Thursday, February 21, 2019

Uko eguinez ki evidentzia inukagarria

Mire eguinic nago nihur ikusiric nola defendatzen da ze euscaraz da eta obligatorioqui behar da izquiriatu

sentsazio 

noiz forma hori ez da erabilia gu euscaldunen artean, aitzitic esan ohi dena (esango nuque da ia %100ean) da

sensazio 

Zein izan ahal da mesedea lekarquiguna guezur horrec? Non da errespetua ki euscara reala, eta batez ere ki gu euscaldunac? Ez al da hori evidentzia inukagarria? Zein da guezur horren mesedea?

Tuesday, February 19, 2019

Ba al duque dudaric nehorc?

Compara dezagun ondoco bi titularrac

  • Herritarrek autogobernuari buruzko ekarpenak egin ahalko dituzte 
eta 
  • Herritarrek egin ahalko dituzte ekarpenak buruz autogobernua 

Zein dateque bakotzaren oppinionea buruz qualitate informativoa nola batarena hala bestearena?

Friday, February 15, 2019

Guertatua, eta zergatia guertatuaren

Ondo titularra cocatua an lehen orria phota principalaren ondoan Gara eguncarian (15/02/2019) ez da berez zaila ulertu ahal izaiteco baina bai da horregatio hobegarria eta hobetu beharrecoa behintzat an mass mediaco informatione meddio bat. Hara hemen ikus,

"Gure bizitzak irauli egin dira manifestazio batera joate hutsagatik"

Hor titular edo informationean esaten da lehenengo zer guertatu da ezen "gure bizitzak irauli egin dira" eta guero aguertzen da arrazoina iraultza horren baina malerusqui arrazoinaren explicitotasuna marcatzen da azquen azquenean, kin "...gatik" edo "... hutsagatik".

Baldin arten "gure bizitzak irauli egin dira" (zer guertatu da) eta "manifestazio batera joate hutsa" marcatzen baguendu nolabait dathorrela explicationea zergatic guertatu da guertatu dena' litzateque anhitz hobe iracurlearentzat. Hori aisa aurreavisa daiteque, nahi balitz hori bai, esateraco holan


"Gure bizitzak irauli egin dira zeren manifestazio batera joate hutsagatik
edo
"Gure bizitzak irauli egin dira zatio manifestazio batera joate hutsagatik
edo 
"Gure bizitzak irauli egin dira zeren joate hutsagatik manifestazio batera"
edo  
"Gure bizitzak irauli egin dira zatio joan hutsa manifestazio batera
edo beste possiblilitate batzuc 

Halan arguiqui marcatzen litzateque kin iracurlearen mesede handia goazela esatera edo explicatzera guertatuaren zergatia. Gainera, ni ziur nago, dela baita fidelagoa kin original frantzesa.

Thursday, February 14, 2019

Informativoqui, atzecoz aurrera

Dudalaric iracurtzen Berria eguncarico gaurco (14/02/2019) lehen noticia principal hau an lehen orrian

Ordezko irakasleak oposiziotara derrigor ditzatela eskatu du Eskola Kontseiluak 

gogora ethorten zait reflexionea da ze hori titularra dago emana atzecoz aurrera informativoqui, zein titular nic esateraco ipinico nuque honela edo honelatsu

Eskola Konseiluak eskatu du obliga ditzatela ordezko irakasleak oposiziotara 

Non dabiltza, zein lainotan, informationearen professionalac?

Wednesday, February 13, 2019

Auquera biac irequiac, bakoitzaren escu

Egun asco ez dela ikasi dut verba berri bat, rectenna.

Jaquin nahiric guehiago ikusi dut ze rectenna dathor inglesezco "rectifying antenna", laburturic eta parteac itsatsiric sortzen dela rectenna hitza. Ikasi dut ere gateleraz dituela hitz horrec bi auquera izquiriatzeco ezen rectenna eta rectena.

