Saturday, March 25, 2006

Suspense (eta suspenso) orthographikoak euskaraz

Euskaraz ba direla problemak eta aski serioak antza ez du kasik nehork ukatzen ze esaterako honela amaitzen du akademiko Ibon Sarasolak noiz ari da buruz euskara kommunikativoa edo komprensivoa gainera ari da ere buruz zer komeni zaion euskarari (esanik zer egin ahal da noiz ez da ongi ulertzen textua zeren ez bait dago ongi redaktatua)

Beste alternatiba, kasu guztietan, esaldia bi edo hiru aldiz irakurtzea da, irakurriaren irakurriaz anbiguotasun guztiak desegin arte. Hauta beza irakurleak berak zer komeni zaion. Eta zer komeni zaion euskara idatziari.

Pello Esnal euskalzaleak eta ere peritoak hon styloa ez du ukatzen daukala (daukazala edo dauzkala) euskarak problemak ze izkiriatu du ondokoa

Eta asmoa euskara komunikatiboa lantzea izanik, jarrai dezagun horretan, merezi du-eta. Korapilo asko ditu euskara idatziak askatu beharrekoak.

Nabarmenduak letra gizenaz' bi aipuetan dira nik eginak. Nahi izan dut egin bi aipu hauek agertzeko ba dago euskaran zer hobeturik eta findu beharrekorik. Hori esanik dezadan kommenta zerbait buruz euskararen orthographia aipaturik titular bat gaurko prensan zeina da

Suspensezko eleberri honetan ez diot bakerik ematen irakurleari. (Alberto Ladron Arana, autorea hon novelea Arotzaren eskuak).

Noiz gaurko normen arauz [n+ s = nts] behar litzeteke izkiriatu suspentse. Hara hau da hizkuntza bat -euskara- eukitea suspensean, suspense orthographikoan. Gero artikuluan agertzen da izkiriaturik erritmo ordez rhythmo edo bedere ritmo; batean transgreditu bada normea izkiriaturik suspense ordez suspentse zergatik ez da era berean trasgreditu normea (norma illogikoa) izkiriaturik rhythomo edo txarrenean ere ritmo ordez erritmo barbaroa eta arrotza tzat euskal phonetikea?

Gainera antza, ikusi dugun lez, ba du euskarak "suspense" gehiagorik ere. Beharko dira / lirateke zeozer egin eta paraphraseatuz akademiko Ibon Sarasola reesan ozenki behar da ikusi zer komeni zaion euskarari. Hori baldin merezi badu gure interesik euskarak.

3 comments:

Johannes Leizarraga said...

• 1 de septiembre; el corte del helecho• San Gil: iretzeak ebakitzea zil

• 13 de Diciembre• Santa Luzia eguna' argia deneko ilhuna

• 13 de diciembre; de los días más cortos del año en nuestro hemisferio• Santa-Luzi-eguna' argitu-orduko illuna

• 13 de diciembre, sensible acortamiento del día• Santa Luzia-eguna' argi deneko illuna

• 21 de septiembre, llegada del otoño• San Juan eta San Pedro' astero balego!... Ta Ama-Birjiña urriko agorreko, irailleko? Iñoiz ez al duk etorriko! Pesta-zale zikoitzaren esana

• 25 de marzo: presencia de la primavera• Andredena martxoko' nik negiari neguari opoko ostiko Esan omen zuen beorrak

• 25 de marzo: ya se hace sensible la primavera en los prados• Ama-Birjiña martxoko' ardi antzue larrean aseko

• 26 a. de J.C• Ogei ta sei urtez Jesus baiño lenagotik

• 28 de octubre: llegada del tiempo de invierno• San Simon-etan' kapa zuria mendietan

• 4.000 años antes de la Encarnación• Jainkoa gizon egin arteko laur milla urteetan

• 45:15 3• Amabost bider dauko berrogetabos-ek irukoa

• 500 viajeros• Bosteun bidasti eroiazan trenak

• 60 kilos? También 70!• Irurogei kilo?... Irurogei ta amarri-ere eltzen dio!

• A aflojar el vientre• Berandu jaiki gure morroia...; ta lendabiziko lana' galtzak askatzera!... Gosal-ordura arte ez dator atzera

• A agasajarle, a obsequiarle• Gizon santu ura etxera eraman nai izan zuen, bazkaltzera eta eskuerakutsiak egitera

• A agitar el agua• Jaunaren Aingerua' tarteka ara jeixten zan, urari eragitera

• A airearse; a respirar aire puro• Castilla aldetik udaran asnas-billa datozen jende oiek

• A airearse; a tomar el fresco• Gosaldu ondorean' alkarrekin igo ziran, aize ederra artzera

• A ajustar nuestras cuentas• Ikusten dezunez' gure artu-emanak garbitzera' bereala etorri naiz

• A alguien• Nor-ere-baiti eskola ematen asiko da aurki

• A alguien superior a él• Ezin ikusi zuen bera baiño geiagorik

• A algún adulador; a alguna persona de su agrado• Ondo itzegiten dunen bati eman naiko zizkion

• A algún quehacer indispensable• Mutilletan bat' belarretara; eta beste bat' bear-bearreko lanen batera

• A alguna parte• Alde egin eikeen Ameriketara edo nora-edo-ara; baña ez eben alderik egin

• A alguna parte• Urak artutera joan-bearra daukot nora-edo-ara

• A algunas mujeres• Emakumezko zenbaiti-ere' itsatsi zate miñantze lotsagarri au. Ordikeria

• A alguno que otro• Neuk-be iñoz izen ori ezartzen dautsot nori edo ari...; baña neuretzat eztot gura. Jauna deitzerik

• A algunos• Lar-abere asko erori zan elurte andi artan; alere' sortu dira nondik-bait ugari; kalte anitz diote egiten iñori

• A algunos de mi condición• Neure antzekotxu batzuri laguntasuna eskatutea etorri iatan burura

• A algunos les resultará más pesado con vocal doble la ortografía adoptada aquí• Menturaz' askok astun eritxiko deutsa, letra bituagaz

• A aliviar sus sufrimientos• Arren! Zetorkiola lenbait-len bere nekeak arintzera!

• A altas horas, a deshoras, en la noche• Zenbat ikusten dira orain begietan, gau eta gaberdi, orlako gazteak bide erdietan...!

• A altas horas de la noche• Bart-be, gabeko orduetan' orrek mutillok or ibili dira jenteari loa galazoten

• A altas horas de la noche...; a horas intempestivas• Oraingo mutillak' or dabiltza gaban-gaberdi, ateak bota ta leioak autsi

• A ambos lados• Etxearen aurre-aldeko albo banatan

• A ambos lados de• Jesus-en bi saietsetan zeuden-lapurrak

• A ambos lados de• Kotxearen aldamen banatan jarri' eta Genovevari oñetan auzpeztu zitzaizkan

• A ambos lados de la falsa frontera. N.B. Se refiere a la denominación Zazpirak-bat que debería ser Seirak bat• Sei zati diran tokian, zazpiren kontua nondik?... Naparroa bat ezagutzen dut gezur-mugaz an-emendi

• A anunciar por todas partes que• Goazen danok, erriko eguna dala banatzen!

• A aquel cuerpo todo llagado• Gatza arthikitzen zioten burregoek' zauririk eta zauririk baizen etzèn gorphutz hartara

• A aquel muchacho de doce años que era el hijo de mi alma• Ipiñi neban neuk Ikomes, neure amabi urteko seme ederra, Killa-gañean auspez' da asi giñan arrenetan... Jaungoikoak bá daki zenbat arren egin genduan

• A aquella casa sospechosa; malfamada• Zergatik-bait agindu dizu gurasoak' etzoazela arako usai gaiztoko etxe artara

• A aquella punta de la costa; punta de tierra• Kai-mingaintxo artaraxe izaten zan gure joera; igari ikastera

• A atacar furiosamente• Ekin zitzaiozkan goien-bean gure Euskerari erasotzen' ondoreari begiratu-bage

• A atizar el fuego• Sua txukuntzera dijoa, aspoa artuta

• A atizar las brasas de entre la ceniza• Neskatilla otseiña sutako autsari putz egitera etorri-arte' etzan jagiten sutondotik katua

• A avasallarnos• Arrotzak datoz pilloan' gu danok menpean artzera

• A babor!... A estribor!• Ea mutillak, ezker!... Anaiak, orain eskui!

• A bandadas• Obenaka dator jendea

• A bañarse• Ibaiean busti-aldi bat artzera jatxi zan

• A bastante altura del nivel del agua• Ibaieko uretik gora-xamar, malkar-malkarrean zeukan lantegia

• A beberse la leche de la ventana!• Ariñik-arin joaten zan Maria, beiek ikusten arta-solora. Ta bien bitertien, azeriye' esnie jaten

• A besar a• An barrenean' erreka txiki bat antxintxika zijoan, bere anaiari beste errekatxo bati laztan ematera

• A besar tus huellas, con reverencia• Etorriko dira arerioen semeak' Zure lorratzai mun egitera, makurrik

• A bien poco precio• Beren kapote eta kapak ezer gitxiren truke saltzen-ere' ikusi ziran. Frantzes soldaduak

• A boca llena; con entera libertad• Goiko Jauna abo-betean esaten daben berbetea

• A boca llena; con todo descaro• Aoa bete-betean esaten zuten ezik' guztiak baionetaz josi nai zituztela

• A boca llena; sin tapujos• Aoa bete-betean esango nioke: gezurra!

• A bocajarro; de repente• Bertatiko baten' ezetz erantzun eutsan. Itzetik-ortzera. G

• A bocajarro, de sopetón• Bertatik bertara adierazo zidan' atxitua nintzala

• A bolea• Jo egik besagan pelota ori!

• A buen entendedor, pocas palabras• Aditzalle onari' itz gutxi

• A buen entendedor, pocas palabras bastan• Batzu-batzuentzat' itz gutxik argi asko

• A buen hambre no hay pan duro• Gose dagonarentzat' ogi beltzik ez

• A buen hambre no hay pan duro• Gosea bera' jaki

• A buen hambre no hay pan duro• Goseak dagonarentzat' arto otza ona

• A buen hambre no hay pan duro Contentarse con lo que haya• Besterik-ezean' ogi legorra ere ona izan oi dala; ta ala bearko!

• A buen seguro• Andikien eder idukitzeagatik izango zan aurki' erderazko sermoi ori

• A buen seguro; como si lo viera• Itandu baleutse: Oñaztarra ala Ganboarra zara, Txanton?... zer zara?... Ni? gose erantzungo eban Txanton-ek, begia-lez

• A buen seguro que... en aquella hora no negarás a Dios• Orain bai, ukatzen dezu..; baña eriotzeko orduan' nere perill' ao orretatik Jainkoaren izena adituko det nik

• A buen sitio ha ido a parar! Se acabó!• Pikotara joan dek!

• A buen trabajo, buena cosecha• Lantze onak' uzta onak

• A buena hora andas tratando de disimular!• Ori' basakatuak-ere badakite-ta... garai onean zabiltza kukuka!

• A buena hora llegas!... cuando ya se ha hecho tarde• Garai onean ator!

• A buena hora, mangas verdes!...• Il ta gero' olio-salda Gauza bere garaian egin ez denean' gero saiatzea alperrik da.

• A buena hora se han acordado de...!• Gure errepublikano barregarri oneri' noiz ta oraintxe akordau yake ezer esatea!

• A buena hora se han acordado de mí!• Besterik ez danerako' nere aita alkate

• A buena hora! Ya es demasiado tarde• Bai, len zan denbora; baiña oraiñ-ere egingo det. -Ura joandakoan' presa

• A buena hora! ya es tarde• Asko balioko dik orain!

• A buena hora! Ya es tarde!• Astoa il-da, garagarra!... Garai onean zabiltza!

• A buena hora!... ya es tarde• Gaurko esnaera au ikusita' ala diote batzuek: Sasoi onean asi zerate!

• A buena hora! Ya es tarde!• Iltzen danean' oloa!

• A buena parte!• Nun da bera? Ikusi naiko nuke... -Aldeko puntan! Txinan!

• A buena parte fueron a pedir!• Kankallu orrengana laguntza-billa?... Etzuten toki txarrean eskatu!

• A buena parte iba!... Cómo lo iba a encontrar allí!• Bialdu zuan mutilla, aren billa... Leku onera!

• A buena parte iban casualmente! Lejos estaban de imaginar lo que les esperaba allí!• Gureak zeuden tokira abiatu ziran ill edo bizi, aldats-gora' ... ala bearrean ez leku txarrera, bizkarrak berotzeko!

• A buena parte! lejos• Tokitara bota du, pelota!

• A buena parte! No tienes mala! Qué esperanza!• Berak lagunduko diola?... Etzegok leku txarrean!

• A buena parte! Qué cándidos! Qué lejos estaban de imaginar que• Leku ederrian zebillen, dabiltza...!

• A buena parte vas!• Zure koitedue' Natxitu-tarroi geiago egiteko ustea badaukazu...! Leku onean sartuko dozu atzamarra!

• A buena parte vas a buscar ciencia!• Umetasunean aditutako kontuak dira, seme: gure ezjakiñetik amaika gauza ikasiko zendun, gizajo orrek!

• A buena parte vas! Qué esperanza!• Ortik guri lagundu?... Ez dago alderdi txarra! Ez da, esateko, bat bakarrik-ere etortzen erri orietatik

• A buena parte venís!• Zer zatoze emen? Euskerazko izparringia? Gomutatea-be! Legorrean arrain billa!

• A buena parte vienen con fuego...! Buen chasco les aguarda!• Zertara datoz odol sutuan euskal-lurrera erromatarrak? Ez datoz sua itzaltzeko leku txarrera!

• A buena parte vienes! Cómo te compadezco!• Ez ator leku txarrera, gizajo ori!

• A buena parte vienes con esa pretensión!• Leku onera zatoz ba orretariko kontuun! Semea ezkondu gura dozu emen? Mutil ederra bai...; baiña gero buruari-be begitu bear yako

• A buena parte vienes provocando...!• Toki onean asi zera bertsuetan!... Ez nazu bialduko aurretik igesi

• A buena parte! Ya sacará buen provecho! Dicho con ironía Lucido se quedará!• Arekin nai luke jardun, jauna? Ori esan duanarekin? Emango lizkioke ondrak eta paguuk...!

• A buena velocidad, por cierto• Takigrafia ikasia zeukan ordurako; eta aballa ederrean ikasia-ere!

• A buenas• Onez esan deutsat; onez onean; onez-onera

• A buenas• Txarrean ezer eztagola' ta onean emango digute

• A buenas• Ezpatak ezpata sar-araziten du maginan Onez-onetara ongirik egin nahi eztuenari' gaztiguaren beldurrez eragin behar zaika zaio

• A buenas• Gaitzean ezin ezer egingo diot orri...; onez-onean zerbait egin bearko

• A buenas; a malas• Onean emon gura ezpadozu' gatxean kenduko yatzu nire arturena

• A buenas; en forma persuasiva• Ondo-esanean esan bearko diozu

• A buenas horas, mangas verdes!...• Ia-egiñean dagola diote orain auziaren konponketa... Orain? Garai onean jarri ziekuk atsoa piko-gañean!

• A buenas; no con la violencia• Onez-onean esan bearko diozu; gogorrean ez diozu adiraziko

• A buenas o a malas; de grado o por fuerza• Onez edo gaitzez' nik ixilduko ditut nexka petral orren eta gañerakoen mingañak

• A buenas o malas• Onean edo txarrean' ekarri-zu nere aurrera!

• A buenas, sin indisponeros• Adixkide gaixtoaganik apartatze haur nola eginen duzu? onez-onetara, etsaitu-gabe, ala etsaiturik?

• A buenas, también yo soy bueno• Onean ona naz ni, baña txarrean nor?

• A buenas y a malas• Onean-onean askoz geiago irabazten da gizonen artean' gogorrean eta asarreka baño

• A burro muerto, la cebada al rabo -Remedio inútil• Il-ta ondoan' zopak agora

• A caballería joven, jinete viejo experto• Zamari gazteari' zaldun zaharra!

• A caballo regalado... no le mires al diente• Erregalatutako astoari' ortzetara ez begiratu

• A caballo sobre mangos de escoba• Erratz-girten gaiñean zaldiz doaz...

• A cabo de tres días, yo torné en mi sentido• Iru egun-buru neureganatu nintzan

• A cada cosa su tiempo• Lanak-ere behar dizi bere bidea

• A cada cual le tira su tierra nativa• Anboto-ko beleak' Anboton gura Ez du arrazoi ain gitxi

• A cada cual lo suyo• Nori berea' da xuxenbidea

• A cada cual lo suyo• Bakotxari emon bekio berea

• A cada cual lo suyo• Dagokanari dagokana eman-bearra zara

• A cada cual lo suyo• Jaunak zeñi berea pagatuko dio

• A cada cual lo suyo. Hay que reconocer las cosas como son• Dabenari dabena emon bear yako: Alemania-k eta Austria-k eztabe asmo onetan ezer egin

• A cada cual lo suyo... Las cosas como son.- Que cada palo aguante su vela• Suum cuique...; edo dabenari' dabena, gure zarrak esan daroenez

• A cada cual lo suyo le parece lo mejor• Nori berea iduritzen zaika zaio hoberenik eta ederrenik

• A cada cual lo suyo, y a Dios la conciencia• Bakoitzari berea' ta Jangoikoari arimea

• A cada día le basta su afán• Biharkoa eginen dut, jauna; bainan gero? .-Gerokoak' gero! Aldian aldikoa aski dugu

• A cada edad presentaba el aspecto propio de esa edad• Adin-oro' adin artakoa zirudien Jesus-ek

• A cada estirón del brazo. Tirando de la cuerda• Itsasu-arrak ohartu ziren' gibelerat ari zirela urhats batez' beso-ukaldi-arau

• A cada instante• Egunoro, orduoro ta asmaldi-oro galtzen degu zatiren bat edo beste

• A cada lado del balcón• Etxe onek' goien du goien sapailloa; aren alde banetan' gorago leioa

• A cada lance de la red, siempre cogíamos presa• Bota sarea' ta barro...!; otzean-otzean' barro!

• A cada loco por su tema• Zoro bakoitzari bere lelotik ekitea da onena

• A cada mirada• Begiraldi bakoitzean' lenbizikoan-adiña kontentu artzen dute

• A cada momento• Oi eder garbia jarri zioten Joanesi Azkarragan; baño ezin zuan ezertara lorik erakarri: esna ta larri zegoan' beiñgotik beiñgora buru, anka ta besoak aruntz ta onuntz aldatuaz

• A cada momento• Beingotik beingora' deika ari zaigu

• A cada momento• Beste leku orreitan' biraua da puntuan bein

• A cada momento• Itzetik ortzera diogun gauza da

• A cada momento• Lotsariak arpegian esaten badeutsuz orduan-orduan zeure ume gaiski-aziak' belarri-ondoko bat eskinten badeutsu' isilik egon, ta irago!

• A cada mordisco• Elkada bakoitzean' ia sagar-erdia eramaten zuan

• A cada pajarillo le gusta su nido• Xori bakhotxari' eder bere kafia

• A cada palabra• Berban-berban botaten dau birao, gizon orrek

• A cada palabra• Eletik elera' hau erraiten zaukun

• A cada palabra• Itz batetik bestera' gogora yatorkenaren kontrako birau loiak

• A cada palabra• Itzero' jauna ta berori esaten zioten: bearko!

• A cada palabra; a cada dos por tres• Berba birik baten dauke aoan gatx-eskaerea

• A cada palabra; miente más que habla• Itzetik ortzera' gezurra dario

• A cada palabrota• Pipea aterata' eziñ ondo sutu...; mormorretan jardun bakar-bakarrean..; itz bero bakoitzean' lurrera txistua..: ezta ez moskorraren siñale gaiztoa!

• A cada paso• Ori' otsean-otsean jausten da

• A cada paso• Orra zer esaten deutseen berbaan-berbaan naasteko dantzai' Eleizako santuak

• A cada paso• Uraren irudi au' txitean-pitean dator liburu onen erdi-ingurutik aurrera

• A cada paso• Itzetik ortzera, gora-naia emateraño darabiltzuen esaera ori

• A cada paso• Lizartzan esaten al da maixeatu itza? -Itzetik ortzera

• A cada paso, continuamente• Zatean-zatean, or-da-emen, orrelango berbak esaten dituzana

• A cada paso. Decía• Etxeko-andreak' beti, abetik ortzera: zeron begi aurrean dezute aukera

• A cada paso en la Biblia• Lekuan-lekuan berba gogorrakin zamaituten gaitu Jaungoikoak

• A cada paso, por todas partes• Lekuan-lekuan' bañu-etxeak, osasunaz jartzeko gaixo diranak

• A cada paso; repetidamente• Noizik bakoitzean, erdi parre-antzean' arroa bat esne bei onek bá zuala esan zidan

• A cada respiración• Arnas-egin bakoitzean loreak artzen zuten goiz-goizeko aize frexkoa

• A cada respiración• Aspertu-gabe esaten zitun itz oiek arnas-aldi oro, esnai zegoanean; lotakoan berriz' eziñ-esan-ala aldiz

• A cada súplica tuya, nos otorga un favor• Zenbat erregu Zuk Aitari' Ark ainbeste sari guri

• A cada trago• Bertze hegaztinek, edateko' kurka guztietan, ahatara bakhotxean' burua goiti ailtxatzen dute

• A cada uno de los dos por separado• Banakatu zitzatela salatzalleak' eta ark bere galdeak biai bat-banaka egingo zieztela, esan zien Daniel-ek

• A cada uno en particular; nominalmente• Adiskideei' zeini bere izenean agur egiozute

• A cada uno le llega su San Martin• Eskallerak' gorako ta beerako izaten dira

• A cada uno le toca uno por sorteo• Egur banak' epai bi dituan-ezkero' bana dute zotzean aizkolari biak' aldiz epaitzeko. Aizkora-jokuan

• A cada uno lo suyo• Bakoitzak berea, Jainkoaren legea

• A cada uno lo suyo• Bapanari' norberea...

• A cada uno, lo suyo• Dabenari' ... dabena. Bakoitzari' berea

• A cada uno lo suyo• Erromako zubi gaiñean eskribiturik omen dago: Bakotxak berea bere

• A cada uno se conoce por sus obras• Egaztiak' ziriñetik... zer dan ezagun dik Egaztiak' lumatik... zer dan ezagun dik

• A cada uno, según la participación que le correponda• Zorionak guzioi, bakoitzari bere maillan!

• A cada uno su futuro• Tribu bakoitzari' nori bere ondorengo patua adierazo zion

• A cada uno su merecido• Bide guztiak-betean bilduko gera Zelai artara Josefat-era. Diruak eztu an balioko: ori gauden ikasiak! Zeñi berea emango digu Jaunak, egun artan

• A cada uno su merecido• Jainkoak nori bere dagokan saria emango dio

• A cada viaje o vuelta• Joan-etorri bakotxean geiago eroateagaitik

• A cada vibrar del rayo; a cada relámpago• Tximis-bildurrez' elorri-xuxta ezkerrean du Garazik; baiña dir-dir-aldiro' Aitaren-entzat jaberik nai du eskuiña

• A cambio de• Idi-parearen alde eman diot zaldia

• A cambio de comida, de víveres• Jateko truk eman dituzte beren gauza balios guziak

• A cambio de cuidar de la casa• Etxeari kontu egite-aldera' bertan gelditu ziran, Santa-Luzi-ko maiztarrak

• A cambio de cuidar la casa• Etxeari kontu egite-aldera' bertan gelditu ziran Santa-Luzi-ko maiztarrak

• A cambio de ese dinero, venga tu alma!• Aizak: diru orren aldeko' ire anima neretzat!

• A cambio de esta insignificancia• Gauza uts onen truke Jesus saltzeko itza eman zien

• A cambio de esto• Zer da Jesus-ek onen alde eskatzen diguna?

• A cambio de manutención y ropa• Artu zuten auzoko neska koxkor bat, jan da jantzi-aldera

• A cambio de poco jornal• Aloger gitxiren aldera bear egiten zan, orduan

• A cambio de reciprocidad• Bertso ederrak, ordañen truke' osabak bidaltzen dizkik. Iri

• A cambio de su ayuda• Dendan laguntzearen alde' lezio batzuk ematen nizkion

• A cambio de tu viña• Beste masti bat obea emango dizut trukean

• A cambio de uno de los tres• Deitu zuen debru nausie' eta unekin in zuten tratue' iruetarik baten aldera erakutsiko zioztela ango eskolak

• A cambio de unos gestos de adoración• Buru-belaunen erabiltze bategatik, beste gabe' eskeintzen ziozkan guziak, deabruak

• A cambio de unos granos de trigo• Gal-ale batzuen truke' serbitzu andiak egiten diezte ormatxoriak nekazariai

• A cambio del dulce frescor de• Pago-peko itzalaren goxo-ordez' saldu diteke tartekako egiñ-ala!

• A campo traviesa• Tiroak utsegin' eta basauntza, tximistak arturik' zulo-muno, aitz eta sasiak azkar igaroaz' ... aitz-zuloan sartu zan

• A campo traviesa• Goazemazute emendik larrez-larre ta erreka-zuloz' Arrona-ko bide-gurutzera...!

• A cargo de• Sermoia' apaiz donostiar baten gain egon zan

• A cargo de• Azkenean' sorgiñ-otsa banatu zen errian; baiñon Mainttoniren bizkar-gain

• A cargo de quién os han dejado?• Noren eskuetan itxi zaituez?

• A casa de la presunta enferma• Eri-ustekoaren etxera joan zan Misionaria

• A casa de su deudor en demanda de su crédito• Aspalditik artzekoa zeukanaren etxera joan zan jostuna' neke-sariaren eske

• A causa de Adán• Lehenbiziko aitaren kariaz' guztiok gaude preso

• A causa de los temporales• Eguraldi gatxak dirala-ta' emengo beargiñei jaten emoten dautsee... emen bizi diralako

• A causa de mi sordera• Zori onean edo txarrean gorra egon ni' eta nere entzun-eziñakin, okerreko gauzak ekartzen dizkiot askotan, nere senar oni

• A causa de su embarazo• Ezur-berriik dituela, ezin-joanean gelditu da

• A causa de sus frecuentes achaques• Bere sarritako gaixoak-gaiti' edan dagiala ardao-puska bat

• A causa de sus ideas o cavilaciones• Lau orduko baiño geiago igaro ebazan bira-biraka' loari burutasunen artean ostatu emon-eziñik

• A causa de una luxación a la rodilla• Behardura bat belhaunean izanik' maingu gelditua da

• A causa del aguardiente... N.B. Mutturr-okerra licor, aguardiente, que se toma en ayunas• Ondo senti etzala esanik' aitzekiz gelditzen da oi-gañean lotan, mutturr-okerra-gatik

• A causa del hedor• Kanpoti sartuten direanak' ezin egon dira atsa-arren

• A causa del mal tiempo• Egualdi itsusiak jo zitualako' oso illunak izan ziran Amasa-ko San-Martin-jaiak

• A César has apelado• Zesarr-i hel egin diozu; Zesarr-en aitzinera aurrera goanen zare

• A ciegas• Itsu-itsuan' askok esan oi du ori; baña zer dioten ez dakite

• A ciegas; a tontas y a locas• Ezta gauz ona' itsumustuan bezela urrutiko intxaurren billa ta auzoko beiaren atzetik joatea

• A ciegas; obcecadamente• Ezta gauz ona' itsu-mustuan bezela urrutiko gauzen billa etxetik irtetzea

• A ciegas...; sin la menor duda; sin vacilación• Begiak itxita-be' naiago dot edozein, ori baño

• A ciegas...; sin titubear• Txuleta obe billa' ez joan iñora: bi begiak itxita' ... Bar Aldanondo-ra!

• A ciegas y al fiado...; siempre con incertidumbre• Latza ta gogorra da baserriko lana: itxuan da epetan egin bear dana

• A ciencia cierta, con conocimiento de causa• Jakinaren gainera juzgetan dozula dinozu

• A ciencia cierta o manifiestamente• Sein illa bada ezagunez' ez dago zer-eginik agaz

• A cierta distancia del sendero• Lar-bidetik apartean' lore-xorta bat egiten ari zan

• A ciertas horas• Zenbait garaitan' ez lioke sartzen utziko

• A ciertas horas• Asko-garaitan etzion ark utziko' etxera sartzen

• A ciertas horas• Ez ara joan' asko-garaitan!

• A ciertos lenguaraces• Nola-nahika mintzo diren asko aho-handiri entzun dugu' erosiak zireala galtzeko gure pilotariak

• A cinco reales planta• Saldu zituen bere sagar-landareak bosna errealean' eta bere duro aundia poltsan zuela' sartu zan amaiketakoa egitera

• A cobrar el importe de la vaca• Bergara-ko azokan' esne-bei eder bat saldu ziazun, ederra alare!... ta bei-diruak artzera etorri ziñan Urkiola-ra

• A cobrar lo que jamás llegó a ganar• Egun ta iguzki egin ez dun artzekoa lakatzera' laster etorriko zaie Mikela Borda..., afal-ordurako

• A colocación por año...; de mal asiento• Zenbat urte' ainbeste leku mudatzen zituzten batzuek, morrontzan

• A combate• Neuk puztu nituan' eskuetara etorri zitezan

• A combate singular• Atozte gizonez-gizon geren lurrera!... Bai bigaldu-ere mutill pizkorrak erantzuera!...

• A combate singular• Buruz-burura etor zaitezte soldadu onenarekin

• A combate singular, a lucha de hombre contra hombre• Gizonez-gizon' betoz ona, nai dutenean!

• A combate singular, hombre contra hombre• Buruz-buruan etor zaitezte soldadu onenakin; emen dauzkat nik nereak... Batalla onradu bat egin' eta batak besteri legea!

• A comer siempre de lo más selecto• Onenetik onenera oituta geunden gure etxean

• A cometer tales groserías• Zein gutxi ausartuko zan denbora batez iñor' lotsagarrizko itxusikeria aienik egitera!

• A comienzos de agosto• Abuztuaren aurren-samarrean egin giñizun gutun luze-luze bat... Noiz dator zurea?

• A cómo?• Zenbana saltzen da fruitua?

• A cómo le sale la cuenta• Orain esango dizut zer kontu jotzen dion zure maizterrari gaurko diruak

• A cómo resulta?• Ba al dakizu, zenbat jotzen dun?

• A cómo se venden...?• Zegan dira oial onek? -Ezkerrekoak' lau erreal kanako; merkeago' lau-zuri-bere ez.

• A cómo vendes?• Zegan daukazu ikatz au saltzeko? .-Amar errealean...

• A cómo vendes tu mercancía?• Zenbatean ari zera, etxekoandre? Zenbat eskatzen dezu?

• A competir en versificación• Emen gara etorriak' bertsoetan nagusi zeiñ dan ikustera

• A comtemplar a mis anchas a Oñate• Arratian zear, Aramaio-ri begi ona eginaz' Aizkorrira ninoian, andik Oñati neure gogo betean ikusteko

• A comunicar la noticia• Geiagoko-gabe' berri-ematera joan zitzaion senarrari

• A comunicar la noticia• Geiagoko-gabe' berri-ematera joan zitzaion senarrari

• A condición de devolvérmelo• Aste-bete barru atzera emotekotan' eroan eikezue

• A condición de entregar de inmediato• Ventosa-k' baikuntza-barik egin eban itun ori; Prieto-k ostera' 600 milloe bertotik emotekotan

• A condición de esforzarse de veras uno mismo• Kanpo-laguntza ona da, baña' ... gogor saiatuz nor-bera

• A condición de no decir• Lapurren kapitanak' diru-pillo ederra emon eutsan, nok emon eutsan ez esatekotan

• A condición de salirse con la suya• Onradua ori?, Berea egingo-ezkero' bai...!

• A congratularle• Atsegiñak erakustera joan zaizkio

• A consecuencia de haber reñido• Santurtzen' gizon bik beste bati iru zauri egin deutsez, asarrean sartu zirealako

• A conservarse! Adiós!• Ondo ta lodi bizi!

