Thursday, June 02, 2005

Ba dago problemarik (nahiz begiak zarratu)

Irakurri dut photo baten oinean ondokoa (Berria, ekaina 2 osteguna, 2005): “Juan Iribarren prestatzailea, Ismael Chafee eta Juan Martinez Irujo pilotariekin lasterka, joan den astelehenean, Uharten egindako entrenamenduan”, eta behar izan dut irakurri berriro jakiteko zer gertatzen da artean horiek hirurak. Mezua emanik laburrago da “Juan Iribarren prestatzailea, Ismael Chafee eta Juan Martinez Irujo pilotariekin lasterka”, baina hemen ere phrase labur hontan behar da itxaron artio ikusi ...-kin (pilotariekin) eta gero ondoren retroaztertu mezua berriz, ulertzekotan. Hori da exemplu on bat hon systema postpositivoa. (Postpositivo adjunktoa: pilotari + ekin; prepositivo disjunktoa: kin + pilotariak).

Erabiltzen bagendu euskaraz kombinaturik eklektismo equilibratuz postpositioak eta prepositioak litzateke on eta beharrezko tzat gure euskara' desblokeatzeko puntu agitz delikatu eta bestela irresolubleak.

Hori aurreko mezua litzateke “Juan Iribarren prestatzailea kin Ismael Chafee eta Juan Martinez Irujo pilotariak lasterka”. Nork ez luke hontara izkribiturik eta irakurririk hartuko arnasea gustura kin irribarre satisfos bat?

Lekeitio, ekaina 02 eguena, 2005.

9 comments:

Academia pro Lingua Romanica said...

Aizu, Erramun,

Noren aurrean ausartuko zinateke zu esaten:

“Juan Iribarren prestatzailea kin Ismael Chafee eta Juan Martinez Irujo pilotariak lasterka”

edo prepositiboagoa lizen beste hau:

"Prestatzailea Juan Irigarren lasterka kin pilotariak Ismael Chafee eta Martinez Irujo".

edo

"Ha prestatzaile Juan Irigarren lasterka kin hak pilotari Ismael Chafee eta Martinez Irujo"

Noren aurrean?

Josu Lavin

Academia pro Lingua Romanica said...

Esan beharrean:

"Ha prestatzaile Juan Irigarren lasterka kin hak pilotari Ismael Chafee eta Martinez Irujo"

esan liteke:

"Le preparator Juan Irigarren currendo con los pilotaris Ismael Chafee et Martinez Irujo".

zeina askozaz ere eleganteagoa baita.

Josu Lavin

Erramun Gerrikagoitia said...

Lehenbiziko problemea ez da ausardiarena erabiltzeko ez dakit noren aurrean holako phraseak, baizik da erabakitzea edo gutienik ikustea ea dagoen ala ez problemarik -problema kommunikativo nahiko handia, respektu behintzat hemengo ere diren hizkuntzak: espainola, frantzesa eta gutiago hau inglesa-.

Erramun Gerrikagoitia said...

Ahaztu zait lehen kommentatzea ezen niri gehien gustatzen zaidana da artean lehengo variante differenteak, nondokoa: Ha prestatzailea Juan Iribarren lasterka kin hak pilotariak Ismael Chafee eta Juan Martinez Irujo.

Kontua da, errepikatuz lehenago esana, ezen behar da ikusi ea dagoen beharrik hartzeko varianteren bat edo ez; eta jakinik izan ahal da bat artean horiek varianteak hizkuntza aldatzea. Baina ez kapritxoz, behintzat nire partetik. Nik ba dakit ez dela hori drama bat, nahiz ni ez nago horren alde printzipioz. Izan ote zen drama bat noiz utzi zuten euskara, esaterako, Hueskan edo Bearnoan edo beste edonon; behintzat ez dirudi dela drama bat orain non euskara ari den galtzen (ez mintzatzen ganik euskaldunak), ez dago besterik baizik ikusi begiak irekirik zer pasatzen da bazterretan. Joanik ere Ibilaldira hon Durango 120.000 lagun ez da sentitzen larri handirik artean gu, euskal populatioa.