Euscaraz ere ba dira hitzac dituztenac izquiriatzeco bi auquera zeren Academiac ditu ontzat emanac eta publicatuac bere hizteguian nola referendun hala ere erreferendun. Ontzat hartuac bi formac erabiltzaileac auqueratzeco bi forma horietaric nahi duena. Halan dituela definitzen hitzoc Academiac,

referendum iz.
Lege edo neurri bati buruz erabaki bat hartzeko herritar guztiek parte hartzen duten baiezko edo ezezko bozketa. Quebacen bi autodeterminazio referendum egin dituzte, eta bietako batean ere ez da lortu burujabetzaren aldeko apostuak aurrera egitea.

beste auquerá ostera definitzen du differente, holan

erreferendum iz.
Lege edo proposamen bat onartzeko edo arbuiatzeko hiritarrek egiten duten bozketa. Erreferenduma egin. Erreferendumean bozkatu. 

Ustez ze lista hau, aparte bicote hau referendum / erreferendum, izan ahal da lista ascoz luzeagoa hemen doaz hitz doble posibleen lista luzeagoa, lehenago ere publicatua blog hontan jada 2005ean dutuela listác 2500 hitz inguru. Hemen linkean listá.

(http://referentziak.blogspot.com/2005/10/r-letratik-hasten-lirateken-hitzak.html)

Sunday, February 10, 2019

Hau zelan compondu edo hobetu

Dugularic iracurtzen ondoco titularra

Balio erantsiko proiektuen sustapena egurgintzan

galdetzen dut zelan hobetu ahal da hori titularra izan ez daiten horren zaila izanic ere titularra hain laburra. Zelaco auquerac leudeque?

Wednesday, February 06, 2019

Ambivalentequi interpreta daitequeena

Gaur -eguaztena 6 otsaila 2019- an euscal Berria eguncaria ondocoa da lehen noticia principala

Jaurlaritzak hiru ataletan bereizi du 
aurrekontua egokitzeko proposamena 

Hemen ambivalentzia dagoen hortan ez daquigu ziur edo bereizi da aurrekontua edo aitzitik bereizi da proposamena. Nola uste dut bereizi izan dena da proposamena, nic beste hontara jarrico edo redactatuco nuque hori titular nagusi hori, holan

Jaurlaritzak hiru ataletan bereizi du 
proposamena egokitzeko aurrekontua 
edo
Jaurlaritzak hiru ataletan bereizi du 
proposamena' aurrekontua egokitzeko 

hori ambivalentzia behar da hautsi nolabait favorez iracurlearen. Eguinic goico phrasearen calcoa sortu ahal dugu ondoco phrasea 

Notarioac hiru ataletan bereizi du 
pagamentua tramitatzeco herentzia 

Non hemen da adierazten ze bereizi da hiru ataletan pagamentua, ez herentzia zeinac berez generalean du unitate global oso bat. Baina nahi bada uxatu osoqui eta dudagabequi delaco ambivalentzia hori redacta daiteque ere honela 

Notarioac hiru ataletan bereizi du 
pagamentua tramita dadin herentzia

Friday, February 01, 2019

Ahoskera zaindua e Euskara Batua

Daquidalaric nitidoqui eta indudablequi differenteac direla conceptu hiru ondoco hauec nahiz-ta daude relationatuac hurbilqui, ezen differenteac dira totalqui
educatu, hezi eta bezatu.
Uste dut nic ze euscararen munduan nahi gaituzte guehiago hezi edo incluso bezatu lehenago-ze educatu erabiliric modu edo razonamentu convincenteac educa gaitatzen edo gaitezen guhaur.

Goico reflexione hori ethorri zait gogora jaquinic ze Academia e Euscara doa orain otsailean antolatzen congresua Gasteizen otsailaren 14an non nahico den indartu e "Euskara batuaren ahoskera zaindua", EBAZ, 1998,adierazi duenez academico Lourdes Oñederrac prensan non nic dudan iracurri. Halan nago mesfidantzaz zeren hor uste dut hobesten edo hobecotzat hartzen direla, nivel culturalagotzat dela hartzen honacoac

martsupial ezi marsupial, ... 
edo 
erregulatu ezi regulatu, ... 

