Sunday, October 21, 2018

Academiaren terminologia opaco infranqueable barrabana

Mintzo zaigu Academia an [Euskal Gramatika. Lehenen urratsak. I, Euskaltzaindia, 213 or.] buruz

Hizkuntza malgukariak eta hizkuntza eranskariak 

zein euscaldunec du ulertzen hori goicoa? Supposatzen hasiric hizcuntza batzuc dira malgucariac eta bestetzuc eranscariac, beguiraturic ki malgucari hitza ikusten dugu hasieran malgu zein dathorren maleable hitza zein euscaraz da malgu; bestetic eranscariac. Bigarren hontan hobe ez hastea suppositionetan ere.

Holan jocatzea da erabili nahi izaitea -Academia batec- terminologia ez linguistico internationala, bizi nahi izaitea Europa occidentalean tangentialean, tangentialetic oraino harago eta mila urthe arguiz haratago, beste extragalaxia culturalean, irrealitatean.

Wednesday, October 17, 2018

Othe da hain importantea eta ere transcendentala diodana?

Hau ondoco titulua dudalaric iracurtzen

Lakuako Gobernuak behatoki bat sortuko du jokoaren errealitatea aztertzeko 

dut nic "informaticoqui hobetzen" honela

Lakuako Gobernuak behatoki bat sortuko du aztertzeko jokoaren errealitatea 

Othe da, beraz, eguiten dudan reflexionea edo critica hori hain importantea eta ere transcendentala nola nic uste bait dut? Othe da eguiaz textu hobea beguiraric ki informationea joan dadin zuzenago ki iracurlea?

Sunday, October 14, 2018

Azquen azquenera arte itcharon behar

Noiz bait dugu iracurtzen ondoco titular hau

Mukuru, elkarlanean norberaren eskualdea gainditzeko kolektiboa 

ez daquigu, ezin dugu jaquin, ze Mukuru da izena collectivo batena haric heldu azquenera. Hor bada handicap bat zeina behar litzateque gainditu zelambait. Esaterako izquiriaturic titulua ia atzecoz aurrera holan

Mukuru, kolektiboa gainditzeko norberaren eskuealdea elkarlanean 

Halan lehembicitic ba daquigu ze Mukuru da collectivo baten izena.

Wednesday, October 10, 2018

Reflexione labur, egoqui, eguiazcoa

Josu Lavinec izquiriatu du ondocoa

Batuera ez da eguin ahal cen hoberena. Ez da. Bideo, errugbi eta testu, adibidez. Negar eguiteco gogoa emaiten derautate hitz hauec. 

Berdintsuqui dio Juan Luis Fernández Gutiérrez-ec

Bai, "desarrollo" hitz normal-normala da. "Desarroilo", aldiz, cacatza hutsa. 

Guztia eguin al da batuan ongui eta perfectu? Inon othe da deus esateco mea culcaric (pasatu dugu linea gorriac)?
Munitbarco elizan cantatzen zen ni haur nintzala aguertzeco damua hau "... damu dot bihotz guztitic zu nahigabetu izana". Dirudienez bada an euscara batuco zembaitetan damu hartu behar izana, arguiroqui baldin eguin baledi autocritica zintzo behar den bezalacoa.
Ala ez al da eguin behar autocriticaric ikusteco ea inon pasatu diren linea gorri principioz infranqueableac.

Tuesday, October 09, 2018

Genitivo "berriac" lekarqueen avantailac

Nola ni nagoen duelaric jada azquen urthe hauec absolutoqui (xiberotarren mintzoan atsolutoqui) alde erabiltzearen forma prepositivoac sarri dut erabilten pensamentuan reflexione zembait nola ondocoa.

