Friday, February 21, 2020

Diotena, dioena.

Egungo titulua da "diotena, dioena" zeren esango dena hemen da batec esana baina izan ahal da exponentea batzuc (edo zembait ugaric) pensatu daronea edo esanic pluralez diotena.

(An Argia astecari euscalduna publicatu da -09/otsaila/2020- interview bat ki Irene Arrarats zeina da dakarrenez publicationeac Berria-ko euskara arduraduna eta baita estilo liburuaren zuzendaria hen hori eguncaria).

Bada Irene Arraratsec esaten du erantzunez honi sarrerari "Azken aldian badirudi ustez aspaldi gainditutako batuaren inguruko eztabaida arnasberritu egin dela.", bada hortaz hauxe dio Irenec
Iruditzen zait gure konplixuen erakusgarri dela, eta esango nuque autogorrotoaren erakusgarri ere badela. Espiniar bati edo frantziar bati ez zaio burutik pasa ere egiten frantses batua edo gaztelania batua auzitan jartzea.
Goico hori iracurriric baten ganic zein da euscarazco eguncari bakarreco -Berria- euscara arduraduna eta gainera dena zuzendaria eguncari hortaco stilo liburuarena, ezen asqui ganic persona asqui importantea eta determinantea an euscararen mundua ze mentalitate horren dunac ez luque begui xamurrez ikusico persona bat edo talde edo incluso grupo bat zeinac nahico luque reflexionatu buruz esateraco zalantzagarri diren punctuac an
orthographia,
lexicoa,
syntaxia
edo edozein eremu relationatua kin euscara XXI: mende hontan conveni zaiguna euscaldunoi.

Halan baten batec edo baten batzuc egoquiagotzat hartzen balituzte forma batzuc ze beste batzuc
orthographian
(intensitate / intentsitate, marsupial / martsupial, ...; retina / erretina, rotatu / errotatu, ...; vibratione / bibrazio, volumen / bolumen, ...; ...)

lexicoan
(generatione / belaunaldi, radio / irratia, prehistoria / aurrehistoria, ...)

syntaxian
(eremu zabal eta gutiago oragarri hontan emanic soil exemplu bat comparatzeco bi phrase ximplissimo hauaec, batetic "Zein da komunikabideek euskararen normalkuntzari egiten dioten ekarpena?" eta besteic hau "Zein da komunikabideek egiten dioten ekarpena euskararen normalkuntzari?") 
Bada holatsuco reflexioneac lerabizquena (edo lerabilzquetenac) goico mentalitatedunac nolacoa bait du expressatzen Irene Arraratsec ez lituzque begui onez hartuco baizic lituzque / lituzquete reflexioneoc refusatuco eta ere condemnatuco. Zeren uste duquete dena ongui eguina dagoela eta da eguin dena irrefutablea eta irreformablea in principio eguina dena, praxia dela infaliblea. Hurbil dagoela hori interpretatione monolithicoa eta inarracalagarria ti izan autocomplacientea osoro, hurbil dela izatetic ere narcisismista.

Holaco mentalitateac joten ditu critaguileac tzat autogorrotodun (nic ez daquit nondic ondorioztatu du Irenec conceptu hori honaco), tzat desleial, tzat infidel, tzat zuzenbaco eguiteco critica, eta ere acaso hartzen luque / luquete holacoec holacoa tzat traidore merezi duena zigor punigarri latza, economico, bestelaco, merezi duena mesprezu edo estain sociala, ... nic daquita.

Verba batean holaco mentalitateac -dirudienez- refusatzen du cooperativismoa edo auzolana eta aportationea aldé euscara fresco hobea communicativoqui an euscal societatea an XXI. mendea.

Zein bestelaco interpretationeric eduqui ahal da? Eduqui al lezaque bestelaco interpretationeric -horrec mezuac expressatua an Argia astecaria-?

Criticac -edozelangoac- refusatzen dituzte eta ia seguru condemnatzen. Tamalaren handia, hori. Esan daroquete conforme ez dagoena behintzat dagoela totalqui isilic seculaco.



