo guehien edo guztietan.

Halandaze revista batean hon talde politico bat bere revista municipalean dut iracurri resaltaturic eta xurgaturic articulu osotic ondoco mezua. [Nola mezuan dagoen ipinita herriaren izena nic dut ipinico baina "bastidarren" nola herria horren izena balitz Bastida.]
Gobernu honek [municipalac] ez dau bastidarron diruen gestioa bastidarrekin konpartitu nahi.
Mezua iracurlearentzat ascoz hobetuz izan ahal zen baita beste auquera communicativoago hontan
Gobernu honek ez dau nahi konpartitu bastidarron diruen gestioa bastidarrokin.
Ez al da ranking batean lehenago aguertuco azquen auquera hau valoratua?. Hara bi auquerac elkarren ondoan,

Gobernu honek ez dau bastidarron diruen gestioa bastidarrekin konpartitu nahi
eta
Gobernu honek ez dau nahi konpartitu bastidarron diruen gestioa bastidarrokin.

Ez al ditugu refusatzen escura dauzcagun auquera onenac eta gainera efficacenac?

Sunday, March 18, 2018

Ez dateque asqui batzuentzat %100

Entzun dut egunoquin eguin diren manifestationeen inguruan nola, esateraco ETBn, darabilten soilic pentsiodun hitza adierazteco pensionista conceptua.

Nic daquidala nortzuc darabilten conceptu hori noiz verba eguin daroen euscaraz ez dute esaten secula pentsidun hitza baizic ze pensionista.

Academiaren hizteguiac -han beguiraturic- dakarren verbea da pentsiodun.

Zelan mespretcha dezaque Academiac horrembeste euscara reala eta ere implicitoqui euscal populua? Ez dut sinhesten nic izan ahal dela ignorantziaz baizic ze prevaricatuz zein ez den zilegui evidentequi. Halan da ze Academiac ere ba dauca bere responsabilitate ineludiblea, responsabilitate handia ez zabaltzeco guezurric jaquinaren gainean, bortcha bultzatuz har dezagun inexistetea existentetzat eta absorduqui existentea realitatean inexistentetzat.

Baldin pensionista bada %100 erabilten den hitza (ala ez da eguiazcoa apreciatione hori?), zergatic behar da asmatu pentsiodun inexistentea? Zein da dakargun mesedea inventu estrambotico horrec?

Tuesday, March 13, 2018

Corda bereco hitzac bai, synonymoac ez

Batzutan ohartzen naiz zein biziric dagoen purismoa, purismo lexicala euscaraz nahiz-ta batzuc uste daroen orain jada ez dagoela euscaraz purismo lexicalic.

Esateraco hiru verbo hauec, educatu, hezi eta bezatu hitzec deraucute eracusten clarqui ze oraino dela ukatzen euscara reala eta zeinbait hitz direla stigmatizatzen edo incluso condemnatzen eta ehotzen. Hiru hitzoc

-educatu, hezi, bezatu

dira bakoitza differente, bere significantza propio bakoitza.

Academiac dio bere azquen hizteguian ze educatu esateco darabilgun hezi.

Horrec opinioneac esan nahi du ze Academiac (eta ondorioz academicoec) hartzen dituztela bi hitz horiec synonymotzat zein ez den eguia evidentequi. Educatu da hitz bat dagoena hedaturic euscal dialecto eta varietate dialectal guztietan eta ondorioz duenac merezi bere lekua Academiaren hizteguian -esan nahi bait da duela hortaco zuzena zeren hitza bait da darabilguna euscaldunoc- nahizta guero izquiriatzaile bakoitzac duen erabilico guehiago edo gutiago edo nehoiz ere ez.

Academiac (eta academicoec) behar luquete bizi hurbilago realitatetic eta ezagutu hobeto ingurua, behintzat inguru hurbil universal presentecoa.

