Sequentialki eta ahalik logikoen informatu

Batzuetan berdin edo berdintsuak dira bi konzeptua hauek esatea eta informatzea zeren uste dute batzuk (askok?) esatean jasotzen da informationea eta hortaz askorentzat dira quasi synonymo bi hitzok -eta ondorioz konzeptuok- esan eta informatu. Baina evidenteki hori ez da holan.

Hori ekarri dit pensamentura irakurtzeak hau ondokoa. (Bizkaierazko egunkari virtual elektronikoa deitzen Bizkaie)

Nafarroako Euskerearen Legea 1986an onartu eta ordutik ez da aldaketarik egin atzora arte. Nafarroako Foru Erregimeneko Batzordeak atzo onartutakoaren arabera, Iruñerrian zabalduko da eremu mistoa. Holan, Aranguren, Galar, Beriain eta Noain Elortzibar eremu erdaldunetik mistora pasauko dira.

Nahi baldin bada informatu eta ez soil esan, nahi baldin bada sequentialki informatu eta informatu ahalik logikoen gaberik neke alferrikorik irakurlea gan hobe date informatu honlan

Holan, eremu erdaldunetik mistora pasauko dira Aranguren, Galar, Beriain eta Elortzibar.

Irudi du ez da holakorik -informatzea effektivoki- ikasten universitatean; eta hau diot gabe ezagutu lar universitatea (inork balu esatekorik esan beza, mesedez, ze lehen ere sartu nintzen kin universitatea eta egin zuten agirika niri).

Ezintasun evidenteak

Baldin bazoaz paseoan farora hon Santa Katalina hon Lekeitio ikusiko duzu ze ari dira lanean, obratan, faroan eta han irakurtzen ahal duzu zeren obrak dira an karten offizial bat hon Euskal Gobernua edo Jaurlaritza. Zein dago, nola bait da normativoa eta ere legala offizialki, bilingueki bi hizkuntzatan, euskaraz goian lehenengo eta behean azpian bigarrengo gaztelaniaz.

Hara zer dio dezagun jakin zertarako dira lanok

• Itsaketaren teknologian oinarritutako interpretazio gunea Santa Catalina (sic) itsasargian

• Proyecto museístico dirección y ejecución del centro de interpretación basado en la tecnología de la navegación

Eusko Jaurlaritza, Gobierno Vasco

Iduri luke ezen traduktore professionalak hon gobernua sartu dute euskarazko textuan -Itsaketaren teknologian oinarritutako interpretazio gunea Santa Catalina itsasargian - soilik bigarren partea hon original erdarazkoa -centro de interpretación basado en la tecnología de la navegación- eta ez dute sartu lehenengo partea hon originala -Proyecto museístico dirección y ejecución- zeren ez zekiten nola traduzitu edo sartu. Baina edozelan ere dago euskarazko textua mutilaturik eta ez, nire ustez, intentione txarrez baizik gatik ezintasun evidentea (edo traduktoreena edo ere hizkuntzarena, euskara).

Horietxek dira realki eta irrefutableki -nork refutatuko ez da reala hau realitatea- gauregun euskararen?, euskaldunon? -edo bion, edo nehoren?- mentsak.

Pensamentuari vueltaka. Gaztelugatxe

Ba nekien ze relationea zegoela artean monasterioa hon San Juan de la Peña, Hueska eta Donibane (Doniane) hon Gaztelugatxe (gaztelugatxa) ze gainera antzina denboretan hon Nafarroako Errege zaharrak, orai mila urte inguru, dependitzen zen Donibane Gaztelugatxekoa tik San Juan de la Peña non dago ehortzirik zenbait Errege Nafarroako, pagatzen zuela bere tributua Donibane Gaztelugatxekoak a San Juan de la Peña. Gainera parallelismo handia dago bi toponymoren artean izanik bata gaztelaniaz eta bestea euskaraz baina signifikantza ia identikoaz.