Monday, February 17, 2020

Redactatua hobequi informationea

An ETB1eco informativoac, otsaila 17 eguerdian, iracurri dugu ondocoa an oinoharra ari zirela buruz informatione internationala.

Sindikatuak kalean, Frantziako Asanblada Nazionalak lege proposamena aztertzen hasi den egunean 

nic goico informatione horri, hobe beharrez, jartzen dut ondoco bestea nola auquera alternativoa seguituz orthographia darabiltena heurec ETB1ecoec, hara

Sindikatuak kalean egunean noiz Frantziako Asanblada Nazionala hasiko den aztertzen lege proposamena 

Ba al dago esateric ze titular bat da hobea informativoqui ze bestea? Ezen sequentzia informativoa da batean hobea ze bestean.

Tuesday, February 11, 2020

Bide yago informativoac

Ikusiric ondoco titularra aguertua prensan aitzineco egunetan

Bankinterrek etxegabetze prozesua aktibatu du auto baten bermearekin 

jartzen dut beste auquera alternativo hau ustez da hobea mesedez iracurlea. Hara alternativea 

 Bankinterrek aktibatu du etxegabetze prozesua kin auto baten bermea

Thursday, February 06, 2020

Purismo lexical camuflatua

Arguiqui ikusi ahal da an ondoco listea hen bicoteac edo pareac nola "euscal versioneco variantea" (2.a) da sortua ti "lerratze purista camuflantea";
esateraco "segurtasun" terminoa da sortua ti "seguritate" jathorrizcoa, nola hitza eta nola conceptua.

Halan, euscaratu nahiric gaztelerazco "segurudad social" esapidea eta conceptua daducana sortu dute -puristec- "gizarte segurantza" ordezta hartu directoqui eta naturalqui "seguritate soziala".

Bada, ikus formatu dudan lista laburra hen horiec bicoteac eta pareac

irregularitate 
irregulartasun 

   regularitate 
   regulartasun 

precarietate 
precariotasun 

   singularitate 
   singulartasun 

pasivitate 
pasivotasun 

   sexualitate 
   sexualtasun 

sensibilitate 
sensibilitasun  

   sensualitate 
   sensualtasun 

fatalitate 
fataltasun 

   naturalitate 
   naturaltasun 

seguritate 
segurtasun 

   titularitate 
   titulartasun 

virginitate
virgintasun 

   inestabilitate 
   inestabiltasun 

obesitate 
obesitasun 

   masculinitate 
   masculinitasun 

exactitude 
exactotasun 

   afectivitate 
   afectivotasun 

soberanitate 
suberanitasun 

   fiscalitate 
   fiscaltasun 

Lista labur hontaco lehembizico terminoa hen parea ¿ez al da euscarazco terminoa totalqui eta osoro?

Friday, January 31, 2020

Logicoa edo yago logicoa?

An ETBco informativoac ere aguertzen dira mezu izquiriozcoac beheco partean nahiric sendotu pantailaco informationea zein emaiten dute entzutez eta ere visualqui, audiovisualqui, lagundu nahiric, diot nic, ki televisioneco receptorea. Halan iracurri dugu esateraco

Boris Johnson gobernukideekin batzartu da, ... 

Hori goico mezua, ez al litzateque informativoagoa redactaturic honela?

Boris Johnson batzartu da gobernukideekin, ... 

Zembateco importantzia du / duque gogoetatzeac honelaco gorabeherac, othe da soil reflexione irrelevante hutsa?

Tuesday, January 28, 2020

Hobeto communicatu nahian

Egungo epocha technologico hontan nehor ez da harrituco ikustearequin nola nahi da hobetu edozer. Ondo dagoena ere nahi izaiten da hobetu ahal bada hori eguin zerbaitetan izanic ere an detaile ttipiñoa zeinac berez ez daucan transcendentzia handiric horrec cambioac, cambio hobegarriac; gogo hobetzeco hori da egun ekarri diguna epocha technologicoac.