Ezen dudalaric iracurri prensan sporteco hau titularra buruz pelotariac

Elezkanok agerian utzi ditu Irribarriaren gabeziak 

ethorri zait gogora beste alternativa hau

Elezkanok agerian utzi ditu gabeziak e Irribarria

Sunday, October 07, 2018

Arguiro ulertu nahiric

Gaur iracurri dut prensan Academiaren Euskara Batuaren Adierazpena zeinac dituen 10 puntu. Interesez iracurri dut horregatio declaratione hori, baina behintzat 6. puntua ez zait suertatu nahi bezain beste argui ulertzecoa. Hara ondoren, horco declaratione hortaco 6. puntua zein puntu horrec dituen paragrapho bi lehenengoa laburra eta 2.a luzexeagoa.

6. - Euskaltzaindia kezkaturik dago azkenaldian hizkuntza estandarrari buruz nabarmendu den zenbait iritzi eta jokamolderekin. 

  Euskaltzaindiak uste du euskaldun oso izateko modua ezarri digula euskara batuak: euskaldunon barne-lotura, hiztun guztiok errazago elkar ulertu ahal izateko zubi-tresna, euskaldun berrien eta zaharren arteko elkargune zabala, eta, azkenik baina ez azken, euskararen beraren izena eta omena. Begirunea zor zaio horri. 

Hori goicoa 6. puntua.
Iracurriric lehenbizico paragraphoa ba daquigu ze Academia dago quezcatua kin zembait iritzi eta jocamolde buruz hizcuntza standarra. Argui dago zer dioen.

Espero nuen ere ze ondoren lehen paragraphoa ethorrico zela especificatua arguiro horiec quezcac baina behintzat explicitoqui ez dut ikusten noiz dudan intuitzen halaber datozqueela quezcoc aguertuac implicituqui edo cripticoqui. Espero nuen declarationearen mezua izango zala guehiago diaphanoa an bere expressione edo redactione neutroa, ambivalentzia interpretativo gabea. Esan beharrecoa claroqui esana, simplequi. Niretzat mezua da gutienic ulertzeco lar bihurria eta ere bihurritua.

Ez dudana ere ulertzen da azquenean dathorren beguirune falta horren aiphua.

Hitz batez erraiteco, tcharto redactatua.

Saturday, October 06, 2018

Ez al da sobera zail ulertzeco titularra?

Egun (zapatua 6 urria 2018) hauxe da Berria eguncarico titular principala:

PPk energia autokontsumoari jarri zizkion zigorrak kendu ditu PSOEk 

Nic gogoan izanic euscal iracurle sufritua nori bait dago zuzendua titularra nahiago nuqueen hori titularra redactatu honela:

PSOEk kendu ditu zigorrak zein PPk jarri zizkion energia autokontsumoari 

Verba batean, titular hori e Berria eguncari euscarazcoa othe da informativoqui aceptablea edo pasablea? Paso emaitecoa izenean zuzen informativoa zeinaz jabe den iracurlea?

Wednesday, October 03, 2018

Obsesione lexical aguericoa

An tv (EITB) ari zirela gaur (eguaztena 3 urria 2018) eguiten interview bat euscaraz Coteto Ezcurra remontista nafarrari esaten du Cotetoc ezen

obsesionatu nintzen 

referitzen zela ba zituela beatzi tchapel irabazioac eta nahiric lortu 10.a zela obsesionatu. Aitzitic televisioneco locutoreac dioscu (ikus-entzuleoi) ze Coteto

itsutu zela 

Aclaratione hori e locutore proffesionala dateque (diot nic) zeren uste du edo duque guc ikus-entzule euscaldunoc ez dugula ulertzen zer den obsesionatu, zeren nola jada esana bait dut, Cotetoc euscaraz mintzo zela esan du arguiqui obsesionatu zela.

Monday, October 01, 2018

Hobetuz othe goaz joanqui zehar bide irreala edo virtuala?

Ikusiric nola ordez hitz normal sociologicoqui constatablea den

pensionista 

erabilten den orain berriqui bere ordez

pentsiodun 

irreal eta virtual falsua dut galdetzen ea horrequin praxiarequin goazen hobetuz euscara qualitatez, eguinez euscara hobea eta yago communicativoa.

Horrela joanqui, verba batean, othe goaz hobetuz nahiz-ta joan bide irreal falsutic?