Ari izan naiz gogoeta buruz zer signifikantza du gaztelugatxe toponymo hitzak eta dut ikusi erraz ezen lehenengo partea da gaztelu baina bigarrena hori hon gatxe egon naiz jakin gabe nola iterpretatu harik konturatu naiz ze hori gatxe hori da hatxe (hatxa, haitza). Orai ez dut dudarik dela Donibane Hatxeko edo berdin dena San Juan de la Peña gehiturik aurretik gaztelua zeren probableki -eta ez diot possibleki baizik probableki- egon zen han lehenago gaztelu bat non gero eraiki zen ermita hori, izango zela beharbada sasoi batean funzione biak batera, gaztelua eta ere aldi berean ermitea hon Donibane (Done Ibane edo Johane).

Hor, gatxe hortan dago fossilizaturik h letrea bilakatu zela, behintzat izkirioz, g, hatxe edo hatxa. Nola ere ikusi ahal da argiro an Elhorriaga zeinak ba ditu bere derivatu guziak: Elhorriaga, Elgorriaga (gogoratu Elgorriaga txokolatea jaten genduena txikitan) eta Elorriaga.

Doala kommentario honekin nire agurrik anaikorrena izenean hon San Juan de la Peña (Donibane Haitzeko) a bortuetako, mendi Pyreneetako neba-arrebak eta anaia-ahizpak.

Idazleak ere ez dabiltza urrun aparte

Sarri dut kommentatu -gehiago kommentatu ezi kritikatu, behintzat nire pensamentuan- zelan redaktatzerakoan egin ahal redaktatu askoz hobeto ezi egiten dena. Gehienetan baina kommentariook izan dira buruz agertua prensan, prensa idatzian. Baina ez da makur hori agertzen soil prensan non redaktatu ohi dukete gabe pensatu gan irakurlea, redaktatzen duela redaktoreak jakinik zer du buruan baina planteatu gabe etorriko zaion eta zaikeon irakurlea' jakinik ze delako irakurle horrek ez daki -behintzat prinzipioz- zer skribituko du horrek redaktoreak, hortakoxe irakutzen da izan ere beti.

Delako makur hau ezen skribitzea hartu gabe kontuan irakurlea agertzen da ez soil prensan ezpada ze baita idazleetan. Esaterako gaur (Gara, eguena 10 apirila 2008, iritzia or 16) skribitzen du hak andere Laura Mintegik artikulua titulatzen

Erromak ez die traidoreei ordaintzen

Hak Laura Mintegik nola beste idazle askoz ez du (edo behintzat duke) pensatu eta bere titulua reirakurri ondorioztatzeko ze da informativoago eta tzat irakurlea errazago hontara hori titulua

Erromak ez die ordaintzen traidoreei

Nork esan ahal du ze lehenengo textua -originala- da errazago eta informativoago ezi bigarrena? Zein euskalduni egin ahal zaio arrotz bigarren aukerea? Horregatio, lehenengo bai, garbi. Mintza bedi hala uste ez duena.

Lar urrun elkarren ganik

Skribitzen dute (Gara, iritzia, eguztena 9 apirila 2008) hauxe titularra

• • Irango auziak energia nuklearrari buruzko benetako eztabaida baldintzatzen du

eta da hori titularra lar indigeriblea edozein euskaldunentzat, noiz izan ahal da digeribleago holan edo honelatsu

• • Irango auziak baldintzatzen du energia nuklearrari buruzko benetako eztabaida

Hor, dudarik ez dago ze mezua da Irango auziak baldintzatzen du eta gero -nahi bada- zer baldintzatzen du.

Nork, zein euskaldunek ez ote du hartzen normalagotzat bigarren aukera hori? Jaten eman beharra dago tentuz eta digeribleki, bestela muzin egiten zaio jaki delako horri. Munta handiko problemea tzat gagozenak euskararen alde. Urak behar du, korritzeko, biderik onenak erosoenak.

Verbua hautsi gabe, hobeto?

