Friday, December 02, 2005

Itzulpenak behar du itzuli dioena originalak, jn Sarasola

Ez dut jusgatuko lan osoa hon jn akademiko Ibon Sarasola ze ezagutu ere ez bait dut ezagutzen hori lana. Baina nola ikusten ohi dut, nik nahi baino askoz sarriago, Sarasolak ditu esaten disparate handiskoak, disparateak esango ez lituzkeenak edozeinek eta gutiago akademiko batek.

Oraikoan esan du dago kontra itzulpen klonikoak eta dago alde itzulpen literarioa. Nik hortan ez diot deus esango baina bai egingo diot kontra (argudiaturik neuk ahal dudana; berak Ibonek, akademikoak, egingo al du holakorik inoiz?) ipiniriko exempluan. Ipintzen du nola exemplu:
"el papel es muy sufrido"
eta du txartzat hartzen
"papera oso pairakorra"
eta ontzat du
"paperak dena hartzen du".

Behar luke jakin akademiko Sarasolak -zeinak bestela desfamatzen ohi daroa Akademia, zein ez da bere jabego privatu baizik entitate publiko- ezen sufrido ez dela pairakor baizik sufritu. Hori lehenengo, baina horrek bere traduktione horrek "paperak dena hartzen du" ez du ipintzen zer duen ipintzen originalak. Eta traduzitzea hontara "papera da oso sufritua" da traduktione hobea ezi defendatzen duena Sarasolak, zeren ipintzen du bedere dakarrena originalak nola ez berak nahi lukeenak.

Horrek "paperak dena hartzen du" horrek ez du esaten zein dioen originalak, eta du deskalifikatzen osoki delako "traduktione korrektu sarasolistea"; gainera zer du txarrik hak "papera da oso sufritua"? Hobe luke Sarasolak uzten balitu bere kapritxo impertinenteak eta baleza apportatzen' ahal duena zein litzatekeen nire ustez zerbait baino gehiago, baina ez dugu behar kapritxo impertinenterik ez behintzat ganik akademiko bat.

8 comments:

Johannes Leizarraga said...

Bravo!

J.L.

Johannes Leizarraga said...

ABSOLBITU

"Angel Berrueta hil zuen poliziaren emaztea errugabetu dute epaileek"

Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuan ABSOLBITU agertzen da eta ez ERRUGABETU.

ERRUGABETU aditza posible da oso euskaran, baina esannahia ez dator bat ABSOLBITU hitzarekin.

ERRUGABETU da erruz gabetzea, beraz aitortzen dugu ezen ERRUA DUELA, baina erru horrezaz gabetzen dugula.

Johannes Leizarraga Elkargoaren Euskara Erkide Batuan ABSOLBITU hitza ABSOLVITU idatziko da, hau da, ongi idatziko da. ABSOLBITU idaztea ere toleratuko da, nola toleratuko den LEIO idaztea LEIHOren ordez.

Analfabetoek ere bizi izateko eskubidea baitaukate, inork behatzez (oinen behatzez) seinala dezan gabe.

J.L.

Erramun Gerrikagoitia said...

Bai, konforme nago ni,

ERRUGABETU da erruz gabetzea, beraz aitortzen dugu ezen ERRUA DUELA, baina erru horrezaz gabetzen dugula.

Modu berean ere,

ZIGORGABETU litzateke zigorrez gabetzea, beraz aitortzen dugu ezen ZUGORRA MEREZI DUELA, baina zigor horretaz gabetzen dugula.

Baina an Berria egunkaria dira papistago ezi aitasaindua. An Berria egunkariko blogetan, aitzitik, ez dira mintzo buruz honelako asuntuak, esaterako arduraduna hon euskarea Irene Arrarats mintzo da beste gauza batzuez, honakoez ez dio deus ez zaikeo (zaizkikeo?) interesatzen.

Nik uste nuen mintzatuko zela, Berria ahoz arduraduna hon euskarea Irene Arrarats, buruz problema realak, problema real aski importanteak eta legokeela dialogo bat nola forum edo plaza publiko baten, kin bakoitza bere apportationeak. Dirudienez ez da, ez dira, hortako bloga, blogak. Ez dukete nahi dialogorik an Berria, baizik soil plantak egin.