• A consignar por escrito con la mayor claridad• Abia gaitean... lana al dan garbiena txurian beltza ipintzen

• A consolarlas• Bi ahizpen atsekabearen gozatzera ethorriak ziren

• A consolarle por; a darle el pésame por• David-ek bere zerbitzariak igorri ziozkan Hanon-i aitaren heriotzeaz gozakari ematera

• A contar un cuento• Gazte guztien joera jakiña danez' neska-mutil biek, ziri ta koipe' Kaskazuri zarra beartu dute ipuiren bat jalkitzera

• A contar un cuento• Gazte guztien joera jakiña danez' neska-mutil biek, ziri ta koipe' Kaskazuri zarra beartu dute ipuiren bat jalkitzera

• A contar una por una las monedas• Andik irten' eta diruak bat-banaka kontatzen asi zan

• A contarse sus cosas; sus historias• Zazpigarren urtean lau anaiek batu dira, esandako lekuan...' eta an asi dira euren gauzak esaten

• A contarse sus habilidades• Eldu dira jaunok ontzi-ganera' ta bereala asi dira euren bikaintasunak bata-besteari esaten

• A contemplar largamente la danza caprichosa de las llamas• Goazen' suko sorgin-dantzen luzaz ikustera

• A continuación• Zelako pozik elduko zan Iratargira! Ta pozagorik andik urrengo' Eguzkira!

• A continuación• Andik urrena' elizan sartu naiz

• A continuación• Emen urrengo argitaratzen dogu ipuin bat

• A continuación• Laster autsi zuten itza, ondoren ikusiko dan bezala

• A continuación; de allí• Andik ondoren' Siken-ingurura joan ziran

• A continuación de él• Aren ondorik aterako da Sermoe-liburua

• A continuación... se produce un silencio completo• Ixill-arte osoa da andik urrengoa

• A contrapelo• Okerreko aldera asi aiz

• A coro y a solos• Saillean eta bakarka, biziro kantu ederrak

• A corta distancia del pueblo• Erritik laster dago eleiza txikitxo bat

• A cortadas o rasas en el juego de la pelota• Besazearka' gitxik irabaziko deutso

• A cortar pienso o hierba en activa competencia• Asi dira biak, itai bana artuta' zeñek baño zeñek janari geiago ebaki eta ebaki

• A costa de• Ase ederrik egin dute egunotan egaztitzarrok, gure artzaien bizkar

• A costa de Antón• Farre asko egiten zuten gañerakoak-ere' Anton-en lepotik

• A costa de cualquier compromiso, o componenda• Hautsi-mautsi oker baten goztuz' hortaratzeko aiher dago' geroa zer izanen bada-ere

• A costa de cuánto esfuerzo?• Zenbat lanen nekez ekartzen dizkigute artzaiak ainbeste gauza on?

• A costa de dinero no legítimo• Diruaren buruz' bizi dira tontor aetan jendeak: ez lanik, ez sal-erosirik

• A costa de esfuerzos• Geroago ikasi neban ori' nekearen nekez

• A costa de grandes esfuerzos• Indarraren indarrez uri batetik bestera gizonak egin dituan bideak

• A costa de ímprobo trabajo; haciendo lo imposible• Egiñala baiño geiago lan eginda sortzen zuten bizimodua

• A costa de indecible esfuerzo• Esan-al guzien gañeko nekeak arturik' ifini dizkit nere atsegiñera, itz neurtuak

• A costa de la salud• Sartu al dagien guztia, nai jana ta nai edana' sabelari emoten deutsenak, osasunaren kaltegarrian

• A costa de los mayores esfuerzos• Egiñalako-egiñalakaz' jaso eben bizirik gizona, olatu artetik

• A costa de los mayores esfuerzos• Iru gizon gitxiagoaz' nekez da geldiro egin zirean lanak: alegiñen-alegiñaz' egun bietan zuzendu zan ontzia

• A costa de mucha sangre• Lenengo pareta-aldiak' odol askoren truke artu zituzten, erromarrak

• A costa de muchas vigilias• Beste seireun erlak errealak' neureak dodaz: lo asko galduta neuk irapasiak

• A costa de muchos esfuerzos• Indarraren indarrez egiñ-azi diote

• A costa de no poco trabajo• Berak zuzendu du pesta, ez neke gutxirekin

• A costa de tanto esfuerzo• Nekearen nekez ainbeste urtetan aurrezturiko ogerleko zuri-ederrak

• A costa de todos los sufrimientos posibles• Eraman-aal nekeren buruan atera ginduen etsaiaren eskutik

• A costa de tu alma• Arimaren gaiñean' bekhatuaren zorra berretzen geitzen duzu

• A costa o cuenta nuestra• -Beok beñepin gure bizkar amaika far egin dute...! -Baita amabi-ere! Zuek gure gaiñ bezela

• A costa tuya• Zure lepotik barre egingo du

• A cuál has hecho tu heredero?• Semeetatik zeiñ egin dozu ondoko?

• A cual más• Guziak ziran, zein baño zein' guzia naspillatzeko egokiagoak

• A cuál más• Ederrak, lauak, zein baiño zein!

• A cuál más• Iru arrazoi dauzkat, zein baiño zein indartsuagoak; nere iritzian' guztizkoak

• A cuál más• Jende jolas-zalea zan, zein baño zein geiago

• A cual más bellas• Begira or dauzkagu iru dama gazte: ederrean bá dute batak ainbat beste

• A cuál más bellas• Batak argi, besteak argi' zein baiño zeiñ ederrago zeruan izarrak

• A cuál más brutos• Zein baño zein abere-gai agertu dira

• A cuál más elegantemente vestidas• Zein baño zein dotoreago egozan batzar aorretan andra guztiak

• A cuál más fervorosos o adictos• Iratxe ortan' gain-gañeko bi egun igaro giñuzen; an ezagutu nituan bost napar gazte, guztiak soka batekoak, zein baño zein

• A cuál más hermosos• Sei mutil dituzte, zein-baiño-zein, zein edo zein, bata aiña beste, eder

• A cuál más laboriosos• Bi morroi baserri-lanetarako, eta artzai bat: irurak' zein baiño zein langilleagoak

• A cual más porfiados• Kaxkurrio ta bere andria' bata Zu ta bestia Ni, beti zebizen eztabaidan... Gizonak zerbait edan-be eitxen eban-da; bestiari berriz, axaxa emoteko' ezertxo biar ez

• A cual más rectos• Andik ona' danok gabiz etxean bata baño bestea artezago: danok etxera goizetik' eta neskak jantzi lotsazkoakaz

• A cuál más traviesos• Bata baño bestea okerragoak

• A cuál más vistosas las comparsas• Amaikak aldean irteten dira festalariak plazatxo batetik' bat bezin bestea ikustekoak

• A cuál mejor• Nok baño nok obeto irakurri ebezan

• A cuál mejor• Zeñek baño zeñek obeto egin eben, euskera naste-bakoan, bertsolari biak

• A cuál mejor los tres• Bata-lako-beste' irurok egon ziñaten, izan leitekenik edertoen... Txaloak guztioeri!

• A cual mejores• Iruok dira zein baño zein obeak

• A cuál mejores• Orra or bi toki, zein baiño zein obeak

• A cuál mejores; selectos• Ogei ta zortzi mutill zein baño zein obe' arraunerako ondo prestatuak datoz

• A cuál mejores, todas• Prejituak, erriak,... zeiñ baña zeiñ obiak, goxuak dira alde denetara... txardiñak

• A cuál sacaba voz más fuerte• Nork baño nork ots aundiago atera... ibilli ziran

• A cualquier chiquillo• Edozein umekondori emon daikezuz, irakurteko

• A cualquier hora o momento• Bitarteko-bagarik, ta ate-ondoan zain egon-bagarik, noz nai daben, Jaungoikoari berba egitea' zer gauza andia!

• A cualquier lado de la plaza que• Edozein egaletara jo plaza barriin' ta an egozan lezamarrak

• A cualquier objeción mía, ya tenía ella su réplica• Nik ate bat ipiñi orduko' arek maratilla...!

• A cualquier parte a donde voy• Ortik ibilli, emetik ibilli' beti aurkituten naz eurekin, neure alderdi-kide eztiranakin baño geiago

• A cualquier parte donde vaya; en todas partes• Onelango gizona, dabillen lekuan dabillela' gizon askok lagun egiten dautse

• A cualquier parte; por dondequiera• Jarraituko leuskioe beroni edozein bidetan

• A cualquier precio• Kostako dana kosta, garesti naiz merke' zuretzat pozikan nik erosiko nuke

• A cualquiera• Etzaiozu agertu norinai zure biotza

• A cualquiera de mi edad• Baldin bedere arkituko balitz iñor, sinistu nai ez duena' galdetzea dauka nere adiñeko edozeñi

• A cualquiera que entra o sale• Datorren-dijoanari' beti arpegi ona etxe ortan

• A cuánta miseria y desastres estamos puestos los nacidos!... Qué desgracia la nuestra!• Jaungoikoa! -esan neban- zenbat ezbear eta zoritxar ikusteko jaio gara!

• A cuantas funciones religiosas se celebran• Aren ama gaxoa' naigabe!... Iñun diran elizkizunetara etortzen da

• A cuántas habladurías o críticas van a dar ocasión!• Obe litzake: bestela' ... ez dute izpide gutxi jarri bear errian!

• A cuántas jugadas vamos?• Zenbat erregetara jokua?... zenbat usteletara?... zenbat amarrekotara?... Musean

• A cuántas misas has faltado?• Zenbat meza utsegin dozu?

• A cuánto asciende el total?• Zenbateraño joten dau guztiak?

• A cuánto asciende la cuenta de• Esaidazu zenbatera joten daben ostatuan egin ditugun. gabak eta goiz dontsuak

• A cuánto asciende nuestro gasto?• Egingo dezuna egizu...' eta esadazu zenbatera jotzen duten gure kontuak

• A cuánto ascienden• Ona emen noragiño joten daben bost erri oneen egunarako kontuak

• A cuánto sube la cuenta?• Kontua zenbat degu? -Bi duro.

• A cuántos bobos ha tenido encandilados...!• Ainbeste txotxolo-kume' lerdea zeriela euki ditu begira, neskatxa orrek

• A cuántos cristianos alcanza!• Zenbat kristinau artuten dituan azpian Jesukristoren sentenzia onek!

• A cuántos estamos?• Zenbat ditu gaur illak?

• A cuántos estamos del mes?• Zeinbat daukaz illak?

• A cuántos ha dado de comer!• Makiña bati ogia emon dautsa!

• A cuántos has ayudado a...!• Izkutu ibilli-arren zure eskubia' bosti lagundu diozu bizia ateratzen!

• A cuántos has mandado al otro mundo? A cuántos has enterrado ya?• Esan nazak egidak: lurpean zenbat sartu dituk?

• A cuántos hoy difuntos has favorecido!• O, gure Aita Ona!... Geroztik onera' ixil dagon zenbaiten lagun izan zera!

• A cuántos hoy difuntos has favorecido!• O, gure Aita ona!... Geroztik onera' ixil dagon zenbaiten lagun izan zera

• A cuántos juegos, o chicos?• Musean jokatu bear zieagu biok beste bi oeri. .-Etzegok giro txarra... Zenbat usteletara?

• A cuántos juegos, o chicos?• Zenbat usteletarik goaz? Musean Zenbat usteletara? G.

• A cuántos les han dado por su gusto!• Aurtengo ontan saiatu dira alegiñean gure estropalariak: bosti atsegiñ eman diote' ospela zeukàn oñean!

• A cuántos les han fallado sus cálculos!• Aurtengo ontan' makiña bati oker jo dio kukuak... Billete ederrak esku-aldatuak dira egun oietan... Lan txarrak ditu jokuak

• A cuántos les mana sangre...!• Amaikatxori, artutako zaurietatik odola bá dario!

• A cuántos les mana sangre!• Amaikatxori, artutako zaurietatik odola bá dario!

• A cuántos les mana sangre!• Amaikatxori, artutako zaurietatik odola bá dario!

• A cuántos les pesan nuestros triunfos!• Amaikak damu ditu' guk irabaziak!

• A cuántos les sobra o estorba lo que a tantos otros falta • Amaika bear ez lukenak' gauzek izaten ttu. Eta bear lukenak ez izaten...

• A cuántos les trae desengaño• Zorioneko ezkondu-bearra!... Askori ekarten deutsa begira negarra...!

• A cuántos rendimos honor!• Zenbati egiñ oi deutsagu agur ona' ondasun asko dituana bada!

• A cuántos se aplica esta fábula!• Zeinbat artzen ditu ipuin onek!... Euren gauzetan' itsu-itsu; ta besteenetan' jakin argi, zer egin bear, ta zer itzi...!

• A cuántos se les pudiera decir lo mismo!• Zeinbateri esan leikion onenbeste, egiaz!

• A cuántos se les quitó la vida, mientras huían!• Bosti bizia kendu zitzaion, atzetik arrapatuta!

• A cuatro reales la vara• Zegan dira oial onek? .-Ezkerrekoak' lau erreal kanako; merkeago' lau-zuri-bere ez

• A cuenta de• Diru oien aldera' urtean onenbeste ematen digute

• A cuenta de• Iru milla pezeta oien aldera' bi urtean mezak emateko agindu du

• A cuenta de ese crédito• Artzeko orren azpian, zenbat diru jaso naiko zenduke?

• A cuenta de eso• Ori gora-beera' bekaneko galantak eta bana-banako lepokoak izan dira

• A cuenta de estas dichosas podas• Ezta bestelako eztabaidea sortu erri-on' arbola guztien iñausteok dirala iñauste!

• A cuenta de la deuda• Zorraren aldera laborea artuten dabeenak

• A cuenta de la deuda• Bein batez diru mordoxkatxo bat kendu giñokan; eta zorr-aldera' gure jauregi ederra bereganatu zigun

• A cuenta de las cinco únicas onzas• Bost ogeiko emon eutsazan aldizka, preminako gizon bati; eta ogeiko utsen alderako' artu zituan zatika irureun ta berrogeta iru dukat

• A cuenta de los jugadores• Ardo onena' beretzako dau, joko-larien lepotik

• A cuenta del aprendizaje• Plaentxia-ko tallar baten' pintxe barri bat artu eben, ofiziua ikaste-alde

• A cuenta del extraño, del extranjero• Irria eta trufa, atzearen bizkarrean' uzter eta merke dugu

• A cuenta del objeto empeñado• Egunetik egunera bahiaren gaiñean arno gehiago hartzen duzu

• A cuenta del prójimo• Iñoren pekora' ondo dabill a lotsagabea

• A cuento de este suceso• Gertaera au zala ta etzala ematen diete izengoiti ori

• A cuento de; por cuestión de• Creta deritxon ugartea zala ta etzala' zaplada galantak emon eutsezan alkarri Turkiak eta Greziak

• A cuento de una tontería de nada• Utsa balio ez din gauzaren gaiñetik' sesioa atera zigun

• A culatazos• Bá darabilate, neskatxa gaixoa burlaka eta xizpa-zurekin joka; baina berean dago ixilik, gazte bihotzduna

• A curiosear• Asko izaten dira' zer dan ikusi-gurean

• A dar martillazos• Lenago bat bezela' orduan biak asi ziran mallu ta mallu, errotarria autsi naiean

• A dar parte; a comunicar la noticia• Etxekoai aditzera ematera joan da

• A dar principio a su Pasión• Pasioko neke izugarriai ekitera' irten zan Jerusalen-dik Getsemani-ko baratzara

• A dar una chupada a la pipa• Pipada bat artzera' elizpera irteten dira

• A dar y pedir gracias• Biaramonean' iñor ez nagi: denak Aspelats-era! Santa Garazi ongilleari eskerren eman-eskera

• A darle el pésame• Petra-ri naigabia emotera juan non' ... eta an billau jonat Andre Madalen kantatzen... Lotsari makala eruan jona!

• A darle la enhorabuena• Alik lasterrena joan bear zuken' ari agur andiak egitera

• A darle quehacer a vuestra merced• Zer berri on dakartzu, andre Matxalen? .-Beti bezela' berorri zer egiñak ematera

• A darles el pésame• Progu-etxean' judu asko batu ziran bi aizpai damuan edo miñean laguntzera

• A darles las gracias• Mailuki ederrez zimeratxoa bete-bete egin ebanean' eskerrak erakustera joan zan, iru gizonakana

• A darse sus paseos• Noiz ta nora irteten zan bere egurastuak artzera?

• A darse un hartazgo• Esteak puztutzera' Berastegi-ra!

• A darse un hartazgo o panzada• Yantzan egin eta jatekada bat egitearren etorten da jentea

• A decir francamente la verdad• Garbi esateko' jakintsu-otsekoak dira...; baiña otsa ta utsa... eztira alkarren lotsa

• A decir la mar de cosas contra él• Geienak asi ziran' esatekoak esaten aren kaltez

• A decir lo que es en realidad esa mujer• Orrek beartu nau ni' zer dan zuzen esatera gonadun ori

• A decir verdad• Egia esan bear bada

• A decir verdad• Egia garbi esateko' au ezta a baizen ona

• A decir verdad• Egi-egia erran, gizon zuzen, zintzo eta galtzairuzkoak agertu dire

• A decir verdad; dicho sea con toda franqueza• Egia esan bear bada' eztot damu ori egin-barik itxi izana

• A decir verdad; para decirlo todo• Garbi esateko' zerbait geixeago-ere bá zan

• A decir verdad, tiemblo al responder• Egia esateko' ikara egiten dodala dirautsut, azkeneko oni erantzuteko

• A decir verdad; todo hay que decirlo• Makartxo bat ba du ala-ere, guzia esateko

• A decirle lo que pasaba• Alkateari' zer ebillen esatera joan zan

• A decirlo todo tal como es• Zuri gaitzi-beldurrez' ez da menturatu dena-den erraiten: Lan eskasez' errekarat ari; gerlako egitekoetan' arrunt gibela. Horra zertan giren!

• A dejarles a ellos la ganancia• Orrelakoen etxera joan gu, eurai irabaztea emoten? Doiala bakotxa bere antzekoakana

• A dentellada limpia con todo el mundo• Asi da okerrean basurdea, ataripetik kanpora-bearrean, aginka-abarrean, danak jan-bearrean

• A derecha e izquierda• Eskui-ezkerretan ipiñi ziozkatèn-lapurrak

• A derechas o a torcidas...; sea como sea, de cualquier manera que sea. El hambre no perdona• Zutetik edo zearretik' tripea bete egin bear ume oriei...!

• A desahogar su pena en llanto• Negar-ase bat egiñaz' bere buruari zerbait nasaitasun ematera joan zan, obira

• A desahogarse• Nora joaten ziran egun illun aietan, biotzak estu zituztela, gure errietako emakumeak' asnasa zabaltzera?

• A desandar el camino mal andado• Gaixoak' atzera jiratu' eta dena okerbidea egiten asi ziran

• A desbeber... hacia la pared• An dijoa bestea, zortzigarrena erdi-usturik, jira-emanda etxearen atzera' paretan kontra berriz eranak ateratzera. Sagardotegiko kontuak

• A descansar! Buenas noches!• Egizie lo... eta bihar artio!... -Gauza bera.

• A descansar; en busca de sosiego• Arte-billa etorriko naz urrengo baten

• A descubrirlo todo• Atea puskaturik' etxekoak beartzen zituzten zana agertzera

• A deshacerse de todos sus pecados• Loiola-ra joan nai lukeala esan dit; bederatziurren bat egiñaz, pekatu guztiak astindu' ta garbi-garbi egitera, zuregana iritxi baño len

• A deshoras• Biderik-gabe erausian daudela asko? Zer da zer miretsi esan-mesak izateaz, ekusten bazaitue sarritan gauaz eta egunaz ez-orduetan an zerala?

• A deshoras• Erriari gusto eman bear zaio -esaten da. Baña erria zein da? Or ez-garaietan irrintzika baztarrak esnatuaz dabiltzanak bakarrik?

• A deshoras• Gabak emanda' geien-geienean berandu etxeratzen dira, ez ordu onean

• A deshoras; a horas tardías de la noche• Gaubean' beranduutan etxeratuko zan

• A deshoras; en horas no reservadas a los oficios religiosos• Astegun gorriz, ez-orduan' uri aundi ontako eliza eder batean sartu naiz... Batzuek atera-ala' besteak sartzen ziran

• A deshoras y en lugar sospechoso• Lege zuzenean ordenatua dago' asko dela frogantzarik gaixtotzat emaiteko' biak bakharrik ez-orenean eta hartako lekhuan edireitea

• A despecho de• Adiskide biak, alkar indarturik, eta bata bestearen pozean, eziñ-ikusirik andienen damurik' bertuteari jarraitu zioten

• A despedir mal olor• Ber-pertatik asten da gorputz ila' usain txarra emoten

• A despedirse de• Bere Amari azkeneko adio erratera doa

• A destiempo• Bá daki eguraldiak neguaren antzak artzen, okerreko aldian

• A destiempo• Gose ez denean, janhari; ateri denean, estalki

• A destiempo• Itsusi da' urdindurik eskolara joaitea; sasoiñetik kanpora eta muga-gaitzean

• A destiempo• Maria gurea goruetan' bear ezten orduetan

• A destiempo; fuera de sazón• Gabonetan kerixak... esan oi da; ta emen' agertu yakuz

• A destripar terrones• Bai, txotxo: neuk-be oba neban' beste orrenbeste ein baneu: txalupeari itxi' ta baserrira, zokorrak austen

• A destrozar, a desbaratar• An dijoaz puskatzera... aurrean jartzen zaiena

• A determinadas casas particulares• Ur gatz-dun au' etxe jakiñetara daramate, zuzeneko bidea galerazorik

• A diestro y siniestro• Ezker-eskubi' zartako ederrak emanaz

• A diez años de trabajos forzados• Amar urteko lan gogorretara kondenau dabe, atzerritarrai lagunduten ibilli dalako

• A diez contra uno• Naikua trabes izandu zan nere alde' bati amar

• A diferencia de los otros animales• Urdeak' -bertze abrèk aberek egiten eztutena oraiño minik hartu-gabe, ukitzeaz beraz egiten du marraska

• A diferencia de otras veces; contra su costumbre• Bestetan ez-bezela' erdi-ixillean ari zan kantari, amona gaxoa

• A diferencia de otros tiempos• Lengo aldean' eraman gutxikoa dago, katu au-ere

• A diferencia de su padre• Jose-Txiki' aita ez bezela' gaizto bigurria zan

• A Dios Altísimo• Orra zein andia den gure Jainko zein-andiagoari zor diogun amorea!

• A Dios en mi clamor imploro• Dei ta dei nago Jainkoari

• A Dios gracias• Jaungoikoak emonda, emazte otzan bat daukat, euli bati-bere gatxik egingo eleuskiona

• A Dios gracias!... Por fortuna• Tolosa-ko erriak bakarrik gordetzen du, ala zori onean!' pordon-dantza gogoangarria

• A Dios no se le engaña con mentiras• Goikoari etzaio gezurrik pasatzen

• A Dios rogando y con el mazo dando• Jaungoikoari erreguz' bearrari mailluz

• A Dios Trino y Uno• Irutan bat dan Jainkoa' guziok ospa dezagun!

• A Dios Trino y Uno, honor y gloria!• Irutan Bakar dan Jaun aundienari' omen, ospe dedu!

• A dirigirle el mismo ruego de antes• Biharamunean-ere ethorri zitzaizkon San Benoat-i fraideak' ohiko galde beraren egiterat

• A dirimir su pleito• Bá ziren hemen eskualdun gazte batzu' auzi-xuritzerat jinak, aharra zenbaiten ondotik

• A dirimir sus contiendas• Ango bai-ezak erabakitzera ez ote diote deituko Jesukristo-ren Ordezkariari?

• A discreción; a pasto...; a pedir de boca• Txakoliñe' edan-ala geunken, ta jakia' naia-naian

• A discreción... sin tasa• Ardao' iñon ez bezelakoa eman dizuet, eta edan-ala

• A discutir quién sería el mayor entre ellos• Nor aundiagoka asi ziran beren artean

• A disfrutar de la vida!• Orduan' bai; orduan munduari gibela emanen diot; baiña anarteraiñokoan' dezadan atsegin har! nakion goza munduari; nakion behin ase eta asper!

• A disfrutar de los aires de allí• Donosti aldera eroango dau udak jentea' orko aixe-giroa artzera

• A disgusto• Gogoaz bestera egin eban

• A disgusto• Gogoaz-bestera etorten da

• A disponer la cena• Afaria zuzentzera bialdu zituan

• A disposición de Dios• Jainkoaren eskuko ezarriak ditu bere indarrak oro. Garicoitz-ek

• A disposición de Dios; en manos de Dios• Jaungoikoaren eskura utzi zuan gañerakoa: Aldatzen duana eta landareari ur ematen diona' ez dira ezer

• A disposición de la madre; al arbitrio de• Dana' amaren esku utzita zeukaten

• A disputar• Ezetz eta baietz asi omen ziren elkarrekin

• A distancia de pocos pasos• Urrats guttiren buruan

• A distraer o trastornar a la gente• Hume txikiekin doaz anitz elizara' elizako guziak nastera

• A donde el vecino• Nere larria! lenengo makurtu-aldian' galtzak lertu denak, atzetik!... Bizi-lagunengana joan bear, jost-orratz eta ari billa

• A donde fueres, haz como vieres• Ortik edo emendik' dekusan legez egik!...

• A donde ha solido mendigar• Eskean eltzen izan dan ate guztietatik' bultzaka atara dabe

• A dónde huiré lejos de tu presencia?• Nora jo neike, Jauna, zure gogotik aiztuteko? zure begitik estaltzeko?

• A dónde ir a mudar de aires? De vacaciones• Amar eguneko oporr-alditxoa..! Nora jo, aize-berritzeko?

• A dónde irá el buey que no are?• Abere alperrak maillura bialtzen dira

• A dónde irá esta parejita?• Nora ote dijoaz txori oriek biak... or bean barrena?

• A dónde iré sin Ti?• Nora noake, zu-gabe?

• A dónde me va a llevar mi abominable soberbia?• Norako nau nere antuste-tzarrak?

• A donde no debían• Okerreko aldera igesi zijoazkion' eta an zebillen jo batera ta jo bestera, burua galtzeko eran, zerri-zaia zerri-taldea ezin eiaraturik

• A dónde pensaba ir hoy• Bá dakik norako ustea neukan gaur

• A donde pudimos, allá nos fuimos• Santa-Kruz gizajoa Aramaio-ra preso' ta gu, agintari-gabe' al zunak al zun lekura an joan giñan, bakoitza bere aiekatik

• A donde quieran• Ihes doazela! gogoan duten lekhura

• A dónde recurriremos?• Nora bide egingo dogu orain?

• A donde se advierte mayor necesidad• Iñoiz diru-mordoska aundiren bat banu' laister zabalduko nuke, bear latzak ikusten diran aldera

• A dónde se dirigía• Iñor oartu-gabetanik' norako asmoan zijoan

• A dónde se dirigirá?• Baldin bere barreneko ganbara hartan-ere etsaia edireiten badu, zer eginen du orduan? Norako da?

• A dónde se habrían dirigido• Bere semeak zer bide jo ote zuten' jakin nai zuan

• A donde se pueda• Emen eztago txakur-txiki bat nun irebazi' ta alde egin bear al dan lekuetara, ogie irebazten

• A donde se pueda; como sea; sea donde sea; sea como sea• Noa-nora saltzea obe degu egazti-sail au

• A dónde te escondiste, Amado?• Non zaude kuku, Maite?... emen nuzu mingulin... Intziriz

• A dónde te van a llevar? Qué va a ser de ti?• Ene billoba biotzekoa, neu-barik iñun egon-bakoa! Norako aiz? Zer ikusteko gagoz? Txomintxu neurea!

• A dónde tienes que ir• Eztezazula beha nondik iragan behar duzun; baiña beha ezazu nora behar duzun! Ez urkhabeko bide ederrari, baiña urkhabeari berari!

• A dónde va a parar, semejante idea!• Izan ote da beste Erregerik Kristo-ri bezela zañetako odola emateraño jarraitu diotenik?... Etzegok leku txarrean!

• A dónde vais con tanta prisa?• Joan egin bear degu... .-Norako dezute orrelako larria?... Gero-ere joango zerate

• A dónde vamos a parar así!• Zertaratzen ari garen!

• A dónde van a parar?• Noratzen ote dira mundu arroaren igesi ta itzurka dabiltzanak?

• A dónde vas con esa tranca?... Para qué llevas esa tranca?• Norako dozu, gizona, makillatzar ori?

• A dónde vas tan a prisa?• Norat duzu holako lehia?

• A dónde vas tan de prisa?• Nora oa ain azkarrik?

• A dónde vas tan de prisa?• Haizen bezalako debrua! Norat oha laster hortan?

• A dónde vas tú por aquí?• Non zabiltza hemen?... Hainbeste denbora huntan' ezta nehor hemen pasatu

• A dónde vas volando tan veloz?• Xorittua, nurat hua bi hegalez airian?

• A donde yacen nuestros padres• Gurasoak dautzan lekura eramango nazu

• A dondequiera que fuese• Noranai joan ta-ere' beti zan ondo artua

• A dondequiera que sea• Nora-edo-ara' aldendu zakidaz!

• A dondequiera que vaya• Noan lekura noala' iñork gaitzik ezin egin lizaket

• A dondequiera que vaya• Noan lekura noala' ondo arkituko naiz

• A dondequiera que vaya• Doian lekura doiala' laster bertakotuten da

• A dondequiera que vayas• Norat-nahi zohazen-ere' jarraikiko natzaitzu

• A dos carrillos• Sagar gordiña jaten joian kirri-karra' pautz biak betean

• A dos columnas• Iztegi orrek' sei liburuki eukazan, ta lau milla orrialde, zerrenda biñatan

• A dos contra uno• Bi bat-eri egoan zenbat gura diru' ondu ezetz iru gizonak, beien neurria

• A dos horas de viaje• Bi orduko bidastian zegoan, Emaus-ko gaztelua

• A dos pasos de allí• Han bi urrhatsetan gelditu da, izerdi hotzak harturik

• A duras penas• Ozta-oztan eldu giñan tontorreraiño

• A duras penas• Basurdea atzetik zuala' ibaira salto egin du oso estutik...: egiñ izan bear du murgill ederrik urpetik bizirik ateratzeko!

• A duras penas• Doi-doi izango dezu leenengo artan' toki eroso ta on bat

• A duras penas• Doi-doi jaso nuen

• A duras penas• Egun egokiagorik autu ei-eikeen orretarako? Nekez-be-nekez!

• A duras penas• Epen-epen jarraitu diot.

• A duras penas; con gran dificultad• Arnas-estuz eta ozta-oztaka asi yakon bere azken-naia agertuten

• A duras penas encontramos• Burdiok bagoiok bete ziran belarrietaraño' ta estu aurkitu gendun txoko bat

• A duras penas lo conseguimos• Urteko ogia' doi-doian ateratzen dugu

• A duras penas logré que me lo aceptases• Lengo eguneko ilintia nekez baten artu' ... ta orain zeu zatoz beste baten eske?

• A duras penas me tengo en pie• Osta-osta nago oinen ganean

• A duras penas me tengo en pie• Osta-osta nago oinen ganean

• A duras penas pude escaparme• Doi-doia iges egin nian, egun betez...

• A duras penas, raspando• Irabazi dogu erri onetan, eta ez or atzazkal urratuta lez, bai-elduko, ez-elduko: zortzirak atara doguz' aurrera andiaz

• A duras penas se tenía de pie• Gure pelotaria' anken gaiñian ost-ostan eguan bere moskorrakin; baña, ala ta guztiz-be' geruago ta joko sutsuagua ekarren

• A duras penas, trabajosamente• Agertu zirean gizonak oboen-oboen edo ozta, apal-apal da larri' jaun orrengana

• A duras penas y con gran trabajo. N.B. Equivalente al proverbio: Escoba nueva barre bien• Otsein mirabe barriak' galbaian ura-be eroan; zarrak barriz' pegarrean-be ozta-ozta ta lor andiagaz

• A duro el litro, o poco menos• Litro ardoa' duroan...; oso edo inguruan... Lan merkietan ari danak' pensa nola edango duan

• A echar la siesta• Bazkalondoko loa egitera joan zen apeza, au erranik amari

• A echar la siesta• Eguerdi-ostekoa botatera oeratu zan

• A echar un trago• Onezkero egarritu aiz... Joango al gera bana eratera?