Ikusten dugu (Gara, lehen orrialdea, zapatua 5 apirila 2008) ondo titular hau zein ulertzeko problemarik ez dago inon. Eta orduan pensa lezake baten batek zertan kommentatu delako hori titurra? Ba, preseski agertzeko eta nabarmen jartzeko nahi dudana agertu eta nabarmendu ezen ez da ona tzat edozein irakurle jartzea distanziaturik lar noiz agertzen da verbu komposatu bat, batean -punta batean- verbu auxiliarra eta bestean -beste puntan- verbu prinzipala.

Hara titularra,

• NBEren ustez, Parisek ez ditu gutxiengoen eskubideak bermatzen

Hor phrase hortan ez dago dudarik ze verbua da ez ditu bermatzen non auxiliarra da batetik ez ditu eta bestetik verbu prinzipala da bermatzen. Da, bada, unitate konzeptual bat eta nahiz-eta hemen ez dagoz sobera distante, uste dut, mintzaturik generalean eta generalki, ez da ona, prinzipioz, ezer sartzea tartean. Halan ba ulergarriago litzateke hontara gabe eten unitate konzeptual hori:

• NBEren ustez, Parisek ez ditu bermatzen gutxiengoen eskubideak

Hori da nik uste darodana, inork ikusten al du gorabehera hori tik beste prespektiva differente bat?

Izan on ala txar da harrigarri, niretzat arras harrigarri

Esan ohi da, eta niretzat arrazoiz, ze behar da ikasi elkarren ganik baina atxikirik norbera norbere baitan gabe diluitu bestearen gan. Halan hizkuntzak ere ba dukete edo dute ikastekorik ganik elkar (elkarren ganik) gabe mimetismo apersonal porrokagarria eta ezabagarria. Halan harritu naiz noiz irakurri dut ondokoa, buruz presentationea hon liburua hon arkepizkopu Desmond Tutu hon Cape Town (Kabo Hiria) titulatzen Desmond Tutu, rabble-rouser for peace ganik John Allen -ISBN 184413571-

This event is free and open to the public, but does require an RSVP.

eta nola ez nekien zer da hori RSVP hori joan naiz hiztegira eta ganik Oxford advanced learner's Dictionary 2005 dut ikusi dela

RSVP (also R. S. V. P.)

(written on invitations) pleasy reply (from French ' répondez s'il vous plaît')

Ez dut ikusten ahal holatsukorik esaterako an euskarazko textu batean ezen esateko "erantzun mesedez" ipintzen da "RSVP".

Ez dut esaten honekin ze behar genduke guk ere hasi erabiltzen holakorik edo holatsukorik baizik ze beste hizkuntza batzuetan -esaterako an inglesa- bai da erabiltzen nasai asko gabe skrupulurik hon "erdalkeriak"; euskara katharo batek -an orthographia, lexikoa, syntaxia, konkordanzia, morphologia, verbua, ...- gaitu hondatzen zeharo euskaldunok eta ere euskara bera. Ba dugu ikastekorik alde dynamismo egiazkoa an euskara' dagian funziona euskarak azkar eta ere fite artean gu euskaldunak.

Sequenzia konzeptuala, sequenzia informativoa

Titulu honen pean "Turkian agintzen duen alderdia jomugan" hasten da honela lehenengo phrasea (Gara, lehen orrialdea, martitzena 1 apirila 2008)

• Turkiako Auzitegi Konstituzionalak Gobernuan dagoen alderdia legez kanpo uzteko eskaerari bide ematea erabaki zuen atzo.

Ez dut uste hori phrasea ulertzeko kapaz inor dagoen, behintzat lehenengo irakurraldian, izan dadin irakurle trebe edo ez. Esan lehenengo ez dakienarentzat ze hori hon "legez kanpo uztea" dela "illegalizatu", purismo lexikala (made by Sarasola, nik uste).

