Wednesday, April 25, 2018

Ataca gaiztoan nahiago auquera gutiago tcharra

Batzutan aurquitzen gara bizitzan aurrean auquerac non escura daucaguzèn auquerac guztiac dira tcharrac edo guc nahi ez ditugunac baina bortchatuac egon guindezque hartzera behartuac heietaric bat eta holacoetan nahiz izan disgustura hartzen dugun auquerea da gutiago tcharra edo behintzat ahal bada gutien tcharra.

Arguitu nahi dut goicoa kin exemplu bat nic asmatua. Eman dezagun ze Afganistango herrixca batean aurquitu dituztela culpable bi mutico 16 urthecoac. Sententzia da bietaric bat behar dela hil eta auqueratu behar duela zein bietaric hil behar den herrixcaco buruzaguiac non auqueratzen ez balu bat ordea biac hil behar liratequeen. Eman dezagu ere ze bi muticoetaric bat dela buruzaguiaren lehencusiaren semea eta bestea dela soil muticoaren ezagun bat ezezagun bat. Ni ziur nago ze applicaturic leguea hon auqueratu auquera gutien tcharra luqueela auqueratuco ezezagun urrun hori bere lehencusiaren semearena zeren bi auquerac dira tcharrac baina bat gutiago tcharra.

Halan dut iracurtzen prensan gaur buruz Virginia Imaz artistea, ondocoa

... hunkituta eskertu zuen errekonozimendua. 

Dudaric ez dago ze errekonozimendu hitza nahiago dut ze (Elhuyarrec dakarren) aintzatespen nahizta nic personalqui nahiago dut reconocimendu (edo, rekonozimendu, rekonozimentu) verbea. Hemen prensan antza aguindu eta manatu du zentzu commun onac dutelaric auqueratu siqueran auquera gutien tcharra, beharric.

Elhuyar hizteguiac ez dakar baina harrigarriqui (edo ez hain harrigarriqui) artean euscal hitzac errekonozimendu hitza (eta gutiago rekonozimendu). Zer errespetu dio Elhyarrec euscara realari?, euscaldunoc darabilgun euscarari? Da salagarria eta inadmitiblea, eroateco moducoa tribunaletara behintzat justificationeric emaiten ez duen ber.

Tuesday, April 17, 2018

Sobera difficultosoa ulertzeco fite eta aise

Ondoco titularra da sobera difficultosoa ulertzeco. Hara

Paueko jujeak euskoari buruz eman zuen epaiaren kontra jo du prefetak

On litzateque ze behintzat titularrac ez izaitea horren zailac ulertzen edo interpretatzen iracurlearentzat. Izaitea (behintzat titularrac) aise eta fite ulertzecoac ihardun beharric izan gabe ari izaiteco hemeneuticaren zurculuetan bilinbolaca.

Eguiten al da ahaleguinic hortaco?, aisago redactatzeco behintzat arten mass-mediaco profesionalac?

Zeintzu dira auquera hobegarriac hemen titularrean?

Friday, April 13, 2018

Orientatione bila noiz bait gaude despistaturic

Batzutan egoten gara desorientaturic ez dugularic ulertzen edo interpretatzen ongui ikusten duguna, non gauden ez daquigularic xuxen.

Halan iracurquetan ere suertatzen da hori, esateraco nic iracurriric bi hitz behin baino guehiagotan ez nituenac ulertzen xuxen joan naiz azquenean hizteguira nahiric orientatu neure burua jaquiteco ea zer demonio  diren hitz horiec direnac aguertzen paperean prensan tchitean pitean. Verba horiec dira

izapide eta egikaritu 

Jo dut Elhuyar hizteguietara curiositatez (esaten bait dute dela fidatzecoa) ea zer diratequeen horiec bi verboc gaztelaniaz. Hau da dakarrena Elhuyarrec (ikus hau eta hau)

izapide: tramite, tramitación, gestión 
eta 
egikaritu: cumplir, ejacutar 

Ohartu naiz nola esateraco Elhuyar edo berez cabuz edo xurupaturic dakarren informationea beste norbaiten ganic dituela hizteguiac total guezurrez infectuatuac, erran nahi baita betheric errorez, errore inadmissiblez. Zeren emendioz baina guezur inadmissible horiec? Non dago lexico amancommun internationala?