• A echar un trago• Bá doaz lagun batzuk trago bat ezartera' eta edaten dabe uste ebeen baño puska-bat geiago

• A echar un trago• Gelan sartu ziñan gero, berotuaz zintzurra

• A echar un trago; a refrescar• Ostatura sartu ziren, zintzurra bustitzera; gero' jan-aldixka bat egin zuten, ederra

• A echar un traguito• Baxo-erdiren bat edatera sartua izango zan tabernaren batean

• A echarlo al excusado• Esturasun biziin an joan nintzan, zulotik beera botatzera

• A echarlo todo a perder• Asko lekutan sartzen omen naiz, gauza guztia galtzera...; ala dio

• A él debo la mano de mi esposa; él nos casó• Apaiz jaun orrek sartu ninduan nere estaduan; ark emana det' falta nuàn saietsa

• A él debo mi situación acomodada• Ark gizon egin nau. Ark ogia eman dit; ark ongi ipini nau

• A él le perteneces en propiedad; eres toda de él• Jesus-ek berea zaitu, alabatxoa!

• A él mismo se le ha escapado decir• Berari jalki zaio: aditu dezu

• A él mismo se le ha escapado decir; él mismo lo ha dicho sin querer• Berari jalki zaio

• A él mismo se le ha escapado la palabra, la confesión• Berari jaulki zaio

• A él mismo se le ha escapado la palabra, la confesión• Berari jaulki zaio

• A él se le debió principalmente• Apaiz oni zor izan zitzaion batik-bat' jai zoragarri aien euskaltasun bikaiña

• A ella le somos deudores de tamaño beneficio• Aurrera, mutillak! Gazterik egin gaituk danok emen gizon: libertadeak yeuskuk egiñ ainbeste on!

• A ella se le permite todo; todo le parece lícito• Alemania' dena furfuria; harek' denak haizu; gu' beti ixilik

• A ellos les correspondía• Jaun oien gain joango zan andik aurrera' kofradi artako goraberak zuzentzea

• A ellos les tocaba o correspondía preguntar, decir• Aek zúten bidea, ez guk!

• A ellos obedece todo el mundo• Erregien ta Agintarien esanean dago mundu guztia

• A ellos! sin compasión!• Ea, mutillak! aurrera! jo ta ebagi!

• A emprender este trabajo• Adiskide askok aurretu nabee, sail oni ekitera

• A entregarle la renta anual de la casa• Santu-larria egunean' baserritar emakuma bat umea besoetan ebala joan zan ugazabarenera' urteko etxe-saria emotera

• A entretiempos, también he hecho las tareas de casa• Gazterik asia naiz basoko lanean; tarteko lanak-ere egin ditut etxean... Ez naiz lotsa iñoren aurrean

• A enzarzar a los que estábamos tranquilamente en paz• Pake-pakean geundenak nastera, -sua piztera- inguratu zaigu gizatxar bat, neurriz kanpo zerbait edana

• A esa aldea que tenéis enfrente• Zohazte, bekhoz-bekho dagotzuen herrixka hortara

• A esa chusma o gentuza• Bere jendagiro oriei' egin bear dutena erakusten die

• A esa constelación le han echado las culpas de• Dana dala..., izar oneri ezarri deutse kalte guzti orreen errua..; ta elorriuak izango dituz' ospe txar ori kendu-orduko

• A esa marcha• Bide ortatik' sagardorik-gabe laixter dek Euskalerria

• A esa marcha...; a ese paso• Bide ortatik' bizimodurik ez daukagu baserrian

• A esa nave que avanza en el mar• Beha zakozu zaiozu' itsasoari gora dohan untzi eder horri

• A esa tradición que corre de boca en boca• Aotik aora dabillen berriari' indarra pranko egiten dio argibide orrek

• A escondidas• Arrautz-opill eder bat isil-isillean jaten ziarduan

• A escondidas de todo el mundo• Nik bá nizun maiteño bat, mundu ororen ixilik eta Jainko Jaunari ageririk...

• A escondidas de tu padre• Aitaren ixilka zabiltza... Zerorren onean esaten dizut

• A escondidas, ocultamente• Ixilka eraman bear izaten nuun aizkora, ixkindoira

• A ese afamado escritor• Bá neukan azkura pixka' soñutako idazle ori bere agoz ezagutzekoa

• A ése es al que yo quisiera sacudir moverle a dar el paso; a casarse• Bai, Joxe' mutil jatorra da: gizona. Gure Miel ori... ori nai nuke dantzatu! Eskuetara ekartzan ez bazaio' ez du ezer egingo

• A ese escuálido de hombre• Zeri begira zagoz, gizona, orren lotu? -Ortxe doan gizon miarma orreri

• A ese estúpido de asno• Txuliatu bear det asto lukaink ori

• A ese individuo• Jakiten bogu badogu jakin nor dan' estutuko-utzaguz morapillok, bere amien amaren semi orri... Estutuko deutsaguz

• A ése le falta algún tornillo...• Adar igarra bá dik orrek

• A ese malandrín, a ese bribón, ese condenado• Len bai, ta orain ezetz?... Zurekin ezkondu bearko du ba! Bestela' muturra barrengo aldera jirako diot' arraioz jositako ume petral orri...!

• A ese malvado• Gizagaizto ori' gogor lotu!

• A ese mundo que vive despreocupado• Mundu guziari, hortzak iguzkiari dagoen munduari, erakutsi nahi diogu zertan den egia

• A ése no le falta dinero• Diru askotxo duen gizona dek ori!

• A ése no le querrá ni el diablo• Inpernuak-ere ez dit artuko Trakulu ori

• A ese parece perseguirle la buena suerte• Muskerra al dauka orrek poltxikoan?

• A ese paso• Ara hortaz' laster hustuko dira upel kupel guziak

• A ese respecto; sobre ese punto• Buru hortarik' bá ginuke oraino nun zer erran

• A ese señorón de tantas ínfulas• Nor-gira-gu-eneko jaun horri behar lakioke eman eskuara ikas dezan... Bá luke behingo!

• A ese tenor• Erabe ortara egingo ditugu emendik aurrerakoak

• A eso de la medianoche• Gaberdi-inguru zan' Ubide-ko mugan sartu zanean, pipea musturrean, txairo ta zarden

• A eso de la una• Goxaldean Goiz-aldean, or ordu batak inguruen' altara nausiko argiek berez ixitu ei ziran

• A eso de las cinco y media• Or bost eta erdietan etorri zan

• A eso de las cuatro de la mañana• Ortxen goizeko lauak inguruan' nere lagunik geienak' zurrungaka lasai-lasai zeuden

• A eso de las dos• Gaur, ordu bietako koskara zur egoteko, esan dio apaizak neskameari, baldin balitz ostoskara

• A eso de las siete• Zazpitako artan etorri da

• A eso de las siete• Atzo zazpietakoan utzi zuen sukarrak

• A eso de las siete menos cuarto• Ze garaitan zan? -Zazpiik laurden gutxiigo aldea. Ez illun, ta ez argi

• A eso deben apuntar vuestros cuidados• Orra jo bear dabe zuen ardura guztiak

• A eso fue debido el accidente• Lemea apurtu yakon; eta aor nundik zoritxarra

• A eso llamas tú comer?• Asko jan det, ama... .-Zuk jan? Ez da jate txarra!

• A eso se agarran para sancionarlos. N.B. La leche aguada no acaba nunca de subirse• Esne txarrak dabiltzala... Orri eldu diote... agintariak... Noiz irakiten duen ezin igarri... Esne bataiatuak...

• A eso se llama portarse!• Ori da zintzo jotea!

• A eso se reducen• Onetara joten dabe' euki zinaizàn kalte guztiak

• A esos adulones o lameculos de• Madrill-eko jauntxoen ipurgarbitzalle orreri' gorosti-makilleaz emon!

• A esos atrevidos• Karrikan bertan zerbait zirèn guztiek' bekoki beltz emanen zioten' eskutik yoan orikeri

• A esos mequetrefes; esos botarates• Ez al zaiote iruditzen aizebelats oei' agiri-agirian gelditzen zaiotela beren ezer-ezkeria?

• A espada morirán• Ezpata hartuko duten guziak' ezpatatik goanen joanen dire

• A espaldas del mundo entero• Nik bá nizun maitetto bat' mundu ororen ixilik; mundu ororen ixilik eta Jinko Jaunari ageririk

• A espaldas y contra la voluntad del dueño• Jabeak eztakiala eta igui duela' denda batean egiten diran tranpak

• A esparcir la luz del día; a amanecer• Nexka-motxaren sosegu miragarria ikusirik' arin jaiki zan eguzkia-re... argia zabaltzera

• A esparcirse, a solazarse. Pasearse• Baratz eder artan biltzen ziran, egurastu-aldiak artzera

• A esta bebida inocente• Gaitzik ez duen edari oni' gogoz oi diot nik ekin. Sagardoari

• A esta cándida y amorosa paloma• Emaiozute erdoi-gabeko uso maitari oni semetxoa besartera

• A esta misma hora• Gaur urtebete, ordu ontan berean' seme bat egingo dezu

• A esta tacita de plata: a este pequeño paraíso...; a este rinconcito de bendición• Zillarrezko titare ontara bota gintxioken gure Jainkoak. Gure euskal-erri maite ontara

• A esta vieja sin conciencia• Begira egiozu ondo buruti beatzetara atso animabako oni!

• A estarme...!• Zertara zoiaz ba Bilbo-ra, bearrera ez-ta? -Atzien ganien egotera, jauna!

• A estarse ocioso, cruzado de brazos• Etzan etorri' su-ondoan jarrita besoak tolostatuta egotera

• A estas horas• Nor degu atean garai onetan? -Ni, ama; nerau naiz

• A estas horas• Kaixo, Iñaxio..., nora oa sasoi onetan?

• A estas horas• Lotsa apurrik bazeunke' ezeintikez olan agertuko diran-orduetan

• A estas mismas horas• Atzo' garai ontan bazkaldu genduen

• A estas palabras, enrojecían de vergüenza• Jesus-en hitz horiek' ahalke gorritan uzten zituzten haren etsaiak oro

• A estas tres parejas de recién casados• Jainkoak urte askotako ditzala iru uztarri oiek alkarrekin!

• A éste, al otro y al de más allá• Zer? Or ibilli katalan gizajoak-legez, jo goia ta jo beia... telegramia oni, orri ta andiko-aldekoari? Ori ezta zaratea ta zaratea baiño

• A este bribón• Azal eder au famatu-gabe ezin niteke gelditu

• A este francés engreído• Ezin izan omen zitekean beste bat iñon-ere' esti-eragingo zionik Frantzes uanditu oni

• A este infeliz, a este pobrecito que soy• Ni gizajo-au estura samin orretan ikusi arren' ezer-ez utsa bazan-legetxe' ... aurrera euren bidietan!

• A este lugar desdichado• Aditzera eman degieztela Lazaro-k nere neke ta oñazeak' amildu ez ditezen aek-ere zori gaiztoko leku onetara!

• A este mísero borrico• Orain da denbora! Orain moldatuko det nik asto muskilla!

• A este o al otro...; a alguno• Gogortxoak irudituko zaizkio, apike, ari edo oneri, nere itz oek

• A este paso; al paso que llevan las cosas• Emen gauzak doazan bidean' laster Bilbaon ezta zotz bat igituko' nausitxo orrek itxi-ezik

• A este paso; esta vez...; de esta hecha• Euri onekiñ' ez dakit nik oraingoixian igeletan biyurtuko ote geran-ere...!

• A este paso, no tardarán en• Laster-laster' billosik urtengo dabe, oraingo neskok

• A este paso...; si sigue así• Orrulari aundia da txala; ta oraingo itxuraz' bere ama-beia iragoko du: asialdian' bederatzi orru gutxienez egiten ditu: auzoak minberatzen asi dirala diote

• A este respecto; en relación con esto• Zer egin ez du zure Jesus onak, egiteko oni dagokala?

• A este revuelto intervalo llamado de paz• Beldurrak eusten dio' pake-izeneko aldi biurri oni

• A este Ser existente por sí mismo• Berez beti dan Izate oni' txit ondo ta ederki deitzen diogu Jaungoikoa

• A éste, ya le hemos vencido• Au irauli diagu!

• A esto he venido a parar• Orra bada, onetara naz ni!

• A esto hubieron de agarrarse• Besteri ezin' eta alde oni eldu bear izan zioten Jesus-en etsaiak gurutzera eramateko

• A esto, mejor que vivir, podría llamársele existir..., ir tirando, languidecer• Ongi bizi gerala eziñ esan orain; ongi egon danez-ere

• A esto replica P...; objeta• Alan diño Praiskok albotik: -Bero, zetarako? Otz-bigun obe ezta erromerirako?

• A estocadas• Hasi ziren biak ezpata-kolpeka; eta bata gibelat beha zegoela' bertzeak bitartean eman zioen bere bethea. Zafarrako eder bat

• A estos peñascales de nuestra tierra• Tubal-en etorreran ez ezik, gerozko aldi bitan-ere' gure aitz-tarte oni zor die España-ko Erresuma andiak bere izate guztia

• A estudiar de nuevo como un principiante• Etxeko semeari eskola ematearren' berri-berritik istudiatzen asi naiz

• A excepción de• Gure mendietan arkitzen diran pisti guziak' -basurdeak utzita-' abertzaleak dira

• A excepción de• Hau ekusi-gabe il ziran' zenbait bakan ez-besteak

• A excepción de Dios• Nork barkatu ditzake bekatuak, Jainkoak-bestek?

• A excepción de Elizondo• Soka-dantza' ilun-ezkila artio izan dute. Ondar-urte autan' ez dugu gabazko dantza zabarrik ikusi izandu, Elizondoz-bertzerik

• A excepción de este desventurado país• Euskalerri zorigaiztoko onetan izan ezik' bakotxak bere berbeteari eusten deutso.

• A excepción de las apariencias o accidentes• Azal-printzak ezpadira' eziñ-obeak dira Komunioneko gauzak

• A excepción de los domingos• Igandeaz landara' bizitza guzian barautu zan santu au, ur ta ogi

• A excepción de uno• Batez-gaiñerakoak' buru utsean egongo dira

• A excepción de unos pocos• Zenbait bakotx atera' ta gaiñerako judu guziak

• A excepción de unos pocos• Geroagoko jendeak, zenbait ez-besteak' illunbe utsean gelditu-bearrak ziran

• A excepción del amo• Iñork etzun ikusi' nagusiak-besterik

• A excepción del castillo• Ondarribia-ko bizitoki guztiak' urraturik lurreratuak zeuden, gazteluaz-ostean gordeleku segururik iñon-ere etzeukatela

• A exhibir su impudor• Zetara joan leitez ara neskatillak' euren lotsarik-eza ezpada?

• A expensas de• Besteren bizkarretik dabil

• A expensas de B• Bonaparte-ren lepotik argitaratu ziran, lan areik

• A expensas de otro• Eztirudi orrek ondo: inoren lepoti ondo edaten dabela esango zenduke urrengo baten

• A expensas del pueblo• Erriaren lepotik zala uste zuten, eta marmarrean ari zan jendea; oker zeuden ontan

• A expiar o pagar las deudas• Mundukoen zorrak ateratzera nator

• A explorar la tierra de Canaán• Kanaan-go lurra begiz artzera biali zituan Mois-ek amabi lagun

• A explorar los puntos más desguarnecidos del país• Zelatariak zerate: lurreko errazenak ikustera etorri zerate. Lekurik errazenak.

• A explorar si hay marmotas• Lanak aurrera ditugu: goazen' bai ote dagon muxarrik, basora

• A explorar sus intenciones• Gizon horren gogo-berri jakitera joan da

• A fabricar pelotas ligeras ??• Atxiki-ttipiko pelota egiten hastekoa omen da. Bá zen norbaiten beharra!

• A falta de esto• Au euki-ezik' beste edozein uregaz busti eikezu sats-metea

• A falta de opción mejor... N.B. Dicho picante con que se comenta a veces la condescendencia desdeñosa de quien acepta algo besterik-ezean• Besterik-ezean' orixe artuko omen luke... -Arako-ark bezela!... besterik etzuenean' bere gizonarekin-ere bere andrearekin-ere egiten omen zun lo...

• A falta de otra cosa que comer... Y aun no faltando• Beste jatekorik eztenean' tripota odolkia, buskantza -ere hun duzu... Besterik denean-ere bai

• A falta de otra cosa solamente come de eso• Gose badu' ekingo dio orri-ere: ezin-da-bestean eltzen dio patatari oillo onek

• A falta de otra solución• Nora-ezean' geuk egingo geunke

• A falta de otra solución• Lenbiziko aldian ta azkena, -eta orduan-ere ezin-bestean' zaldiz jarri zan Alberna-ko bidean

• A falta de otra solución, se hace como se puede• Besterik-ezean' aurrekoa atzean

• A falta de otro• Len' besterik-ezean nai niola esan zitekean..; gaur' askoren artetik aukeratzen det. Zertarako ditut ondasunak' Jose-rentzat ezpada?

• A falta de otro libro• Libururen bat irakurtzea etorri zaio gogora; besterik ez-ta' Santuen bizitzena ekarri diote

• A falta de otro...; si no lo hace otro• Beste iñork-ezean' neuk urtengo dot zure alde; ta bion artean egingo deutsagu aurre

• A falta de pan, buenas son tortas• Ogie erre-arteraño' opile on.- Ogirik ez denean' artoa gozo

• A falta de pieza• Goiz artan eranskirik ez izan' ta arabaki egin bear izan zion

• A falta de quien la traiga a casa. N.B. A modo de proverbio. La virtud está segura a falta de tentador• Anhitz egur eder gelditzen ohi da oihanean' ekharlerik-gabez

• A falta de trago• Lan egiteko' atsegin da indarra...; eta an ari ziranak' indar-gabetu ziran, bizigarriaren paltan

• A falta leve, castigo leve• Gaztigu xumea emana izanen zaio huts xumeari

• A favor de la noche• Buru ta biotza' alde banatara doazkit egunez, bi liràn iduri; gauaren mendean' bat biurtzen dira, ezin bakanduaz: orduan naiz bat-bat ni

• A favor de nuestros chicos• Ordu ta laurden iraun zuan batalla orrek, gauza gutxi gora-bera; eta beti bezela' gure mendi-mutillen aldera

• A favor de quién está cada uno• Errex da ezagutzen zein-zeinentzat diren pilota-jokuaren ikusleak

• A favor de quién estaba cada uno• Nor zeñen aldera ebillen' alkarri ipinteutsièn betozkoan ikusten yakoen garbiro

• A felicitarme por ello• Iñortxo-ere ez zitzaidan etorri atsegiñak ematera

• A festejar, agasajar a la aurora• Egunsenti ederrari gozo-giroak eman naiean datoz udaberriko aize gozoak

• A fin de año• Igazko urte-buruan' 15.000 automobil ei egozan or; eta aurten' 50.000-raiño geituko direala uste da

• A fin de cerciorarnos• Jo zak mokoan zakur ori' igarri daiogun akabauta dagola

• A fin de colmarme de dicha celestial• Zauzkadan aurrean, Jesus' ase bete nadin zeruz!

• A fin de distinguirse luego; de atraerse las miradas..., de llamar la atención• Gero bere burua agertzearren' mendian gelditu zan Mandoko, erramu-sort aundi bat egiñ-arte

• A fin de juntar un poco de dinero• Hameka urthe hautan, gauak egun eginez arizan naiz' eskugain pixka bat bildu-beharrez' herriko obra onen fagoretan

• A fin de no extraviarse• Izar bat dakarde aurrean gidari' biderik uts-egin ez dezaten. Iru Erregeak

• A fin de que se decidan a ello• Artara ditezen euskaldunak' nola egin erakustera noakie

• A fin de que tengamos más abundante la comida• Gordeizuz enparauok biarko' bazkaria ugaldutxuago euki daigun

• A fin de semana• Aste-ondar aldean ezkondu-gogo bide dire Z. ta Z

• A fines de agosto, empieza ya a alargarse la sombra; primer síntoma del otoño• San Bartolome-tan' muño txikiak itzal aundia

• A fines de mayo• Maiatzaren azkenetan

• A fines de mes• Illaren mugan' -esan zuan,- berorik joatekoa zala Frantzira

• A fines de semana• Aste-hondarrean

• A fines de semana• Aste-hondarrean elgarretaratu-beharrak dira

• A fines del siglo XVIII• Dena den' kanore guzien arabera' suntsitua izan zen eliza hori' XVIII-gn. mende-undarrean

• A flor de tierra• Urean' mehe zagon urhea; bainan lurrean' erdi-ageri, erdi-gorderik' lurr-azal atzemaiten zituzten eskua bezen handiko puskak

• A fondo perdido• Santander-era burdin-bide bat egin bear dala-ta 180.000 pezeta emon dauz atzerako-barik

• A fortalecer nuestro entendimiento y voluntad debilitados• Gure adimentu ta naibide elbarriak sendortzera dator

• A freir espárragos• Porruak landatzera bidali zuen

• A fuego lento• Su alperrean egosita' askoz gozoagoa gelditzen da arrai ori

• A fuego lento• Su txikian daukat eltzea

• A fuer de agradecido• Eskerdun onaren eran erantzungo diozu

• A fuer de agradecido• Eskerdun onaren legez bada-ere

• A fuer de agradecidos• Esker onez erantzutekoz' ondo litzake bere egiñalai guk jarraitzea

• A fuer de buen amigo• Jonatas-ek, adiskide onaren aldetik gaztigatu zion' aitak il nai zuela eta ezkutatu zedilla

• A fuertes males, fuertes remedios• Saphar gaixtoari' aihotz gaixtoa

• A fuerza de arrearles• Idiak aida ta tira dakarten gurdia

• A fuerza de besos...; de tantos besos que se le han dado• Zaragoza-ko Ama-Birjiñiaren oiñetan dauan dagoan arria-be' muñ-da muñ egiñaz' aitua ei dago

• A fuerza de bregar...; de tanto bregar• Erdi-goserik, itxasoak austen ibillien ibilliaz sabela sarturik eukitea ezta gauza andia

• A fuerza de buenas palabras• Jo-naiean ekin zidan makillarekin; baña nere lagunak' ongi-ongi esanaz' apaldu zuan gero

• A fuerza de caídas• Erorka eta erorka' gorphutz guzia zauritu zuen

• A fuerza de caminar• Ibillian' askatu egin zaio abarka, goizean ongi lotua

• A fuerza de constancia• Arian-arian' izkuntza biak menderatu ditu

• A fuerza de constancia• Arian-arian-arian lana egin degu

• A fuerza de coscorrones; de escarmientos• Kaskarreko asko artuta ikasten da ori

• A fuerza de crisol• Urrea ez da garbitzen' sutan urtuz ta urtuz baizik

• A fuerza de darle• Arririk gogorrena zulatzen du, arian-arian, ur-tantoak

• A fuerza de darle, de golpear• Ur-tantak arriari' ekiñ eta ekiñ, zuloa egiñ oi-deutse denporeaz

• A fuerza de decir; a fuerza de insistir• Esanen esanaz' zuritu eban Peru

• A fuerza de decírselo• Erranaren bidez, sinhets-arazi diogu

• A fuerza de decírselo, mandárselo• Erranaren utsez egiten dituzte orrelako lanak batere gogorik gabe

• A fuerza de discurrir• Nere burua nekaturik' buruzbide au atera nuan

• A fuerza de empeñarse• Ekiñaz ta ekiñaz' dana lortuten da

• A fuerza de empeño• Alegiñen-alegiñaz' izeko Eustaki-k eroan eban etxera' ta emo-eutsan gosaria

• A fuerza de empeño• Gitxika-gitxika eta lanen lanez, aal dogun-bestean obetanduko da

• A fuerza de empeño; a costa de esfuerzos• Geure ekiñen ekiñakaz zertxobait lortu dogu

• A fuerza de ensayos o de práctica• Arian-arian' asmatuko det nola egin

• A fuerza de esperar• Egonean egoneran' azkeneko erditxi du

• A fuerza de esperar• Egonean-egonean' azkeneko erditxi du

• A fuerza de estimularla, conseguimos darle ánimo• Uzkurtzen asia zan gure alaba;... baña zulaka-zulaka batak eta besteak' ausartu-azi genduen

• A fuerza de estrecharle a preguntas• Bota dizko juezak bost mandamentuak gañean; eta ortikan zirri eta emendikan galde' aitortu eragin diote bere lapurreta

• A fuerza de estudiar; a fuerza de aplicación• Zuek-bere ekiñen ekiñaz zerbait ikasiko zenduen; baña eztozue zeuen eritxia onentzat artu bear

• A fuerza de golpes• Jo ta jo' ... azkenean atxik gogorrena ta zallena apurtzen da

• A fuerza de golpes; a fuerza de palos• Joka egurraren azpian aterazi zizkioten' esan nai etzituun gauza asko

• A fuerza de herrar, se le olvidó el oficio...• Arotzari' ariin ariin' mallua erabiltzen atzendu emen-zitzaion

• A fuerza de hurgar aquí y allí• Ziri ta ziri' iritxi du beiñepeiñ Marikitak nai zuena... ta or konpon! San Juan egunean aurreskura aterako dute!

• A fuerza de hurgar, remover• Ziri ta ziri' iritxi zuen beiñepein nai zuena

• A fuerza de hurgarle o pincharle unos y otros• Ea, aspaldian katuak mingaña janda dagoan ori... azaltzen zaigun' ortik ziri eta emendik ziri

• A fuerza de insistir, le convenció• Esanen-esanaz' zuritu eban emazteak Peru: bion artean geri-geri zabalduko eben kutxatxoa' argi-aritxu bat sartzeko doi-doi

• A fuerza de insistir se lo hube de dar• Eskutik eroan eustan

• A fuerza de insistirle el sacerdote• Abadearen esanen esanaz' autortu eban mutillak' geitxuago-bere bá eukala

• A fuerza de instarle a preguntas• Galdearen galdez' esan-erazi zion zer zun' orrela naigabez egoteko

• A fuerza de intentarlo• Arian-arian' asmatu du korapilloa askatzen. Hariz-hariz...

• A fuerza de ir cayendo una y otra vez• Ur-xortak, ardura arduratuz' harria xila dirozu dezake

• A fuerza de ir y venir• Gabiltzan-gabiltzan ta gatozan-gatozan' kontu asko jakin dogu

• A fuerza de lloros• Negarren negarrez' bere aiñagandik eskuratu zuan aurrak, nai zuana

• A fuerza de mentiras• Tratuetan' asko irabazi eban, guzur asko eta egi gitxi esanda

• A fuerza de moverse; a fuerza de tanto empeñarse• Ibilli ta ibilli' bete egingo dau bere guraria

• A fuerza de palabras• Otoitzekoan' ez egin berriketarik, siñisgabeak bezala: itzaren itzez entzungo zaiela uste baitute

• A fuerza de pan y de vino• Zelan sartu orrenbeste janari?... -Ogien ogiaz eta ardaoen ardaoaz

• A fuerza de perseverante labor• Joaren joaz' nola-edo-ala' itzulpen ori amaitu nun

• A fuerza de persuasión• Igesi egin gura izan eustan; baña ondo-esanean, ondo-esanean' atara al izan neutson zerbait; ezta gauza asko baña

• A fuerza de repetirlo• Betiko jardunarekin' ... Errezilko zapatariari bezela aztu-ere egin zitzaizkion

• A fuerza de tentarla• Kutxatxoan egoana zer zan ikusi ta jakiñ-naiak' ziri ortik eta ziri emetik' irabazi eutsan azkenean biotza

• A fuerza de verter lágrimas• Luzaroko lorarik topau ezinda' malkogiñan agortu yatazan begiok

• A fuerza del continuo preguntar• Ez beingoan' baña betiko galdez ariarekin agerr-erazo zion Dalilak Sanson-i misterioa

• A galope tendido• Zaldiz lau oiñean yoian, Peru zarrari bisita egitera' ustez bá yoialako bertatik iltera

• A ganarse unos cuartos• Zintzo ekin daroe' txanpon bat edo bi alkarri zeñek irabazi, illuntze arte

• A gatas• Oin-eskuka sartu zan gure suetera

• A gatas• Auntzen oin-bidetik' bata besteari elduz, apoka joan ziran, arkaitz-zulora arte

• A gatas, reptando• Arkaitzetan lau-oinka ta apoka ibilli bearra zegoan

• A golpes de eslabón• Kaixk eta kaixk zati baten jardunda gero' ixiotu eban ardaia suarriaz eta onegaz zigarroa, pautadaka ta musturrak luze-luze eukazala

• A golpes y estirones cada uno por su lado• Erabili zinduzten, batak batetik, bestetik besteak' tira ta ukaldi

• A gozar del mundo!• Orduan' bai; orduan munduari gibela emanen diot; baiña anarteraiñokoan' dezadan atsegin har! nakion goza munduari; nakion behin ase eta asper!

• A gran interés• Juduak' korritu aundiarekin ematen dute beti dirua

• A grandes ilusiones, grandes desengaños• Zurekin ezkontzeagatik' joan nintzan Erroma-ra; zu lagatzeagatik' joango nintzake Jerusalen-a

• A grandes males, grandes remedios• Berho sasi zailari' aihotz zorrotza

• A grandes rasgos• Horra laburzki eta larri-larria' Garicoitz Sainduaren bizia

• A grandes rasgos, en términos generales• Andi-andika esango deutsut, salto baten-legez: entzun egidazu gogo onagaz

• A grandes redadas• Sare guztia-betean atera zuten... arraiez

• A grandes zancadas...; dando brincos• Zortzikoa kantari, Aldapetan beera makil-saltoan gatoz festak ekustera

• A guisa de aperitivo• Gaxigarri antzera' urdai-azpiko ortatik jango nuke

• A gusto de todos• Ororen gogora zer nola egin ez dakizu

• A gusto me dejaría cortar esta mano• Esku bat-au emongo neuke, euskera jakiteagaitik

• A gusto me encargaría de ello• Lanbide ori' pozik artuko neuke neure gaiñ

• A gusto pasaría allí horas enteras• Antxe, bai, pozik emongo neukez ordu osoak

• A hablar cordialmente con el Señor• Jaunarekin biotzez-biotz ordu laurden batean bederik itz-egitera joango naiz, urrena

• A hacer las cosas a la buena de Dios; de cualquier manera• Lardaskan gauzak egitera oitu zan

• A hacer mi capricho• Ez nintzan etorri gogoak ematen zidana egitera

• A hacer sus menesteres...• Goiz baten' jagita atorr-utsean igon eban nire nagosi orrek etxe-goenera' bere bearra egitera

• A hacer una visita a aquel lugar• Modua banu' nerau joango nintzake ara, agertu bat egitera

• A hacer una visita al Monte Gargano• Gargano-mendian San Migel Aingeruari albiste egitera joana zan, Asis-ko Obispoa

• A hacerle zalamerías interesadas• An joango zaio ipurtzuriketan

• A hacerles una visita• Egun aren baten' erri atako eleizgizon bat joan yaken, eldu bat egitera

• A hacernos pasar vergüenza• Zertara dator au? Lotsak ematera...!

• A hachazos• Noizbait ohartu ziren' han zituztela etsaiak; eta athen hausten hari zitzaizkotela, haizkora ukhaldika

• A hombros de cuatro sacerdotes• Lau apaizen bizkarretan eraman izan zan Deba-ra

• A hora intempestiva de la noche• Gaueko ez-orduan ixilik jeiki da' ta saietsetik aurra kendu dit, lo nagola

• A hora ya avanzada• Berandu baten etorri dira, eurak-be

• A horas avanzadas de la noche• Alan dabiltz zuen umeak, zeuek dakizula, neska mutillak naaste' gauak denporaak emonda

• A horas avanzadas de la noche• Noiz ikusten ziran ume-muzkirak gau ta gaberdi kaleak-barrena, orain bezela?

• A horas avanzadas de la noche• Ara, Patxi!... etzara gero etorriko atzo-lez, gau beranduan?