Hortaz, iracurtzen dugularic an Gara eguncaria 28 urtarrila 2020 

Haur pobreziaren aurkako goi mandatari gisa Madrilen tokia egin diote Gascori 

esan delaco hobetzearen gogoac eraguinic nic hobetzen nuque goico mezua honela

Madrilen tokia egin diote Gascori nola goi mandatari kontra haur pobrezia

 Nire uste personalez, duda baric, hobetua dago mezua beheco auquera alternativoan. Zer dioquete professionalec hen communicationea edo edozeinec "hobecuntza" hontaz? Generalean, hobetu nahi izaiteaz incluso "ongui" edo ulergarri pasable dagoena?

Saturday, January 25, 2020

Modu yago effectivoan

Iracurriric beheco auquera biac esan ahal da ze bat da yago effectivoa ze bestea? Hara, bi auquerac

Miñaoko zuzendaritzak ez du "De Miguel auziari" buruzko azalpenik eman nahi 

beste auquerea

Miñaoko zuzendaritzak ez du nahi eman azalpenik buruz "De Miguel auzia" 

Ez al da comparaquetea interesantea? ikusiz possibilitate informativo differenteac daudenac gure escu gura izan ezquero.

Ba daucagu possibilitateric

Ikusten dut an ETB1 ondoco iragarquia dioena

Bizitza zurrupada txikitan dastatzen dugun zerbait da 

baina hori mezua eman ahal da baita beste modu edo redactione hauetan ere


Bizitza da zurrupada txikitan dastatzen dugun zerbait
edo
Bizitza da zerbait zurrupada txikitan dastatzen duguna
edo
Bizitza da zerbait dastatzen duguna zurrupada txikitan 

Baina goico possibilitate differente horiec zein ordenatan jar daitezque an ranking informativo bat?, gogoan haintzat hartzen dugula iracurle batec -iracurle potencial edozein batec- izan ahal duen difficultatea edo erraztasuna ulertzeco hori goico mezua, textua.

Tuesday, January 21, 2020

Presentable, impresentable?

Lehenago ere hemen blogean, beharbada sarriago ezi behin, esan dut ze batzutan, tchitean pitean beguiratzen dut Elhuyar hizteguia an neure telephono mobila. Halan, gaur ari nintzela iracursen eguneco prensa gaztelaniaz iracurri dut inconstitucionalidad verbea eta ethorri zait gogoa consultatzeco neure telephonoan zer equivalente euscarazco dakarren hitz horrentzat Elhuyarrec.  Bidebatez beguiratu dut ere insconstitucional terminoa zeina da orbita bereco hitza.

Erdarazco inconstitucional verbaraco hauxe da dakarrena Elhuyarrec

inconstitucional

1 adj. konstituzioaren aurkako/kontrako

 aitzitic tzat inconstitucionalidad beste hauxe

inconstitucionalidad

recurso de inconstitucionalidad: konstituzio-kontrakotasuneko helegite

Ikusiric soilic, ezen ikusi gabe guehiago deus an Elhuyar hizteguiguintza, ateratzen dut conclusione ziurra -bederen nihaurrentzat- ze Elhuyarrec ez du conexione minimunic ere kin euscaldun collectivo activoa eta nahi duela Elhuyarrec bideratu euscara ki entropia eta euscaldunac sasiarteco zurrumbilo desorrientagarria.

Tematzen bada edo balitz ere Elhuyar an immobilismo impreciso eta falsu aiphatu hori 
-inconstitucional eta inconstitucionalidad-
euscaldunoc ez dugu hola esaten, erabilten. Ez dago, ez da existitzen holaco euscaldun garauric ere gu euscaldunon artean.

Saturday, January 18, 2020

Syntacticoqui symmetricoac euscara eta gaztelania

Iracurtzen dugu egungo Gara eguncarian lehenengo paginan

......... uko egin dio Iñigo Urkulluk. 

baina barruco orrietan noticia berbera gaztelaniaz dathor honela emana

Urkullu responde ......... 