[Gogoratzen naiz nola Xabier Amuritza euscalzale relevantea mintzatzen zen (edo zuen izquiriatzen) buruz hizteguiac daudenac beteric infectionez, infectione lexicalez. Dirudienez seguitzen dute infectaturic oraino hortche. Ez al dute hizteguiac generalqui, salvu execptione execptionalac, reflexatu behar edo jaso hizteguietara realitatea sociologicoqui existitzen dena (eta constatu ahal dena nahi balitz) hain delaco hizcuntza preexistente batean?]

Thursday, April 05, 2018

Guezur eta deshonest

Ikusi nuelaric prensan (Gara, 27 martchoa 2018) interview bat eguina EIZIE traductoreen presidentesari aviatu nintzen tentuz iracurtzera. Ikusi nuen nola lehenbizitic Idoia Gilleneac presidentesa kexatzen zen esanez ze EIZIE zela elkarte baina ez tamalez behintzat oraino elkargo

Nola nic ez nuen ikusten differentziaric arten elkarte eta elkargo (nola esango dut, euscaldun guehienec) jo nuen interneten Elhuyar hizteguira esperantzaz han nuela ikasico zeozer buruz differentzia dagoena bi hitzon (edo conceptuen) artean. 

elkarte eta elkargo 

Halan ikusi dut ze tzat elkarte diola Elhuyarrec dela gaztelaniaz

1) unión, concordia; reunión, concordia

2) asociación, agrupación, comunidad, sociedad

aitzitic tzat elkargo dioena Elhyarrec da ondocoa

1) asociación, unión; colegio [profesional], colectividad

2) alianza, pacto

Ondoren iracurri dakarrena Elhuyarrec nire lehenbizico refexionea da ze hor dakarzan gaztelaniazco termino guztiac
(unión, concordia, reunión, concordia, asociación, agrupación, comunidad, sociedad / asociación, agrupación, colegio [profesional], colectividad)
direla ere existitzen euscaraz ezen direla ere euscarazco verbac. Ez al da esaten euscaraz ere esaten
unionea, concordia, reunionea, concordia, associationea, agrupacionea / associationea, agrupacionea, collegio [professionala], collectividatea?

Zein lista horretatic da euscarazco hitz erabilten ez dena?

Horrec erakusten eta iracasten dit niri ze ez dagoela euscararen eta euscaldunon reconocimenturic baina bai aitzitic mesprezua eta destaina lar handia. Escatzen da ondrautasun minimuna, ez soil humanoa baizic batez ere cientificoa, ethrri edo ez ethorri dagusaguna societatean acort edo desacort kin gure prejuzguac, casu hontan prejuzgu purista lexicalac.

Iruditzen zait ze holan jocatzea dela falsuqui jocatzea eta izatea deshonest. Jocatzea prevaricationez.

Wednesday, March 28, 2018

Refusatzea escura dauzcagun auquera onenac

Edozein arlotan ba dira bere rankingac non zerrendatzen diren direlaco elementuac normalean hoberenetic gutien hoberen direnera. Hori, esango nuque ze, eguin ahal dela arlo guehien edo guztietan.

Halandaze revista batean hon talde politico bat bere revista municipalean dut iracurri resaltaturic eta xurgaturic articulu osotic ondoco mezua. [Nola mezuan dagoen ipinita herriaren izena nic dut ipinico baina "bastidarren" nola herria horren izena balitz Bastida.]
Gobernu honek [municipalac] ez dau bastidarron diruen gestioa bastidarrekin konpartitu nahi.
Mezua iracurlearentzat ascoz hobetuz izan ahal zen baita beste auquera communicativoago hontan
Gobernu honek ez dau nahi konpartitu bastidarron diruen gestioa bastidarrokin.
Ez al da ranking batean lehenago aguertuco azquen auquera hau valoratua?. Hara bi auquerac elkarren ondoan,

Gobernu honek ez dau bastidarron diruen gestioa bastidarrekin konpartitu nahi
eta
Gobernu honek ez dau nahi konpartitu bastidarron diruen gestioa bastidarrokin.

Ez al ditugu refusatzen escura dauzcagun auquera onenac eta gainera efficacenac?

Sunday, March 18, 2018

Ez dateque asqui batzuentzat %100

Entzun dut egunoquin eguin diren manifestationeen inguruan nola, esateraco ETBn, darabilten soilic pentsiodun hitza adierazteco pensionista conceptua.