Iduri du ze ez dago artean professinalak hon informationea konzeptua hon informatu kin sequenzia konzeptuala edo sequenzia informativoa. Iduri du ze berdintsu da informatzea zirriborrotsu eta trumilka zirimolaka. Zer litzateke, esaterako, artean beste possibilitate batzuk egin balitz redaktatu honela yago informativoki eta ere yago konzeptualki, yago sequenzialki.

• Turkiako Auzitegi Konstituzionalak erabaki zuen atzo bide ematea eskariari hon illegalizatu Gobernuan dagoen alderdia.

Ez ahal da askoz, baina askoz digeribleago hau informationea? Zer atxakiatu ahal da kontra hori? Razionalki, behintzat razionalki, guzia du bere alde.

Analysis ona baina, horregatio, parziala

Gogo onez irakurtzen dut Nabarralde kazeta (www.nabarralde.com) zeinen bait naiz abonatua eta oraikoan irakurri dut artikulua titualatzen Un país de cuento de hadas ganik Luis Maria Martinez Garate' zein artikulu hasten da holan

Tengo la sensación de vivir en un país de ficción, en el que hay bastantes sectores, personas y grupos, que se creen los "cuentos de hadas" inventados sobre nuestra realidad. Esta texto pretende explicar algunas razones de tal impresión.

• La primera razón que provoca mi desconcierto resulta de considerar que un sector muy importante y combativo de la sociedad vasca, sobre todo en el terreno de la reivindicación de nuestra lengua primitiva, el euskera, se despreocupa, con alarde, de cualquier consideración política que pretenda reflexinar sobre la normalización lingüística y la consiguiente necesidad de estructuras políticas que la garanticen. Parece que, desde su punto de vista, la normalización es un proceso que depende fundamentalmente de la voluntad de sus hablantes y no de una organización política, obviamente un Estado propio, que exija su uso. Las lenguas normalizadas y dominantes alcanzaron su estatus actual mediante la coerción ejercida por su propio Estado en etapas anteriores y que, hoy todavía, prosiguen. La voluntad social es condición necesaria para la normalización lingüística, pero no suficiente; la exigencia de su uso, provocada desde el poder político, es imprescindible para que llegue a buen puerto.

Esan ahal dudana buruz hor agerturiko pensamentua edo ideiak da ze nago akort esanikoaz, esanikoaz hak Luis Garatek, baina da parziala ere zeren ez du ukitzen "barruko" partea hon hizkuntzea, euskara. Ez du ukitzen affaira hon corpusa hon euskara baizik du ukitzen, soil -konszienteki edo inkonszienteki-, statusa, statusa hon euskara, dimensione soil aktualean edo anpleago historikoan.

Bi parteak, dimensione internoa -corpusa- eta externoa -statusa-, dira elkarren osagarri, ez dazagula ahaztu hori mesedez.

Ari gara, baina nola?

Nola egon naiz kanpoan aldikada luze batean orai ari naiz ikusten eta irakurtzen posta zerbitzu atzeratua. Halan harturik Nabarra resvistea (Euskal Herriko kultur eta gizarte hilabetekaria) ikusi dut ondoko titularra

(nº 83, otsaila 2008, pag 28, ganik Koldo Landaluze)
ALEX DE LA IGLESIA - zinegilea

"Nire irudimenaren zatitxo batek pantailan bizitza hartzea sexuan jokatzea baino hobea iruditzen zait"

Ez dakit zein izan dira hitz exaktuak hon de la Iglesia baina hauek hemen agertuak dira lar zurrunbilotsuak, duda barik. Ez niaz hasi ere pensaketa zer esan du hak de la Iglesia zinegileak.