Friday, September 28, 2018

Bila bide syntactico hobeac zein diren socialqui onhargarriac

Nola berez gagozen guehienoc alde opcione hobeac edozertan eta baita concretuqui syntaxian hobeto communicatzeco halan hobe gura horrec ernatzen nau noiz ikusten dudan zeozer izquiriatua euscaraz eta zaidan iruditzen hori delacoaren redactionea dela hobegarria, batzutan aise eta fite hobegarria.

Halan noiz gaur dudan ikusi prensan photo bat non aguertzen den daroela pancarta bat non ahal den iracurri ondocoa:

Etxerik gabekoen duintasunaren alde

hor non mezua den arguia eta ulertzen da errazqui zait ethorri gogora halere ba daucala alternativa possible hobe bat horrec mezuac, hau

Alde duintasuna e etxerik gabekoak 

Baina galdetzecoa da -zentzuz- ea auquera alternativo hori izango litzatequeen onhargarria eta onhartua ganic egungo euscaldungoa, batez ere euscaldungo relevante consideratzen dena.

Behar litzateque ikusi ea eguiazqui den hori mezua hobea informaticoqui eta halan considera baledi zelan zabaldu behar zaion bidea holaco auquera syntacticoei.

Wednesday, September 26, 2018

Salatu du

Hitzac dakar lehenbizico orrialdean titular hau

Genero indarkeria
salaketa bati
erantzun matxista
ematea salatu du
sare feministak

Monday, September 24, 2018

Guizaquia eta lehoia pasiuz bidean. (Fabulea ganic Esopo)

Guizaquia eta lehoia pasiuz bidean

Egun batean guizaqui batec compainian kin lehoi bat eguiten zuten itzuli bat bidean zehar. Guizaquiac ziotson lehoiari zembat hobe, zembat arguiago eta zembat ahaltsuago ziren guizaquiac ezi lehoiac! Baina lehoiac ere erantzun zion ezen lehoiac dira izaera hobeco, arguiago eta bien relationean ahaltsuago ezi guizaquiac. Eta halan jarraitzen zuten pasioan, esanic bakoitzac berea.

Momentu batean guizaqui gazteac hurrreratu eta zuen eracutsi ki animalia estatua bat zegoena bide ondoan.  Estatuac zuen eracusten guizaqui bat zuela ventzutzen lehoi bat. Harrotu zen guizaquia eta ziotson lehoiari: "Hara, ikusten duc nola gu garen hobeac ezi zuec"? Orduan regueac e animaliac erantzun zuen: "Baldin jaquin izan baguenu eraiquitzen estatuac, ikusico hintuzque guizaqui asco an erpe zorrotzac e lehoiac"!

Nire adisquide tchiquiac, izaite bakoitzac ba du bere onac eta tcharrac bere aldean eta horrexegatic behar da respeta gaitezen eta maithe dezagun zernahi daucagun gure inguruan.

Wednesday, June 13, 2018

Lexicoaren bihurgune trompagarriac

Herria Baionaco astecariaren azquenecoan (ekainaren 7coa) academico Jean Luis Davant zuberotarra dathor xuxentzera eguin zuen okerra, esaten duelaric "otoi barka" zeren trompatu bait zen ez consultatzea gatic aitzinetic izquiatu zuena. Edozelan ere ba daquigu edozein gutarico, batbedera dela equivocatzen noizbait baino guehiagotan bizitzan.

Izquiriatu bait zuen academico Davantec ze

iheslari zela déserteur 
eta 
ihesliar zela réfugié

eta orain du xuxentzen goico oker hori zeren correctoa zena da

iheslari zela réfugié
eta 
ihesliar zela desérteur 

Verba batean confunditu zela. Ez da edozelan ere harritzeco izatea Davantec edo edozeinec holaco confutioneric zeren horco vocabularioa da guezurrezcoa (zein lehena edo ere bigarren versionecoa) eta expressuqui de facto inventatua jaquinic aguiriqui gainera dela prevaricatzen.