Zein da horientzat, Academiarentzat, ..., etc zileguitasuna e euscara reala edo euscaldun gaurcoen euscara? Othe dathor euscara euscaldunac ganic (nola nic uste bait daroat) edo aitzitic dathoz / gatoz euscaldunac tic euscara (nola nic uste ez bait daroat).

euscaratic gatoz euscaldunac?
ala
euscaldunetaric dathor euscara? 

Zer onic du mespretxatzeac euscaldunac zeina da basea, gunea, sorburua e euscara? Patois euscaratzat hartzen dute horiec marsupial, regulatu, ... eta holacoac, mespretxu facticoz. Populuaren malur bidegabe, injustificable, ... eta injustua.

Nola hori justificatu?, norc justificatu? Behar luquetenac justificatu, hortan direnac responsable.

Wednesday, January 30, 2019

Gaina hartu nahiric trabei

Norc ez du ikusico trabaric edo handicap punturic edo zeozer hobetu beharrecoric an ondoco titularra hobe luque, ez baldin bada curiositate hutsez, ez guehiago iracurtzeric commentario hau. Zeren nic bai dut ikusten traba edo bihurrune latz informativoric honetan titularrean.
Hara bera (Gara, eguaztena 30 urtarrila 2019)

Lau atxilotu Gasteizen, sexu esplotazio eta pertsonen trafikoagatik

Phrase horrec du nola handicap edo eragozpen informativo daucala batetic "comma" bereizteco informationea eta ere bestetic azquenean dakarrela "-gatic" edo zergatiaren arrazaoina, bada bi handicap.

Beraz, hemen auquera alternativo "hobetua"

Lau atxilotu Gasteizen zatio sexu esplotazio eta personen trafikoa

Ez al da auquera informativo hau hobea informativoqui ezi prensan aguertu originala? Ez al da mesedeco joatea elkarren ondoan "Lau atxilotu Gasteizen" eta "zatio ..."? Othe diogu gaina hartu, nolabait, handicap horri aiphatu duguna? Ala ez dakar mesederic horrec? Zer luque tcharric, tcharric izaitecotan?

Monday, January 28, 2019

Arartez manu obeditu beharrecoa

Gaurco asteleheneco eguraldian an ETB esan du Andoni Aizpuru presentadoreac ze bihar izango dugula

geogenesis leherkorra
noiz explicatu duen gainera holan esan behar dugu euscaraz, 
justificatu nahiz zeozer gatic hori erabilerá

Bada ondoren dut ikusi an internet ze

inglesez da 
explosive geogenesis 

frantzesez 
géogenèse explosive 

alemanez 
explosive Geogenese 

italianoz 
geogenesi esplosiva 

Esan ohi zenean "pracac lehertu, edo zacua" esan nahi zuen erdaraz reventar zeina ez da explotar, ez direlaric synonymo euscaraz ere lehertu eta explotatu.
Honela nora othe goaz?, 
honela nora othe garoez?, 
honela nora eroan nahi gaituzte? 

Edozein euscaldun normalec izanic edozein dialectotacoa ez legoquena pean aguindu edo manu puristac esaten dule holan

geogenesis explosivoa 

Baldin esan balu Andoni Aizpuruac geogenesis explosivoa expulsatu al luquete tic ETB, bere postutic?

Wednesday, January 23, 2019

Dudaric egon ahal da zein da redactatua yago communicativo?

Dudaric egon ahal da comparatzean bi ondoco azpico auquera hauec respectuz qualitate informativoa? Hara ondoren, bi auquera hoc, lehenengoa ze aguertzen da an prensa (Gara eguncaria 23 urtarrila 2019 Ekonomia 20 or, ganic Haritz Larrañaga / Donapaleu) eta bestea alternativoqui jarria, ustez dena hobea informativoqui.

Prensan aguertu titularra

Ahate hazleek ELB sindikatua sostengatzeko deia luzatu dute 

Auquera alternativo possiblea

Ahate hazleek luzatu dute deia sostengatzeko ELB sindikatua  

Ahal dira bi auquera horiec berdin communicativoac?


Tuesday, January 22, 2019

Ba dauca zailtasunic, bai.

Dudalaric iracurtzen hau titularra

Euskal ekoizleak batzen dituen datu base eta bilatzaile bat aurkeztu dute 

ohartzen naiz ze hori titularra da sobera zail edo difficila ulertzeco edo interpretatzeco dakarren mezua. Nic hori titularra hasten nuque honela amorez euscal iracurlea

Aurkeztu dute ...