Nic daquidala nortzuc darabilten conceptu hori noiz verba eguin daroen euscaraz ez dute esaten secula pentsidun hitza baizic ze pensionista.

Academiaren hizteguiac -han beguiraturic- dakarren verbea da pentsiodun.

Zelan mespretcha dezaque Academiac horrembeste euscara reala eta ere implicitoqui euscal populua? Ez dut sinhesten nic izan ahal dela ignorantziaz baizic ze prevaricatuz zein ez den zilegui evidentequi. Halan da ze Academiac ere ba dauca bere responsabilitate ineludiblea, responsabilitate handia ez zabaltzeco guezurric jaquinaren gainean, bortcha bultzatuz har dezagun inexistetea existentetzat eta absorduqui existentea realitatean inexistentetzat.

Baldin pensionista bada %100 erabilten den hitza (ala ez da eguiazcoa apreciatione hori?), zergatic behar da asmatu pentsiodun inexistentea? Zein da dakargun mesedea inventu estrambotico horrec?

Tuesday, March 13, 2018

Corda bereco hitzac bai, synonymoac ez

Batzutan ohartzen naiz zein biziric dagoen purismoa, purismo lexicala euscaraz nahiz-ta batzuc uste daroen orain jada ez dagoela euscaraz purismo lexicalic.

Esateraco hiru verbo hauec, educatu, hezi eta bezatu hitzec deraucute eracusten clarqui ze oraino dela ukatzen euscara reala eta zeinbait hitz direla stigmatizatzen edo incluso condemnatzen eta ehotzen. Hiru hitzoc

-educatu, hezi, bezatu

dira bakoitza differente, bere significantza propio bakoitza.

Academiac dio bere azquen hizteguian ze educatu esateco darabilgun hezi.

Horrec opinioneac esan nahi du ze Academiac (eta ondorioz academicoec) hartzen dituztela bi hitz horiec synonymotzat zein ez den eguia evidentequi. Educatu da hitz bat dagoena hedaturic euscal dialecto eta varietate dialectal guztietan eta ondorioz duenac merezi bere lekua Academiaren hizteguian -esan nahi bait da duela hortaco zuzena zeren hitza bait da darabilguna euscaldunoc- nahizta guero izquiriatzaile bakoitzac duen erabilico guehiago edo gutiago edo nehoiz ere ez.

Academiac (eta academicoec) behar luquete bizi hurbilago realitatetic eta ezagutu hobeto ingurua, behintzat inguru hurbil universal presentecoa.

Friday, March 02, 2018

Academiaren criterio suntsigarri eta insinhesgarria

Ari nintzela emaiten vistazo bat hizteguiari hon Academia (Euskaltzaindiaren hiztegia. Bigarren argitaraldia 2016) topo eguin dut honequin ondocoaz
generadore iz.
[Oharra: Euskaltzaindiak, generadore-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, hitz hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. sorgailu].
Criterio (academico ?) hori da arras suntsigarria tzat euscara eta behintzat niretzat ere insinhesgarria edo ezin sinhetsi ahal izaitecoa. Hau da hau autismoaren handia!, lar sobera.


Friday, February 09, 2018

Auqueran sobera urrun

Gaurco -baricua 9 otsaila 2018- Berria eguncarico lehembizico noticia da hau

Legebiltzarrak uxatu egin du memoria historikoaren politikak biltzeko legea 

Titular hori gustatzen zait structuralqui ezen darabil SVO structurea ezen zein bait da onena informativoqui

S subjectua: Legebiltzarrak
V verbua: uxatu egin du
O objectua: memoria historikoaren politikak biltzeko legea 

Ba nuque zerbait baino guehiago commentatzeco buruz zembait puntu differente direnac aguertzen hor titularrean baina orain nahi dut centratu atentionea soil buruz horco objectu luzea, nire ustez lar luzea non hitz principala -... legea- dathorren azqueneco puntan ezen ulertu ahal izaiteco objectuaren gunea -legea- behar da iguriqui lar, sobera lar.