Beheraxeago, (nº 83, otsaila 2008, pag 46), an artikulua Boteprontoan egindako inventariuma, da nabarmentzen extrakto hau:

Eurian malkoak
bezalaxe
memorian
galtzen da
gainontzeko
guztia

Erraztu nahirik, nahirik irakurlea hobeto informatu, hobeto honelatsu:

Eurian malkoak
bezalaxe
galtzen da
memorian
gainontzeko
guztia

Visualki errazago ulertzeko

Gaur nentorrela tik Hego Afrika ara Europa an aireportua hon Frankfurt ikusi dut an duana kontrola hauxe alemanez eta inglesez,

Flüssigkeitsbeschränkung

(alemanez)

eta

Restriction on liquits

(inglesez)

Ez lekikenak tutik ere alemanez eta ezta ere tutik inglesez baldin baleza irakur bi avisu horiek, dudarik ez dago, ze bigarren mezua -inglesa- da errazago eta asekibleago ere visualki, laguntzen diola gainera prepositioneak -ez jakinik ere da prepositione- non egin ahal du atsen (atseden) bat. Aleman deus ez lekikenak, ez lekikenak deus alemenan, ez lekike non apurtu edo eten ere bi parteak -Flüssingkeit eta beschränkung, kin tarteko loturea: s-.

Visualitateak eta hurbilki orthographiak ba daukate bere faktore inzidentala ulermenean, enteleguan. Sasoi batean, an USA, non mintzatzen zen gehiago alemana ezi inglesa nagusitu zen inglesa zeren esaterako zen -inglesa- askoz errazago tzat kanpotarrak, emigranteak ez zekitenak ez inglesik ez alemanik.

Ba dagozela, mila arraio, struktura errazagoak ezi beste batzuk

Gaur nire azken egunean ingles eskolan egin dugu repaso bat non agertu da struktura komparativo hau

... as (expensive) as ...

hala nola

London is as expensive as New York

Guziarekin etorri zait gogora nola egiten da (den) komparativo hori euskaraz

... bezain (kario)

Londres da New York bezain kario

edo beste aukara batzuk ere nola

Londres New York bezain dario da

Indiskutiblea da -eta uste dezanak ezetz dezala diskutitu eta razonatu argudioa- ze ingles strukturea da errazagoa ezi euskarazkoa, ari naiz orai soil buruz hau komparativoa. Eman dezagun estudiante russo bat edo japones edo txino bat edo ere robot bat zeinak ez daki ez inglesik ez euskararik eta nahi ditu ikasi bi hizkuntzok.

Nire ustez ez dago dudarik ze ikasiko luke errazago struktura hori robotak edo russoak edo japonesak inglesean ezi euskaran. Nola da -eta ez date- errazago errazago ulertzea batuketea ezi zatiketea edo da errazago anitzez ikastea algoritmoa hon erroketa karratua ezi erroketa kubikoa, da indiskutiblea; hori algoritmoan eta zer esanik ez ulertzean algoritmoa.

Halan ere da errazago -eta fruitukorrago- esatea

Ni gazteago naiz ezi gure aitita zena

ezi esatea

Ni gazteago naiz gure aitita zena baino

Ba dagozela, mila arraio, struktura batzuk errazagoak ezi besteak. Valia dezagun -behintzat preferenteki- onena baldin ez bagara ergelak edo kontrario totalak hon euskara.

Zeozer nehor gehitzekorik?


Amaitu dut eskolea behintzat aldi baterako. Pozik naiz hemen ikasitakoaz, eskerrak eskoleari eta partikularzki neure irakaslesa Natasha-ri zein izan dut irakasle sei astetan.


Cape Town, Kabo Hiria

Erregalua a neure lagun estimatua

Erregalua egin dut a neure lagun Enrico Gnarini suitzo-italianoa hon liburua titulatzen English Grammar in Use -ISBN 0521532892- ganik (by) Raymond Murphy zeren da hori liburua total lagungarri ikasteko eta hobetzeko inglesa, erregalua izanik Enrico neure ikaskidea eskolan.

Hau da egin diodan dedikatoriaa (dedikatorixe, dedikatoriaa? -la dedicatoria-, dedikatoria -dedicatoria-) :

Erramunek a neure lagun estimatu Enrico Gnarini kin oroitzapen onenak

From Erramun to my good friend Enrico Gnarini with my best wishes

Sea Point, Cape Town, 5 March 2008

Valia dezala Enricok liburua ikasteko ongi inglesa, hala biz.