Patxi Petrirena said...

Zergatik "Paperak dena hartzen du" esatean ez dugu "El papel es muy sufrido" esaldian dagoen ideia adierazten, Erramun?

Bide batez, esan dezadan Ibon Sarasolak "Papera oso pairakorra da" esaldia duela ahotan hartu (baztertzeko) eta ez zuk diozuna, "Papera oso sufritua da".

Azken horri buruz ez du fitsik erran Sarasolak. Erran duena da ezen, idea hori adierazteko, "Paperak dena hartzen du" esaldia AURKITU DUELA euskaraz idazle batek idatzirik, EZ ASMATU, eta egoki deritzola. Baita nik ere.

Blogek egiten dutenari eta egiten ez dutenari buruz, beste batean.

Johannes Leizarraga said...

Patxi Petrirenak esan du:

"Azken horri buruz ez du fitsik erran Sarasolak. Erran duena da ezen, idea hori adierazteko, "Paperak dena hartzen du" esaldia AURKITU DUELA euskaraz idazle batek idatzirik, EZ ASMATU, eta egoki deritzola. Baita nik ere."

Neuk irakurri dudana izan da ezen Sarasolak bere amari entzuna ziola delako "paperak dena hartzen du". Non aipatu du ezen idazle batek erabili duela?

Duda gabe:

"Paperak dena hartzen du" erabilgarria da oso, nola erabilgarria den "Papera oso sufritua da".
Ibonek aipatzen du ezen "Papera oso pairakorra da" esaldia euskaltzain batek erabili duela idazki batean. Eskertzekoa litzateke jakitea zein euskaltzainek eta non.
Dena dela "Papera oso sufritua da" esateko modurik hoberena "Papera oso sufritua da" esatea da.
Neuk entzunez gero "Paperak dena hartzen du" ez dut ulertzen ezen papera oso sufritua dela.
"Papera oso pairakorra da", ordea, ez dut ulertzen ahal.

J.L.

Patxi Petrirena said...

Ez nituen zehazki gogoratzen xehetasunak (halako euskaltzaina, bateko, eta halako euskaltzainaren ama, besteko). Baina zer axola du nor den nor? Kontua da euskaldun batek ideia hori eman duela "Paperak dena hartzen du" esanez, eta berak egoki iritzi diola; nik ere bai.

Josu, zure arrazoibide beretik, "Paperak dena hartzen du" esateko modurik hoberena, dudarik gabe, "Paperak dena hartzen du" esatea da.

Esango nuke, beharbada, oihal jakin bat izan daitekeela "oso sufritua", baina papera, gaztelaniazko esapide horretan?
Hona testuinguru bat, Interneten aurkitua hartua:

"Una vez más se demuestra que el papel es muy sufrido: admite que sobre él se escriba todo lo que se quiera bueno o malo, falso o verdadero, creíble o increíble, interesante o anodino… ¡Hasta este trivial artículo!".

Ni, dudarik gabe, Ibon Sarasolarekin bat nator, edo haren amarekin, edo esaldi hori jaulki duen euskal hiztunarekin, nornahi dela ere.

Johannes Leizarraga said...

Zuk benetan uste al duzu ezen esaldi horren esaleak honelakorik zuela buruan?:

"Una vez más se demuestra que el papel es muy sufrido: admite que sobre él se escriba todo lo que se quiera bueno o malo, falso o verdadero, creíble o increíble, interesante o anodino… ¡Hasta este trivial artículo!".

Ez al zatekeen izan hormetako paper pintatuari buruz?

Jakin dut, ZEHAZKI hiztegia erosi baitut, nondik ateraia den BERRIAko "errugabetu" hori. Balbulan komentatuko dut.

J.L.

Patxi Petrirena said...

Ez zait burutik pasatu ere egin paper pintatu edo horma-paper batzuei buruz ari zitekeela. Hala balitz, nolabait, nik aipatzen nuen oihalaren kasua litzateke, eta, beraz, arrazoia emanen nizueke. Baina oso garbi daukat beste hori esan nahi zuela.

Oharra: Berriako "errugabetu" uste dut Egunkariako "errugabetu" bera izango dela, eta nik behintzat ez diot errurik aurkitzen...