Hor arguiqui ikusi ahal da symmetria syntacticoa. Aitzitic Berria eguncariac honela enfocatzen du hori berria

Urkulluk uko egin dio ......... 

Beraz, gure escu ere badago nola "ikusi" edo concebitu realitate syntacticoa zeinac ondorioz du condicionatzen redactionea hen textuac.

Thursday, January 16, 2020

Avantailac ba lituzque

Iracurriric articulua titulatzen Xalbadorren Jainkoa ganic M. Itzaina an Baionaco Herria astecaria, jaquin dut publicatu da liburua kin titulua (ganic Sebastian Gartzia Trujillo euscalzain urgazlea)

"Xalbador, berdur erlijiotik maitasun sinesmenera

Halan, titulu hori jar baledi erabiliric prepositioneac -pre+positioneac- litzateque aisa ulergagarriago tzat iracurlea ze erabiliric postpositioneac -post+positioneac- nola bait dago publicatione realean. Bada, hori liburua dei zetequeen, erabiliric prepositioneac 

"Xalbador, tik beldur erlijioa ki maitasun sinesmena

Izanic norbera aldeco edo contraco hen erabili preposioneac edo postpositioneac, ez al da de facto aise comprenigarriago varietate prepositio-duna? Avantailac ba lituzque seguru.

Tuesday, January 14, 2020

Jarriric beste forma batean

Iracurriric ondoco titularra

Ikerbasquek deialdi berria egin du hogei ikertzaile gazte kontratatzeko 

ohartu naiz ze hori titulua ipini ahal da beste forma batean (niretzat hobean informativoqui) holan

Ikerbasquek egin du deialdi berria kontratatzeko hogei ikertzaile gazte

Monday, January 13, 2020

Biac correctuac baina differente informativoqui

Hemen dakart mezu bakarra emana bi manera differentetan. Izanic bi auquera redactivoac correctuac eta escura daudenac gure meneco. Ikusi hemen. Observa ditzagun.


Airwave: Hondartzetako olatuei forma emateko hondo artifiziala 

eta 

Airwave: Hondo artifiziala forma emateko hondartzetako olatuei 

Friday, January 10, 2020

Harridura zorionezcoa

Nola iracurri dut an azquen Argia aldizcaria (ganic Nagore Irazuztabarrena Uranga) ondoco titulua

Vikingoak, bizi ardia eskien gainean 

harritu naiz zorionqui zeren hitz hori -vikingo- dauca ezarria Academiac eta ere Elhuyarrec forma correctuan nola bikingo.

Izan othe da infiltratione ezdesiratu bat soilic (estropezu eraguinic inconscienteac eta logica hutsac) ala da ipinia holan conscientequi? Sumisionetic nahigabe escapatua ala insumisione ttipittoa?

Logicac zer dioque? Ala hobe da seguitzea bide illogicoa, absurdoa, inora eroaten ez gaituena?

Thursday, January 09, 2020

Auquera illogicoa eta ere ...

Televisionean, an ETB atzo iluntzea, ikusi eta entzun nuen Kirmen Uribe iracurtzen bere poesia bat non aiphatzen zuen supernova verbea textuan. Halan pensatu nuen zelan izquiriatu othe du supernova verbea Kirmen Uribec bere liburuan eta eraguinic curiositateac jo dut hizteguira hen Academia eta hen Elhuyar certificatzeco ze biec dakartela

supernoba eta ez supernova

Hori ikusiric ez al dago pensatzen duenic ze garoaz edo garoazte bide okerretic euscaldunac?, bide illogicotic, irrazionaletic, caltegarritic, ... Eta Academia dago ti euscaldun egungoac urrunago ze supernovac gu ganic? Zein galaxia mental urrunetan bizi othe dira? Zergatic jokatzen dute holan caltegarriqui tzat gu euscaldunac? Zein da arrazoia?

Baldin, esateraco, Academiac onhartu badu verismo verbea orthographicoqui zergatic ez berdinqui supernova? Iduri luque ze Academia, behintzat punctu hortan, ari da guztiz illogicoqui eta trompatuqui.