Friday, March 02, 2018

Academiaren criterio suntsigarri eta insinhesgarria

Ari nintzela emaiten vistazo bat hizteguiari hon Academia (Euskaltzaindiaren hiztegia. Bigarren argitaraldia 2016) topo eguin dut honequin ondocoaz
generadore iz.
[Oharra: Euskaltzaindiak, generadore-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, hitz hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. sorgailu].
Criterio (academico ?) hori da arras suntsigarria tzat euscara eta behintzat niretzat ere insinhesgarria edo ezin sinhetsi ahal izaitecoa. Hau da hau autismoaren handia!, lar sobera.


Friday, February 09, 2018

Auqueran sobera urrun

Gaurco -baricua 9 otsaila 2018- Berria eguncarico lehembizico noticia da hau

Legebiltzarrak uxatu egin du memoria historikoaren politikak biltzeko legea 

Titular hori gustatzen zait structuralqui ezen darabil SVO structurea ezen zein bait da onena informativoqui

S subjectua: Legebiltzarrak
V verbua: uxatu egin du
O objectua: memoria historikoaren politikak biltzeko legea 

Ba nuque zerbait baino guehiago commentatzeco buruz zembait puntu differente direnac aguertzen hor titularrean baina orain nahi dut centratu atentionea soil buruz horco objectu luzea, nire ustez lar luzea non hitz principala -... legea- dathorren azqueneco puntan ezen ulertu ahal izaiteco objectuaren gunea -legea- behar da iguriqui lar, sobera lar.

Nola titulua aguertu dena prensan den quasiosoqui inulergarria naiz aviatzen gana tchurro lar luze hori eta principalqui sobera tcharto structuratu hori -memoria historikoaren politikak biltzeko legea- poxi bat compontzeco edo xuxentzeco redactatu ahal litzateque hori honelatsu-edo

legea biltzeko memoria historikoaren politikak 

Beraz, gueratzen lizatequeela hori titulua hon Berria eguncaria honela, hobetua informativoqui

Legebiltzarrak uxatu egin du legea biltzeko memoria historikoaren politikak  

Gorago jada esan dudan lez esan ahal nituzque reflexione guehiago, aparte buruz objectua, baina gaur bego nahico honequin.

Thursday, February 08, 2018

Phrase comparativoac gan Axular

Arduraturic nauca ikusteac nola redactatzen diren euscaraz phrase comparativoac zeren hortaraco dauden bi posibilitateetaric bat da ikusten arras guti izanic gainera auquera baztertu hori hobea ezi usu dena erabiltzen.

Halan nola ari naizen iracurtzen Guero liburua ganic Axular ikusi ditut elkarren seguituco bi phrase comparativo zein nahi ditut ekarri hona blogera. Hara,

1) 
Ordea nehor bekatu eguin gabea denean, nola baitzen Susana, hobe da eguitecoen alde honetaric eguitea, hobe da guiçonequin iharduquitzea, eta hoietaric ethor ahal daquidiqueon calteari iguriquitzea, ecen ez Jaincoa baithan, eta haren misericordian fidaturic, bekatu eguitea. 

Non phrase hortan hobequi observatzeco zer duen Axularrec comparatzen dugu laburtuco holan. Non comparatzen dituen calteari iguriquitzea eta bestetic bekatu eguitea.
..., hobe da ... calteari iguriquitzea, ecen ez ... bekatu eguitea. 

Goico phrase horren hurrengoa da hau ondocoa

2) 
Baina guc contrara eguiten dugu. Cer izanen baita ethorquiçunaz, guero Jaincoaren misericordiara ihes eguinen badugu ere, orain escuen gainean, presentean, ez dugu, bekaturic ez eguiteagatic, placeric utzi nahi, eta ez penaric hartu: nahiago gatzaizkio ethorquiçuneco peril handiari, eta gaitz borthitzari jarri, presenteco trabailu aphurrari baino.
Edo laburqui:
nahiago gatzaizkio ethorquiçuneco peril handiari jarri, eta gaitz borthitzari, presenteco trabailu aphurrari baino.