Academia pro Lingua Romanica said...

ha pilotaria = pilotaria

hau pilotaria/pilotariau = pilotari hau

hori pilotaria/pilotariori = pilotari hori

hura pilotaria = pilotari hura

hak pilotariak = pilotariak

hauek pilotariak/pilotariok = pilotari hauek

horiek pilotariak/pilotariok = pilotari horiek

haiek pilotariak = pilotari haiek

+K ergativoa:

hak pilotariak = pilotariak

honek pilotariak/pilotarionek = pilotari honek

horrek pilotariak/pilotariorrek = pilotari horrek

hark pilotariak = pilotari hark

hek pilotariek = pilotariek

hauek pilotariek/pilotariok = pilotari hauek

horiek pilotariek/pilotariok = pilotari horiek

haiek pilotariek = pilotari haiek

+I dativoa

hari pilotariari = pilotariari

honi pilotariari/pilotarioni = pilotari honi

horri pilotariaari/pilotariorri = pilotari horri

hari pilotariari = pilotari hari

hei pilotariei = pilotariei

hauei pilotariei/pilotarioi = pilotari hauei

horiei pilotariei/pilotarioi = pilotari horiei

haiei pilotariei = pilotari haiei

Zuzenak al lirateke equivalentia hauek?

Barra obliquoak (/), adibidez, caso honetan:

horiei pilotariei/pilotarioi = pilotari horiei

adierazten du ezen biok synonymoak direla:

horiei pilotariei = horiei pilotarioi

Typo honetakoak normalak dira bizkai euskeran, ezta?

Josu Lavin

Academia pro Lingua Romanica said...

Eta hauek syntagmaok:?

+EN(a) genitivoa

ha eskua harena pilotariarena = pilotariaren eskua
la mano del pelotari

ha eskua honena pilotariarena/pilotarionena = pilotari honen eskua
la mano de este pelotari

ha eskua horrena pilotariaarena/pilotariorrena = pilotari horren eskua
la mano de ese pelotari

ha eskua harena pilotariarena = pilotari haren eskua
la mano de aquel pelotari

hak eskuak henak pilotarienak = pilotarien eskuak
las manos de los pelotaris

hak eskuak hauenak pilotarienak/pilotarionak = pilotari hauen eskuak
las manos de estos pelotaris

hak eskuak horienak pilotarienak/pilotarionak = pilotari horien eskuak
las manos de esos pelotaris

hak eskuak haienak pilotarienak = pilotari haien eskuak
las manos de aquellos pelotaris

Oso arraro suertatzen al zaizkizu hauek formaok euskaldun zaharra zarela kontutan hartuta?

Academia pro Lingua Romanica said...

KIN

Latinez: CUM
Grecoz: SYN
Romanica: CON

Kin ha pilotari gaztea
con el joven pelotari

Kin hak pilotari gazteak
con los jovenes pelotaris

CON-/COM-/COL- = KIN-

Ez zait kinetortzen = no me conviene
Kinlan egiten dugu = colaboramos

kindarama = comporta
indarama = importa
tikdarama = exporta
atdarama= apporta
haraindidarama = transporta

kineramaten, ineramaten, tikeramaten, ateramaten, haraindieramaten, etc.

AT HA ETXEA = ETXERAT
TIK HA ETXEA = ETXETIK

Gora euskara berria!

Josu Lavin

Erramun Gerrikagoitia said...

Eskerrak egiten duzun lana gatik eta denbora dedikatua tu honi gaiari.

Ezer irakurri barik egon naiz apur bat luzaroan sartu barik neure blogean eta orain irakurri ditut zure azken hiru kommentarioak. Galdetzen duzu ea holako formak diren erabiltzen Mendebal aldean.

[hori pilotaria (hori pelotarixe), hauek pilotariak (honek pelotarixek),...; an ergativoa: honek pilotariak (honek pelotarixek), haiek pilotariek (harek pelotarixek),...; an dativoa: hari pilotariari (hari pelotarixari), horiei pilotariei (horrei pelotarixei),...; ha eskua harena pilotariarena (ha esku harena pelotarixena), hak eskuak hauenak pilotarienak (harek eskuk harenak pelotarixenak),... ].

Ba nik dut erantzuten ezen ez direla horiek arrotzak suertatzen guretzat, baldin batez ere esan badaitez hemengo gure phonetika barruan. Nik holan sentitzen edo ikusten dut, baina ondo legoke jakitea zer lioen beste batek hak mendebaldeko euskaradunak.

Erramun Gerrikagoitia said...

Josu Lavin.

Gaur -ekaina 12 igandea, 2005- ikusten ahal duzu exemplu bat hon diskordantzia, non ez dagoen konkordantziarik artean objektua eta flexio verbala: .... komunikabideak ... har dezala. Hara, hemen http://www.aurki.com/jarioa/iturria/286 , euskara eta euskal komunikabideak lehentasunez har dezala.