• A horas avanzadas de la noche• Askotan' gabak denporak emonda, loagaz aztuta egozan Santa areek, Jesus-egaz berbetan

• A horas avanzadas de la noche• Bá dakit' ordu beranduan lagundu zizula etxera

• A horas avanzadas de la noche• Gizon ori, gure baserrira, beranduko ordutan askotan etorri oi izandu zan, lo-lekua eskatzera

• A horas fijas• Ordu jakiñetan izaten zen elizaratzea

• A horas intempestivas; a horas muy avanzadas de la noche• Erretira txarrean gabiltza, askotan gaban gau-erdi

• A horas intempestivas de la noche• Gau ta gau-erdi etxetik kanpo ibiltzen dakiana da

• A horas muy avanzadas• Gabian berandu batian' bezero onenetariko bat sartu zan tabernan, sekulako moskorrakin

• A horas muy avanzadas de la mañana• Goiz beranduan, amaikak baiño lentxuago, eldu ziren Añibarro-ra

• A horcajadas sobre una tabla• Zur batean ixtakloka yarrita lanean ari zela' zortzi-amar metro gora zèn gaindegitik erori da

• A hurtadillas• Paitar apur bat-be edan dogu ixil-ostuka

• A hurtadillas• Txapela belaun-buruan ebala... Aitaren labur-arintxu bat, isil-ostuka-legez, egin eban

• A hurtadillas• Kerizaka sarthu da... Izkutuka... G/and

• A hurtadillas, a escondidas• Etziran joango ixilmustu... ixil-ostuka

• A hurtadillas; solapadamente• Ixil-ostuka baño oba da' geure txirotasunezko ogia danen aurrean jan

• A iguales• Zenbatean doaz jokuan? -Alkarren bestena

• A impulsar esta labor• Ia larogei urtekoa bazan-ere' ber-bera joan zan, lan oni su ematera, Jerusalen-a. Santa Elena

• A impulsos de su enemistad• Beren bihotz oroz aspertu dire, eta juduak hil' beren aiherrari bide emanez

• A informar a vuestra Majestad• Bedorren Mesedea jakiñaren gañean ifintera gatoz

• A interrumpirles el sueño; a no dejarles dormir• Aurren-aurrena' Zimurr-en etxera doaz erriko mutil kantariak' deus ez emanik-ere, loak astintzera. Olentzaro-gauean

• A Jesús Crucificado• Jesu-Kristo geure Jaun, kurutzean josiari

• A jornal, a tanto por día; no a destajo• Egunka pagatzen diote; ez lan-arau

• A jornal escueto. Sin derecho a la comida• Xukhoan lan egin ginuen

• A Josefa que estaba bien tranquila• Inkisidore jaunak' ogei egun barru Logroñon-n agertzeko agindea eman zion; bere pakean zegoèn Josefa-ri

• A jugar con afán, con alma• Atara eben berrogeiko bat eta asi ziran tutean garratz

• A jugar en igualdad de condiciones• Bost milla duro jarri giñuzen' Aia-rrai berdiñean jokatzeko

• A juicio de cada uno• Bertsolari onak' asko gerade, bakoitzak bere ustetan

• A juicio de él... no es creible• Haren iduriko' ezin sinhetsia da

• A juzgar por el parecido• Antzeraz konforme' zu Olano-tarra zera

• A juzgar por la primera fermentación• Sagardo onak aurten? .-Zizarraren itxuraz' sekulan baño obeak

• A juzgar por las trazas; al paso que llevamos• Oraingo itxuraz' ez-ta berealakoan egingo

• A juzgar por sus palabras• Etxe-jabe au' bere mingaiñez oso prestua da

• A juzgar por tus alardes• Lauren-bat milla ogerleko baño besterik ez?... Geiago eukala uste nian, ainbeste arrokeri jotzeko

• A la ahijada de T• Teexa-ren besotako alabari' Maitexa jarri zioten

• A la altura de su origen; al nivel de su manantial• Edozeñek daki' iturri bateko ura igo ditekeala bere jatorriaren neurrian

• A la amigable y en privado• Holako lanen egitea ez luke herriak eman behar onez-onean eta buruz-buruan; bainan guzien aitzinean, merkenik egin nahi duteneri

• A la angustiada madre• Kale-kantoian azaldu zaio ama larriari umea

• A la antigua• Oitura zarrean egiten gendun soroko lana

• A la antigua usanza• Lengo lege zarrera

• A la antigua usanza• Meza-ostean' aurresku bat egin eben, antxiñako ekandura

• A la antigua usanza; al viejo estilo• Lege zaarrera egin zan festa guztia

• A la autoridad• Aginpidea daukanari esan baleutso' etzan ori jazoko

• A la aventura, a ciegas, a la buena de Dios; a lo que salga• Il edo bizi errezeta bat eginda joaten zirean

• A la aventura; a salga lo que saliere• Emeki ta astiro euskalki orretara guztiok jo' bai; muturrez ta datorrena betor-ka' ez!

• A la basura• Bota zokora paper zar oek!

• A la botella últimamente servida• Etxe-ondoko putzu-zulotik xalburuak ekarririk' azkena aterata zegoàn-botillara sartu zituan pilla bat

• A la buena de Dios• Sendagaiak emoten deutseezuez gaisoai' gatxa ezagutu-baga, abespeluan, urten dagianak urten dagiala

• A la buena de Dios...; a lo que salga!• Erreko deustazu, bear-bada; baña or doa iruko urrea' uts edo bete!

• A la buena de Dios. Y que sea lo que Dios quiera!• Jainkoak digun suertearekin edozein mediku artuko det

• A la caída de la tarde• Egun negargarri aren arrats-alde beranduan

• A la candorosa muchacha• Baietz erantzun eutsan aingeru ari' Ziriaka zatarrak

• A la cara, a mis barbas• Etzenduan esan bear' aurkez-aurke edo neure musu garbietan esan deustazuna

• A la cara o cruz; al azar; a lo que salga• Uts edo bete emoten dituzu osagarri izenekoak

• A la carbonera• Ikaztokira sartzen da egun oetan katua

• A la cárcel• Zakar-biltzeko burdian' kaiolara eramaten dituzte' beren atxurra igaro arte

• A la cárcel• Baitu' ta gudari bien artean txakala-kortara eroan eben gure albokaria

• A la casa donde se hospedaba• Apostolua ostatuz zegoàn etxera' jendetza andia bildu zan

• A la caza de pájaros• Txori-arrapaketan dabillen motikoari' noizko arrapatuko duan ez galdetu! Al duan lasterren!

• A la caza del tordo• Zozotara irteteko egualdi on baten zai geunden

• A la cazuela!• Zer darabil oillar zoro-orrek' kukurrukuka ain goizetik jarduteko?... Olakoari' samea ebagi ta errasakonera!

• A la chatarra• Burdin-zar artera yaurti

• A la chita callando• Muga-inguru guztia Gipuzkoa-tarrez itxia ikusi zebanean' etxe-alderontz irauli zan Bearne-ko jauna, ixil ta motz

• A la chita callando ?. Con toda marrullería ?• Zapoa' n zapoz Zapoaren-zapoz' iges egin ziguk Artzai-txikik ere...

• A la cima de la virtud• Eztet uste' bide orretatik bertutearen goienera igotzea

• A la claridad de la luna• Ainbat bidar egin dogu dantzan, iretargi zuritan!

• A la claridad de la luna• Ilhargi-xuritarat egiten ohi zituzten beren jaiak

• A la claridad de la luna• Iretargi zuritan jatzi zirean bide barrira Batxi ta laguna

• A la claridad de la luna llena• Intsusarri-ko gizon bat' arbolaren gainean zen jarririk, erbiaren goaitun, gau batez, argizaite zuri batez

• A la cotización actual• Berrogei milla ogerleko, gaurko baliora

• A la cotización de Francia• Frantzian zer diru egiten duun pezetak' ainbeste kobratzen omen dio

• A la dama que se le destinó como pareja• Dantzariak bere eskurako etxeandreari ankarekin gonak arrotu ziozkalako, beste-gabetanik' une berean geldierazi zuen alkateak, dantza

• A la derecha, a la izquierda• Jesus-en eskuitik' Pedro, eta ezkerretik' Juan, zeuden

• A la desconsolada viuda• Pozikabeko emakume alargunari ixurtzen zaiozkan negar-malkoak

• A la descuidada• Iñor oartu gabe ezkutatu zan

• A la desesperada• Aitzakia onekin' etsi-etsian dijoaz eriotzaren atzaparretara

• A la dicha perfecta; a la bienaventuranza• Sartu nagizu laster atsegin betera!

• A la diestra de• Erregearen eskoatara egoan

• A la diestra del Padre• Aitaren eskuitik exerita dagoana

• A la disposición de los niños• Ezta utzi behar sekulan haurren phezkizan' surik ez harmarik

• A la edad de diez años• Hamar urthetan' koplari zen Budda... Eta bere nausiari berrogoi eta hamar mintzaira erakutsi ziotzan, bere itzuli bereziekin

• A la edad de siete años, cayó enfermo• Zazpi urtietan' miñak arrepatu zuan umea, eta txit gaizki jarri zan

• A la entera satisfacción de• Guztia txit ondo egin zeban' Errege Jaunaren gogo betera

• A la entrada• Ateetan' erdi-lotsaturik' neskatil-xorta bat dago

• A la entrada de la cabaña• Ikazkin aietako batek' zirri bat egin zion etxabolako ate-muturrean zegoàn suari

• A la entrada de la noche• Gau leenetikan kantatzen zuten kopla ori; goiz-aldera' beste au

• A la entrada de los comercios• Denda-sarrera guztietan' jentearen joan-etorriari begira egoten zan

• A la entrada; en el dintel• Plei-plei zegon eliza guzia; ta ate-burutan eunka zauden ezin sartuz, tokirik ez izanez

• A la entrada misma de la puerta• Atea bete-betean bota utzi dizkit erregaloak zikin-tzar orrek. Katuak

• A la espera• Ementxe nago' zein agertuko-zai

• A la espera de algo• Eskeñi on bat egin zidazun' eta zerbaiten ustean nago ordutik

• A la espera de alguna gran noticia• Zer-baiño-zer gertatuko zan pozez geunden

• A la espera de aquel perdulario o derrochador• Noiz arte egon bear du andre tristeak, etxe-ondagarri aren begira erreka-zulo batean ordirik ito dedin bildurrez?

• A la espera de él..., a ver cuándo se le oye llegar• Aren zantzuan' emen nago arratsalde guztian

• A la espera de la liebre• Intsusarri-ko gizon bat' arbolaren gainean zen jarririk, erbiaren goaitun, gau batez, argizaite zuri batez

• A la espera de un novio plenamente satisfactorio• Ezkongei gelditzen dira asko' euren aukera ta gogobetekoaren zaiñ luzaroan egonda gero

• A la estación X. N.B. Neologismo formado a base de Urli o fulano• Ulizein-go estaziñora eldu giñanean' ibiltoki guztia lagunez beterik egoan

• A la excesiva suavidad• Ondo egin dozue gogor egiteaz: bigunkeriari iñok ezteutsa jaramonik egiten

• A la falda del monte• Mendi-aldatsean berrogei egunean itxedon zion

• A la falda del monte• Mendiaren egatsean' eskriba batzuekin ezta-baida eta itz-trukatzen ziarduten, beste ikasleak

• A la fresca del anochecer• Illuntzearoarekin, mendi-aldera irteten giñan

• A la fuerza• Ezetara-be ez nabe ni indarrez-indar ezkonduko. Enintzake bestelako zoroa izango' olakorik egiteko!

• A la fuerza• Jende leial au ez da jarri izan gogorrean beintxu-ere' erbestekoen uztarripean

• A la fuerza. A buenas• Gogorrean kenduko yatzu dirua' onean emon gura ezpadozu

• A la fuerza que sí! No habrá más remedio• Ori alkate egin bear dezue? .-Bearko egin!

• A la gente bien situada; de alta posición• Goi-jendeari komeni zaio' aberats baño pobre geiago gerala konturatzea

• A la gente del foro• Bialdu dagioela Jaungoikoak auzi-gintzako paperdunai bere bildur santua, berbak zuzenak, atzamar-oskolak laburrak, ta biotza Jaungoikozkoa erabili daien, euren egin-bearretan

• A la gente le gusta curiosear• Jendea ikusmirarako egoten da erri txikietan' ta emen ezagunik ez degu: naiago nuke emen izatea gure ezkontza

• A la gente llana• Andizkiai utzita, erriko jende beari itzegin zion' ezaguerara errazago ekarriko zituelakoan; baña uts irten zitzaion

• A la grande. Juego del mus• Nagosira, ze joko euki dok? -Lau errege ederrak.- Lau errege eskutik euki, ta ez urten, ordago nausira bota dabenean? Etxoat sinisten

• A la hora convenida• Anai-arreba biak' ordu jakiñerako Tribunalean aurkeztu ziran, erriko andizki eta persona bikañ danak lagun zituztela

• A la hora de comer• Bazkaltzeko sasoian joan zitzaion ate-joka

• A la hora de comer• Bazkariteko denboran

• A la hora de disponer de sus cosas para morir• Munduko gauzai buruzpide ona emateko denporan' orra zer egindu zeban jaun orrek

• A la hora de hacer frente a sus deudas• Zorrak erantzuteko orduan' beti ditu arek luzekizunak

• A la hora de la cena les envió su siervo• Aphariko mugan' sehia morroia egorri zien' zethozela erraitera

• A la hora de mostrarse duros hay que serlo de veras• Askok eta askok nai genduan' gerra, errexean irabaztea; bañan orain allegatu da' laztea. Ta laztu bear danean' laztu egin bear da!

• A la hora de nacer• Jesus-en jait-orduan

• A la hora de tomar la merienda• Arratsaldeko puska jatean' labur itzegingo dio

• A la hora del alzar• Mezerdikoan' kredoa esaten gendun etxeetan.

• A la hora del aperitivo• Aperitifa hartzeko artean' gure moltseroak xuritu ditu batasuneko konduak

• A la hora del apuro• Estu dan denboran laguntza nai duenak' lenaz prestu jarraitua izan bear du

• A la hora del rocío• Abek-ere laguntxo on batzuek daude!... Bareak! Nundik-nai sartzen dira likiskeri oiek, intza asten duenean

• A la hora en que estuviéramos más descuidados• Gu zabartuenak geundèn orduan, lapurra bezela etorriko zala erioa, esan zigun

• A la hora que ellos quieran• Zein da bazkaltzeko ordurik onena? .-Amabietan naien, nik; aberatsak' noz gogoa dauken

• A la husma de contrabando• Kontrabando-zurrian beti or dabiltza

• A la husma de gallinas• Ollo-usain zijoan basarriz-basarri, azaria

• A la husma de lo barato• Merke-surrean dabil, erriz-erri

• A la husma de su pitanza• Bere uxarrarekin ariko da... katua miau-ka

• A la husma de sus cuartos• Diruaren usaiean' neskatxa gajoaren billa, mutill alproja!

• A la husma; por si le dan algo• Kuskusean dabil ori

• A la ida y a la vuelta• Onantzakoan ta arantzakoan' Urkiola-tik igaro zala diñoe

• A la ida y a la vuelta• Aratekoan ta onatekoan

• A la ida y a la vuelta anduvo por otro camino• Beste bidetik atzera eta aurrera ibilli zan

• A la izquierda del camino• Antzuela eta Deskarga-barrena bitartean, bideaz-ezkerrera' auzera bat zan

• A la lectura de tu artículo• Zure idazkia ikusiaz-gañera gogoratu naiz

• A la ligera, sin fundamento• Baietz suster-barik esaten dabenari' ezetz esatea asko izan bear yako

• A la luna nueva• Ilberri dala mozten badite illea' bururdin biurtuko aiz laster...

• A la luz de antorchas• Jende guzia' zuzi-argitan joan zitzaion

• A la luz de la luna• Uztargiña joan zan bere bidean' eta osaba-illobak asi ziraden etxe-aldera arrimatzen, illargia lagun zutela

• A la luz de la luna• Beste neskak, Laupeltz-ko atariin, illargitan' aren zai jarri emen-ziran

• A la luz de la luna• Gautarrak eta sorgin guztiak' ostendu ziran zuloetan: orra mendiak illargitan

• A la luz de la luna• Illargitan joaten nintzan mendiz etxera

• A la luz del día• Egunazko argian jokatu nai nian; baña ez nauk ifini iñon premian

• A la luz del día• Eguzkiari begira' ez dabe orrelakorik egingo

• A la luz del día• Menturaz ez da inon dantza lotsa gitxiagokorik egiten egun argiz' gure errietan baino

• A la luz del día; a cara descubierta• Neu, egun argiz enintzake joango Pankorbo-ra, euskeraz egiñiko iragarri bat orman iratsitera' Bilbo-ko diru guztiakaitik-bere: Jesus! aotik kakatan botako leukee arek!

• A la luz del día...; a la claridad de la luz• Argia lekuko' iñork ez dezake beti pekatuan jardun eta jardun

• A la luz del día; a la luz del sol• Gauza oiek guziak' Israel guziaren aurrean eta egun-argiz eguzki-argitan, egingo ditu

• A la luz del día; a plena luz• Nik ilhunbean erraiten dautzuetana' argi zabalean errepika zazue zuek

• A la luz del día; a plena luz• Nik ilhunbean erraiten dautzuetana' argi zabalean errepika zazue zuek

• A la luz del día, en pleno día• Kale-kalean ta egun-argitan, miiña agiririk itxita ebillen

• A la luz solar o del día• Illun-ertzean' ez due ala jaten oilloak' nola egun-argiz

• A la Madre Dolorosa• Orain bakardadean daukagun Ama gazituari' ondo-ondoraño sartu zaio ezpata zorrotz ura

• A la manera de tábanos• Lespada moko-zorrotzaren gixa' hor ditugu inguru-inguru... Zartako batez uste urrunduak ditutzun' ... eta bethi han itzulian!

• A la manera de todos los piojos resucitados o ricos improvisados• Zaldun-jantzia euki-arren' itzaiña besterik etzan Indiano ori; baña arro andia, bizturiko zorri guztien senera. Zorri-biztuen senera

• A la manera de un expósito o inclusero• Etxekoak esaten zioten' etzala itxura, erbestean, edozeñekin, aide guraso-gabe, sasiko baten irudian senartzea

• A la manera de una epidemia• Izurri edo minte bat legez' zabaltzen asi da oporra

• A la mañana siguiente• Urbilen goizean' bere biziari etsita' gizon eken aien zulora sartu zen

• A la mañana siguiente• Handik biharamun goizean' erroetaraino ihartua ikusi zuten phikondoa

• A la mañana siguiente• Handik ondoko goizean

• A la mañana temprano...; a primera hora• Goizean goizago beiak eratxi bear izaten dira gure baserrietan

• A la marcha actual• Oingo bidean badoa' euren ustez lortu aal izango dabe euren asmoa

• A la más alta perfección• Bide onetaz igo zan Santu au' on-mallarik goienera

• A la máxima velocidad• Antxobea azal-azalean geldituten danean' sare-txalopa edo treñeruok alderdi guztietatik agertuten dira al daben giñoan biziro' euren sareakaz arrañ dana inguratuteko asmoan

• A la medida de nuestras posibilidades• Al daigun giñoan lan egingo dogu; ta gure alegiña baño zuen guraria andiagoa bada' parkatu!

• A la medida de su deseo• Nori jazoten yakoz gauza guztiak gura betean?

• A la medida de sus deseos; a pedir de boca• Errege Dionisiok ondasun-atsegin guztiak gura-betean eukazàn egunetan' etzan, ez, zorioneko

• A la menor cuesta o dificultad• Aldatz-gora apurrerako' eztaukee indarrik... Arritzarrak-legez' aldatz-beera artuten dabe bidea: erraztasun-aldera

• A la menor indisposición• Buruko min bat al det? Utsa al det?... Manzanilla ártu, egiñ oi det

• A la merced de unos frenéticos• Or dago Jesus lurrean miñ-eriturik' zentzu-galduen mendean

• A la mesa! A comer!• Erdu maira!

• A la mitad exacta del Estrecho• Gibraltar-ko itsas-estuaren erdiz-erdira iritxi ziranean

• A la noche le sigue el día• Ondo dakizu zeiñ laburra dan emengo eramatea...: gabak eguna dakarrela, kimu berriak lorea

• A la noche le sucede el día• Gabak urrengo dakar eguna; neguak uda barria

• A la noche siguiente• Berriz-ere ehortzi zuten fraide gaztea. Bai ehortzi!... bainan handik ondoko gauean-ere' hobiak goiti arthiki zuen haren gorputza

• A la nueva de la Confirmación• Konfirmazio-zantzura' jende aundia bildu zan

• A la ocasión, la pintan calva No dejar perder la buena oportunidad cuando se presenta!• Iñoren ardurea' pago-adarrean dagoala, esan zan nozbait nonbaitean

• A la orilla del río• Zetan zabiltz ibai-egalean, errekara begira orren arduratsu?

• A la orilla del vado• Itsasoari sartzea emaiten dion ur-lepoaren bazterrean da hiri hori

• A la otra punta del pueblo• Gizon ori nora doa orain? .-Beste sei edo zortzi bidar andiko ertzeraiño' emen esan dabena esatera

• A la oveja destinada a la cría, no le conviene• Bizitako ardiak' ez du on gizenegi izatea

• A la parición siguiente• Arkume nabarrak askoz-ere geiago ziran' zuri uts edo beltz utsak baño, urrengo ume-aldian

• A la persona de dos caras en sociedad• Arpegiera bi lagun-artean darabiltzan kristinaua' ez dau inok ikusi gura

• A la persona inútil• Ezertako ez danari, lur-jota dagoanari' entzute gitxi emoten deutsagu

• A la persona se le conoce en la intimidad de su casa; no en visita o en el trato con los de fuera• Tximinipean ezagutzen dire gizonak

• A la pesca del atún• Ez ei dauke amesik' atunetan joateko

• A la plaza pública• Nasaikeria' bape lotsa-barik urteten da bazterretatik erdiko argitara. Aratustetan

• A la primera• Bein ez ezik birretan-ere jo zutén arria' beingoan urik eman etzuelako

• A la primera• Guk irabaziko geunke egundoko ariñen' zuzenean egingo balitzaz auteskundeak

• A la primera; a la primera acometida• Lenengo erasotik, nai duen arrantza egin ez duenean' bá daki txori onek, bide luzean, zanbulloka ibiltzen' arraia atxitu-arte

• A la primera acometida o asalto de ira• Bere aserrearen lenengo eldu-aldian' kondeak zer aginduko bá zekien

• A la primera casa que encontró• Errekatik nolabait atera' ta lenbiziko arrapatu zuàn etxeraño joan zan gizajoa, otzak mututua

• A la primera. Costó hacerte callar. No te quedaste sin chistar• Etziñan, ez, aurrenengo esanean ixildu!

• A la primera, de repente, sin vacilar• Edozein nekazariri galdetzen bazaio' itzetik-ortzera, itxu-itxuan erantzungo du

• A la primera edad del mundo• Biderik galdu-bage, zuzen-zuzen' munduaren lenengo adiñera igo dirade jakintsu oek

• A la primera indicación me obedecerán• Adituko dute ene hitza' ete ene nahira eroriko dira

• A la primera indisposición• Konzientzia gaixtoa duena' lehenbiziko aldigaitzean da beldur, hil dadin

• A la primera...; inmediatamente• Euren semeari aida baten baietz erantzungo eutsala uste eben

• A la primera llamada de la campana• Meza zer dan ondo gogoratuko bagendu' kanpaiaren lenengo otsera joango giñake lasterka elizara, kontu aiñ andia daukakigun ikusgarrira

• A la primera ronda• Gaizo xahakoa! Non duk aixtiko zorro lodia? Lehen-birundan' xurgatu dautek odolaren erdia. Orai hor ago, zimurrik aurpegia

• A la primera; sin vacilar un momento• Duro batzuen eskean etorri ziñan; borondatean eman nizkitzun, lendabiziko itzean

• A la primera tienda que encuentran• Ogeigarrenaz izan dira Bilbo-ra, irago dan udan; eta lenengoko dendan' alan diño senarrak

• A la primera vez• Lehenean' xedea huts-egin; bigarrenean jo du

• A la primera vieja que encuentre• Darabiltzan prakak kendu... ta emon daiozala urrengo topetan daun atsoari! ta beronen gonea jantzi daiala!... ollo epel orrek!

• A la próxima ocasión, le escribiré a él• Batxi-ri esaiozue' urrengoko bitartean' arentzat izango dala kartea

• A la puerta de casa• Atez-kanpoan uzten diote ontzia, bere dirua ondoan duala. Esnedunari

• A la puesta del sol• Neskatxa danak' etxera zijoazen zintzo, eguzkiaren sarreran

• A la Purísima o Inmaculada Concepción• Maria, bekatu-izpirik-gabe sortuari kantak

• A la que se lleve su preferencia• Bere gogoan aukeratzen duan neskatxari bialduko dio erregaloa

• A la responsabilidad de• A. Ariztimuño-ren bizkar utziko det arazo ori

• A la salida de la hoja, siembra del maíz; a la caída de la hoja, siembra del trigo• Orr-irtete' arto-eitte..; orr-erorte' gari-eite

• A la salida de misa• Xubero-ko herri batzuetan' larunbat guziez loretzen dituzte beren hobiak. Nexken lana dute hori; eta igande goizean' zer loria, mezatik landan, hileri buruz othoitz egitea' lur lilitu

• A la salida del sol• Eguzkia irtenez-bat' bidean gora asi giñan

• A la siega del helecho• Garotea egiten danean ots-egingo dizugu

• A la solapa• Jakeko goi-egalean darabilt arro-arro' gure euskal-orratza

• A la sombra• Bapo bizi da berori, kontzejuko gelan: neguan epeletan, kerizpetan udan

• A la sombra oscura o negra aparición• Zer bear dozu? -itundu eutsan itxura baltzari

• A la subida...; a la bajada• Goitirakoan' adituak zituen ederrak...; bainan beitirakoan' handiagokoak

• A la taberna se ha dicho!• Illunabarreraño' aspertu-gabe ari dira, izugarrizko istilluen artean; gero' txiki bat ardo edan bear dutela-ta' ardandegira bide

• A la tercera arremetida• Irugarrengo eldu-aldian errez jaso du' bestek oraindik jaso ez duan arria

• A la tierra propiamente nuestra• Beste munduratzean' ziur egon gintekez...: ez goakez erbeste ez-ezagunera; geure-geure dogun arbaso-lurrera baiño

• A la última moda• Moda-modara jantzia dabil

• A la una y media• Ordu bata t' erditan bá dezu beste trena

• A la vejez, todo son achaques• Etxe zarrak' ittute

• A la vejez, todo son calamidades por lo común• Zahartzeak' deus onik ez

• A la vejez, ya de viejos• Gauza oiek' zartzarora ikasten ditugu, ikastolan ikasi bear giñuzkenak

• A la velada fúnebre de la abuelita• Etxekorik ez zan gauza beste iñor' Amatxi-ren aipuetara bertsuz agertzeko. Mikel baizik

• A la venta pública• An egoan' nai ebanari saltzen' geure albistaria

• A la ventanilla• Exerita nengoan leio-bazterrean trenean

• A la ventura; a lo que salga• Bateko urrea' galdu-gordean jaurtin dot

• A la ventura, al azar. No sabemos con certeza qué puede hacernos daño... N.B. Alusión al juego uts ala bete• Orain ez dakigu utsean-betean baino' ez zek gatx-egin ginaigun, ez zek galdu ginaizan

• A la verdad, como el agua, hay que darle paso libre• Urak eta egiak' bide behar dute

• A la verdad...; francamente; lo confieso• Asi nintzan, ill-arrian arrokeriak ezarritako barriketak irakurten... Guztiak egozan erderaz...; da egi-egia: enago beti biurkerak egiteko gogotan

• A la verdad, no lo sé• Noiz etorri da? -Eztakit nik asko

• A la vertiente opuesta• Mendi onen aldats beste-alderakoan

• A la vez, a una voz• Esan daiegun alda-batera: Eskerrik asko, gizonak!

• A la vez siguiente, ya me cuidaré de no llegar el último• Urrengoan' enaz joango azkenengo!

• A la vida holgazana siguen la pobreza y la miseria• Maria gurea' gorule gaizto: aren atorreak zulorik asko

• A la vida o a la muerte!• Ill ala bizi' aurrera, mutillak!

• A la vida o a la muerte; decididamente• Absalon erregetzat artu zutenak' il-edo-bizi berari jarraitzera jarri zan

• A la viga que llevas en el ojo• Eta ez duzu kasorik egiten, zure begian den ernaiari?

• A la vista, ante los ojos• Begietan zeukaten maki sendatua

• A la vista de Dios nuestro Señor• Nik bá nizun maiteño bat, mundu ororen ixilik eta Jainko Jaunari ageririk...

• A la vista de esta danza briosa• Dantza aizetsu au ikustean, biotzetik ezpanetara Gora! andi bat eztatorkionik inor bada?

• A la vista de este modelo• Soiñeko au ikusita' beste geiagok-ere egin du

• A la vista de estos progresos o avances• Irabazi andi oiek ikusita' juduak aztoratuko ziràn bildurrak eman zion. S. Pablo-ri

• A la vista de las plagas de esa tierra• Horra zer erranen duten ondoko gizaldiek' lur hortako zauriak ikhustenez

• A la vista de su afanosa tarea• Aien itomena ikusita' errukiz egoten nintzan

• A la vista de su garbo al danzar• Atsegiñez beterik gengozan' erriko neskatillen jasa ikusita aurreskuan

• A la vista de todo el mundo... públicamente• Lauaxeta-ri ere argi zabalean, Orixe gaiztok esan bear al dizkio gramatika-utsegiñak?

• A la vista de todo el pueblo• Erri guziaren agirian eta begietan' liburu guziak erre zituzten

• A la vista de todo el pueblo• Erriko guzien begietan illerazi nai zuen

• A la vista de todos• Erri guztiaren jakinean ta zer-esanean' alkarregaz bizi dira

• A la vista de todos• Izaten dituzten diru-apurretarañokoak' bizileku txikitxo onetan eukitzen dituzte agiri-agirian

• A la vista de todos; a la luz del día• Argi zabalean behar du agertu bere fedea bakotxak

• A la vista de todos; a la luz del día• Makilla guztiak ez egozan geldi... Lazka andiagorik egun argitan ezta sarri ikusten: bear-bere ez

• A la vista de todos están• Agiri-agirian daude ojuz deadarka' beren ama maiteari esaten: bizi gera, emen gaude, zureak gera

• A la vista de tus explicaciones• Eure esanen ganera' argitasun eder baten sartu dok ointxe ene adimena

• A la vista del prójimo• Bertzeren agerrian, jendèk ikhusten dutela, gaizki bizi direnak

• A la vista está• Non geunden gu; ta norako ziran etorkizunak? Agerian dago

• A la vista está• Ortzak ederrak dauzkala esanda' ez det esango gezurrik...: iñor ez dago' orrek bezela garbitzen dunik ezurrik

• A la vista está• Au zergatik onela dan' begietan dago

• A la vista está• Begien bistan dago' zeren ondoren dabillen

• A la vista está• Begietan dago' nok egin daben

• A la vista está• Eztago zer-esanik

• A la vista está a qué obedece• Nabarmena da zertarako dan' askoren erropa kentzea: buruan duten amets bakarra' jendeak begiratzea

• A la vista está de qué pie cojeas• Agertu da zer griñak jotzen zaitun, oso zañetik

• A la vista está; está claro• Begi-aurrean dago

• A la vista está; no hace falta decirlo• Nola biziko lirake? Ageria dago: gaiñerakoak bezala

• A la vista está: no hay necesidad de decir• Agirian dago zegaitik

• A la vista está que• Begien aurrean dakusku argiroki' emengo lurrean zapuztutzen ez dirala ango landareak

• A la vista está que• Errusi-tarrak egatutako trepeta bat' illargiaren salletan sartua da. Jende bizkorra bá daukatela' orra garbi nabarmendu!

