Wednesday, June 01, 2022

Informatzeco structura syntactico differenteac, euscaraz eta erdaraz

 Gaur Berria eguncarico lehen noticia da hau 

..................................................... Paueko auzitegiak 


Gara eguncarico baita lehen noticia da goico ber-hori baina erdaraz 

El tribunal de Pau ..........................................................

Friday, May 27, 2022

Mesede communicativoa bai, ba lekarque

 Iracurriric ondoco titularra (Gara, ostirala 27 maiatza 2022)

Osasun zerbitzu publiko duina landa eremuarentzat 

Osasun zerbitzu publiko duina landa eremuarentzat 

 

pensatzen dugu ze asco errazten luque beste redaction honec iracurlearen lana ulertzeco mezua 

Osasun zerbitzu publiko duina tzat landa eremua

Osasun zerbitzu publiko duina tzat landa eremua 

 

Mesede informativoa ba dakar horrec structura syntacticoac ¿ezta? tzat iracurlea.

Thursday, May 26, 2022

Behar da ere haintzat hartu ardura syntacticoa -informativoqui-

 Euscarac du, nola hizcuntza guztiac, bere 2 arlo edo eremu statusa (beguira hizcuntzaren positionea an societate delacoa) eta bestea corpusa (beguira hizcuntza delacoaren barruco catramila propio exclusivoac). Uste daroe euscalzale hainbatec ze soilic existitzen da statusa (baina ez corpusa) eta ondorioz dagoz horiec arduratuac soil kin statusa edo zer bizi nivel social du euscarac societatean.  


Aitzitic, nola ya esan dugun, eta nola hizcuntza guztiac, euscarac ba du bere corpus arloa ere non hartzen da contuan esateraco syntaxia, lexicoa, orthographria, verbuaren conjugationean, ... ezen euscararen barruco affairac. 


Dudaric ez ze syntaxiac du importantzia handia adierazteco zeozer eta ulertua izan dadin ganic iracurlea edo entzutea. 


Gaberic inor persecutatu ezarrico dut ondoren bi auquera syntactico lehena reala (zeren da aguertua prensan justuqui gaur) eta ondoren horren auquera alternativoa (edo behintzat ustez hobea dena tzat iracurlea). 

2022an, Franco hil eta 47 urtera, hura gogoratzen duten ikur guztiak gure kale, plaza, eraikin eta eta mendietatik desagerrarazteko garaia da. 

Goiko horren auquera syntactico hobea date hau ondocoa 

2022an, Franco hil eta 47 urtera, garaia da desagerrarazteko hura gogoratzen duten ikur guztiak gure kale, plaza, eraikin eta eta mendietatik. 


Ni nago ze auquera alternativoa da hobea -informativoqui- ze originala aguertua dena prensan. 


Verba batean ze euscararen, eta hizcuntz guztien, corpusa ere existitzen da (kin bere compainia inseparabea, statusa edo situationea an societatea). Hortaz jabetzea -existentziaz te corpusa- da importantea batez ere an mass mediaco mundua.

Thursday, May 19, 2022

Urkulluc consulta daiala badezpada Elhuyar hizteguiac

 Egun an ETBco informativoac aguertu da Urkullu lehendakaria (edo presidentea) critucatuz Espainiaco exerregue Juan Carlos Borboicoa. Criticatu du erregue ohiac erabili duen 

inviolabilitatea 

Ostera baina, consultaturic Elhuyar hizteguiac ikusten dugu ze gaztelerazco inviolabilidad hitza euscaraz da 

bortxaezintasun


Beraz, diot nic ze Urkullu presendeac behar izan zuela consultatu lehenic Elhuyar lehenago-ze bota holaco "erdaracadea" publicoqui baina menturaz Urkulluc (eta ere bere asesoreac) dute zentzu commun guehiago ze Elhuyarrec, hurbilago dagoelaco Urkullu ti realitate  sociologicoa te euscara.


Dagoqueen problema, duda, zalantza, balantza, dilema, interrogante, cuestine, ... bakarra da ea behar da izquiriatu orthographicoqui 

inviolabilitate edo inbiolabilitate 


Elhuyarren hautu lexical hori (eta beste asco ta asco) da 

indudablequi inadmisiblea eta derrigorrez refutablea

Erabiliz redundantzia esan ze nic ez dut ulertzen zergatic du Elhuyar-ec prevaricatzen nahitara.