Nic eta beste euscaldun ascoc ba daquigu euscararen baitharic zer den desertorea eta berdin refuxiatua zein bi hitz horiec diren casualqui hitz internationalac eta amancommunac an occitenteco mintzaira asco, nola ere euscaraz.

Behar litzateque, nire aburuz, lexicoaren criterioen doitzea edo recyclaia berehala evitatzeco holaco desmasia inaceptableac non edozein -ez soilic Davant izanic ere academico- trompatuco da facilqui noiz ez duqueen memoria arras ona atchiquitzeco tchuletario luzea. Nolanahi holaco bekatu venial ttipi horren aitzinean asqui zuqueen academico Davantec escatzea disculpac eta ez ordea "otoi barka" lazgarri hori. Nic aisa disculpatzen nuque zeren guertha daquioque edozeini edo ere guztioi.



Tuesday, June 12, 2018

Ba da harrigarria, ulertzeco razionalqui quasic impossiblea

Uletzeco gaitz litzateque aisa (edo litzateque impossible ulertzeco) ezen esateraco Finlandiaco, Japoniaco, Russiaco, Chinaco, Georgiaco, ... edo edonongo athleta batec zeinac pasatu dituen haimbat urthe sport batean nola gainera chapeldun eta lehen nivel gora hortan, horrec athleta delaco relevanteac ez lequiqueen izena practicatu duen sportarena. Litzateque simplequi impossible sinhestecoa hori ezen athleta horrec ez lequiqueela "correctoqui" izena bere hizcuntza propioan hain delaco sportarena.

Euscaraz baina, harrigarriqui, guertatzen dira holacoac. Atzo bertan ikusi guenuen an EITB  nola Koteto Ezcurrac ez zequien "correctoqui" bere laurhamar ta bost (45) urtheco adinean izena e practicatu duen kirola zein practicatu duen gainera 28 urthe luzez. Nahiz Koteto Ezcurrac daquien euscaraz mintzatzen ederqui ongui ezen ezein problemaric gabe expresatzeco.

Esan bait zuen jocatu duela 28 urthez
remontean 
noiz aitzitic dioen Academiac ze horrec sportac duela euscaraz izena
erremontea.
Ba al du horrec explicatione medianoqui edo nahiago bada minimoqui razonablea. Nola da possible hori aguitzea?

Koteto remontistaren (remontedun?, nola pentsiodun?) legue phoneticoac nola berdin egungo beste euscaldun guztionac ez dira nolacoac ziren XIII. mendeco euscaldunenac, evolucionatzen dugu nahi ala ez ziurqui.

Niretzat horrec du eracusten clarqui ze remonte verbea euscaraz dela hain euscarazco nola gutienic den erremonte hitza.

Zein izan liteque baina horren explicationea? Non dago Academia holacoetan eta bestelatsucoetan? Non da autocritiquea? Non explicationea zor zaiguna? Zergatic behar da mespretchatu destainez populua, euscaldun real indefensoac?

Thursday, June 07, 2018

Refusatzen escura dauzcagun auquera onenac?

Nola bait dut iracurtzen, Donostiaco Kursaal jaureguian 2016co abenduaren 17an bilduric Europaco hirurhamar -30- hizcuntza gutituren recuperationean lan eguiten duten 100dic gora eraguilec aurqueztu zuten

Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Protokoloa

Pensaquetan jarriric buruz titulu hori zait ethorri gogora ezen errazqui izan ahal zatequeela ere honela zein auquerac ez du transgreditzen ezein norma establecitu bizic du aberasten informationearen sequentzia

Protokoloa Bermatzeko Hizkuntza Eskubideak

edo nahiago balitz oraino ere hontara, oraingoan poxi bat transgredituric zembait "oraingo norma"

Protokoloa Bermatzeko Eskubideak e Hizkuntzak

Hiru auquerac ditut ikusten berdin valioco quantivoqui baina ordea qualitativoqui differente. Eguiten othe daroagu praxian euscalzaleac, zein bait dago gure escu, auqueratzea bide onena arté dauzcagun auquera differenteac? Ez othe dugu refusatzen auquera onenac eta hartzen -inconscientequi?- auquera gutiago onac?