• A la vista está que• Ikusia da' gauzak aspaldi' guztiz aldatu dirala

• A la vista está que...; está claro que• Ageri da' ifernuko etsai gaixtoak egin-arazi ziola lan hori

• A la vista está... Ya veis• Begien aurrean daukozue' lantegi orretako langilleai zer jazo yakeen

• A la vista están sus intenciones• Malvy-ren ordain ezarri dute' horren iduritsuko bat, Dép che delako kazeta tzarraren xitoa... Xedeak agerian dire

• A la vista lo tenemos• Eztaukagu urrutira joan bearrik... Orra bertan!

• A la vista misma de los carabineros• Adiskidea: nik orduan, neuk gura izan-ezkero' sartuko nendun kontrabandua..., sartuko nendun karabineruen begi-begitik, eurak ikusi-barik

• A la vista y alcance de cualquiera, sin peligro, sin necesidad de llaves• Gari ta artoak' giltz-baga daukadaz, ganbara zabalean

• A la viva fuerza• Eurak uste eben' gogorrean ezebela gauza onik atarako

• A la viva fuerza• Indarraren indarrez' eskuetatik kendu dauskuez

• A la viva fuerza• Indarrez beartuta baiño' eztauala aldegingo

• A la voz de mando de Jesús• Ur hura' Jesus-en esanera ardo egin zala ikusi zutenean

• A la voz de mando de los jefes• Agintarien otsera' alde bietakoak alkarri gogorkiro eraso zioten egin-al guztian

• A la voz o proposición de uno• Guztiak baten itzera' baietz esan zioten; jarriko gera' zuen alaba on-en senar izatera

• A lanzar imprecaciones• Negarrak utzi ta arra eta demo-ka asten da orduan atsoa. Arraio eta demonio-ka

• A lanzar piedras• Jesuiten etxera joan dira gero arrika egitera, astapilla bat

• A Larramendi, Mendiburu y Erro• Galdetu Aita Larramendi-kin Mendiburu ta Erro-ri!

• A las buenas• Onean esan bear zaio; bestela' alperrik da

• A las buenas• Onez-onean joan zitzaizkion pake-eske

• A las buenas• Onez-onera ezin kobratu zuen zuten eren artzekoa

• A las buenas, aun las fieras se amansan• Piztia bera' onez-onean eskura Gaiztoena-ere' onez-onean irabazten

• A las buenas o a las malas; fuese como fuese• Zuzenetik ez bazan okerretik baliatzeko asmoz lanean ari ziran, batzuk

• A las buenas; por la persuasión• Geroenean-ere, ondo esanaren bidez' limurtu omen zuten mutilla ekartea, zer esan nai zioten aditzera

• A las cinco en punto soltaron; dejaron en libertad• Bost-bostetan itxi utzi ebezan jarei' itxitan egonak

• A las claras o manifiestamente• Hasi zeizkidan niri neroni aditzera emaiten: lehenbizian kheinuz eta ayeruz; eta gero azkenean' agerriz

• A las cuatro en punto• Arratsaldeko lau-lauretan sartu zan zintzo dendan, Anton

• A las cuatro en punto• Lauak-lauetan iritxi zan atzo

• A las cuatro en punto• Lau-lauretan asi-arazo eutsoen jokoa, ontz-urre bat gora-goraka jaurtita

• A las cuatro partes del mundo; en todas direcciones; a los cuatro puntos cardinales• Munduaren lau bazterretara zabaldu zuen Ebanjelioa

• A las diez en punto• Biaramonean' amar-amarretan izan gendun meza nagusia

• A las diez lo más temprano; no antes de la diez• Ori' amarretan, goizen dala, jagiko da

• A las doce en punto• Eguardiko amabi-amabiyetan

• A las doce en punto del mediodía• Eguardiko amabi-amabietan gelditzen ziran lenbiziko atsedena egiten, lurrean zabal-zabal jarrita

• A las dos en punto• Ordu-bi ordu-bietan edeki zan' sarrerako txantelak saltzen ziràn leiotxua

• A las mujeres que se sentían indispuestas• Eseri zitezela agindu oi-zien' eritxo zeudèn emakumeai

• A las ocho en punto• Zortzi-zortziretan joango naz

• A las once en punto• Igande-goizean, amaiken puntuan' ostatura joan zan

• A las once en punto, de la mañana• Urriaren 24 eguartean, amaika-amaiketan ill zan

• A las ovejas preñadas las llevan a los sembrados para que se fortalezcan• Ernal-ardiak' alorrez-alor deramazte bizkortzen... Erdi-bearrak argaltzen baititu' naiz eman negua bizkor

• A las pantorrillas, sin compasión!• Itxi bakean arriari, mutillak! eta eldu gogor berna-mamiñetatik' arria jaurtin daunari!

• A las penas eternas• Sekulako zorigaitzetara goatea merezi izan dut

• A las personas de autoridad• Gizaseme zar ta aginpidekoai begirune obean itzegiten dakitenak dira, nere iritziz, abarkadunak

• A las primeras de cambio• Iru itzetan konformatuta egiña zuten tratua' erostunen esanean. Zezena saltzeko

• A las primeras horas de la mañana• Goiz-lehenean, iguzkia atheratzean, jauz zakizkio hiriari uriari!

• A las primeras horas de la mañana• Goiz-lenean' ogean egoten gara

• A las proximidades de la cueva• Egunabarra baño lentxuago eldu ziran lapur-zulotik urrera

• A las puertas de salida• Etxe onen atze-aurreko ateetan tenkatu ziran, soldadu banaka batzuk

• A las puertas de su casa• Etxeko-jauna' zut-zutik zegoen bere ateetan

• A las puertas del cielo• Zeruko auzoan zegoela esan zitekean, pozaren pozez zerbait ikusten..., farr-aldi gozoak emanez

• A las puertas mismas de M• Medellin-go sarreratan' bá ziran ostatu-ordeko etxe batzuek

• A las risas sigue el llanto• Egualdi onak-legez egualdi zantarra' barreak dau urrean atzetik negarra

• A las siete... a las tres... a la una... en punto• Zazpi-zazpiretan etorri zan. Zazpiren drangadan .-Iru-iruretan... Ordu bat ordu batetan

• A las tres de la madrugada• Gabazko hirur orduetan

• A las tres en punto• Neskameak esan-bezela' iru-iruretan astera dijoaz lantegietako gizonak beren jardun-batzarra

• A las tres en punto• Iru iruretan urtengo dogu

• A las voces de• Agertu omen zan, noizbaiten-ere, mutilla' aita ta anaiaren ojuetara, baso illun batetik

• A las voces o gritos de• Biurtu zan semearen deadarretara; ta zer ikusteko?

• A lavar la ropa• Auxtiña, alabetan zarrena' iturrira joan zan zapi-jotzera

• A legua y cuarto de distancia• Bizitokitik legua ta lauren berezi, edo aparte

• A legua y media de distancia• Legua ta erdi urruti bizi zàn batek biali zien mandatari, andre ongille hura

• A levantar de la basura• Asi gara noz-edo-noz' geure gauzak lurretik, sazkara artetik, botata egon diran lekurik, jasotzen. Euskaldunok

• A libertarlos• Alik ariñen joan deittezala gure gudulariak' katigu dagozan bostak jaregitera

• A llamar a la puerta del cielo• Ill eta zuzen' zeruko atera igo eban, bertatik oles egitera

• A llamar a nuestra puerta• Ez etorri gure aterik joten! Geu joango gara zeuekana, egundoko ariñen

• A llenarse la panza• Trapu-biltzalle batek, gau beranduan' auzoko zelaietara biraltzen zuen bere astoa, ixiltxorik besteren kontu, buzkantza txoill betetzera

• A lo ancho• Zabal-ka jarriko al dizkiot oeko mantak?

• A lo ancho• Zabalka' orregatik jarri det ol ori

• A lo dicho!• Bá dakizue bart zer esan nizuen; eta... ortik ibilli!

• A lo dicho!... Atención a lo que queda dicho!• Esanak esan!

• A lo dicho! Atenerse a lo convenido!• Mutillak! Esanak esan...' eta goazen etxera!

• A lo dicho..., y disculpar! N.B. Fórmula corriente al despedirse de un corro de amigos• Orduk aurrera dijoaz' ta etxerako garaia izango da. Esanak esan' ta gaizki esanak barkatu!

• A lo gitano. Matrimonio temporal o a un plazo• Lapiko-zar-legean ezkondu nai al dezute?

• A lo grande; a lo gran señor• Iñork-ere ez du esaten orain amabikoa ez eunekoa; danak' aundi-usaira, atzerritarrak bezela; obeto emango dualakoan

• A lo hecho, pecho• Ur joanari' presarik ezin leio

• A lo hecho, pecho• Egin dezun-ezkero' egiña egin

• A lo hecho pecho; lo hecho ya no tiene vuelta• Egiña' egin; eta ez da ori itxuliko dabenik

• A lo largo; a lo ancho• Luzetara' aundiagoa da, zabaletara baño

• A lo lejos• Bere neke eta oñazeen artean' Jaunak ala nai izanik' Abrahan ikusi zuan urruti batean

• A lo loco, sin tasa o medida• Itxuragabean gastatzea' eztago ondo

• A lo más; a lo sumo; cuando mucho• Sei kana izango zan buru; andienaz, geienaz

• A lo más profundo del infierno• Ainbeste bidar merezidu izan dot' Zeuk ni inpernuko ondarretara kondenetea

• A lo más profundo del pozo• Nora bota zituzten? -Osiñaren ondoenera

• A lo más, sufrirás algún desmayo• Ez bildurrik izan, amandre! Geienez-ere' alditxar gaistoren bat egingo zatzu; eta obe zuretzat

• A lo mejor...!• Zarrari' ... bai ostikadea emango diote... Ala izan-ezkero!

• A lo mejor... hará quiebra• Onen-onenean' molokot egingo dau orrek

• A lo mejor...; posiblemente• Emen bá da gizon bat' nik ezagutzen dedana; anbat etzaio akordatuko' ama-semiak gerana

• A lo mejor! Quién sabe!... Es muy posible!• Zuk diozuna bera ez ote da nik esana? -Larri ibilli!

• A lo mejor..., quizá• Orain baño len agertuko nuan ze-ordu-bait

• A lo mejor...; quizá• Anbat oraindik, irakurlea, pazkoaz egiñ ez dezu! Arbiak loretan daude!

• A lo primero comenzó bien• Aurrena zuzen asi zan, gero okertu bazan-ere

• A lo primero...; pero con el tiempo• Aurrenean' ixeka egin zioten kañoi ari; baña geroan' bai negar ere

• A lo que alegan en su defensa• Zelan erantzuten deutsezu dantz-zale diranei euren aldera dakarrazan esakune onetara?

• A lo que arrastra el instinto• Norata ezkurre' arata txerrien muturre

• A lo que parece• Ezin gentzake esan zer erlijio duen; baña gauzak dirudienez' ez dira beintzat protestanteak

• A lo que se daba importancia era a los cuerpos• Lehenago' anima deus etzen: gorphutzak ziren mentan

• A lo que venga; a la buena de Dios• Arimako salbazinoa ezerez bat balitz-legez gerorako isten dozu, datorrena datorrela

• A lo sumo• Oek izan ziran bere bekatu, bizitza guzian negarr eragin zienak, geien-geien bekatu venial baño etziranak

• A lo sumo• Ogeita amar erralde, idi orrek, buru-burutik

• A lo sumo• Ordu-lauren ta erdi edo ordu-erdi buruti daukan Ikasikizuna' guztia joat niri ezer erakutsi-bagarik

• A lo sumo• Amar aldiz izan da emen, burutik... Buru dala... Goienera jota

• A lo sumo• Sei-zortzi erreal egunean, geien-be

• A lo sumo• Zedorrek-ere, geien-geienaz-ere' orixe bakarrik daukazu: itxura..; kristauaren itxura

• A lo sumo• Zer ba, diru-barik ago, ala? .-Txakur txiki bat edo bi, geien

• A lo sumo• Zer galdu nezake nik, geienera jota?

• A lo sumo• Aundienik' ori utziko nioke beretzat

• A lo sumo• Eskuetan daukadan oial au zeinbategan izango da kanea, geien-bere? Sei errealegan? -Andresa, zeure senean zagoz?

• A lo sumo• Eztozu jakingo orren aotik... Geien-bere' eztau erdiz-erdizko berbaren bat baño esango

• A lo sumo• Geienaz-ere' ukabil bat adiñakoa

• A lo sumo• Illabete bi, -goitik jota- iraungo ebala esaten eben

• A lo sumo• Milla pezeta eskatuko dizu, goienez. Gorenaz-ere. L

• A lo sumo ??• Urtean bein edo birritan ozta baten konpesetara joan zara

• A lo sumo; a lo más• Geien-be' amar-amabi lagun aurkitu dodaz

• A lo sumo; a más tardar• Ezta gauza oso zaarra, gure elizan gertatu dana: ill onen lenbiziko egunetan, luzeena-ere, ikusi genduan garbiro nor zer dan

• A lo sumo, a más tardar• Luzenaz-ere' bizitzarekin batean bukatuko dira

• A lo sumo; a todo tirar• Geienez-ere, zenbat etorriko dira?

• A lo sumo; calculando a lo más alto• Geienera jota-ere, zenbat izango dira, onela datozen arkumeak? Berrogei edo berrogei ta amar, buru-burutik

• A lo sumo; cuando más• Urtean bat edo bi igaroten dira, geien geien bada

• A lo sumo; cuando más• Goien-goienaz' berrogei izango dira aukeratuak. Gorenaz-ere

• A lo sumo, cuando mucho• Amar urterik beiñ, asko dala' izaten dira emen matxinadak; erdaldunen artean' amar ordurik beiñ

• A lo sumo; cuando mucho• Goren-gorena' zorrak kitatzeko lain eman lezake aurthengo zergak

• A lo sumo durarán ocho días nuestras relaciones• Zortzi egunen buruan geien-be' ... bion artu-emona

• A lo sumo haría tres años que• Geieneko-ere' iru urte ziran, Donosti polita sutu zutela

• A lo sumo te vendrá algún mareo• Aldi gaisto txarren bat egingo yatzu, geien

• A lo sumo tendría unos diez años• Gorenaz hamar-bat urthe zituzken haur horrek

• A lo sumo, todo fue cosa de un minuto• Luzeeneko-ere' minutu bat izan zan dena... izketan asi-orduko' an etorri zan trena

• A lo sumo; todo lo más• Zanez-ere' ontzi uraxe eskatuko nioten

• A lo sumo; todo lo más; si es caso• Alako ederki zeuden lengo tokian; alkarren-gainka-xeago egon bear izatea, danez-ere

• A lo tonto; tontamente... engañándome• Akats guziak berdintzean' etxea neretzat izango omen da gero: ala txorotan jarri naute zor guzien mayorazko

• A los abismos del infierno• Jaunaren aurrean' gure kontra deadarrez dagoz gure bekatuak; eta eske ta eske' gu infernuko ondarretara botetako

• A los acordes del órgano; de la música• Sartu bezela' soñupean irten ziran elizatik, ezkonberriak

• A los aprovechados, abusadores, egoístas• Bi abotatikan jan nai duen askori gertatuko zaio lan ori

• A los cerdos• Ez egiezuz ederrak bota lau-oinekoen artera

• A los chicos más gallardos del pueblo• Bein-da-betiko bakea egin dau: or erabillen beti ollue emendik, mutil-andrie bestetik... Erriko mutillik yasekoenai narrua ondo berotu dautsie..., batek biri

• A los ciegos los has devuelto con la vista recobrada• Illunak' argi biraldu dituzu etxeetara

• A los cinco meses• Seme bi izan nitun; ames aunditakoak biak... Bost illabete-garrengo galdu neban bata; zazpi illabetegaz bestea

• A los cinco meses de sembrado• Boskarren illabeterako' eldurik arkitzen da artoa

• A los comienzos• Nik ondo erraz zerua irabazi neunkean' ebagi izan baneu lenengo barritan' arako bekatuen sustraia

• A los comienzos• Nola ezagutu geron alegiñezkoa ote dan, ala Jaungoikoaren ixurizkoa otoitz ori?... Oso neketan, aurren-berrian beintzat

• A los comienzos• Anima oiek' ez daukate leenbizietan oraindik ortarako oitura erabat egiñik' gogo zaienean ortan gelditzeko

• A los comienzos• Barritan' beti jazoten dira orrelako gauzak... Itxi! imiñiko da guztia bere bidean

• A los comienzos• Berritan' oso goxoak izaten dira maixu oek

• A los comienzos• Doi-doi izango dezu leenengo artan' toki eroso ta on bat

• A los comienzos• Goseak il bear ninduen' ta lotsearen lotseaz neure begiak lurrari josita nituela' eskean asi nintzan. Ai, zelako lotsariak igaro izan nituen lelengo aldietan!

• A los comienzos; a poco de llegar• Etor-berrian gogorki asiagatik

• A los comienzos; antes de que sea tarde• Berri dala konpondu! bestela' bideak egingo ditu tarratarak

• A los comienzos aquellos• Aurren artan' bai; gero ordea?

• A los comienzos de esta revista• Liburuak txarrak badira' gure adiskide orrek lenengo barritan Euskalzale-gaz egin nai izan ebana egiteko dira onak

• A los comienzos de la guerra• Gerla hastetsuan tiroka hil zituztenak

• A los comienzos de la guerra• Leen-aurrean' larri ibilli zan mutill ori Bartzelona-n

• A los comienzos del partido• Hastetsuan' hamar tanto irabazi-ta zituen. Pilotan

• A los comienzos...; en los tiempos primitivos• Lenbizi-aldean mundura ziranen bizitza

• A los comienzos; en los últimos tiempos• Barritan lez, azkenetan artu izan bagenduz ainbeste diru' ezkiñean txarto biziko

• A los comienzos. N.B. - Escoba nueva barre bien• Lenengo barritan' geure arazoetan erakutsi andiak

• A los comienzos... no hagas tonterías...!• Lenengoetan' zorakeri gutxi egin!

• A los controles o cronometradores• Pistola-tiro batez adierazi bear zien Joxek erloju-zaleai Ametz-gaña-tik' gure korrikalaria noiz irixten zan

• A los cuarenta días• Atz bat-beste azitzen dira ar txiki orreik' berrogeigarren egunerako

• A los cuatro puntos cardinales...; a todos los confines de la tierra• Lurraren lau hegaletarat heldu zen berria

• A los de su mismo parecer• Bakoitza' bere iritzikoetara geiago makurtzen da

• A los descendientes de ambos• Galdu ginduen bien etorki guziok Adan eta Ebak

• A los desvergonzados no hay nada que les importe• Esan deiala nai dabena! orrek ezteust ardurarik emoten... .-Ez, Masima: lotsa-galduak eztauko ezeren ardurarik

• A los dos días de esto• Onik bigarren egunean' erriko gizadi guztia ebillen zurru-murru, iñundik direan berba txarrak esaten, senar-emazte bien kaltez

• A los dueños anteriores• Lurren batzuek saldu baziran' leeneko jabeai biurtzen zitzaizten Jubileo-urtean

• A los escépticos; o incrédulos• Ezezka datozenai' baietz esango diet nik

• A los eternos tormentos• Betiko negarr-urratzeetara darama orrelako bideak

• A los familiares de los difuntos• Ederto deritxogu' illikoen etxekoai laguntasunaz al dan moduan negar-anpuluak zelanbait legortutea

• A los grandes de la tierra• Munduko aundi-maundiai batere galdetu-gabe erabaki zuan onela' zeru-lurren Jabeak: Jaungoikoa alabaindan-ere Jaungoikoa da, eta gizona gizon

• A los gritos del muchacho• Mutillaren deadarretara' beste potin batekoak oartu ziran goiz-aldera

• A los hambrientos• Goseai jaten ematen zien

• A los hombres que él ama...; de buena voluntad ?; en quienes él se complace ?• Ospe Jainkoari zeru gorenetaraino' eta lurrean bake, esker oneko gizonei!

• A los hombres que hacían fuego o disparaban• Emakumeak-ere laguntzen ziezaten' sutan ari ziranai

• A los hombres que manejan grandes riquezas• Eskuarte andiko gizonai ipui onek erakasten dioe' biotz biguñekoak izan bear dutela beti

• A los ídolos terrenales• Ez daigun biurtu lurreko maitagarrietara' Jesus maiteari zor deutsagun amodio nausia

• A los invitados de antemano• Morroiak bialdu zituen' lendanaz esanda zeudenai eztaietara etortzeko gaztigatzera

• A los jóvenes que suspiran por la llegada del domingo• Igandeko pozagaz dagozan gaztieri' arin amaituten yakez igande-arratsaldeko orduek

• A los más remotos antepasados• Au da Jainkoak len-lengoei erraten ziena

• A los necesitados• Nere ondasunen erdia' bearrean daudenai ematen diet

• A los niños que no han llegado al uso de razón• Obeto iritzi zion Elizak' ezagueran sartu-gabeko aurrai Sakramentu au ez ematea

• A los nobles más principales• Erreinu guzian goieneko andizkiai deitu zien

• A los nueve meses• Bederatzi illabeteetan' eman zituen bi seme biroki

• A los ocho días• Andik zortzialdian' ama illa zan

• A los ocho días suele hacer su crisis• Zortzi-mugan izaten du atze-aurrea... Zortzigarren egunean

• A los ojos de Dios• Mundu onetako bake guztiak baño geiago balio dau orrek Jangoikoaren aurrerako

• A los ojos de los necios• Ezjakiñ txoraburuen begietan ala ezpadirudi-ere' eziñ utsegin lezake

• A los ojos del mundo• Nasai ta asaro biziko dira, beste orreik; txapela erantziko dautse kalean jenteak; gizon ontzat igaroko dira munduaren aurrerako

• A los padres les compete• Gurasoai dagote' aurrari izena ipintzea

• A los padrinos• Besoetakoei erakustera beartuta daudela, esan oi diete abadeak besoetako gurasoei, bataio-ondoren

• A los pechos de la madre... la lengua materna• Amaren bularrean ikasi gendùn izkuntza

• A los pechos de nuestra madre• Ama maitearen bularrean ikasi gendun izkuntza

• A los pequeños, a los humildes• Argitasun andiagoak ematen dizte txikitxoai, Jaunak

• A los pocos días• Artu eban Txomiñ-ek atzenean burubidea, neskame bat billatzeko' ta egun gitxi-garrenean idoro eban' amalau urteko neskatilla sendo bat

• A los pocos días• Handik egun luzerik-gabe' seme gazteena bidaietan goan joan zen, urrungo tokitara

• A los pocos instantes• Andik puntuko' berriz-ere emen zan

• A los pocos instantes• Andik puntuko' zotinka eta negarrez urtzen zeudela sentitu nituan

• A los poetas que han venido luego• Ametsa, negarra ta idurikeria darie' andik onontzako poetai. Romantikoai

• A los postres• Mai-azkenetan' bertsotarako egoan jentea

• A los postres• Maiazkenetan, kantari asi giñan

• A los primeros rayos del alba• Argiaren begian bai eder zela mendia!

• A los primeros rayos matinales• Goiz-goizetik, lenengo argi-izpiak zerua urratu zutenean' asi ziran dinbi-danba kanpaiak

• A los principios• Bero-bero asi ziran aurreneko artan

• A los que apuestan contra el reloj• Iparra sortu da barrendik; eta apustu-zale minututarrai arnasa kenduz' artzen du ta artzen indarra. Estropadakoan

• A los que así hablan• Olako mingaindunak' gure nekezaleen ondoan illabeteko batez ari-eraziko nituzke

• A los que aún conservamos sano el juicio• Zentzuna gere gain degunori, nola biotza etzaigu saminduko, orlako gauzak ikusirik?

• A los que están bastante avanzados en• Arrazoiketa-gabeko otoitzean aurrera-samar ari diranak' ez dute olako nekerik arkituko, Jainkoa billatzen

• A los que hasta ahora rechazaban o repudiaban• Orain-arte ezezka ta botaka ta joka erabilli dabezan gizonak' euren artean artu bear izan dabez

• A los que jamás han oído hablar de• Ibar-zelaiok' aldenik-alde igaro ditut, erririk-erri' egundañotan Jesus-en berri entzun-ezai eman nai

• A los que no quieran cuidarse, los obligaré a hacerlo a la fuerza• Onean lotu nai ez dabenak' txarrean lotuko ditu gripe gatxak

• A los que son dueños de su personalidad• Euren buru diranai' etxake aitatu bear itunbenik

• A los que sorprende y liquida una muerte imprevista• Zenbat dira' egitekoak geroko beti utzi' ... ta ustez-uste-gabeko eriotzak garbitzen dituenak!

• A los que tanto aborrecían• Erregeren etorrerak era ona ematen zien' ain aier zitzaienak ondatzeko

• A los que viven en tinieblas• Zorionekoak' federik-gabe itsuan daudenai laguntzeko zabal dauden eskuak!

• A los que vivís en Ultramar• Urez-haindian bizi zareten Eskualdun anaia maiteak! Gure Herria-k, bihotzez' agur!

• A los ricos es a quien toca dar• Dunak ematen ezpadu' eztunak eziñ emango du...

• A los sacerdotes especialmente• Apaizai esaten zaizte berezkiro itz oriek

• A los siete años de enterrarlo• Lur emonda zazpigarren urtean' sartutako modu-moduan, ezeben falta-barik, topau eben

• A los tres cuartos de los humanos• Mundu zoro onek engañatzen gaitu, orain bizi geranak' lautatik iru

• A los tres días de haberse sentido enfermo• Gaitza susmaturik iru egunera ill zen

• A los últimos confines del mar• Egaztia bezala, egoak arturik, joaten banaiz itsasoaren urrutieneko bazterretara' ezin ala-ere Zugandik ezkutatuko naiz

• A luchar cuerpo a cuerpo, en combate singular• Baietz erantzun zioten mandatu oni: buruz-buru irtengo zirala Errezil-ko zelaiera' edozeiñ ordutan

• A luchar las dos solas entre sí• Capitana biai bakar-bakarrean peleatzera laga zien' nor geiagokoak ziradèn ikus zitezen

• A lucirte? A exhibirte?• Zetan joan az Bilbo-ra? Burua erakusten?

• A malas, a la fuerza• Gaitzean ezin ezer egingo diot orri...; onez-onean zerbait egin bearko

• A malas, a la fuerza• Gogorrean' Pello-rekin ez zegon: zakarra zan-da

• A malas nada se consigue• Txarrean ezer eztagola' ta onean emango digute

• A malas no está bien...; hemos de proceder a buenas• Langille maiteak! Txarrak ez du balio; onez bear degu

• A malas, por la violencia• Gogorrean etzutela ezer egingo' eta leunki itzegiten asi zitzaion

• A mamporros• Ez degu mutur-joka asi bear oiekin; ezta-ere rekete-ka, launaka illaran jarrita, ezker-eskubietara kopet illunakin begirada zorrotzak boteaz

• A manifestar lo que pienso interiormente• Kolkoan daukodana zueri esateko agertu naz

• A mano• Orma zaarretako kare-zatirik euki-ezkero eskueran' nastu leikioz lurrari

• A mano• Bakan du laguntzaile onik hel-menean

• A mano, al alcance• Esku-eran daukaguzan osabideak

• A mantenerlo en pie entre todos! Manos a la obra!• Ea, erants zaizkagun denok atzaparrak! Arbolari, erori eztedin

• A más alargar la vida, más cerca está la muerte• Gure bizitza luzatzen ari da; bizitza luzeago' eriotza alderago

• A más beber, más sed; a más hartura, más hambre• Edanago eta egarriago; aseago eta goseago

• A más favores, mayor ingratitud• Atik-ala eskerrak emango zizkion!... Egiñago ta okerrago izaten da orlakoei

• A más no poder... a carta cabal• Zu al zera N.N?... -Bai berori ta mundu guzia serbitzeko: gizon prestu ta leiala, izan-ala

• A más no poder, sin deseo, a su pesar• Jesus-bere etorten da alako arimara; baina geiago ezinean, gogo-bagarik

• A más tardar• Nekezenera' asteazkenerako bilduko naiz etxera

• A más tardar• Oilloak karkarazaz asteaz-batean jagiten naz, beluen dala

• A más tardar• Amarretan etorriko naz, beranduen dala

• A más tardar• Zazpiak eta erdietan abiatuko da berantenaz' Ainhoa-rat heltzeko bederatzi orenak-gabe

• A más tardar• Anaia noiz dator? .-Luzenean' bederatzitan etorriko da

• A más tardar• Beste ezkontza bat iragarri dau sorgin orrek... Luzeenaz' datorren igandean joango dira lenengo deiak

• A más tardar• Biar edo etzi, luzeen dala' etorriko gara

• A más tardar• Egun bat goizago igor berriak guri! Berantenaz' astearte goizean heltzeko gisan

• A más tardar• Leenago ezin bada' luzeen dala' datorren urtean argia ikusiko dau paper orrek

• A más tardar• Luzeen dala' asteartean etorriko da

• A más tardar• Luzeen dala' astelenean ekarri dagigula...!

• A más tardar• Luzeen jota' urte-bete barru etorriko da

• A más tardar• Luzeenaz-ere' biar arratsaldean joango da

• A más tardar• Luzenez' biar etorriko da

• A más tardar, cada mes• Luzen-luzenaz' hilabethetik behar zinuke kofesatu

• A más tardar, comulguen una vez al mes• Luzenezko komunionea' ilhabethetik ilhabetherakoa izan diteke horientzat

• A más tardar... No nos hagas esperar!• Luzenera' ordu batetarako etorri!

• A más y mejor...; sin pies ni cabeza; sin orden ni concierto...; atolondradamente• Itsu-otsuan makiña-bat aragi-ekartze egin du..; eta gero, zer da' ta bertan geiegi izan!

• A mayor altura que ninguna otra ave• Arranua egazti danetan beti goixena dabillen lez' jakindurixa betian zebillan Astarloa bere denporan, gora ta gora' beste guztien gañian

• A media asta• Batzokiak jaso eban bere ikurriña' makilla-erdira arte

• A media asta y enlutadas• Ikurriñak' aga-erdian eta ertz baltzakin jarriak egozan

• A media hora más o menos de camino• Bá da gizon adineko bat, oren-erditsu bat bidetan' ikusi behar zinukena

• A media jornada• Gaur' erdi-lanean aritu gaituk

• A media mañana• Goiz-beranduan etortzen da lanera. Goiz-ondoan L.

• A media mañana• Goiz-berandutxoan agertu zan gure gizona, iñok ez ekizàn ezkutuko bere atx-zuloetatik' zorroa bete lanpernagaz

• A media mañana• Goiz-erdian etorten da; eguartean

• A media noche• Oilarrak gauerditan' behin eta bietan joten du

• A media noche• Ezkila gau-erditan entzunik' bideari eman zioten; beharrik' etzen haizerik gau hartan

• A media ración• Egunean egunean dabil asto gaxoa joan-etorrian' gosez edo jan-gitxian

• A media soldada; de grumete• Apurren baten' arrantzale ibili nintzen Lekeition, marie-erdiko

• A mediados de agosto• Abuztuak bere erdirañokoa egin ez-egin zuan, gure gizona jaio zanean

• A mediados de marzo, granizadas frecuentes• San Gregorio: bazkabarra agoan dago

• A mediados de marzo: granizadas frecuentes• San Jose: kazkaarra ortzetan

• A mediados de semana• Iragan aste-erditan' aro beltza izan dugu

• A mediados del siglo III• Hirugarren mendea' erditsutan zelarik

• A medianoche• Gau minean jaikitzen nintzen, Jauna, Zuri aithor bihurtzera

• A medianoche• Gau-erditan egin zuen sarr-athera bat eritegian

• A medias las pérdidas y ganancias• Galdua ta gordea' erdi-bana...: nai dozu?