Thursday, May 12, 2022

Auquera syntacticoac escura

 Ikusiric an ETB1eco informativotaco oin-oharra hau mezua 

Finlandia, NATOn sartzeko prest 

ahal dugu comparatu -informativoqui- kin beste hau 

Finlandia, prest sartzeko NATOn 

edo 

Finlandia, prest sartzeko an NATO 


Informativotan, seguru, aparte casu eman ki correctotasuna baita behar litzaque eman casu ki izan ahalic informativoena.

Sunday, May 08, 2022

Structura tchar eta dakarquiguna calte communicativo gaitza

 Euscaraz eguitean phrase comparativoac behar guenduque ibili tentuz, osoqui tentu handiz zeren erabili ohi diren horiequin, erabili ohi diren structurequin, goaz osoqui incommunicativoqui communicatuz. 


Esateraco ikusi duen batec atzoco pelota partidua arten Jokin Altuna amezquetarra eta Jose Javier Zabaleta etcharrentarra esan ahal luque ondocoa (hau esaldi comparativoa) 

Hobea da Jokin Alturna amezquetarra Jose Javier Zabaleta etcharrentarra baino 


Ez dago zertan ari behar explicatzen ze phrase comparativo hori da total incommunicativoa nahizta izan halaber phrase total correctua. 

¿Ez al litzaque mezu hori hobetuco -behintzat poxi bat- baldin nahi baguendu hobetu goico descalabrua holan, total errazqui? 

Hobea da Jokin Alturna amezquetarra ze Jose Javier Zabaleta etcharrentarra




Friday, May 06, 2022

Recurso ona eta valiagarria, ¿baina lar inegoquia eta ere heterodoxoa?

 Jaquinic ze hizcuntzac dira principalqui communicatzeco elkarrequin eta ikasi dudana azquen urtheetan buruz nola communicatu hobequi euscaraz esquerrac ki bloga te Jesus Rubio, orain titular asco an euscarazco prensa "ikusten"  edo "sentitzen" ditut differente. 


Halan iracurriric hau titularra -Gara, ostirala 6 maiatza 2022 (https://www.naiz.eus/es/hemeroteca/gara/editions/2022-05-06/hemeroteca_articles/teresa-catalanek-jaso-du-eusko-ikaskuntzaren-sari-nagusia)- 

Teresa Catalanek jaso du Eusko Ikaskuntzaren sari nagusia 


bada hori titularra hobetzen ahal da communicativoqui -informatu nahiric iracurlea aisago- holan esateraco 

Teresa Catalanek jaso du sari nagusia te Eusko Ikaskuntza 


Baten batec argumentatzen ahal du ze hori titularra ez da naturala an euscara, nola besteren batec berdintsuqui ahal luque argudiatu ze joaiteco ti Eurapa ki America joaitea avionez ez da hori modua naturala. Natural, inatural edo anatural contua da ea modu delaco delacoa den hobea tzat hain delaco helburua.

Wednesday, April 27, 2022

Phrasea kin genitivoac, hypotheticoa baina total reala

 Euscaraz noiz erabilten dugu genitivoa edo genetivoac ba ditugu gure affaira communicativoac behar liratequenac superatu. Halan noiz iracurri nuen an Argia astecaria 19 iraila 2 021 hau titularra (ganik Nagore Irazustabarrena Uranga) 

Irurita gotzainaren heriotzaren misterioa 

pensatu nuen hobe zen redactu izan balitu 2 genitivo horiec holan 

Misterioa te heriotza te Irurita Gotzina 


Ethorri zait ere gogora ze phrase hori luzatu ahal da kin genitivo guehiago esateraco holan 

Irurita gotzainaren heriotzaren documentuaren sinaduraren tintaren jatorriaren fideltasunaren misterioa.


¿Zembat da baina presentablea -informativoqui- hori titular theorico eta hyppotheticoa baina total reala?