Nola titulua aguertu dena prensan den quasiosoqui inulergarria naiz aviatzen gana tchurro lar luze hori eta principalqui sobera tcharto structuratu hori -memoria historikoaren politikak biltzeko legea- poxi bat compontzeco edo xuxentzeco redactatu ahal litzateque hori honelatsu-edo

legea biltzeko memoria historikoaren politikak 

Beraz, gueratzen lizatequeela hori titulua hon Berria eguncaria honela, hobetua informativoqui

Legebiltzarrak uxatu egin du legea biltzeko memoria historikoaren politikak  

Gorago jada esan dudan lez esan ahal nituzque reflexione guehiago, aparte buruz objectua, baina gaur bego nahico honequin.

Thursday, February 08, 2018

Phrase comparativoac gan Axular

Arduraturic nauca ikusteac nola redactatzen diren euscaraz phrase comparativoac zeren hortaraco dauden bi posibilitateetaric bat da ikusten arras guti izanic gainera auquera baztertu hori hobea ezi usu dena erabiltzen.

Halan nola ari naizen iracurtzen Guero liburua ganic Axular ikusi ditut elkarren seguituco bi phrase comparativo zein nahi ditut ekarri hona blogera. Hara,

1) 
Ordea nehor bekatu eguin gabea denean, nola baitzen Susana, hobe da eguitecoen alde honetaric eguitea, hobe da guiçonequin iharduquitzea, eta hoietaric ethor ahal daquidiqueon calteari iguriquitzea, ecen ez Jaincoa baithan, eta haren misericordian fidaturic, bekatu eguitea. 

Non phrase hortan hobequi observatzeco zer duen Axularrec comparatzen dugu laburtuco holan. Non comparatzen dituen calteari iguriquitzea eta bestetic bekatu eguitea.
..., hobe da ... calteari iguriquitzea, ecen ez ... bekatu eguitea. 

Goico phrase horren hurrengoa da hau ondocoa

2) 
Baina guc contrara eguiten dugu. Cer izanen baita ethorquiçunaz, guero Jaincoaren misericordiara ihes eguinen badugu ere, orain escuen gainean, presentean, ez dugu, bekaturic ez eguiteagatic, placeric utzi nahi, eta ez penaric hartu: nahiago gatzaizkio ethorquiçuneco peril handiari, eta gaitz borthitzari jarri, presenteco trabailu aphurrari baino.
Edo laburqui:
nahiago gatzaizkio ethorquiçuneco peril handiari jarri, eta gaitz borthitzari, presenteco trabailu aphurrari baino.

Hemen comparatzen dena da batetic ethorquiçuneco peril handia eta gaitz borthitza eta bestetic presenteco trabailu aphurra. Ecen hobesten dugula -imprudentequi- ethorquiçuneco peril haindia eta gaitz borthitza lehenago ze presenteco trabailu aphurra.

Ecen lehenengo auqueran Axularrec eguiteco phrase comparativoa du erabili ecen ez particulea sartua arten bi elementu comparatuac eta beste phrasean aitzitic erabili du baino particula comparatuvoa duelaric ezarri azquenean ondoren hon bi elementu comparatuac.

Visualqui ikusi ahal delaric bi structurac panoramicoqui holan

A ezen ez
eta 
A B baino

Saturday, February 03, 2018

Pacerra entzutearen euscara naturala eta reala

Harrituric baina pozic entzun dut nengoelaric ikusten ETBn pelota partidua nola Euzkitzec eta bere equipo osoac ere berdin zutela erabiltzen (baricua Bergaraco frontoian, 2 otsaila 2018)

raquetista (nahiago bada raketista) verbea 

diot harrituric zeren Academiaren hizteguiac dakar erraketa verbea, non ez dathorren azquen hiztegui completo hortan (non dathozen 40.000 hitz baino guehiago) raquetista edo erraketista hitza edo consecuentequi conceptua. Baina uste izatecoa da ze baldin hitza Academiarentzat bada erraketa halan ondorioz bere derivatua nola bait da raquetista behar luqueela behintzat barruan orthodoxia erraketista eta ez ostera raketista.

Nolanahi nic placer hartzen dut entzuteaz euscara natural eta ere reala -raquetista edo raketista-, reala diot zeren constatu ahal da esaten dela holan %100en raketista eta aitzitic ez inventua den erraketista.

Sentitzen dut nic pacerra entzutearen euscara naturala eta reala.

Monday, January 29, 2018

Desira social zileguiac?, Axularrenac?

Nola iracurtzen ari naizen 2.ez Guero liburua facsimilean, eta nahizta den iracurtzea facsimilean difficultosoagoa halan ba daquit nolacoa den exactuqui Guero bere originalean.