• A medias, no del todo• Pekatu loiz zetakatuta' ukatu dabe Jaun Zerukoa, batzuk guztiz, beste batzuk erdiz-erdi euren ustez; baina baliorako' direanak guztiz

• A medias o a cuartos...; parcialmente• Orrelakoa ez da biurtzen Jaunagana biotz guzitik; baizik erdizka edo laurdenka

• A medias palabras• Berb-erdika adierazo euskun, an ikusi ebana

• A medias palabras, discretamente• Itz-erdizka adirazten zion' zer ikuskizun aundia duten gurasoak' umien ibillerak zaintzen ezpaditue

• A medida que decrece el sonido de crudeza. El sonido que producen cuando aún están más o menos crudas• Gordin-soiñua moteldu-ala' usuagorik eragiten zaio danboliñari gaztaiñak erretzean

• A medida que la va cortando la guadaña• Izpia mami dueño' ebaki nai du belarrak; xurtu ez dedin' bota-ala segak ipurdiz

• A medida que lo reclame el asunto• Gaiak dakarrenez esango ditugu

• A medida que, o conforme va desarrollándose mi razón• Urtea joan, urtea etorri, neure zentzuna beteaz geroago geiago gogoratzen naz neure baserri politaz

• A medida que se acerca la noche• Zeinbat gabaren urrago' ainbat zatarrago dantza bakotxa

• A medida que se produzcan vacantes• Langile horiek hartu beharko dituzte huts-arau' bertze nehor baino lehen

• A medida que se va alejando• Urrunduz bezela' gutxiago ikusten da

• A medida que se vayan necesitando• Bearr-ala eskatuko dizkiogu liburuak

• A medida que se vayan vaciando• Ustu-alean' onera ekarri, ontziak!

• A medida que suben la cuesta• Gora-ala, noizean bein begia itzuliz' inguruko errien berri ematen dio Mikel-ek Garazi-ri

• A medida que voy despojando el castaño• Magal-magalka bete zazuke dakartzun zakuto ori...' nik gaztaiñondoa muskildu-ala

• A medio asar; a medio cocer• Erre-ariñak, egosi-ariñak daude gaztain abek

• A medio dormir• Zer da au? Loa erditurik, ta bein ez bein osoturik, beti geuk bearko dogu jagi?

• A medio hacer• dakik zer diran gure otorduak: talo egal-mearrak ta erre-ariñak; bakalloa igarra

• A medio oir: oir de mala manera la misa• Meza bat erdi-entzunean geratu dira

• A medio secar• Belar asko zeukaten erdi-onduan eta meta-txorrotan jarria. Eguraldi obearen zai

• A medio traer; a medio acarrear del campo a casa; los helechos• Artoak oraindiño' soloetan geienak; irek-be askok' erdi-ekarrien

• A medirle las costillas con vara de acebo• Alkar artuta joan bear dogu urrengoan' Gernikako Arboleari txistu egiten dabenari bizkarreko neurria korosti makilliaz artzeko

• A medirse sus fuerzas respectivas• Ordeka zabal batera jatxiko ziran, bata bestearen indarrak gizon prestu gisa frogatzera

• A mendigar• Etxea ondatu dezu alper orrek, eta eskera zatoz neregana?

• A menos que; a no ser que• Nun-da gaur ez dan etortzen

• A mentir, a otra parte!• Amar litro baño geiago kenduko emen dio... beiari... Zortzi dauzke... Gezurrak ez du balio!

• A menudo tienen corridas... peleas• Ezkonduak' sarritan dituzte zezenak... Lenengo' bai ondo...; baiña osoro aspertuta, urte bigarrengo...!

• A merced del más leve soplo• Iñoiz, gutxien uste dedanean' aize-antz batek botatzeko zorian arkitzen naiz

• A merced del viento de lo que ocurra• Zer nahi duen ez daki: haizeari dago

• A merced del viento que la hace rodar de aquí para allá• Orbela!... Ori-ori biurtu-ondoren' arboletatik eroritako ostoa... Lurr-estali ikusiko dezu nun-nai. Ara ta onera piririka darabilkin aizearen mende

• A mi costa; a mis expensas• Nere bizkarretik ibilliko zan, jokuun galduta

• A mi covacha... a mi rinconcito• Ori esanda' nere txulora sartu nintzan

• A mi derecha• Eskoako eskutara dakust Angeru Gordetzailea' biotza ilik

• A mi favor• Nigana egin du testamentua

• A mí, gran pecador• Kupidez begira zadazu' ni bekatari andi oni

• A mi humilde parecer• Nik erran behar banu' luzegi mintzatu da

• A mi intención• Emazu mezaño bat ene xedetarat!

• A mi juicio• Ene arabera' hobe zinuke geroko utzi

• A mi juicio, a mi entender... más todavía• Bosteun anima izango zala esan didate; neretzako' geiago

• A mi juicio; en mi concepto• Auxe da, nerekiko' gurasoen lanik eta egitekorik nekezena

• A mi lado; cerca de mí• Eztakit noiz arteraño egongo ote nitzan orrela' aur-negarra aditu ezpanu nere aldean

• A mi manera• Euskeraz idazten ez dakit. Baña alan-da guztiz' neure euskera motrolloan asi-ezkero neu-neutarakoan' asko ulertzen emoteko gertu ikusten naz

• A mí me decía mi instinto racional• Neri buruak agintzen zidan' laño tartetik ez genduala ezer onik aterako... Obe genduala azpi-laño guziak alde egin arte lasai egon

• A mí me ha dejado los restos, las sobras• Ondakiña laga desta deust neri

• A mí me pertenecía• Zuzenez' eni heldu zen diru-alde hori

• A mí me preguntas? Qué sé yo!• Zer diño gizontxu onek, Anton? .-Neuk baneki!

• A mí me solía confiar ese quehacer; dar ese cometido• Neri ematen zidan beti egiteko ori

• A Mí me toca la venganza...; el castigo• Neri dagokit ordaiña artzea...

• A mí me tocó en suerte un marido imposible mejor• Niri' gurañakoa etorri yatan senarra; baña ori' noizean-beingoa baño ezta izaten

• A mi modo de ver; en mi opinión• Nire begitako' oraikoa andiago, aitzinekoa baino

• A mí nadie es capaz de hacer callar• Ni ixiltzekorik ezta oraindik jaio

• A mí no me la pasas tan fácilmente... No me engañarás• Ziri ori loditxoa da, zuk uste beziñ errez niri sartzeko

• A mí no me toma el pelo nadie!• Emendik urtetea egizue mesede!... Niri ulerik artzekorik ez da jaio, ez emen, ez Amerikan

• A mí no se me compra con dinero• Ni ez naiz diruz erosten. -Nola bada? Borondatez

• A mi parecer; en mi opinión• Alakorikan' iñon ez da, nerekiko

• A mi parecer...; tengo para mí que• Erokeri andia oi-dek, nerekiko' akulloa jotzea bortizki ostiko

• A mi propia cara; a mis propias barbas• Andre orrek esango dit bada neri aoaren aurrean, lapurra naizela?

• A mí qué?• Alde batera' lotsatu bear det, nere anaia dala esaten; baiña neri zer dit? Noizko dira bada anaiak munduan, ez elkarri laguntzeko?

• A mí qué?• Zer dost ba niri?

• A mí que soy el menor de los santos de los fieles• Neri, santu kaxkarren oni' emana zait grazi au

• A mi retiro, a mi rinconcito• Nere baztarrera joaten naiz, ontzia garbituta

• A mi salud... A la tuya... fórmulas familiares ofreciendo y aceptando de beber• Alkarrekin batuta' asten dira hitz eta berri, txurrut eta txurrut, zuk nere eskutik... nik zuretik, orain txarro bat, gero bestea

• A mi satisfacción• Esan-al guzien gañeko nekeak arturik' ifini dizkit nere atsegiñera, itz neurtuak

• A mí, sírveme la medida llena• Neri' ontzia-bete; orri' erdia. Ardandegian

• A mi sucesor, a mi heredero• Niri neure aurrekoak-legez' nik-bere alantxe aginduko deutsat nire urrengoari, seniparte eukiko dabenari

• A mí, tan insignificante...; al pobrecito de mí; a este pobrecito que tenéis a la vista• Burutsuagorik bá dago errian; arek' beste arazo andiago batzuetara zuzendu oi dabez... Zuekana' neu, naizantxo-au, bidaldu nabe

• A mí tenía que tocarme esta desgracia!• Boltsa bat euki' ta bera galdu! Eguno onakorik! Iñori jazoteko-bere!

• A mí?... Tú a mí?... Sabes lo que estás diciendo?• Onako neri? Orrako zuk neri?

• A mi vista al menos; para mí• Aitaren antza du; aita ber-bera da; nere begítarako

• A mí y a mi mujer• Bertso berriak jartzera ona, nerekin andrearentzat

• A mis propios ojos• Nerau begira negoela' azpiratu dituzute nere soldadurik indartsuenak

• A mis quehaceres de• Dendako arazoak egitearren, bá noa ba...!

• A mis solas; sin otra aspiración• Antxe, nere liburuekin' bake-bakean bizi naiz nere baten

• A mitad de camino• Azkoiti-tik Azpeiti-ra' bidatz-erditan dago Santa Kruz ori

• A mitad de camino• Elkhar ikusteko egun maite hura ethorri zanean' bidez-erditan zutèn beren etxe batean elkharretaratu ziren bi sainduak

• A mitad de precio; con gran rebaja• Erdi-merkean eramanen gaitu

• A mocedad ociosa, vejez menesterosa• Gaztaro auherra' zahartze landerra Auherra alferra

• A modo de exploración• Berri-jakitera bezala' igorriko dut

• A modo de martinete de herrería. Haciendo esfuerzos, no pudiendo con la carga• Agurka ta errenka abiatu zan nolabait astoa, olako gabia zirudiala buruak

• A modo de muestras• Kutsu-antzera' indio batzuk ekarri zituen Colon-ek lur aietatik

• A modo de muletilla• Eztezagun sekula Jesus-en izena aipha' aho-bethegailu liteken hitz bat bezala

• A modo de un irracional ofuscado por una luz excesiva• Argi biziegi batek beretua daukan ihiziaren pare gelditu dira

• A modo de viejecitas cuida-pucheros• Bigartandik' asi bearko dezute lanean... gizontxoak, kizkurtzen egon-gabe suaren aurrean, atso-sukaldeturik eltzeen gaiñean

• A mojar el gaznate• Gizon bat, olio saltzera Getaria-tik Donostiara zoaiela, bidean egarriturik' ordien iturrira, tabernara, joan zen, barnea bustitzera

• A molestar a todo el mundo• Emen etorriko dira' alde oneek ikusteko gogoaz, eta bazterrai gogait-eragitera irurogei makinista euren burdiokaz

• A moro muerto, gran lanzada• Mando hilari' ostiko

• A muchísimos• Konta-ezin-adiñari egin izan diztetzu mesede ugari

• A muchísimos les pareció excesivo• Larregi eritzi eutsen askori eta askori' iru bidar urtean etortea

• A mucho tirar...; a lo sumo• Zenbat urte dauzkagu mundu ontan, geinera jota?

• A muchos les han ocurrido desgracias• Askoren tartean' oker aundiak gertatzen omen dira pastel txarrakin

• A muchos potentados• Almen-aundiko asko astindu zituen Jaunak beren aulkitik

• A mudar de aires• Miñez egon da, eta lur-aldatzera dator

• A muertos y a idos, pocos amigos...• Gizon illak' bizarra otz... Gizon illak' sudurra otz R/uzt

• A multiplicar más y más los rebaños• Artaldeak geiago ta geiago ugaritzeari ekin zaiozka gure nekazariak

• A muy cómoda distancia• Donostia-ko alderdirik onenak' denak auzo ditu mañu-etxe orrek. Bertatik bertara; gauza guziak eroso dauzkala.

• A nada comparables en dulzura• Amaren laztanak' besterik ez-lako gozoak

• A nadie de nuestra casa• Lapiko ori sutatik kentzea egingo dogu; baiña zeuk-bere zin egin bearko dozu' gure etxeko bat-ez-bati eztautsazula kalterik egingo

• A nadie debe cuentas más que a Dios• Jainkoari besteri ez dio zorrik

• A nadie debe ninguna consideración especial• Jainkoa ez bada mintzatu' ... jaun, andre, nausi, muthil, eta nor-nahi den' orre beretik dire; bakhotxa da bere errege; ez dio nehori agurrik zor

• A nadie en absoluto le importa eso• Beste diru orretan' eztu iñortxok zer ikusirikan

• A nadie forzado; a nadie que no vaya voluntariamente• Jesukristok ez dau gura bere etxean nora-ezekorik

• A nadie le amarga un dulce• Ota-abarrezko igortziak baiño pozago artzen dira gorapenak

• A nadie le amarga un dulce. Siempre estamos prontos para recibir• Gizona eztu beiñere gaizki jotzen, artzeak

• A nadie le deseaba una suerte tan triste como la mía• Ez nion iñori opa nere patua

• A nadie le gusta hacer el primo• Txoroarena egiterik' etzaio iñori atsegin... Txoroarenik ez degu egin nai.

• A nadie le gusta morir, por mucho que haya vivido ya• Beste mundutik' zu joateko mandatue etorri da. -Ez naizela etxean, esaiozue!... Ala erantzun omen zuen atso zar zar batek...

• A nadie le gusta oir verdades amargas• Egirik eztu iñork aditu nai izaten

• A nadie le irá mal• Ez du izango iñok kalte' ni naizen bitartean erriko alkate

• A nadie le parece mal su propia persona• Bere burua iñork ez du gaizki irizten

• A nadie le podían echar la culpa• Errurik ezin eman zioten iñori

• A nadie le toma por enemigo sin más• Gizona dan gizonak' ez du iñor etsaitzat jotzen

• A nadie más; a ninguno más• Eztet besterik iñor ekarriko

• A nadie más necesario que él• Eztezu maitatuko' bearrago dezunik

• A nadie más que a ti. Sólo a ti• Neure laguntzat' nik eztot gura zeu izan-ezik besterik

• A nadie más que él• Bera-beste iñor ez dek serbituko!

• A nadie más sino a vosotros toca• Zuek bakarrik dezute' lege au mudatzeko egitekoa

• A nadie nos falta algo de eso• Neke ta atsekabe geiegi neuk... .-Orixe baño ez, guztion soñua

• A nadie obliga hasta tanto• Jaungoikoak' iñor ainbesteraño lotutzen eztu

• A nadie se le ha visto temulento; haciendo eses• Jana ta edana' guztia ugari; baña zenbat aal eban bakotxak' igarri: ez da albo-alboka iñortxo ikusi

• A nadie se le permite• Nehor ez da haizu lan zotzik egitera' jauntto horien baimen-gabe

• A nadie se lo he contado• Bazekizuke zer esanda joan zan!... Ez diot iñori aotik atera kontu ori

• A nadie se lo he contado• Bazekizuke zer esanda joan zan!... Ez diot iñori aotik atera kontu ori

• A nadie se lo he sugerido o insinuado• Ezteutsat iñori burutan imini orrelako asmorik

• A nadie se los debe• Iñori ez dizka zor mirariak, Jaungoikoak: berak daki noiz, nola eta non egiñ

• A nadie sorprende en falta• Otseiñetan' eztau iñor utsean artuten: jakiñaz ganera dagoz' begi zolia daukana ordu guztietan

• A nadie tengo más que a Ti• Aita Zerukoa! Zu-beste, gorde nazakean iñor' munduan eztaukat

• A ningún hombre que se precie• Gizon prestu bat eztaroala' jokatuko geuskeo

• A ningún profeta recibe bien• Iñolako profetik eztu bere erriak ongi artzen

• A ninguna mujer en absoluto• Iñolako emakumeri lotsagarririk eztiot nere bizian sekulan egin

• A ninguna otra parte• Etziran iñora bestetara joaten emakume aiek

• A ninguna persona, sea quien fuere, le niego el saludo• Nik' gizon-irudiari' beñere ez diot agurrik ukatu, ta ez diot ukatuko-ere

• A no devolver mal por mal• Ikasi zazu' gaitza gaitzarekin ez ordaintzen

• A no dormirse! Daos prisa...!• Ezkondu zaiteze, gazteok, albora begira egon-barik!

• A no faltar un día de los preceptuados• Oituak zeuden Jerusalen-go eliza-bidera' ta arako egunik ez utsegitera

• A no mucho tardar• Andik luzaro-bage' bá dute apustu-zaleek takela: irabaz-lege ori' txar jarria dela

• A no separarse de él en ningún momento... Trato muy asiduo• Orixe-rekin gau-ta egun jarri al da orain-ere, gure mutilla?

• A no ser confitándola• Beiñ osodasuna galdu-ezkero' ezin diteke fruta gorde' azukrearekin gozagainduaz ezpada

• A no ser obligados por la necesidad. N.B. Ikusia probado por la tribulación• Ez da Jainkoaren beldurra bezalakorik tzarkeriatik zaintzeko. Hura-gabe' nihor guti izanen da behar bezalako' ikusia ez bada eta beharrak joa

• A no ser perdiendo la vergüenza... No habrían tenido la desvergüenza de tomar semejante resolución• Gure Euskalerri maite onetan' lotsa galdu-barik eleukee gizonak olango erabagirik artuko

• A no ser por aquel soborno• Azpitiko a dirua-barik' txirikillan sartu izango ziran Bilbo-ra karlistak

• A no ser por el mal tiempo que se nos echó encima• Egualdi txarrak eman ezpaligu' pixka bat aurreratuko giñan

• A no ser por el miedo de morirme de frío• Otzaz galduko nintzàn bildurra euki ezpaneu

• A no ser por imperiosa necesidad• Jai-domeketan' bear-bearrez ezpazan' etziran itxasora joaten lenagoko arrantzaleak

• A no ser por la esquina de la casa• Etxe-muturrak ezpalitu zutik eutsi moskor biak' zangoaz-gora bá zijoazen gizajoak

• A no ser por un pastorcito• Artzain ttiki batez baizik' oihan hartan beharko zuten iragan gaba

• A no ser porque estoy atado por mis ocupaciones• Gustora joango nintzake...; libratzen éz náizela ezik

• A no ser que• Mundu ontan' dan-danak berdintsuak gera lan-kontu ortan. Ta danok' errexenera erortzen gera' nun-da oso beartzen ez gaituzten

• A no ser que... el bien del prójimo te obligue a• Orrelakoetan' zere alde biurtu-gabe egon zaitezke' non eta Jainkoaren honrak eta iñoren onak artara beartzen etzaituzten

• A no ser que... Elea el ganado• Elea' gu bezin kuperatia da, non eta basatia ez dan

• A no ser que prefieras• Etzi joango gera' nonda datorren asterako uztea naiago eztezun

• A noches de gozo siguen mañanas de pena• Bozkariozko gauak' biharamun ilhuna

• A nosotras nos debes la vida: merecías morir• Nik esan bear banu... guregatikan zaude munduan

• A nosotros nos ha tocado trabajar de firme• Gu' arri ta makil ibilli gera

• A nosotros nos toca pagar las consecuencias de• Guk nozitu bear' maistra alperra daukagula-ta!

• A nosotros nos toca siempre el último lugar• Gu gara beti azkenak

• A nosotros nos tocará enjugar la deuda• Guk jasan beharko zorra

• A nosotros qué!... Tú verás!... Eso es cosa tuya• Guri zer dihoakigu?... hire ikustekoa duk!

• A nosotros toca, a nadie más• Geuri jagokun lana da, ta ez besteri' gure euskereari jaten emotea

• A nuestra usanza o estilo• Geure legera bota ebazan bertsoak

• A nuestras instancias• Gure Motza ori' uzkur-xamar zegon bertsoa botatzeko; baña gure esanaren bidez' bota zun bat

• A nuestro alcance• Misionestari esku-emaiteko' bá da bide bat gure menekoa, gure ahalen heinekoa

• A nuestro embajador o representante• Bá doa Madrid-erat' hango gure gizona aphur bat berotzera

• A nuestro estilo y según nuestro espíritu• Jainkoari esker' etxeko jantzi ta mamiz ospatu ditugu gure jaiak

• A nuestro favor; en provecho nuestro• Gure alde erakusten diozka Jesus-ek Aitari' esku-oñetako eta saietseko siñaleak

• A nuestro modo de entender• Alegina egiten dogu gure legean

• A nuestro parecer, en nuestro sentir• Gure begietan' gure iduriko' egia guti da hitz horietan

• A nuestros deudores• Guk guregana zordun direnei barkhatzen derauztegun dieztegun bezala

• A nuestros encomendados• Egin dezagun asmo oso bat' gai ontan gerok ez zabartzeko, eta gure kontukoai bear dana erakusteko

• A nuestros hermanos de aquí y de allí• Bateko eta besteko anaiek ezagutzeko zorie izan degu Andoain-go euskal-egunean

• A nuestros hermanos necesitados• Osasunak laguntzen badigu orain-arteraño bezela' ez gera aztuko senide bearrekoai al degun guzia laguntzen

• A nuestros propios ojos• Geure buruaren aurrean lotsatu egingo gintzakez, ori esaten

• A nuevos tiempos, nuevos usos• Mende berriak' moda berriak ekartzen

• A obedecer, quieras que no• Gaztetatik ekarri bear dira umeak onez ta gaitzez esanak egitera, gurasoai lotsa gordetzera

• A obrar libremente por nuestra cuenta• Ordutik asi giñan' jabetasuna geren eskuz artzen

• A observarlas, a echarles el ojo• Gure gazte-garaian' baserritako mutillak' neskak begiz jotzera joaten ziran, jorraketan eta baratza-lanetan zebiltzanean

• A ocho tiradas cada uno• Mitxelto onek' ontza bat urre jokatu zion' zortziña tira-aldietara

• A ofrecer o producir espinas y abrojos• Lar eta sasi eskaintzen asi zan, lurra

• A ofrecerse con renovado fervor• Pozez beterik sartu zan elizan, guzia berri-berri Aingeruen Amari eskaintzera, zegoàn bezela

• A oir misa• Astero jatxitzen gara kalera' mezea entzute alde

• A ojo, a discreción• Nerizkionak eman nizkion

• A ojo de buen cubero• Alde-aldera' bost lakari dirala esan det

• A ojo; una cantidad discrecional• Zenbat azukre bear du osiñ-urak? .-Begi-ra jartzen diot; iritzi bat

• A oscuras• Upan sartuta lez gengozan

• A oscuras• Zemendi-ko goiz batean, illunetan' iru lagun ateratzen ziran etxetik, lo andirik egin-gabe aurreko gabean

• A oscuras• Eneinke ikusi illunetan

• A oscuras• Illunetan zijoala' belaunarekin silla jo zuan

• A otro perro con ese hueso!• Frantzesa ta kristinau ona?... Sartu eiozu ori zoro bati! Ara... ez dakiala Aita-geurea-bere?

• A otro perro con ese hueso!... Mentira!• Euskera maite, ta erderaz itzegin?... Jo zak adarra!

• A otro sitio lejano• Beingoan aingeru batek beste leku urruti batera eraman zuen

• A padre ahorrador, hijo derrochador• Aita biltzaleari' seme barreiari

• A padre ahorrador, hijo gastador• Gizon goseari' ondoreko ondatzalleak

• A padre allegador, hijo derrochador• Aita biltzaleari' seme barreiari

• A padre allegador, hijo derrochador• Aita biltzalleak' seme ondatzallea

• A padre allegador, hijo expendedor• Aita zurrari' seme gastari Aita biltzalle' seme galtzalle

• A padre allegador, hijo expendedor• Biltzaille onari' barratzaille

• A padre avaro, hijo gastador• Zekhenaren sakelak' bi zilo

• A pagar dentro de un mes• Lau bat anega gari emon bear deustazuz' ilabete barru pageetako epeaz; zagoz ardura-baga, gizon prestua naz

• A pagar en dinero• Bardin bada zuretzat diru-truka' oba gutzat, ordeaz baño... -Zeuk zelan-gura.

• A pagar tanto y tanto al año• Baserri bat, bere soro ta lurrakin' bere kontura, urtean onenbestean artu zuen

• A pagar una deuda• Zor bat ateratzera dijoanak' ez oi ditu eraman nastuak diruak; baizik urrea eta zillarra bereix, bakoitza bere lekuan

• A palabras necias, oídos sordos• Nola esan' ala entzun Zertan erantzungo dizut?

• A palabras necias, oídos sordos• Xoroaren elheeri' beharriak hets

• A partir de hoy• Gaurtik geiago' zu ta ni alkarrekiñ izango gera

• A partir del domingo en adelante• Joan dan igandean asita gora emen izan diran jai-jolasak

• A partir troncos de leña• Bein yazo zan' gizon bat baso orretara yoaten, negurako morkol zeatuten

• A pasar el invierno• Lasturr-a biali ditugu larra-beiak negutzera

• A pasar la luna de miel• Donostiara joan ziran senar-emazte bitzuk' eztizko illargiari bere kontua ematera

• A pasar la noche• Bertako atx-zulo batean geratu nintzan gaba egiten

• A pasar la noche vieja y año nuevo• Ainbet morrosko eder agurtu doguz emen' gabon-zar-barriek igaroten etorrite

• A pasar un día de campo• Mari! astelenean geurera ei datoz, basegun on bat igarotera

• A pasar un rato con los amigos• Txarriki-zati bat erre' eta sardauntegira sagardotegira noia lagunegaz egon bat egitera

• A pasar unos días en casa• Bátoz kaleti etxeraldi bat egiten gure baserrietako emakume gazteak' eta ondatuten ditue etxeetan dagozanak, ekandu barri txar askogaz

• A paseo• Sointxo politak josiko dizkat niniari, gero apapa juateko

• A pecho descubierto• Bularrak agiri ditugula jarriko gatzaizte aurrean jende oriei

• A pedir alojamiento para la noche• Gure baserrira beranduko ordutan etorri izandu zan askotan gizon ori, lo-lekua eskatzera

• A pedir de boca• Bazkari ederra atzo? .-Ezin obea: zer nai' ta ura; zenbat' ta ainbeste

• A pedir de boca• Dirua' nai bezela zetorkion

• A pedir de boca• Eman zizkizun ondasunak, osasuna, jakinduria... ta gaiñerako guziak nai-ala. Eta zertarako? Gaiztakerietan ondatzeko!

• A pedir de boca• Guzia' aoak eskatu bezela irteten zat

• A pedir de boca• Jan da edana' nai bezelaxe eman zaigu, arditik kastatu-gabe

• A pedir de boca...; a qué quieres boca• Aoa leurrie neurrie daukie... Nai duten guzia emanez daukate

• A pedir de boca...; cuanto quieras• Koipezko osagarriagaitik' eskarrik-asko, adiskidea; ta zeuk bear dozunean' bialduko yatzu aoak eskatu-ala

• A pedir prestado dinero• Jan-bearrak dakar zugana auzo bat, diru-zati baten eske itxaanean

• A pedir refuerzos• Iru egunez aurretik' indarr-eske biraldu zeban Isasi-gana

• A pedirle algo• Zerbaiten eske urreratu zitzaion, bi apostoluen ama

• A pedirle la mano de la hija• Lendik aginduta zegon bezela' biok alkarrekin joan giñan, amari itza kentzera. Ezkontzeko baimen eske

• A pedirle perdón de• Beste bati egin deutzan gatx andien parka eskatutera doana' lotsaz baterik eldu oi-da

• A pedirles la basquiña• Dantzariak esertzean' nori bere neskamea etortzen zitzaien etxandreai' gona-gañeko arroaren eske

• A pelo y a contrapelo• Ulez-erara baiño obeto ebagiko dozu ulez-kontra

• A pérdidas y ganancias• Ganaduak besteren kargura galdu-gordearekin ipinteko egin oi-diran tratuak

• A perro flaco, todo pulgas• Xakhur mehea' oro kukuso

• A perro viejo, todo son pulgas• Txakur aulari' kukusoa

• A perro viejo, todo son pulgas• Xakhur txarra' dena kukuso

• A perro viejo, todo son pulgas...• Aulak aulari... Aulari' aulgarria...

• A perro viejo, todo son pulgas. Todo son calamidades a la vejez• Txakur xaarra' dena kukuso

• A persona alguna• Ez da zer egin bidegaberik txikiena-ere munduan deni' naiz dela zure etsairik andiena

• A pesar de comer a satisfacción; a pedir de boca• Askok eta askok' jan-ala jan-arren' ase-ase egiten ezpadira' baru egiten dabela uste dabee

• A pesar de cumplir aun las últimas exigencias de la Ley• Lege-koxka guziak ondo beteagaitik' barrua gorrotoz beterik daukatela aldarera joaten diranak

• A pesar de cumplir nuestra tarea debidamente; como Dios manda• Asko ta askotan' guk jator egiñ-arren' etzuan izaten bear zàn esker ura; erritaldiren bat baizik agintari berri arengandik, zerbaiten itxura egitearren

• A pesar de decirle muchas veces nosotros• Guk askotan esan' berea egiten du beti

• A pesar de desecharlo• Jo ta biraldu-arren' eulien gisa datorkit beingoan irudi mingarri ori burura

• A pesar de echarse uno encima todas las ropas...; imposible entrar en calor• Jantzigarri guziak gorputzari lotuta-ere' ezin iñola berotu...!

• A pesar de él• Haren olde-gabe egin da

• A pesar de ello• Alarik-ere' jakitunak eztute erantzun

• A pesar de ello• Zure lan onak gordetzen' mutu bat bezin ixilla izan ziñan; orrengatikan' millak baterez, batek balio du milla

• A pesar de ello ando en lenguas; me critican• Ez nabil gaizkian, nere iritzian...; alare aotan nabill, naizen tokian

• A pesar de ello, estoy rebosante de gozo• Oñazean zeukanat biotza, nere maiteak oñazez daudelako; eta ala-ere' pozarren natxion

• A pesar de ello, nadie se retira de la plaza• Bere minenean jotzen du orai iguzkiak: arthoa erre luke harriak gainean...; halere nihork handik biderik egiten... Pilota-plazatik

• A pesar de ello, no he caído aún en la cuenta• Baiña ala-ere' ez ni oraindaiñokoan orretara oartu!

• A pesar de ello, no se le considera debidamente• Au da errian neke geien egiten duena; ala-ere' esker gaizto...!, ta guzien azkena

• A pesar de estar disgustado o molesto por• Ango lagun batek esanaz gozakaitz egonagatik' itz oekin geldika gozatuko da, ta eskura etorriko da

• A pesar de estar helándose de frío• Otzak ebaki-bearrean egonagatik' sua piztutzerik etzeukaten.

• A pesar de experimentar en sí• Munduko gatx guztiak beregan ikusi-arren' ez eban galdu bere uste ona

• A pesar de haber echado el resto• Gertaera au da' zokotan orrenbeste pena jarri duena... Indar danak egin' ta irabazi ezin...!