Sunday, April 24, 2022

Da uste izaitecoa

 Ikusiric an 7k supplementua te Gara, igandea 24 apirila 2022, ze Oscar Martnez-ec esan du an bere sarreraco izenbura 

"Kazetaritzak gauzak alda ditzakeela usteko ez banu, lanbidea utziko nuke" 


Ethorri zait gogora hau adagio italianoa: "Traduttore, traditore". Ethorri zait hori gogora zeren dut iracuten ze Oscar Martinez da sortzez San Salvador 1983. Ezen verba batean da uste izaitecoa ze bere sarreraco aiphu hori da traductionea baina ez originala. 

Baldin nire susmo hori bada eguiazcoa nago ze bere originala da antzecotsuago kin ondocoa eta ez aguertu dena prensan, an 7K. Guehiago da honen antzecoa bere aiphu originala, 

"Usteko ez banu ze kazetaritzak alda ditzakeela gauzak, utziko nuke lanbidea" 


Batzutan traduccioneac euscaraz dira lar mesfidatzecoac. Esateraco, exemplugarri, dialogo batec ba lio 

-¿Cómo estás? 

- Bien. 

Zilegui eta batez ere admisiblea othe litzaque traducitzea hori, holan? 

- ¿Zelan zagoz? 

- Pozarren. 


Ez dago zertan traduzitu mimeticoqui absolutoan baina bai, behintzat jocaturic ondraduqui eta minimoqui profissionalqui, fidelitatez reflexatuz originalac dioena.

Tuesday, April 19, 2022

Postan guertatua gaur niri, ki neure belharriac eta enthelegua

 Gaur joan naiz postara. Galdeturic precioa te seilua erantzun dit empregatuac ongui eta garbiqui 

75 centimo. 

Nire entheleguac, arartez nire belharriac, uste izan du entzun du 

15 centimo. 


Dudaric ez da, da indudablea, ze euscarazco numerationeac ba ditu handicap-ac edo obstaculu communicativoac enthelegatzeco, beharco liratequenac remediatu fite.

Behar da beraz indudablequi reforma numerario egoquia, erraza eta effectivoa.

Saturday, April 16, 2022

¿Indudablequi?

 Iracurriric ondoco oinohar hau an ETB1eco informativoac 

Errusiak erasoak gogortu ditu 

iruditzen zait, indudablequi, ze hobea da beheco redactione alternativoa 

Errusiak gogortu ditu erasoak 


Seguruenez redactoreac dutenac hori redactatu ez dute hau affaira berdin sentitzen eta hobesten duquete bere hori lehenengo auquerea baina interesantea litzaque jaquitea zerengatic dute hobesten beren redactionea. Ea relationeric eta intercambioric dagoen gure artean, artén mundu euscalzalea eta ardurea daucagunac tzat redactatu ahalic effectivoen mesedez iracurlea (edo entzulea).

Tuesday, April 12, 2022

¿Ez al da hobe?, informativoqui.

 Iracurri dut an ETB1eco informativoac oinohar hau -eguerdia 12 apirlila 2022-, 

2.000 milioi euro enplegua bultzatzeko 

nago ze informativoqui da hobea redactatu izan balitz beste honela 

2.000 milioi euro bultzatzeko enplegua 


Bainta informativo berean ikusi dut ere ondoco oinoharra 

Jaurlaritzak 2.071 milioi erabiliko ditu 80.000 enplegu sustatzeko 

hemen ere, berdinqui, mesedez iracurlea hobesten dut ondoco auquera alternativo ondocoa

Jaurlaritzak 2.071 milioi erabiliko ditu sustatzeko 80.000 enplegu 


Gustuac gustu eta izanic auquera biac berdin correctuac, ¿ez al dira baina auquera alternativoac hobeac behintzat informativoqui?

Thursday, April 07, 2022

Euscaraz, conceptu fundamental eta basicoenetan ere gaizqui

Euscal Herrico gentearen arteco nivel culturala ei da asqui ona edo gora, behintzat famaz. 

Gaur arico naiz buruz conceptuac obligationea eta derrigorra. Zein dira indudablequi total differenteac nahizta nolabait relationatuac an galaxia lexical bera. 