Hemen comparatzen dena da batetic ethorquiçuneco peril handia eta gaitz borthitza eta bestetic presenteco trabailu aphurra. Ecen hobesten dugula -imprudentequi- ethorquiçuneco peril haindia eta gaitz borthitza lehenago ze presenteco trabailu aphurra.

Ecen lehenengo auqueran Axularrec eguiteco phrase comparativoa du erabili ecen ez particulea sartua arten bi elementu comparatuac eta beste phrasean aitzitic erabili du baino particula comparatuvoa duelaric ezarri azquenean ondoren hon bi elementu comparatuac.

Visualqui ikusi ahal delaric bi structurac panoramicoqui holan

A ezen ez
eta 
A B baino

Saturday, February 03, 2018

Pacerra entzutearen euscara naturala eta reala

Harrituric baina pozic entzun dut nengoelaric ikusten ETBn pelota partidua nola Euzkitzec eta bere equipo osoac ere berdin zutela erabiltzen (baricua Bergaraco frontoian, 2 otsaila 2018)

raquetista (nahiago bada raketista) verbea 

diot harrituric zeren Academiaren hizteguiac dakar erraketa verbea, non ez dathorren azquen hiztegui completo hortan (non dathozen 40.000 hitz baino guehiago) raquetista edo erraketista hitza edo consecuentequi conceptua. Baina uste izatecoa da ze baldin hitza Academiarentzat bada erraketa halan ondorioz bere derivatua nola bait da raquetista behar luqueela behintzat barruan orthodoxia erraketista eta ez ostera raketista.

Nolanahi nic placer hartzen dut entzuteaz euscara natural eta ere reala -raquetista edo raketista-, reala diot zeren constatu ahal da esaten dela holan %100en raketista eta aitzitic ez inventua den erraketista.

Sentitzen dut nic pacerra entzutearen euscara naturala eta reala.

Monday, January 29, 2018

Desira social zileguiac?, Axularrenac?

Nola iracurtzen ari naizen 2.ez Guero liburua facsimilean, eta nahizta den iracurtzea facsimilean difficultosoagoa halan ba daquit nolacoa den exactuqui Guero bere originalean.

Halan ekarri nahi dut egun blogera hango paragrapho bat zeren hor aguertzen du Axularrec bere opinione personal bat zein gaurregun litzateque scandalosoa eta inaceptablea esatea behintzat publicoqui. Hara hori paragraphoa.

Corintioac hain ceizten ayher alferrey, ecen iccusten çutenean guiçon bat, bicitcen cela, errentaric gabe, officioric gabe, eta trabaillatu ere gabe, berehala bertce frogantçaric gabe, bicia edequitcen baitcioten ceren erraiten çuten ecen, presuna alfer officioric eta errentaric etçuenac, ohoinqueriaz, enganamenduz edo cenbait arte gaixtoz usatu behar çuela eta halacoac bicia çor çuela, eta hala edequitcen cioten. Eta on liçateque orai ere, halacoequin, hala eguin baledi.
Eta on liçateque orai ere, halacoequin, hala eguin baledi. 

Nolanahi, orai, XXI. mendean Axularrec ezin erran eta defendatu ahalco luque behintzat publicoqui hori opinionea.

Thursday, January 25, 2018

Correctua eta hobea

Guziac gagoz conforme ze ez direla synonymoac bi hitz hauec ezen correctua eta hobea.

Halan noiz recibitzen den lagun baten visitea eguin ahal zaio recibimentu differenteac zein diren guziac correctuac baina izan ahal da ze correctu horien artean izatea batzuc hobeac ezi besteac.