Halan ekarri nahi dut egun blogera hango paragrapho bat zeren hor aguertzen du Axularrec bere opinione personal bat zein gaurregun litzateque scandalosoa eta inaceptablea esatea behintzat publicoqui. Hara hori paragraphoa.

Corintioac hain ceizten ayher alferrey, ecen iccusten çutenean guiçon bat, bicitcen cela, errentaric gabe, officioric gabe, eta trabaillatu ere gabe, berehala bertce frogantçaric gabe, bicia edequitcen baitcioten ceren erraiten çuten ecen, presuna alfer officioric eta errentaric etçuenac, ohoinqueriaz, enganamenduz edo cenbait arte gaixtoz usatu behar çuela eta halacoac bicia çor çuela, eta hala edequitcen cioten. Eta on liçateque orai ere, halacoequin, hala eguin baledi.
Eta on liçateque orai ere, halacoequin, hala eguin baledi. 

Nolanahi, orai, XXI. mendean Axularrec ezin erran eta defendatu ahalco luque behintzat publicoqui hori opinionea.

Thursday, January 25, 2018

Correctua eta hobea

Guziac gagoz conforme ze ez direla synonymoac bi hitz hauec ezen correctua eta hobea.

Halan noiz recibitzen den lagun baten visitea eguin ahal zaio recibimentu differenteac zein diren guziac correctuac baina izan ahal da ze correctu horien artean izatea batzuc hobeac ezi besteac.

Halan noiz iracurtzen den ondoco phrasea

«Ez dakit sare sozialak inkomunikaziorako bide bilakatzen ari ez ote diren»

ethorri ahal zaio gogora iracurleari ze ondorengo auquerea dela correctua baina horrez gain hobea communicativoqui

«Ez dakit sare sozialak ez ote diren bilakatzen ari inkomunikaziorako bide» 
edo
«Ez dakit sare sozialak ez ote diren bilakatzen ari bide inkomunikaziorako»

Monday, January 15, 2018

Curiositateac nakar

Nagoela iracurtzen euscarazco articulu bat dut topatzen aiphua hon Chea non dioen ze esan zuela

"Galtzen den borroka bakarra bertan behera uzten dena da" 

halan gogoa ethorri zait jaquiteco nola zen hori aiphua originalean exactuqui zeren badaquit ez zela izan euscaraz aiphu originala eta izaiten ohi naiz mesfidati ki aguertu ohi denari translationetan. Halan topaturic an internet dut ikusi ze zelan hau originala

"La única lucha que se pierde es la que se abandona" 

Hori original phrase hori ikusiric zait iruditzen ze aisa errespetatu ahal dela guehiago originala eziez nola aguertu bait da delaco articuluan, esateraco honelatsu baina atchiquiago originalari nola structuraz hala ere lexicoaz

"Borroca bakarra zeina da galtzen da hura zeina den abandonatzen"

Friday, January 12, 2018

Hobetzen balitz redactionea, hobe guziontzat

Dut iracurtzen titulu hau

Arabako Auzitegiak iruzur zantzuak ikusi ditu Iruña-Veleian 

eta tituluaren pean ondocoa (Gara, lehen pagina, ostirala 12 urtarrila 2018)

Eliseo Gilen, bere bazkide baten eta lankide baten aurkako epaiketa egin egingo da, Arabako Auzitegiak Iruña-Veleiako arkeologia aztarnategiko zuzendari ohiak aurkeztutako helegiteak partzialki onartu arren, kalte eta iruzur zantzu nahikoak ikusi dituelako eta, ondorioz, epaiketa egiteko erabakia berretsi duelako. Erabakia behin betikoa da eta ezin da aurkako helegiterik jarri. 

Ez daquit ea beste nehorc ez duen ikusten hor redactione desegoquia, nic bai. Behintzat subordinatu ondoco hau redacta zitequeen claruago, aise.

... Arabako Auzitegiak Iruña-Veleiako arkeologia aztarnategiko zuzendari ohiak aurkeztutako helegiteak partzialki onartu arren, ... 

Ibon Sarasola academicoa bera ere mintzo da behintzat azquen aldion buruz mesedeac dakartzanac aurreratzeac verbua, baina ideia hori ez da hain erraz sartzen cascoan antza. Batzuec ardura guti zembat den textua ulergarri edo dificultoso.