 Halan nola exemplua esango dut ze batec joan nahi balu autoz Lisboatic Parisera pasatu beharco luque derrigorrez gain bi frontera interestatal. Derrigorrez edo nahitaez, baina ez du horren obligationeric. 

 Beste exemplu batean, baldin nahi banu sarthu tchabola bateco ate tchipi batetic (esateraco 1,57 m.) beharco nuque macurtu derrigorrez, baina prefosta ez dut macurtzeco obligationeric; esateraco 4 urtheco haur bat sarthu ahal litzaque macurtu gabe, izan baric hortaco macurtzeco derrigortasunic eta ezta obligationeric.


Obligationea dá aguindu normalean legal bat. Esateraco ez iragaitea semaphoroa noiz dagoen gorri. Ostera derrigorra dá impedimentu phisicoa, nola ikusi dugu an exemplua te tchabolaco ate altura guticoa. 

Gaur -- esateraco euscal prensan dator 

Berriaco lehen titularrean: 

"Hilaren 20tik, maskara ez da nahitaez jantzi beharko Hegoaldeko toki itxietan" 

Garac dakar lehen orrian 

..., maskararen erabilera ez da derrigorrezkoa izango ... 

Garac berriro barruco orrietan 

El uso de la mascarilla en interiorez dejará de ser obligatorio ... 


Beraz, kin derrigor (edo nahitaez) nahi dute suplantatu euscal hitz obligationea; izanic biac euscarac harturico verbac (derrigor eta obligatio).  Antza Berria eguncariac ez du erabili derrigor hitza zeren da lar occidentala eta ostera nahitaez horri da amancommunago artén gu euscaldunac generalqui, ez horren lerratua ki occidenteco dialectoac.


Consultaturic Elhuyar dugu ikusten 

ze euscarazko derrigor da gazteleraz forzosamente, a la fuerza edo por obligación 

eta gaztelerazco obligación da euscaraz betebehar, behar, eginbehar, betekizun, obligazio 

 

Ez goaz ondo, ez garoez ondo. 

¿Non othe dago delaco goian aiphatzen guenuen nivel culturala? eta ¿ondrautasun zientifico obligatorioa zein ez da derrigorrezcoa?

Saldu nahi digute untchea tzat erbia, tamalgarriqui eta lotsagabequi.

Monday, April 04, 2022

¿Ukatu al da razionalqui?

 Gaur informativotaco oinoharrac te ETB1 dio ondocoa -astelehena eguerdia, 04 apirila 2022- 

Zuzenean Brusela (Belgika) 

Brusela zigor berriak prestatzen ari da 


nago ze, inukaragarriqui, beheragoco auquera alternativoa da asco hobea tzat edozein iracurle 

Brusela prestatzen ari da zigor berriak 

edo 

Brusela ari da prestatzen zigor berriak 


¿Ba al dago arrazoi razonableric eta razonaturic hobesteco auqerea aguertua an informativoac? Ez zait occuritzen zer ahal luquete argudiatu horren aldecoec zeren dateque evidentea ze ez dira  bi titularrac berdinac informativoqui. ¿Inorc explicatu ahal luque informativotaco redactione delaco hori? Ba lituzque horrec nire esquerrac behintzat, nic siquiera ulert daidan besteen burubidea. 

Lort daigun gutienic jaquitea elkarren berri.

Saturday, April 02, 2022

Hiru bider iracurriric ere

 Iracurriric prensan ondoco titular hau 

(https://www.naiz.eus/es/hemeroteca/gara/editions/2022-04-01/hemeroteca_articles/salomon-uharteek-txinarekin-sinatutako-segurtasun-akordioak-mendebaldeko-bere-aliatuak-asaldatu-ditu) 

Salomon Uharteek Txinarekin sinatutako segurtasun akordioak Mendebaldeko bere aliatuak asaldatu ditu

nago ze esan nahi zutena dateque hau 

Salomon Uharteek sinatutako segurtasun akordioak kin Txina asaldatu ditu Mendebaldeko bere aliatuak

ideia da neurea ze textu alternativo hori da asco, ascoz guehiago, ulergarria tzat edozein iracurle. Nago ere ze mass media da informatzeco iracurlea aise edo behintzat ahalic aiseen.