Monday, October 30, 2006

Syntaktikoki differente. Nahitara edo kasualitatez?

Irakurtzen dut titular bat' modu batean nola egunkariko titular printzipal eta beste modu differente batean an barruko orriak non hedatzen eta explikatzen da hori notizia.

Nola eguneko notizia printzipal egunkarian (Berria, barikua 27 urria 2006) irakurri ahal da:

NATOk onartu du hainbat zibil hil dituela Afganistan hegoaldean, aire erasoaldian



baina barruko orrian (20 or) irakurri ahal dugu hontara hori notizia berbera:

Afganistanen eginiko eraso batean zibilak ere hil izana onartu du NATOk



Batean:

NATOk onartu du ......................................



eta beste barrukoan:

...................................... onartu du NATOk



Orai komparatzen baditugu bi mezuok informativoki ikusten dugu errazki ze bat da askoz hobea ezi bestea, noski informativoki. Irakurleak, baita euskal irakurleak, ba du zuzena informatua izateko modu erraz eta effektivoan, fite, ahalik modu effektivoenean.

Antza, ba diote ere stylo liburuek ze ez da berdin informatu -redaktatu- notizia bat kin syntaxi bat edo kin syntaxi differente bat.

Normal litzateke, nonbait, ematea preferentzia modu effektivoagoari.

5 comments:

Johannes Leizarraga said...

Adiskide preziatu' Jaun Erramun Murde Gerrikagoitia eta Roderikorena,

Euskaldun batzuek gero eta euskara gutxiago dakite zinez.

onartu eta akzeptatu ez dira betiere sinonimo.

Kasu honetan, adibidez, ez dut sinesten, ez dut sinestu nahi, NATOK onartu duenik hainbait zivil hil dituela, zeren hala balitz zivil horiek hil izana on hartu bailukete, esan nahi baita, ontzat eman luketela aire erasoaldian zivil horien hilketa.

NATOk egin duena izan da AKZEPTATU.

Euskaldunen artean onartzen ez ditudan imbezil asko daude, zeinak benetan gero eta biziki txarrartzenago baititut.

J.L.

Erramun Gerrikagoitia said...

Gero "imbezil" edo "itsu" soberek, izanik bi hitz hauek quasisynonymo edo batzutan arras antzeko, esango eta esaten dute ez dago (dagoela) purismo lexikalik jada euskaran.

Azken batean bi konzeptu differente dira poztea eta nahi izatea zeozer' onhartzea edo ontzat hartzea eta da bestea arras differentea ametitzea eta esatea zeozer gertatu da zoritxarrez edo azeptikoki' azeptatzea.

Nik horren differentzia egin izan ohi dut erabalirik baterako onhartu eta tzat bestea ontzat hartau. Zer deritxozu, Josu?

Baina bai uste dut ze behar litzateke onhartu eta ere azeptatu baina normaltasun osoz ha hitza azeptatu kin prefosta bere baitan dakarren konzeptua.

Halan oso zabal erabiltzen da ametidu hitza an herritarren artean ze ikusten dute klarki konzeptua herritar soilek. Esaterako esan ohi da ametidu dau mozkortu zala, zeinak ez du esan nahi ze onhartzen edo ontzat hartzen duen eta alegratzen mozkortu izana.

Johannes Leizarraga said...

Bai, Erramun, forma guzti horiek behar ditugu:

onartu = onhartu

ontzat hartu

akzeptatu vulgarki: azeptatu, azetatu

admititu = ametidu

Zeuk aipatzen duzun PURISMOAk oraino dirau eta beharbada inoiz baino indartsukiago.

Berriki traktatu dugu PAIDEIAn nola idatziko ditugun hitzok:

questio, konsequentzia, zirkumstantzia

Norbaitek pensa lezake ezen Euskaltzaindiaren Euskara Batuan honetara idazten direla:

kuestio, kontsekuentzia, zirkunstantzia

baina, ez, ez da egia, egiatan Euskaltzaindiaren Euskara Batuan hiru hitz horiek ez dira existitzen.

Geure erabakia honela idaztea da:

questio
konsequentzia
zirkumstantzia

QUA, QUE, QUI eta QUO
erabiliko ditugu /kwa, kwe, kwi, kwo/ ahoskatzen direnean.

Adibidez batuerazko INKESTA ez dugu onartzen, zeren /INKWESTA/ ahoskatzen baitugu, beraz INQUESTA idatziko dugu.

INKESTA ahoskatzen dutenek horrela idaztea daukate.

Berdin KALITATE ahoskatzen dutenek, baina /kwalitate/ ahoskatzen dugunok QUALITATE idatzi behar dugu non QUA silaba bakar btean ahoskatu behar baita. KUALITATE idatziz gero hontara ahoskatu behar litzateke /ku-a-li-ta-te/

koaderno > quaderno

Nola ahoskatzen dute zure herrian?

/ko-a-der-no/ ala /kwa-der-no/

Adeitsuki

Josu Lavin
PAIDEIAkidea
************

Johannes Leizarraga said...

Ahateek nola?

Kaixo Erramun, eta barkatu naizu, hainbeste txapa sartzeagatik.

Euskal ahateek nola egiten dute:?

kua-kua /ku-a-ku-a/
koa-koa /ko-a-ko-a/
ala
qua-qua /kwa-kwa/

Begira zein erraza litzatekeen euskal umeei irakastea Q letra polita! Ezta?

Adeitsuki

Josu Lavin
***********

Erramun Gerrikagoitia said...

Nire aburuz ez dira txapak zuk esandakoak. Trankil alde hortatik.