Saturday, January 19, 2019

Nola hobe, aurrecoz atzera edo atzecoz aurrera?

Baldin definituco beharco balitz ENARGIA (entitate baten izena, sic) zein structura syntactico litzateque hobe bi hauetaric?

....................................................... da Enargia 
edo 
Enargia da ....................................................... 

Zeren honelaxe dugu ikusten prensan Enargia (sic, ez energia) entitatea definitua.

  • Burujabetasun energetikoa berrezkuratzea xede duen ekimen berria da Enargia, ... 

Baina izan zitequeen ere errazqui beste modu batecoa erabiliric goico schema syntactico hori, honelatsu

  • Energia da ekimen berria zeinak du xede rekuperatzea burujabetasun energetikoa, ... 

Othe dira bi auquera horiec, zein schematicoa nola phrase osocoa, berdin ulergarri tzat iracurlea? Othe dugu ezein escubideric guc euscal iracurleoc zor zaiguna ganic redactore professionalac?

Tuesday, January 15, 2019

Zailagoa da controlatzen entzundacoa ze iracurritacoa

Mezu bat ez da bethi izquiriatzen dezaguntzat iracurri, ba dira ere mezuac emanac vozez edo acusticoqui ditzaguntzat entzun megaphonian erraiteraco aeroportutan edo beste. Noiz mezua da iracurtzecoa da errazago comprenitzen eta controlatzen dioena mezuac zeren nahi bada ahal dugu mezua repasatu edo iracurri berriro nahi den beste aldiz baina ez dago holacoric tamalez an mezu acusticoa zein ezin da reentzun edo repasatu dioena mezuac.

Halan entzunic mezu acusticoa on Euskal Label zioenac / dioenac "Ongui jatea ................ da". Eta ezin ulerturic zioena ezelan ere -horrec purrustada acusticoac- azquenean determinatu nuen mezua jasotzea dictatura, bakoitzean noiz emaiten zuten hori iragarquia an televisionea, an ETB. Azquenean atchemanic mezua bitartez dictatua ikusi dut eta guero IRACURRI beguiz dioena mezuac holan,

"Ongui jatea gure baserritar, arrantzale eta elikagai industriac era jasangarrian jaqui naturalac ekoizteco behar duten bultzada ematea da" 

Hori mezua ulertzea iracurtzeracoan ere ez da horren derrepentecoa eta gutiago soilic entzuteracoan nola dathorren originalean.

Hori goico mezua hel dadin iracurlea gana edo ere entzulea gana aisago planteatzen dut nic auquera alternativo ondoco hau amorez apportatu nahi zeozer positivo nire aldetic, aparte eguiten dudan criticá contra originala, holan nire auquera alternativoa

"Ongui jatea da bultzada emaitea ekoiz dezaten era jasangarrian jaqui naturalac gure baserritarrac, arrantzaleac eta elikagai industriac" 

Iruditzen zait auquera alternativo hau nic dudana aurquezten (edo beste zembaitsu possibleac) da (dira) aisago digeribleagoac entzulearentzat nola ere iracurlearentzat. Originala, aitzitic, da dudagabequi impresentablea eta harrapaezina. Inorc ez du ulertzen dioena originalac.

Tuesday, January 08, 2019

Iruditzen zait

Gaur eguerdian nongoelaric entzuten, ikusten informativoa an ETB1 entzun da ari zirela buruz juicioa eguiten ari direna Floridan contra Pablo Ibar ondocoa, 

Video hori ikusico dute attacatzailea Pablo Ibar ez dela demostratzeco. 

Niri iruditzen zait ez izanic ere professional bat e informativoac ezen ondoco auquerá litzateque ascoz hobea informativoqui, ezen hauxe

Video hori ikusico dute demostratzeco attacatzailea ez dela Pablo Ibar.

Holatsuco auquera differentetan behar luquete pensatu professionalac, direnac professionalac informationean. Niretzat 2. auquerá da ascoz hobea informaticoqui, indudablequi.