• A pesar de haber hecho mejor juego• Jokoz nagusi izanagatik' partida galdu zuten

• A pesar de haber vendido la casa de muy mala manera; en condiciones poco ventajosas• Etxea oso baldar saldu izan-arren' lau aldiz obeto bizi gera

• A pesar de hacerle todos los desaires que han querido• Elizari nai-aiña zatarkeri egiñ-arren' eskubide au egundaiño utzi nai ez dute

• A pesar de instarle nosotros• Guk esan esan-da' eztu iñoiz egiten lan ori

• A pesar de ir en zaga• Bihotz gaitzeko pilotaria zen: gibeletik izanagatik' izitzen ez zena...: bethi ari eta ederki ari... bururik galdu-gabe

• A pesar de la distancia• Urrutitxoan izanagatik' joan oi gera ikustera

• A pesar de la dureza del terreno• Lanaren bidez berendu zuten lur zikoitz aren eztasuna; eta berez toki zekena bazan-ere' larreak baratz biurtzera iritxi ziran

• A pesar de la gran distancia• Erri ontatik naikoa bide luzean egonagatik' jende asko etorri da festara

• A pesar de la lupia• Sudur-gaiñeko tontor orregatik' neretzat leen-da-gero izango zera Joxepa-Iñaxi kutuna

• A pesar de las reclamaciones de los padres• Errientak eskola-maisuak' nahas-mahas zauzkan mutiko-neskatoak' burhasoen arrengura guziengatik

• A pesar de lo tristón que está el día• Bere beltzean' ez du ebirik egiten

• A pesar de los años, siempre se es uno mismo• Egun asko erreskan' zu beraien arrastan

• A pesar de los años transcurridos• Gogoratu naiz, zelan izan zan gauzea' alperrik urte asko bitartean

• A pesar de los empeños• Emen nabil, ezin jáso burua, alegiña guziik-gatik

• A pesar de mi edad..; con todos mis años• A, motell! Orain-ere nere zarrean' joango niñukek ni bi ordu baño leenago zuen etxera

• A pesar de mi ruindad• Nere txar guzian' orrenbeste egiteko bá naiz

• A pesar de mis años• Oraindik-ere nere zarrean' laister ebakiko nuke belardi ori

• A pesar de mis muchos años• Nere zaar guzian' zuk baño buru obea daukat

• A pesar de mis pocos alcances... no lo habría hecho de esa manera• Nere tuntunean' beste aldera egingo nuun

• A pesar de mucho alardear• Aurretik arrokeria asko jo-arren' atzenengo orduan atzera egiñ-eban, eta ez zan jokatu jokua

• A pesar de nuestra prohibición• Gure debekazio ain jakiñaren buruan-ere' meza bat eman dezula esan digute

• A pesar de poner en la apuesta todo su empeño• Plazan egin-arren nork bere alegiña' alkar maitatzeko du jatorrizko griña. Gure nekazariak apustuan

• A pesar de poner todo su empeño• Fan joan ei-ziran; baña barrura ezin sartu ezelata-be' naiz alegiñ guztiak egiñ

• A pesar de ponerse incandescente• Tiroengatik galdan gorri-gorri jarriagatik-ere' aren kañoia etzan lertzen

• A pesar de que estaban para tocar las campanas• Kanpaiak jotzeko zirenik-ere' etxean geldi zuek

• A pesar de que no llevan intención de confesarse• Aitortu bear ez' ta... aitorleku inguruan jira ta bira... iñori begira... ibilli oi dira emakume oriek

• A pesar de que se le trata bien• On egiten zaion-ere' beti zakarra, mutill ori

• A pesar de revolver o recorrer• Batzuek emendik eta besteak ortik jira-arren zeru guzia...' iñun etzan aren zantzurik

• A pesar de sentirnos hoy fuertes o robustos• Gaur azkarrean egonagatik' bigar lurren azpira goaz

• A pesar de ser de buena cuna• Jatorri onekoa izan-arren a gizajoa' eskera emonda bizi da

• A pesar de ser de su misma casta• Lengoen antzik ez dute gaurko errotariak' berez izanagatik aien jatorriak: asko bilduta-ere' beti egarriak... Baserritarrok gaude ondo igarriak

• A pesar de ser de sueño profundo de difícil despertar• Goizeko bostak inguruan' lo gogorrekoa izan-arren' lenengo txilin-otsak zelango miñ ikaragarria egin eustan...!

• A pesar de ser un joven óptimo• Ez, ama: ni Manuel-entzat ez naiz izango; barruak eztit agintzen. Oberik eztuan mutilla izan-arren, bera

• A pesar de serles contraria la suerte• Zori etsaia izan-arren' euren ganora zala bide, arraunka legorrera onez urten ebenak

• A pesar de soplar...; sopla que sopla... no acerté a tocar• Txistua artu nun...; aize ta aize' ... enun asmatzen

• A pesar de su ancianidad• Bere zar guzian' zuen osaba-ere etorri da

• A pesar de su antigüedad• Etxe zaharra eta handia da: ederra bere zaharrean

• A pesar de su bella apariencia• Azal ederra izan-arren' usteltzat emango ditu Jaunak gure obra on asko

• A pesar de su carácter un tanto encogido• Herabe-aireño bat izanagatik' polliki hitz egiten bá zekien

• A pesar de su cojera• Nere mandoa' bere erren da guzti' beti aurrera

• A pesar de su contento exterior• Ezta ez erran behar, nehor iñor bere gogara dela' kanpoko bere gogarak-gatik

• A pesar de su dureza de expresión• Itzketa onek, gogortxo esana bazan-ere' etzion Job-i miñik eman

• A pesar de su gran importancia• Guretzat ain ajola aundiko gauza izanik' ez du gure literaturan arrasto aundirik utzi gai orrek

• A pesar de su insignificancia• Bere pixkean' egan egingo zun goitik beera; eta ezin altxa lurretik. Txorikumea

• A pesar de su misterio, despide gran claridad• Argi handiena dario gure sinhesteari

• A pesar de su pata coja... cómo se aplica a su trabajo!• Bere anka baldarrarekin... ari da orratio!

• A pesar de sus 56 años• Bere 56 urtheengatik bethi gazte den Patxo

• A pesar de sus añitos• An ikusi genduan Serafin Baroja jauna' urteak ondotxo izan-arren asko gazte baiño alaiago jendeari farra ugari egin-arazten

• A pesar de sus años• Asti bertsolari zaarrak 78 urte lepoan euki arren

• A pesar de sus años• Fuerorik gogoan ote zun, Santa-Cruz-ek, gerrara joatean?... Oraintsu, bere zaarrean-ere, gogoan zeduzkan

• A pesar de sus continuas reprensiones• Agiraka-magiraka-be' asko gura euskun

• A pesar de sus fanfarronadas• Arek-be, alperrik goitik ibilli...: karraskadea jo dau, azkena baño len

• A pesar de sus flojedades o decaimientos• Gexal-antzean ibilli-arren iñoiz' beti aurrera egin du Elizak

• A pesar de sus ochenta años• Lau ogeiaz gora-beera' leiaz iruten ari zen amonatxoa

• A pesar de tan amistosa salutación• Ain txera argia egiñ arren' besteak otz eta motz eutsan abegia

• A pesar de tanta carencia o escasez... como padecemos• Krisisa, lanik-eza, ta ez guztiak geure-gain izan-arren' naiko zarata darabille laisterkariak bazterretan

• A pesar de tantísimo dinero como se invirtió en la traída de aguas• Ainbat eta ainbat diru urtu eben, errira ur barriak ekarten;... eta len baño ur gitxiago gaur

• A pesar de tanto beber• Edan-alak edan-arren' beti zakustaz edateko amurruz

• A pesar de tanto ponderar que está sabroso• Eztezue ba asko jaten zuek, alako gozoa dagola-ta

• A pesar de tanto traqueteo o agitación• Ainbeste aztarrika egin-arren' zurgintzako irabazia baño askoz geiago etzan izan beste lantegi ontakoa

• A pesar de tantos tormentos• Ainbeste neke-urratze-arren' gogoaren zoriona etzuan galdu Jesukristok

• A pesar de tener en abundancia• Aukera izan-arren larrean ote-lorea eta untza' solora begira dago merruz auntza, litxarrerian oitua

• A pesar de toda su omnipotencia• Gure neke-lanak kentzea adinbat zaio ez kentzea Jainkoari; baño gure onerako diralako' aiekin uzten gaitu, bere guzi-ala arren

• A pesar de todas las lágrimas• Negar ugariak zeragizkion; baña negarrak negar' bide txar artatik aldentzerik etzegoen

• A pesar de todas sus argucias• Kako-mako askotxo atera bazitun-ere' apal-apal bialdu gendun bere txokora

• A pesar de todo• Guzi-arren' nondik neri egiñen zizkidan' eskura nintzatèn ondasun andiak!

• A pesar de todo• Jostorratzak baiño ariak luzeago bear izaten du; ta lagundu egiten diot, alaz guztiz-ere

• A pesar de todos los empeños• Alegin guztiak-arren' ez eben mutillaren azterren ez gorantzirik-be artu izan

• A pesar de todos mis empeños• Alegiñak alegin' larri naiz ez ote naizen alper utsean ari

• A pesar de todos nuestros empeños• Ezetzean egon da beti' gure alegin guztiaren ganetik

• A pesar de todos sus empeños• Asmo gaiztoak aldrebes irten zitzaizten, egiñalak egin-gatik

• A pesar de todos sus encantos• Donosti-inguru guziak ikusi ditute ezkonberri naparrak: zein ta diran zoragarri' legorrez ainbat ez dira arritzen: urera ditute begi-belarriak

• A pesar de trabajar de firme• Aste guztian lana egiñ-arren gogor' emen artzekorik ez!

• A pesar de trabajar la tierra con denuedo• Buztiñari joka naiz ari gogoka gogotik' zail da or dirua sartzen boltsan duroka... Lurrarekin borroka

• A pesar de tratarme ellos con dulzura• Gurasoak biguñ egin-arren' etxean beti bekoki astunaz egoten nintzaien

• A pesar de tu corta edad• Eure amar-amabi urte laburretan ori-be ikasi dok?

• A pesar de una lluvia pertinaz• Bigarren egunean, euria zarra-zarra jausi-arren' egin zan eliz-ingurua

• A pesar de ver que pasamos hambre y no tenemos qué comer• Ajola gutxi nagusi oiei' naiz-da guk, goseak' auspez iduki eltzeak

• A pesar de ver tantas muertes repentinas• Ainbeste eriotza beingo-bateko ikusita-bere' ez dabee iratzartu gura

• A pesar del aplastante calor• Bero zapala izan-arren' itzal goxotik atera ta anka-zaiña neka-bearra daukate, euntzeko segalariak

• A pesar del desaire recibido• Muziñ ori neri egiñ-arren' atzetik joan nintzaion, okerren bat gertatu litioken bildurrez

• A pesar del dinero que prodigan• Dirua zabal badarabille-be' guri ezin dauskue urrik emon; guk' asto ta asto-be' lan egiten dogu, ta jentearen biotza irabazten

• A pesar del esfuerzo que nos ha exigido• Igoten, neke andia artu arren' zure amodioak igo-eragin deusku aldats ain luzea

• A pesar del mal tiempo• Bere egualdi txar guziikin' etorri zan; eta goiz ala-ere!

• A pesar del sol que se mostraba esquivo• Muthur izanikan-ere gaineko iguzkia' arrai eta argi ziren Makearren bihotzak. Makea Makaia

• A pesar del tiempo propicio para el campo• Giroa egiñagatik' ferira maiz joaten dira, basarriko lanak largata

• A pescar sardina• Egun gutxi dala etorri ziran sardiñatan donostiarrak' itsas-adar ontara

• A pie andando llevándola a hombros• Tapa-tapa ta txin-txin, musika-soiñu artean igongo dabe ill-errira

• A pie descalzo• Oiñuts gorrian Lezo-ra juanda' meza bat an aterea da... Neskatx ori

• A pie descalzo• Oñ-uts gorrian ibiltzen ziran

• A pie descalzo• Arantzaz estalitako aldapa hura' oñuts gorrietan igaro bear izaten zuen, sarri-asko oñatz odolduak utziaz

• A pie descalzo• Esan oi zuan' naiago zuala oñ utsetan eta illeti erazekiz ezarritako bidean ibilli... Deabrua berriz ekusi baño

• A pie enjuto• Oiñazpia busti-baga igaro zirean

• A pie enjuto• Urak bi aldeetara zabaldurik' ibaia oin-leorrez igaro zuen

• A pie juntillas• Anka bardinka saltu eginda patxaraz jezarri zan

• A pie me habría venido• Zer bide laburra zan jakin izan banu' emen nitzan oñez

• A pie poquito a poco• Ibilgiro ona baitago' bá noaie oiñez etxera, ttapa-ttapa

• A pies juntos• Itz oriek esan-ala' eskuei listu, oin biak berdin' egin du jauzi lurrera, Mikel-ek zugaz-gerritik

• A pisotear; a hollar bajo tus pies• Zetara zatoz?... Jangoikoaren Semea oin-azpian zapaldutera?

• A placer; a mi antojo• Gogoak agindu bezela ibiltzeko eskubidea eman zidan

• A placer; a sus anchas• Baso-ondoan' gura-legez bizi da; zelan-gura

• A plena luz• Bá dira argi bizitan loaren izpirik-gabe esna egoteko gabak: aietakoa izango da' Ama Birjiñak gure artean emango duna

• A poca capacidad que tenga• Artzaien bidea' guti hartzen dute Eskaldunek: herritar deusik denak' herria hustuko du

• A poca profundidad del suelo• Lurr-axalean uzten zituzten beren hilak

• A pocas embestidas así que reciba• Olako asko artzen badu etxe onek' joango da pikotara!

• A poco calor que haga• Egunokaz bota dituezan euri edarrekin, bape berorik egiten badau' igezkoa baño urte ugariagoa izango da lugiñarentzat

• A poco de amanecer• Eguna zabaldu ta laster eldu zan

• A poco de enviudar• Alargundu ta lastertxe' berriz ezkondu zan

• A poco de nacer• Haurrak mundu huntara jin-berrian

• A poco de ponerse en camino• Bidez asi ziranetik laster eldu ziran' Sinai deritzan mendi batera

• A poco de venir• Agiri-agirian arkitzen dira' etor-berrian egin zituztèn zotaska-zuloen ezagungarriak

• A poco hábil que sea el cantero• Zulo ori' argin batek, bape dana bada' zelan-gura ta beingo baten egingo leuskio. Arriari

• A poco que me apartase de ellas• Aurrenean' egongo ziran geldi uztar-beiak; baño aspertuta etxera-naiean asiko' aiengandik ezertxo-ere aldegiten banu

• A poco que mejorasen mis costumbres• Nere oitura txarrak pixkarik-ere ontzean' ordun sumatu nun' zein on eta otzan zitzaidan Itz laztan aren eragiña

• A poco que sople el solano el bochorno• Ego-zantzuak jotzen badu' antxe izaten da lazka ta iskisalda!... Gure ollategian

• A poder ser• Ez du nekazariak lur landu-gaberik iduki bear, albait. Al dabela, B

• A poner en buen orden ciertos asuntos domésticos• Aitak esan eutsan' joan zedilla ainbat lasterren etxeko gorabeera batzuk zuritutera

• A ponerse bajo el imperio de• Eriotzaren eskupean jartzera zetorren

• A poquitos• Txirristaka txirristaka' an joaten zitzaizkidan irabazi guztiak

• A por gallinas• Nigana ollotan baletor' iñoz ez-lako kale egingo leuke lapurrak

• A por nidos• Txori-abitan mendira joaten diran mutillak

• A por pájaros• Adiskidea: eztozu gomuta zelan etorten zinean bein baino sarriago txoritan geure etxe aldera?

• A porfía• Zeñek-lenka ibiltzen ziren lanerako. Zeñek lan geiago egin; elkarren leian.

• A porfía!• Danak alkarren leian berari eder egiten eutsen

• A porfía!• Euskaltzaletzat agertu-nai, euskaldun asko' gure izkuntza elbarritzen alkarren leian emen ari gera egunero

• A porfía• Ikusi orduko' elkarren leiean esan zioten: Zure seme Jose' bizi da

• A porfía• Jaungoikoaren deikoren bat datorrenean' ikustekoa da zelan, bata baino bestea aurrerago direala' daroaken arto-zatia edo katillukada-esnea

• A porfía; a cual más...; en competencia• Zein-geiagoka asi ziran lanean. Zeiñek baiño zeiñek lan geiago egin.

• A porfía; compitiendo con el viento; desafiando al viento• Zu-legez' aizeaz zein-geiagoan abiau zan atzo ontzi bat; or dago gaur atx-kontran' erdi-erdi bi eginda

• A porfía, en competencia• Alkarren leian ari ziran

• A porfía; en competencia• Mutillak-ere batarren-beste zebiltzan nor zan dantzari obea' danen aurrean erakutsiaz soin arin saltalaria

• A porfía, en competencia• Zeñek lenka, ibilli bear lanerako

• A porfía, en competencia• Bata bestearen leian prestatu ziran' batalla ematera Erroma-ra joateko

• A porfía; en competencia a quién llega primero• Zeruetan dabiltzan mundu guziak' aren ondotik zoin leenka doazi

• A porfía y a cual más curiosas• Ogetamar-bat emakuma' zein ariñago ta jakin-gurago urreratu zirean

• A precio de costo. No respondo de lo que digo; no hago más que repetir lo que me han contado• Kosta-prezioan salduko dizut

• A precio más alto del debido• Zeinbat lapurreta zital, gauza txatar ta eri-galduak ontzat salduaz, edo bear baino goragoan!

• A precio superior al de los demás• Saldu-erosietan bidegabe egin diteke' besteak oi-duten baño goragoan emanda

• A precios arbitrarios. Piden lo que se les antoja pedir• Aubaren neurri dago orain guztia. Sal-gauza

• A precios económicos o convenientes• Zortzi milloe emoten ei deutsoz Españak Itxas-Baltzu orri' emengo salgeiak Amerikara merketasun on baten eroateko

• A preparar las cosas a su conveniencia• Aurretik joan ziran, besteak baño len' gauzak euren aukerara gertatzera

• A prepararle la comida con todo esmero• Bazkaria senarrari gozaro ipintera etorri zan Mari solotik

• A presidir la toma de hábito• Anaia dator' Maritxo-ren soin-berritzea ta itzaldia egitera

• A pretexto de hallarse enferma• Beti gaixorik zegoon aitzakiikin' etzon elizan sartu nai izaten

• A primera vista• Aitu baten' edozeñek esango leuke ogerleko au ona dala

• A primera vista• Zer moduzko gizona degu ori? .-Itxura-samarra bá du, begiratu batean; baiño izenaren jabe izan bear du; au da: kaskartxoa

• A primera vista• Begiratu batean' ez du ezer; baña ez dago ondo

• A primera vista parece una mera cuestión de palabras• Lenengo begiratuan' itzen joan-etorri utsa dirudi

• A primeras horas de la mañana• Urrillaren seian zan; goizaro-samarrean

• A primeras horas de la tarde• Atzo arratsalde-lenean eldu yatan idazki au

• A primeros de abril• Apirillaren lenetan zan

• A primeros de abril• Jantziten asi-ezkero pagaduia, apirilla jaio-orduan' ez da gelditzen arrotu-arte

• A primeros de este mes• Illa onen lenengoetan alkartu diraz, erriko eleizan

• A primeros de mes• Datorren illaren aurren-samarrean joatekoa izango da

• A primeros de mes• Illaren lelengotan joango naz

• A prisa• Leiaz eta lasterka sartu zan

• A prisa y corriendo• Opoz-opo joan bearko diagu orain; ordua jo dik-eta

• A probar la elasticidad de sus huesos• Bakan irteten da suaren ondotik... Iñoiz ateratzen da zerbaiten eskera, edo ezurrak biguin dauzkan ikustera. Katua

• A procurarse leña, combustible• Arik lastertxo' errigizon bat etorri zan basora' negu-bildurrez sugarria egitera

• A promover alboroto o desorden• Matrakara etortekotan' dubarik eztira etorriko; ta nok pagau ta jaten emon ainbesteri?

• A propósito de esto...; ya que ha salido esta cuestión• Ontara geran-ezkero' au-ere esango det

• A propósito de lo que hablamos. Asociación de ideas• Ori esanda,... aizu, ze egin zun arek?

• A propósito de... Manu. Por cierto...; por asociación de recuerdos• Berbeak dakar berbea...: bákizu, zuk diñozun Manu orregaz ezkonduteko nor dagoan?

• A propósito de no sé que• Zerbaiten gaiñetik atera nitun itz bi

• A propósito de qué• Eztakit zerik zetara dakazuzan itaune bi onek

• A provocarse; a disputar• Laster asi ziran andre biak alkarrekin kimeratzen

• A puntapiés. Foot-ball• Ostiko-urtika sartu bear da pelotea

• A punto casi de perderse definitivamente• Erregutu egiozu Jaunari' ia betiko galdu-aginean edo orretarako bidean dagozanak-gaiti!

• A punto de acabar o concluirse• Zetan dago mezea? -Ia esanean

• A punto de acometerse• Erri biak' alkarri eltzeko asko bear eztabela ei-dabiltz

• A punto de agredirse• Elgarri lotzekotan izan dira biak

• A punto de ahogarme• Zintzurretik eldu' eta itotzeko zorian jarriko naute

• A punto de ahogarse• Zure lagun bat ito-agiñean ikusi ezkero

• A punto de ahogarse• Itokarrean zegoan

• A punto de arruinar la casa• Sasi-abogadu baten esanetara dabill' etxea jan-bearrean

• A punto de asfixiarme• Arnasaz bete-eziñik, ito bear ninduala' dongaro erabili nau bisutsak aldi baten

• A punto de caer• Jausi-agiñean egoan

• A punto de caer• Jausi-agiñik' zintzilik dagoz ur-tantak

• A punto de caerse• Ormak arrakalatuta jausi-agiñean dagoan etxe bat barriro eregiteko' zenbat lor ta neke!

• A punto de dar a luz por aquellos días• Egun-egunetan omen zegon ama, aur-egiteko, eta alare' zezenak ikustera!

• A punto de derrumbarse• Ia-ia erorian dago etxea

• A punto de desbordarse• Bete-beterik yoian ibaia' nasa-ertzetarik ura bai urtengo ez urtengo

• A punto de ebullición• Ura' irakiteko zorian dago

• A punto de; en trance de• Nere etsaien eskuetan erortzeko zorian nago

• A punto de estallar o declararse• Guztien ezaguerara eldu da' zuk jaso gura dozun matxinada, urratu-aginik egoana

• A punto de extinguirse; moribundo• Ia galduan aurkitzen da or gure euskera

• A punto de flaquear y darse a la fuga• Igesari emateko zorian arkitzen zan, Frantzesa

• A punto de florecer• Arbola bat ikusi det, loreak leertu-nairik

• A punto de hacer quiebra• Bere ogibidean karrak egiteko zorian ei dago ostalari gizajoa

• A punto de hervir• Ez irakin, bai irakin dago oraintxe eltzea

• A punto de irse a pique• Legorretik ia-ondatuan ikusi diran gizonok' eurenez datoz portura

• A punto de llegar a granazón• Sagardiak dute aurten urtabe; urratu-urranak daude non-nai

• A punto de llorar• Maiteexak' malkoak ez zitun urruti; baño ez pozezkoak. Teexak ez zion begirik kentzen

• A punto de madurar• Gariak' ointxe dagoz emen ez-eldu bai eldu

• A punto de madurar• Gariik txintxilika dauzkegu ta... urte guziko ogie

• A punto de malograrse• Iturri-ondoko soroan, artoa' legorte onekin ikaratuta, ukatu-ez-ukatu zegok

• A punto de morir; estuviste a la muerte• Mundu ontatik ia-joanean egon ziñan

• A punto de perder el juicio• Muzinka asitzen bazera, eta esan oi-dan bezala itsusiak egiten tentazioari' askoz geiago nekatuko zaitu etsaiak; zorotzeko zorian ipiñiko zaitu

• A punto de perder la cabeza... con tanto quehacer• Zoratzeko zorian nago oraintxe!

• A punto de perderse• Galdu-gordean ibili diren gauzen edireiteaz' atseginago hartzen dugu

• A punto de perecer• Aize gogorrak bidea galdu-eragin dautso ontziari; galduteko zorian' ito-bearrik dago gure bizkaitar gaztedia

• A punto de perecer, de ahogarme• Galdu ez galdu, ito ez ito egona naiz... Ia-ia itoan

• A punto de perecer; sobre el despeñadero• Ondatu-aginean, betiko galduteko arri-labanaren ganean naukee ene gaiztakeriak

• A punto de poner el huevo• Moko-mokoan zeukan arrautza oilloak. Moko-begian. R

• A punto de quebrar• Zorrai erantzun-ezin ta eten-agiñean dago

• A punto de rendirse de debilidad; de no poder más• Kurutze-zur astun ori lepoan ebala' ta argal-arren uko egin bear ebala' uriaren erdi-erditi atera ebeen Kalbario-ra eroateko

• A punto de reventar• Idi gaxoak izerdituak eta arnas-otsean' indar egiten eben etenik' burdia lupatz-artetik ateraten

• A punto de reventar..; conteniéndome a duras penas• Zerbait esango nizukenean or negon ito-bearrean, aspaldi ontan

• A punto de reventar los botones de los árboles• Zugatz-niniak' lertzear daude... Ara bi pagondo ostotu!

• A punto de romper... a leer• Irakurtzen ikasi al dizue, umeak? -Oraintxe dabill ez-ausi bai-ausi. Asi naiean

• A punto de romper a llorar• Itzik egiteko almenikan-gabe asi ziraden bide-txiorra-beera, eta noiz-baiño-noiz negarrak urtengo

• A punto de romperle la cara• Okabilka lertzear diote arpegia

• A punto de salir. ?• Ateratzeko tinke-tinke egon naiz

• A punto de salir este número del periódico• Gei au ez-urten, bai-urten dagoala batuko dira laurak

• A punto de ser derrotados por sus enemigos• Larri erabillezan arerioak, ta goitu-aginik Erromarrak

• A punto de sucumbir• Urrindik nator' ukat egin-bearrean

• A punto de sucumbir, próximo al ocaso• Arratsaldeko eguzkiaren antzera' beeko zokora laster joateko urrean aurkietan naz

• A punto de superar uno a otro la ventaja; queriendo despegarse con una ventaja de• Ikusten ditut bi mutillak elkar austear' alde dutela bi kana; gurea sartu, besteak eutsi... ez luzaroko lana. Laisterketa-apustuan

• A punto de terminar de cocerse• Zetan dira zuen txondorrok? .-Ba... iru, batera' kétan; beste bi' azkenétan, egosita, ta beste bosten egurrak pillotuten diardugu

• A punto de venirse a las manos• Alkarri oratzeko zorian dabiz

• A punto de volverse loca• Erotzearren egon zan, alaba galdu zunean

• A punto de zozobrar• Noe-ren arka bezela goaz, ia-ia iraulian

• A punto de zozobrar• Ontzia, seaska bat bezela, ia jira emanik' estura larrian zebillen

• A punto; en su punto; en buena sazón• Labea berotua zen, hein onean. Ogia erretzeko.

• A punto para el corte• Lenen-belarra' sarri ebakitzeko gai dago

• A punto ya de abrirse los erizos de la castaña• Basoan daukozan gaztañak, oskolak ia arrakaltzen asteko dagozala, *nok batuko dautsoz, andra alargunari?

• A punto ya de casarse• Aranatz-en' bi neska-mutil bizi ziran, ezkontzeko zori-zorian

• A punto ya de desgranarse, de puro maduras• Soloan eldu-eldu, ia urkultzeko daukozan inda-babak, zelan batuko dauz orain, iñok lagundu-barik?

• A punto ya de hundirse• Lertxun medar baten adar txarretik itxikirik' leizean ondatzeko zori-zorian zegoan gure gizona

• A punto ya de oscurecer• Illuntzean-illuntzean eldu ziran errira

• A puñetazo limpio unos con otros• Gutxi izan gu' eta gutxiok elkar-ukabilka

• A que acierto...!• Igarri baietz zer jazo dan!

• A qué aguarda...?• Txistularr-eri' gorantzi asko...! Zeri begira dago, bearrean asteko? Kukuak etorri-arte? Sosoak kantetan asi daizan?

• A qué aguardáis para desmoronaros?• Zutik zagoze oraindik, arkaitzak? Doillortu-baga, mendiak?

• A qué aguardáis para llorar? Para cuándo guardáis las lágrimas?• Ai, ene begiak! nosko dozuez negarrak?

• A qué aguardamos?• Zeri begira ote gaude gu euskaldun nafartarrak?

• A qué aguardamos?• Zertan gaude ba' egun bat izendatu gabe?

• A qué aguardas?• Gaizki abill orrela... Ezkondu egin bear euke... Noiz arte ago? Ordua dek!

• A qué aguardas para...?• Zeren ustean zaude, Jaunagana bihurtzeko?

• A qué aguardo?• Kontu artzera' Jauna orain etorri diteke... Zeren begira nago bada, prestatu-gabe?

• A que andas tramando o revolviendo en la cabeza algún gran proyecto• Zeu' beti izan zara asmatia; ta ointxe-be, or bekoki-barruan asmo garratzen bat erabilli baietz, egingo neuke

• A qué atribuir; qué explicación dar a• Etzekian iñok zein aldetara artu ames oneek

• A que batimos el propio record!• Lengo marka baietz ondu! -atera zuten oiua besteen aldetik, ikaratzen ote giñan. Laisterka-apustuan

• A qué casa te ha tocado ir a pedir pan?• Gaur non intzen ogiz? -Ogiz iñon ez: artoz' Txertxaen etxean... -Jana, etxez-etxe zùn batek erantzuna

• A que dejan perder la ocasión!• Ereari galtzen itxi baietz' edozer jokatuko dautsoegu

• A qué diantre has venido acá?• Zer aizek bota au i onera?

• A qué disputar? Más vale que hagamos las paces• Adiskidea: ezta ondo elkarri gaizki esatea; ontan joatea' biontzat kaltea... Zertako nastea? Aurrerat obe degu biok pakea!

• A qué es debido principalmente?• *Zetan dago geienez pekatuen damurik-eza? Ebaten eztirealako sustrai dongaak

• A qué esperas? A la vejez? Al cumplimiento del plazo?• Zeren begira zaude bekhatua utzteko?... Zahartzearen? Han zara! Ephearen? Konplitu da

• A que está conforme con lo que quiero decir!• Nik esan gura dodanaz baten dala' jokatuko neuke!

• A qué extremo le han reducido• Ekusten dezu zertara duten gure Jesus?

• A qué extremos me habrá llevado!• Zertara othe nau, Jauna, zure begietan, jaidura gaixto horrek!

• A qué extremos puede conducir o arrastrar• Lot-ek ondo ezautu eban' ardaoak gizona zetara ekarri legien

• A qué extremos puede forzar la necesidad!• Lenagokoak... belea egondako esolan taloa igurtzita jan zuela?... Ez dek gezurra, ez!... Erbestean-ere gizona zertaraiño iristen dan' iñork ez daki... Estu ziran baztarrak...!

• A qué extremos puede uno llegar!• Zertara gaitezken! arratoia jan bear izatera

• A qué fin cansarse de aquella manera?• Buruz pensatu-faltan zertako ankak nekatu?

• A que gana él• Ziur eztakit, baiña neure buruko ule zuri guztiak-bere jokatuko neukez, bera dala nagosi

• A que gana éste! A que gana el otro! A que gana en menos de veinte minutos!• Donosti baietz!... Getari baietz!... Baietz ogeiez azpitik! Estropadako apustuak

• A qué género pertenece?• Zer saili dagokio nire poema au?

• A qué has ido al regato? Qué tenías que hacer...?• Baña, gizona, zek eroan zaitu errekara gau-erdian?

• A qué has venido?• Adiskidea: zetan etorri zara?

• A qué hora?• Zer garaietan etorri zera?

• A qué horas?• Zer garaitan jeikitzen da berori? -Amarrak aldean... .-Ori bizimodua! Gizenduko da berriz-ere orrela!

• A qué jactarse de esa manera?• Nor bere buruari zertan eman sonak?... Ainbat pantasi ez du, ez' eiztari onak!

• A qué lado inclinarse• Bá dakie norantza artu bear daben, arazo onetan

• A qué le voy a comparar?• Zer dirudike Jainkoaren erresumak erreinuak, eta zerekin bardin dela dioket?

• A que les hago avanzar? Qué te apuestas a que...?• Gura dozu aurrera-eragin baietz neuk idiai? -Berba garratzik esan barik? Eztakit orixe!

• A qué me han reducido...!• Ona zertara nauten nere aisa bizi-naiak, eta nere ibillera galduak!

• A que me salta a la cara!• Naizue oillasko orrek begira begietara salto egin baietz?

• A qué mirarán?• Astiro astiro doaz aita-semeak, begiak bein arrantz, bein onantz darabillezala. Zeri adi ete dagoz?

• A que no aciertas qué es esto...?• Au zer dala?

• A que no dimiten!• Dauden lekutan jarraitu baietz' alkandoraraiñoko guziak jarriko genituke

• A que no les falta dinero... pese a todas las multas!• Batere eztakigun-arren' oraindik izango dituzte, multak multa, berriro-ere pintura erosteko txanponak

• A que no mejoraban la marca de las vacas• Bi bat-eri egoan zenbat-gura diru' ondu ezetz iru gizonak, beien neurria

• A que no puedes conmigo!• Apustu egingo dizut, ez nazula austen!

• A que no sabe coser un botón• Egingo neuke' arkondarari ale bat ezarten eztakiela!

• A que no sabe siquiera...?• Ara... ez dakiala Aita Geurea bere?... Ara... ez dakiala Aita-geurea-bere?

• A que no te lo dicen, ni por todo el oro del mundo!• Eztagizuela esaten urrezko mendi bategaiti-bere!

• A qué nos dedicaremos? En qué nos vamos a ocupar?• Zeri lotuko gaitzazko?

• A qué nos han traído o conducido• Orra zertara gaituzten gure gaztetasuneko asiera gaiztoak!

• A que nos viene diciendo que tiene que irse!• Kanpora joan bearko digu orain orrek!