Halan noiz iracurtzen den ondoco phrasea

«Ez dakit sare sozialak inkomunikaziorako bide bilakatzen ari ez ote diren»

ethorri ahal zaio gogora iracurleari ze ondorengo auquerea dela correctua baina horrez gain hobea communicativoqui

«Ez dakit sare sozialak ez ote diren bilakatzen ari inkomunikaziorako bide» 
edo
«Ez dakit sare sozialak ez ote diren bilakatzen ari bide inkomunikaziorako»

Monday, January 15, 2018

Curiositateac nakar

Nagoela iracurtzen euscarazco articulu bat dut topatzen aiphua hon Chea non dioen ze esan zuela

"Galtzen den borroka bakarra bertan behera uzten dena da" 

halan gogoa ethorri zait jaquiteco nola zen hori aiphua originalean exactuqui zeren badaquit ez zela izan euscaraz aiphu originala eta izaiten ohi naiz mesfidati ki aguertu ohi denari translationetan. Halan topaturic an internet dut ikusi ze zelan hau originala

"La única lucha que se pierde es la que se abandona" 

Hori original phrase hori ikusiric zait iruditzen ze aisa errespetatu ahal dela guehiago originala eziez nola aguertu bait da delaco articuluan, esateraco honelatsu baina atchiquiago originalari nola structuraz hala ere lexicoaz

"Borroca bakarra zeina da galtzen da hura zeina den abandonatzen"

Friday, January 12, 2018

Hobetzen balitz redactionea, hobe guziontzat

Dut iracurtzen titulu hau

Arabako Auzitegiak iruzur zantzuak ikusi ditu Iruña-Veleian 

eta tituluaren pean ondocoa (Gara, lehen pagina, ostirala 12 urtarrila 2018)

Eliseo Gilen, bere bazkide baten eta lankide baten aurkako epaiketa egin egingo da, Arabako Auzitegiak Iruña-Veleiako arkeologia aztarnategiko zuzendari ohiak aurkeztutako helegiteak partzialki onartu arren, kalte eta iruzur zantzu nahikoak ikusi dituelako eta, ondorioz, epaiketa egiteko erabakia berretsi duelako. Erabakia behin betikoa da eta ezin da aurkako helegiterik jarri. 

Ez daquit ea beste nehorc ez duen ikusten hor redactione desegoquia, nic bai. Behintzat subordinatu ondoco hau redacta zitequeen claruago, aise.

... Arabako Auzitegiak Iruña-Veleiako arkeologia aztarnategiko zuzendari ohiak aurkeztutako helegiteak partzialki onartu arren, ... 

Ibon Sarasola academicoa bera ere mintzo da behintzat azquen aldion buruz mesedeac dakartzanac aurreratzeac verbua, baina ideia hori ez da hain erraz sartzen cascoan antza. Batzuec ardura guti zembat den textua ulergarri edo dificultoso.

Sunday, January 07, 2018

Importantzia insignificantea

Esan dit nire lagun adinquide batec, email bidez, ze nire commentarioa buruz comparatu bi phrase hauec duela importantzia insignificantea. Baliteque izatea holan. Ez naiz sartuco discusionean zeren importantziarena ascotan da relativoa edo zelan hartu nahi duzun delaco affaira hori.

Halan, gaur ere nahi dut commentatu zerbait izango dena batzuentzat eguingo dudan commentarioa edo critiquea insignificantea (edo erabiliz nire adinquidearen verbea huskeriatxoa).

Halan, entzun dut televisionean, ETBn ze Tuteran guizon bat dagoela hospitalean

garun heriotzean 

halan guero ohartu naiz, eguinic ahaleguin extra bat, ze nahi zutela esan ezen guizon hori zegoela

heriotz cerebralean 

Hau da nire gaurco commentarioa edo critiquea daucalaric beharbada batzuentzat importantzia insignificantea edo dela diodana soil husqueriatchoa. Ba liteque. Baina euscaldunoc zeinac ez dagozen purismo peco orbitan dugu ulertzen hobeto heriotz cerebrala ezi garun heriotza. Anhitzez realago da euscaran heriotz cerebrala ezi bestea, indudablequi, da facto bat.