Cape Town, Kabo Hiria.

Haizu da soil nola exzeptione, soil exzeptinalki

Esan ohi da ze edozein legek edo normak ba du bere exzeptioneak, kasu exzeptionalak, derrigorrez hartu beharrekoak-edo. Halan, ba, tratatzean v letrea an euskara batzuk sartzen dute soil nola exzeptione, derrigorrean-edo, bildurrez bestela litzatekeen lotsari' bat gorri eragingarri. Halan ikusi ahal dugu an hiztegiak vodka eta beste hitz bakan batzuk.

Batzuk uste daroe, ez dakigula zergatik, ez

printzipioz, Euskara Batuarentzat "b"dun aldaerak dira zuzenak.

Hala ere nahi dut ekarri vistara zer uste du hak Elhuyar:

Elhuyarren, izen berezi batetik sortutako hitzak mailegatzean, jatorrizko grafia gordetzen dugu normalean. Horregatik -v- grafia 'galvanizatu', 'galvanizazio' eta enparauetan. Horrelako beste batzuk: ampere (nahiz eta Hiztegi Batuan 'anpere' eman den), chauvinismo, churrigueresko, stakhanovismo, wattmetro...

UZEIren Kimika Hiztegian horrela eman zen (galva-), eta orobat geroko Teknologia Mekanikoan. Orain, Euskalterm-en 'galbanizatu' dago.

Ote da problema hau -v letrearena- planteatzekoa soil noiz hitza da derivatua izen propio bat edo da haitzitik problema zabalago eta panoramikoago bat? Problema arras importante bat dagokiona

v dun hitz guziei?

Nola tratatu behar da hau problemea, soil marginalki eta alboz nola exzeptione exzeptional inevitable eta lotsagarria?

Cape Town, Kabo Hiria
Hego Afrika

Zenbat da egia? Zer egin ahal dugu?

Ematen ahal du bide zeozer pensatzeko eta ondorioz aktuatzeko honek gogoeteak? (Gogoetea ganik Josu Lavin ikus hemen)

Caixo Gilen,

Euscaldunec gutienez Leiçarragac erabili çuen garapen syntactico eta lexicorat heldu behar luquete.

Evidenta da ecen eztagoela, çorigaitzez, ecein ere asmoric honela guertha dadinçat.

"Euskal idazle" hoberenec ere eztute garatu behar hori batere sentitzen.

Honez guero hemen scribitzen dugunoc jaquin behar guenduque ecen derrotarat comdemnaturic daudela gure proposamen fede oneco guztiac ceinec baitirudite lirela naufrago batec botilletan sarthurico meçu itsas çabalerat egotziac noizbait nornaitec iracurrico dituelacoan.

Ezta euscararen beraren erruz hau guerthatzen, baina euscaldungo ossoarena, ceinec ezpaititu behar beçala ikassi traditioneac opharitutaco valiabideac oro. Valiabide hauec ikassi balitu berce berri batzuen beharra sentitu luque, baina ezta honelacorik guerthatu.

Badirudi euscarari opha deraucoten ethorquiçuna bethiere negar zothinca dabilen paubre desconsolatuarena dela.

Euscara' haiendaco movida bat berceric ezta berce movida ascoren artean "conflicto"aren ur cikinetan itho larrian dena.

Bay, conveni çaye euscara' egoera penoso honetan egoitea, ceren euscara' berce hizcunça ingurucoen parerat helduco balitz jada ezpailiçate içanen movilization causen artean.

Euscara nehoiz normalizatua egon ez dadin nahi dute, nola nahi ez duten secula eguiazco "euskal selekzio nazional" bat íçan dadin ecein ere sportetan.

Haiendaco importantená dagoen egoerari eustea da, ceren aldatuco balitz haien existitzeco motivoac oro desagerthu bailiraque, ceren ceren alde movilizatuco lirate?

Adeitsuqui