• A que nos viene diciendo que tiene que irse!• Kanpora joan bearko digu orain orrek!

• A qué obedecería• Aingeruaren itzak aditu zituanean' pensatzen jarri zan Maria' zeri ote zegokan onelako agurra...

• A qué obedecía aquella venida• Jatzi zan atera' ta arratsalde-onak erderaz emonda itandu eutsan' zelan zan andik ibiltea

• A qué otro? No te entiendo• Eskumuñak aruntzean!... -Zeiñi? -Beste arri. -Zein beste, gero? -Zuk ez jakin! Manuel-i...

• A qué? Para qué?• Zeri ta zetara asi ondo' iraun gura ezpadozu?

• A qué pareja va a dar protección• Aurren-aurren' ona emen oazala, ederra eta zabala: bá dakizue zer amoreri egiñen dion itzala... Ezkonberrien arreoa erakustea.

• A qué porfiar?• Zertako burgaitzez au dela, hura dela ibil?

• A qué precio fue comprada o rescatada tu alma• Oroi zaite' zure anima zeren alde erosia dan!

• A qué precio le darás tus lecciones? Qué le cobrarás?• Zer saritan emanen diozkatzu zure eskolak?

• A qué quieres boca...; a pedir de boca• Zer nai ta axe bizi dira orreik

• A que revientas!... A que te desatas por algún lado...!• Erasoko diozu! -esaten nun nere artean, aren arpegia ikusirik

• A qué revolver...?• Zertako dantzan egiñ-erazi kontu triste oriei?

• A qué se debe?• Zertan dago emengo gariak pisu obea izate ori?

• A qué se debe?... A una firme voluntad de hacerse rico• Zerk egiten du anbeste burukomin ta neke artzea? Dirunai sendoak...; borondate benetakoak

• A qué se debe el que vayan tras del mal?• Nundik dator, birtuteari utzirik askoren biotzak gaiztakeriari darraizkan?

• A qué se debe ello? A la costumbre• Zerk egiten du haur?... Azturak

• A qué se debe que se parezcan uno a otro?• Nondik du batak bestearen antza?

• A qué se deberá esto?• Zetan ete-dago au?

• A qué se deberá? No nos lo explicamos• Ori ez dakigu nondik nora dan

• A qué se debería este tumulto• Zeri baiña zeri izan ete-eikion zarraparra au' igarri eziñik ebillan

• A qué se debía• Gizarajoak gero ber-berak aitortu zutenez' egun artan dana arkitzen zuten aldi-txarrekoa...: ezin asmatu zuten' zertan zegon egun artako sutegiaren aldi makurra

• A qué se debió la guerra? Cuál fue su causa?• Zerk ekarri ote zuan gerra?

• A qué se decide o inclina cada uno• Zein zertara dagon jakin artean' eztue naiko erabaki

• A qué se habrá debido...?• Zeri esker othe dugu jendearen emendio hori?

• A qué se habrán de dedicar? Qué determinación habrán de tomar?• Osagille bearrik geiago izango ezpadegu' zer burubide artuko ote dute gizon oiek?

• A qué se mete conmigo?• Zer bear dit neri mutill eder orrek? Kontua duenarekin mintzatu bedi!

• A qué se parece el reino de los cielos?• Zeru-erria zeren antzeko da?

• A que sí llegaba o a que no, a una vara• Kana bat baietz, ezetz' askotan ipiñi ziran posturak, alde bitan sendo jarririk diruak

• A qué situación, a qué extremo me ha arrastrado...! Si no he perdido catorce..., es porque no llevaba encima más que trece...!• Kartak iru, kartak lau' jokuak ontara ekarri nau... Amairu diru izan eta, ezin galdu amalau

• A qué situación había llevado su casa• Bá zekusan' bere gaiztakeriaz etxeari zer buruzpide eman zion

• A que soy capaz de levantar veinte arrobas!• Ogei arroa gañean artu baietz nik!

• A qué tanta copla?• Orrenbeste aitzeki, eskeintzen zaiona artzeko? bi begiak baiño naigo ta?

• A qué tanta copla?... Qué trabajo te puede dar eso? No requiere mucha habilidad• Emakumea, pattatta batzuk prejitzeko, eztezu ba ainbeste sorginkeri bear...!

• A qué tanta historia...?• Ezer bear eztet... eta oinbeste berritzukeri?

• A qué tanta palabrería?• Zertako da orrenbeste itz-ontzikeri?

• A qué tanta prisa?• Zergatik oinbesteko larria? Bigar arteko denbora bá zendun...!

• A qué tanto ir y venir?• Zer zenuten' orrenbeste batera ta bestera? -Zer izango genun? Moriones zebillen inguru, nundikan sartuko zitzaigun...

• A qué tanto jaleo?• Pirripio bat il-da,... ainbeste axanpa?

• A qué te ha obligado nuestra ingratitud!• Saindu ona! Horra zertaratu zituen zaituen gure esker-gaitzak! Ihesi joan behartu zaitzu, goseak ez hiltzeko!

• A qué tiempos he tenido que llegar! Qué tiempos me ha tocado ver, alcanzar!• Nere Jainko maitea! Nolako denborek atzeman behar ninduten!

• A qué torturarme en...?• Kontu gogorra da ori! Zetako bada ausiko dot burua, gauzak barriro esaten?

• A qué va a estar esperando?• Añ laster al dijoa? .-Zertan egon bear du? Beiñ erabaki-ezkero

• A qué vendrán? Qué buscarán por aquí?• Zer bear ote dute artzaiak errian?

• A qué venía; a qué obedecía• Ez da neke andiren bearrik' David-en erregua zeri zegokan ezagutzeko

• A qué venía aquella reprensión• Fraidea harritu zen' solhas horren entzuteaz; eta hantxe zagon ezin asmatuz' zergatik zituen gaizki hek

• A qué venía eso de...?• Zertako zen' zuek nere billan ibiltzea?

• A qué venían...; qué enseñanza contenían• Nork esan zezakean zertara jo bear zuten ipui farra-eragiteko oek?

• A qué viene el vociferar de esa forma?• Zer dezue, orrela arrantzaz asteko?

• A qué viene esa imputación?• Zeri ta zertara dator, ori asmatzea?

• A qué viene esa nueva retahíla?• Gizonak! zer esan nai dezue oraingo itzaldi orrekin? Ori esateko-diña ausardi eta gaistakeri bá dezue?

• A qué vienen esas salidas de tono...?• Zer dala-ta, Larreko ta zuri esan-bear aiek, igandeko Argia-n Jeme-k?

• A qué vienen esos melindres? N.B. Dicho a los niños descontentadizos• Ataun-go frutue! ez al aiz nolanai oitue!

• A qué vienen estos gritos?• Zeri dira garraxi ok? Nundik-norakoa da matxiñada au?

• A qué vienes? Qué te trae por acá?• Zek zakaz ona?

• A qué vinimos al mundo• Zer lanetara etorri giñan mundura' pentsa dezagun bakoitzak!

• A quejarse amargamente de• Estura larri au ikusirik' bere jainkoak-gatik gaizki-esaka eta espa miñak agertzen asi zan. Joran erregea

• A quien besare• Zeini-ere musu emanen baitiot' hura izanen da Jesus; loth zakizkiote!

• A quien bien obra, Dios ayuda• Ongi dabillena' Jainkoak laguntzen du

• A quién confías ese encargo?• Nori ematen diozu egiteko ori?

• A quien convenga• Bear duenak' aditu beza, jartera noana

• A quién crees que le vi?... Quién iba a pensar!• Bazkaldarren artean zein ikusiko' ta... Iratxe-ko Juan on-uts aretxen anai bat!

• A quién debes tu origen intemporal?• O Trinidade, misterio-buru, aundiz-aundia!... Burua nastu egiten zaigu, ulertu nai ta eziñean... Zeñi zor diozu une-gabeko sorrera?

• A quién diantre se le ocurriría decir?• Zein deabruk atera ote zuan aotik kontu ori?

• A quién dice mayores disparates• Bá dirudi' zeñek baño zeñek aundiagoak esan dabiltzala

• A quien Dios ha asistido o llevado de la mano• Ez diteke gezurti' Jainkoak eskutik ibili duen gizona

• A quien Dios no dio dineros, le dio hijos• Pobrearen aberastasune' aurrek

• A quién echar la culpa?• Gazteria galduko dala bide orretarik? Nok erru? Geuk

• A quién echarle la culpa?• Noren gain ogen ori? -Ni baiño geiagoak bá dire errian, ori erabakitzeko.

• A quien esperaban desde hacía tiempo• Atzenean esan zion' hura zala Mesias, aspaldian itxedoten zutena

• A quien está a disgusto en una posada• Ostatu baten naiezik dagoanari atea zabaldutea' gauzarik onena

• A quien está en la aflicción• Horra gure erlisioneak zer indar eta zer gozo dion emaiten' nigarretan denari

• A quien está en sus cabales• Aleak oso dituenari' etzaio orlako gauzarik bururatzen

• A quien está sin saber qué trabajo emprender• Zigarrotxo bat ondo yatorko' zeri nakio dagoanari

• A quien ha tenido propensión a• Antustera soberbiara etziña izan duanari' alde onetatik joko dioe soñua atzen-orduan infernuko etsaiak

• A quién han enterrado?• Zeñi lurr-eman diote? -Zabaleta-ko Pedro-Anton-i.-Zer izan du? -Eztakit ba nik... Erori egin zala edo... Gauza andirik bear ez...: zarra zan-da

• A quién hemos de obedecer, o hacer caso?• Noren esanera egon bear gara?

• A quien hoy nos resulta agradable• Orain ongi deritzagunari' ezin gero begiratu diogu

• A quién incumbe?• Noren gain da erlisionearen gerizatzea?

• A quien insiste en hablarle• Bide ontatik erakusten dio Jaungoiko aundiak' izketan ari ta ari zaionari

• A quien insiste en hablarle• Bide ontatik erakusten dio Jaungoiko aundiak' izketan ari ta ari zaionari

• A quién iremos?• Nogana bide egingo dogu?

• A quién jamás se le habría ocurrido...?• Nori sekulan gogorako zitzaion onelako gauzarik?

• A quién la lanzaba más lejos• Zeñek bide geiagoan bota, jokatzen zuten palanka

• A quien le duele soltar unos míseros céntimos• Lauzuriko ziztrin batzuk minduten dabena

• A quién le entrarán ganas de ir allá?• Luzifer dutelarik infernuan maisu ta jabea' nori egingo zaio arako zalea?

• A quien le falte cabeza, que le sobren pies• Buruen ordez' ankak pagatu bear

• A quien le falte cabeza, que le sobren pies• Bururik ez duanak' ankak ibilli bear Burugabeak' alper-pauso asko egin bear...

• A quien le falte cabeza, que le sobren pies• Bururik ez duenak' zangoak ibilli bear

• A quien le gusta• Erri polita da Pasaia' urtan jaiotzen dan erriari ondo irizten dionarentzat

• A quién le ha tocado morir esta vez?• Zeiñek egin ditu azkenak oingoan oraingoan?

• A quién le han de importar...?• Nori ardura biar jetzak nere ibillerak?

• A quién le iban a importar?• Jose-ren naigabeak zeñi ajola emango zion?

• A quién le importa saberlo?• Elizgizon onek nortzuk direan' nok dauko zer-jakin?

• A quién le incumben?• Paper oien arazoa zeiñek du?

• A quién le quieres echar la culpa? Si eres tú misma la causante del daño?• Erorrek ere buruari egin badion kalte ori' iñori zer nai dion?

• A quien le resulta molesto• Ez ete dago Gernikan iñor, elizara joateari neke deritxonik8 erderazko sermoia dagonean?

• A quién le salen todas las cosas a su gusto?• Gauza guztiak erara nori yatorkoz?

• A quien le tienen por inútil• Mundukoek beretzat on eztadukatena, bere artean ikhusi nahi eztutena, nahi duzu zuk har dezan Jainkoak bere bestale?

• A quién le toca dar? en el juego de cartas• Nor da emon? -Neu naz emon

• A quién le tocara en suerte esa vivienda!• Eztauko edozeiñek txoko ori!

• A quien le tocó sufrir mucho• Gizon urtetsua zan, munduan asko ikusia

• A quién levanta más veces• Zer apustu dozue or? -Amaika arroako arria ordu-erdian zeñek geiagotan jaso bizkarrera

• A quién llegaba antes• Aiñeketari bi agertu zirean; Durango-ra zein lenago joatea zan posturea

• A quien lo bebe con la debida moderación• Bere gaian neurria artzen dionari' umore ona baizik ez dio ekartzen. Sagardoak

• A quien lo concibió sin deleite• Gozamen-gabe sortu zuenari iñolako miñik eman-gabe jaio zan

• A quién los compararé?• Norekin alderatuko ditut gizon ek? Noren antza dute?

• A quien madruga, Dios le ayuda• Goiztarrak' Jainkoa berekin

• A quien madruga, Dios le ayuda• Jaikiera onak' inguruna ona

• A quién más animal• Denbora aietako apustuetan' antzea uan nagusi; zein langilleago, zein txukunago, jendeak nai ziten ikusi. Langille baiño zein astoago zirudik gaur dema dutela. Sega-apustuan

• A quién mejor• Nor-baño-nok obeto egin ebezan euren lanak

• A quien menos se le agradece o reconoce• Esker gutxiena dunak balio izaten du geiena, askotan

• A quien mucho quiere para sí, poco le queda para dar• Beretako aunitz bear dunak' bertzeri esku-gibel gutxi ematen dio

• A quien nada le preocupa• Jainkoaren naia dala-ta ezeren ajolik ez dunak' ez du oztoporik bidean

• A quién no causar lástima? Quién no va a conmoverse!• Ainbat ume erdi-billoiz, eske ta eske' ta euren ezbearrak erakusten...! Nori ez biotza eroan?

• A quién no dará náuseas? Quién no va a indignarse?• Nor ipiñiko eztau errebesaka, barruko guztiak bota-eragiñ arte, euskerakada onek?

• A quién no habrían de saltar las lágrimas?• Zeiñi negarrak ez urten' a ondamendia ikusirik?

• A quién no halaga quedar victorioso?• Galdutakoen miñik ez du izaten irabaziak

• A quien no han podido vencer• Gizon egiatia da; deabruak, munduak eta aragiak goitu ezin izan dabena

• A quien no le hace caso; a quien le deja en paz• Ez jaramon egiten dionari' sankarik ez dio egitten txakurrak

• A quién no le traen gozo al alma?• Zeñi ez dio biotz guztira poza banatzen, egun-sentiko ollar gaztien kukurrukuak?

• A quien no mostraba mayor interés por• Geiagoko estimaziorik-gabe, nola eskeñiko nion ba?

• A quien no preocupa e inquieta la eternidad• Betikotasunak arduratzen eta itxarrik iminten eztaunak' federik eztau

• A quien no pueden abarcar los cielos y la tierra• Zeru-lurrak estuegi dituan Jaun Aundi au

• A quién no revolverá el estómago...?• Nor ipiñiko eztau errebesaka, barruko guztiak bota-eragiñ arte, euskerakada onek?

• A quién no se le derretirá el corazón?• Nok urtuko ez dau bere biotza, zeure biotz parkazaillari begiratu-ezkero?

• A quién no se le parte el corazón?• Nori etzaio biotza lertzen' Europa tamaña ontan ikusita?

• A quien no tiene bien arraigada esa fe• Siñismeneko egi ortan zañak ondo egiñik ez dauzkanari' zail egingo zaio otoitzean Jainkoa billatzen

• A quien no tiene experiencia de beber• Edariaren berririk ez duan bati' gerta dakikeo ustekabean orditzea

• A quién no va a cautivar, fascinar...?• Nor ez lezake bereganatu zure beiratu ederrak!

• A quien persigue dos liebres a la vez• Erbi bien jarraian doianari' batak eta besteak iges egiten deutse

• A quién pertenece cada cual• Edozeñek erraz ezagutu ditzake zein norenak diraden, izen oek

• A quién pertenece cada uno• Izenak berak daude esanaz argi eta garbi' nor norenak eta zertarako jarriak diraden

• A quién pertenece la iniciativa de• Damu det ez jakiña' norengandik jaio dan mudantza ori

• A quién poner pleito• Beha begira daude nor zertan hobendun kausi' nori pitz hauzi... Pitz piztu

• A quien quería más que a las niñas de sus ojos• Bere begi-ñiñia baino maiteago zuèn semea

• A quién recurrirán? A quién se acogerán?• Zeiñengana bilduko dira orain?

• A quien recurrirás?• Jesus galtzen badezu, norganako zera?

• A quién recurriríamos? Qué sería de nosotros?• Jauna-barik norako gengokez?

• A quién representan?• Nor adierazten digu imajiña orrek?

• A quien sabe tomarle bien el tiento• Bere gaian neurria artzen dionari' umore ona baizik ez dio ekartzen sagardoak

• A quién se le ha ocurrido jamás tal cosa?• Nori ethorri zaio gogorat holakorik?

• A quién se le iba a ocurrir que?• Nori gogora zitzaikaion' lehoin goseminduek bere menean edukiz-gero, iretsi-gabe utziko zutela? Daniel profeta

• A quién se le ocurre...?• Zeñen buruko egiten da' Kaskazuri bertsotara deitzea gaurko egunean?

• A quién se le ocurre comprar semejante cosa!• Galtzerdi oeri dirua eman?

• A quien se le ocurre semejante cosa! Qué ocurrencia!• Zer zatoze emen? Euskerazko izparringia? Gomutetea-be! Legorrean arrain billa!

• A quién se le ocurre semejante tontería!• Zer diozu, gizona? Txorakeri ori aotik atera!... Aurkeria da, ori gogoak ematea-ere!

• A quién se le ocurrirá pensar que?• Nori gogorako zaio, illak eta ustelduak daudela gizon eta emakume oriek?

• A quién se le ocurriría semejante idea?• Nork asma zuken holakorik?

• A quien se le opusiera• Baita arpegiko larrua kentzeko-ere pronto zan, aurrean jartzen zitzaionari!

• A quién se le va a ocurrir semejante idea o sospecha?• Nok onelako buruerarik euki leike lezake' buru galdu ero bat izanik?... Ez iñok

• A quién se lo dedicaré mejor?• Nori obeto nentzakio eskañi liburu au' zuri ezpada?

• A quién se parece?• Nik erranak entzuten eta egiten dituenak nor du iduri?

• A quien se van a llevar es a mí• Artuta, ní erámango naute kartzelara!

• A quién serán capaces de hacer frente esos cobardes?• Ingelesa' iñozotzat nai zuten utzi...: jende ustel orrek zeñi eutsi?... Ala zioten alemanen aldekoak

• A quien tanto deseaba ver• Aiñ ikusi-zale zana ikustea ez-ezik' nor eta zer zana ezagutzea-ere egin zion, Jainkoak

• A quien te aborda duramente• Gogorki dagotzunari emeki egoitea, ixilik utztea

• A quién te refieres?• Lotsabaga, arpegi-andi!... -Nogaz dona?.. -Eugaz joat, mazkara... lotsabako-tzarra, arpegi-andi, alper-ala-baiño-be alper orregaz!

• A quien tiene gases en el intestino• Aize-dunari' galaazi egiten diote babarruna

• A quién tienes miedo? A mí?• Zer egiten dezu goi orietan? Noren beldur zera? Nere?... Ez nator ni zuen billa, zuei gaitz egitera

• A quien todo le sale a pedir de boca• Nor dago mundu onetan' guztia erara yatorkonik, zuri-baltz-bakorik?

• A quien todo le sale bien• Orregatik muxintzen zera? Nor da' gauza guztiak bere gogoerara dituana? Ez ni' ez zu' eta ez lurraren gañeko iñor

• A quién tomar por mediador?• Nausiarekin ezin adituz daudenean, nor har ararteko?

• A quien trabaja a gusto• Bearrean gogoz dabillenari' arin yoakoz orduak

• A quién tratará de agradar?• Noren gogorako izan nahiz othe dabill?

• A quien tratará de conquistar esta fulana?• Noren begiai atsegin eman nai ote die urlia onek, onenbeste apaindurarekin?

• A quién vas a recibir• Gogoan idukazu nor artzeko zauden

• A quién vence...; lucha a muerte• Orren azpira makurtu baño lenago' zein azpiratu jokatuko dabe bizia

• A quien yo no conozca y que no me conozca a mí• Ai baletor ona, eztazaudan ta enazauan konfesore jakintsu bat!

• A quienes la helada ha malogrado las cepas• Aihena izotzak erre diotenek' bá dukete beren makurrean ordaintzeko bide bat, arras merkea

• A quienes les importaba un bledo de• Herriaz ala jazko haizeaz' axola berdintsua zutenak

• A quienes nunca se les había visto fumar• Zigarro erretzen beiñere ikusi-gabeak ikusi genitun arribillan beera... kea sudurretatik zeriotela

• A quienes os aborrecen• On egin giezue' zuei gaitz nai izan dizuenai

• A quienes perdonéis los pecados• Nori-ere barkatzen badiozkatzue bekatuak' ta haei barkatuko zaizte

• A quienes todo les va bien• Gauza guziak alde dituztenak

• A quienquiera que faltara con...; al tal• Nork-ere behar etzèn emaztearekin emakumearekin huts egingo baitzuen' hainari begiak atherako zerauzten, ziezten

• A quienquiera que la mirase y a quienquiera que Ella mirase• Ama birjinak, are mundu hunetan zenean-ere' nori-ere eta nork-ere behatzen baitzioen' hari gogoeta garbi batzuk pitzten zerautzan ziozkan

• A ras del suelo• Sareak lotzen dituzte lur-lurrean, aal bezain estu, alde batetik; eta bestetik altxatzen dituzte txirrika batzuekin, pixka bat zearkara edo iraulixia gelditu arte

• A rastras• Egundoko ariñen' kakoakin artuta, lurrean tatarraz eraman zuten, sua ta kea zeriela

• A rastras con estas viejas abarcas...; llevándolas a rastras• Beti abarka zaarra tatarras dedala ibiltzea nai al dezu?

• A ratos a favor de los Cruzados, a ratos a favor de los Sarracenos• Egun guzian iraun zuan gudak: oraintxen gurutzetien alde' oraintxen Sarrazenoen

• A ratos... despejaba; pero• Tarteka-tarteka lañoak alde egiten zuan' baña bereala ostera lañotzen

• A ratos libres• Fede azkarreko gizonak' tartekaxe zenbait meza entzuten ditu

• A ratos perdidos• Aldarteka egiña det lan au

• A ratos perdidos• Tarteka-marteka egin dot

• A ratos perdidos• Txolarteetan egin oi det

• A ratos perdidos• Uts-arteka egin dugu lan hori

• A ratos perdidos• Arteka-marteka egiten dodaz olango beartxoak

• A ratos perdidos• Arte-marteka, astia dudanaren arabera hari naiz lan hortan

• A ratos perdidos• Lan-tartean egiña zan galtzerdi-pare hura

• A raudales• Xorrote bizian datoz Jaunaren bendizioak

• A razón de cuatro por cada pueblo• Errikal lau arkume' irurogei ta amar eramaten ditute Larraun-dik

• A razón de dos reales como jornal• Ama jostuna zuan; eta eguneko bi errealean' etxez-etxe josten ibiltzen zan

• A razón de un litro más o menos...; cosa de un litro• Litro baten aldea artzen du bakoitzak

• A razón de una por semana o una cosa así• Bei zarrik botatzen al-da aspaldian? -Bai: astean bat, an nunbait

• A recibir la recompensa de su hazaña• Goizean egin duen lanaren ordaiñ onak jasotzera joan da ministroaren etxera

• A reclamar sus créditos• Artzeko-eske datorrenari zer egin naiko dio? zorrak ukatu?

• A recoger el ganado• Oiñutsetan ta bere gona motz gorrixkarakin' kontentu joaten zan illun-aurrean, beiak biltzera

• A recoger la correspondencia...: cartas o lo que fuera• Bestetan egiten zutena' ill-azken artan bi morroi joan ziran errira' eskutitzak edo zana zala jasotzera, urrengo illerako gauzakin batean

• A reconocer la tierra de Canaán• Kanaan-go lurra begiz hartzera igorri bidali zituen Mois-ek

• A regar la Brecha de San Sebastian; a hacer pipi• Goiz askotan joaten da... bustitzera Bretxa... gure txakurra

• A régimen de buena alimentación• Bazkan iduki dute Luxia luzaro. Luxia aizkolaria

• A remo; remando• Ibillera guzia' arraunean egiten zuten

• A remojar el pan en la olla• Beste zer-egin-baga oi datoz andikiak eurak' ikazgin oneen lapikoan ogia beratu ta koipetuta jatera

• A rendirle homenaje• Alde guzietatik! Elizarontz zijoazen jendeak' errege berriari agur-onak egitera

• A repartir tortas y puntapiés• Bestela' laster asiko naiz ni anka ta esku dantzatzen

• A repartirse el botín, la presa• Gero' zuloren batera joaten ziran, legorreko arrantza partitzera

• A repetir lo mismo• Lena berritzera nator

• A repetir lo mismo de antes• Jaungoikoak berriz Moises eta Aaron Faraon-engana bialdu zituan, leena bera esatera

• A restablecer el orden• Txinelak' geroago etorri zirean, bakeak egiteko

• A restablecer el orden• Jentea bakean ipinten urten bear dabenean' ezbear andiak egiten dituez euren Mauserraz

• A restablecerse cuanto antes!• Juan zana' juan zuan! Orain egin bear duk' lenbait-lasterren sendatzera!

• A restaurar• Gauza berririk esatera ez nator: zarrak berritzera bai; lengoak lengo oiñean jartzera

• A restaurar el orden del mundo• Munduaren xuxentzera jautsi zen Jauna zerutik

• A retorcerse por falta de humedad• Babarrunak eta artoak' denak biur-biur egiten asi omen dira goialde aietan

• A reunir todo el combustible posible• Gitxienez amabost egun aurreztik asi ziran mutillak' iñondik ziràn suikarri guztiak batzen. San-Joan suetarako

• A río revuelto, ganancia de pescadores• Aize t' euri' axarien eztaiek Aize t' euri' azarien pesta Azariek olako eguraldietan' erraz arrapatzen zer jana

• A rio revuelto, ganancia de pescadores; ganancia del diablo• Batek kanta, bertzeak kanta' deabruak dantza

• A ritmo lento o a ritmo acelerado a voluntad, mueve el laminador su martinete• Meatz nai sarri zelan gura daben' darabil gabia igeleak. Arin nai geldi

• A ropa de uso continuo no se le forma polilla• Ardurako arropari' etzaika etzaio zerrenik egiten Eztu sitsak jaten

• A ruin pájaro, ruin canto• Xori xarrak' xinta xarra

• A saber dónde está...! Pues no está poco lejos!• Lekutan dago Arantzazu-ko eliza!

• A saber si no lo habrá hecho él mismo!• Ez aal-zuan berak egin...!

• A sabiendas• Ez dot orrelangorik esan' jakinen ganera. Jakinaren ganera

• A sabiendas• Gauza txar bat egin dabe; eta ori' jakiñen ganera. -Zer dauko ba ori esanak?

• A sabiendas• Jakiñen ganera' ezteutsot iñori gatxik egin

• A sabiendas; aun después de haberlo visto; no sin haberlo visto• Ikusiz-gain utzi zuun, zegòn bezela

• A sabiendas; conscientemente• Jakinda' ez dot uste egin ebala pekatu bat bakarrik

• A sabiendas de Dios Nuestro Señor• Nik bá nizun maitetto bat' mundu ororen ixilik; mundu ororen ixilik eta Jinko Jaunari ageririk

• A sabiendas de lo que decía• Bein ta berriz esan nion oarrez eta jakiñez

• A sacar agua• Ethorri zen Samaria-ko emazte bat urketa

• A sacar los pies de las alforjas; a sacudir la disciplina• Eskutatik ateratzen asia dago mutil ori

• A sacudir el frío. No estéis ahí pasando frío!• Urten, mutillak, aize zabalera, otza austen! Ez egon basterrean kikilduta, otzaren mendean!

• A sacudir las piernas...; a ejercitar los tobillos, a bailar• Bazkal-ostean' zelaira jatxi ziran gazteak, bertan egin zàn erromerian orkatillak axiatzen aizeatzera

• A sacudirle las costillas• Or atera zaio makilla batekin, autsak astintzera

• A salir cuanto antes de la incertidumbre!• Goazan bereala euren billa! Atzera edo aurrera' arin egin bear yuagu

• A salirle al encuentro• Beren kondesari bidean topo egitera' egiñal guziz zijoazen alderrietatik

• A salvar o sanar• Gexo egozanak osabideratzera etorri zan Jesus

• A salvarnos• Zerurako bidean gu jartzera dator

• A salvo de ladrones y de polilla• Lapur ta sits bildurrik ez duten ondasunak

• A sangre fría• Odol otzean il zun... Odol beltzean

• A sangre y fuego• Il-da-erio etorri ziran Afrika-aldetik...

• A santo de qué?• Zerik zetara yatorku au gaur' ain gauza sakonak azaldu nairik?

• A santo de qué , por qué razón se han permitido la pesca de salmón?• Nondik zuten zillegi orain, izoki-arrantza ori?

• A santo de qué...; con qué objeto• Zer dala-ta bide natorren' gero esango dizut

• A santo de qué? por qué razón?• Zer egiteko jarri kalendarioa orren goian? Silla-tontorrera igota kendu bear izaten dizkat orriak

• A santo de qué? por qué razón? Cómo diantre..?• Zelan jaungoiko jo zaitu fortuna orrek? Ez ete da sekula gugana elduko?

• A Satanás y sus obras• Isten deutsezu satanasari ta aren egite txar guztiai?

• A satisfacción; cuanto quisieron• Guztiak naroro jan eben; naiko-beste

• A satisfacción; gratamente; a placer• Taju-antzean igaro giñun erriko patroiaren jaiak

• A semejanza de una manzana de mal año• Gure Erri maite au' ez-urteko sagarren antzera' arrak jota dago...

• A ser pisoteado por un enterrador• Zulo-gille baten ostikopean geratzera etorri bear zera

• A ser posible• Aal izanez' garbitu daiezala ainbat lasterren' euren euspenaren kontuak!

• A ser posible• Albait' umazia berexiko det txerria; eta laster tripaz lurra jo-eraziko diot, aurtengo ezkur ugariaz

• A ser posible• Albaitenez' bein-bere joan etzaitezeela... konfesatu ta bertatik

• A ser posible• Albait-ere, arratsean denboraz oiratzeko ordu jakiña idukitzea izango da orretarako onena

• A ser posible• Alegiñez' geu Ibaizabal baiño lenago il gaitezala!

• A ser posible• Berriak lartxeago biali, iñondik aal badezu

• A ser posible• Iñola-ere al badegu' gaur arratsean bertan irtengo gera

• A ser posible• Inundi al badedi' meza nausia entzun bear da, jai-domeketan

• A ser posible, en lo posible• Nik-ere, aal bezanbat' au egingo diat

• A ser posible; en lo posible. Eleaganado• Albait' begien aurrean iduki bear da elea

• A ser posible... hacer todo lo posible, por• Iñondik-ere aal bazan' erria atzera lengo oñean jarri bear zala erabaki zuten

• A ser posible. Haremos todos los posibles por• Nehondik ahal bada' lehen-saria saiatuko gira sakeleratzen

• A simple vista• Nik enei ikusi emetik, begi utsez' Sondika-ko eleizea

• A simple vista• Edozeiñek begi utsez esango dizu: au euskalduna da, bestea ez

Johannes Leizarraga said...

Kaixo Erramun,

Aurreko mezuak bezalako ehun mila bilduak ditut neure hiztegirako. Mokoroaren itzulpenak batzutan aski penagarriak dira eta okerrak.

Isilik nagoenarren bizirik diraut.

Gaztelania-Euskara
eta
Euskara-Gaztelania

hiztegietan ari naiz lanean bakar-bakarrik.

200.000 sarrera edukiko ditu Euskaltzaindiaren araberako euskara batuan emanik.

Horixe... editore baten zai.

Adiskidetsuki

Josu Lavin

Erramun Gerrikagoitia said...

Segi aitzina eta suerte on.