Haintzat har bedi euskara real egiazko soziala (historikoa eta aktuala) eta dezagun hornitu euskara kin rekurso egoki positivoak.///// Nire liburua: Euskarazko arrotzhitzak. 22.000 hitz; Urtea 2001; Eskatu: ergerrika@gmail.com
Wednesday, February 16, 2011
Kompara zagun strukturalki eta informativoki
Alor ugaritan aditu diren kideekin
alor ugaritan aditu diren kideekin
Tuesday, February 15, 2011
Zergatik eten konzeptu periphrastikoa?
Lehenagoko spotetan hemen berton blog hontan ikusi ahal da behintzat hiru lehenagoko spotetan ditudala ezartzen linkak diakhronikoki emanak berriagotik zaharragora (soilik ditudanak aurkitu),
1 hemen,
2 hemen
eta ere
3 hemen.
Irakurri ahal da gaurko prensan -Berria, martitzena 15 otsaila 2011- titular hau
- Gipuzkoan ez dituzte aurreikusitako beste bi konpostatze plantak egingo
Eta mezua hobea da, goratzen eta hobetzen dela qualitate informativoa verbua apurtu, hautsi, haustu barik, holaxe
Gipuzkoan ez dituzte egingo aurreikusitako beste bi konpostatze plantak
Sunday, February 13, 2011
Hemen arazoa fonetikoa da
Nola ikusten duzu euskarazko literatur eta, oro har, kultur ekoizpena?
Ondo. Hemen idazleak, normalean, abertzaleak dira, eta nahiko euskara ona egiten dute. Hemengo arazoa fonetikoa da. Bidenabar, aitortu behar zaio Atxagari, esaterako, abertzale ez izanda, Ezker Batukoa baita, euskaltzale porrokatua dela. Batzuetan James Joycerekiko antza hartzen diot. Hura irlandarra zen, eta futitzen zen hango abertzaleez. Atxaga ez… Atxagak errespetatzen gaitu.Ni harritu nau osoki nola Txillardegik euskalzale eta euskalari relevante batek hori esatea. Ezen euskararen arazoa -eta baita agian problemea- dela phonetikarena. Nik uste ba ditu euskarak -ez badituzke- arazo eta ere problema graveagoak ezi arazo (edo ere problema) phonetikoak.
Harritu nau eta ezin dut entelegatu, konprenitu hori apreziationea, datorkena ondoren zenbait analysis. Ezin da izan hori euskararen arazo zentrala, ez da.
Bidenabar esan ze aipatzearren norbait baita relavatea euskal kulturan, Xabier Amuriza, besterik irakurri ahal dela bere liburu titulatzen "Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza, 2010". Non harrotzen ditu maisuki Amurizak euskararen problema aktual larriak, sartu gabe arazoetan, hala nola,
syntaxia, verbua, relativoak an phrase subordinatuak, lexikoa generalean eta international amankommuna, beheranzko graduatzaileak, flexione verbal periphrastikoak, ...
Kasualitatez, deus ez dio Amurizak buruz problema phonetikoak an bere liburu mardula zeina ez bait da biribilketea hon ahuntzaren gauerdiko eztulak.
Kendu gabe meriturik eginiko lanari Txillardegik, lan determinante eta emankorra esan behintzat nire aldetik ze ezetz arazoa hemen gaur euskaran ez da phonetikoa baizik ... gorago aipaturiko zenbait arlo importante.
Friday, February 11, 2011
Handitasun edo magnitudea hon S, V, O an SVO eta SOV
Normalean (egin ahal litzateke estudio stadistikoa ere, nahi balitz baina ez da horregatio beharrezko) subjektua S eta verbua V dira askoz laburrago, anitez handizki lagurrago ezi objektua O.
Amak nahi du aitak asko irabaztea.
(V) nahi du
(O) aitak asko irabaztea
Kontatu ahal da luzerea "Amak" S (4 letra), "nahi du" V (6 letra) eta ostera "aitak asko irabaztea" O (18 letra). Phrase gehientsuenak dute horrelakoxetsu proporzioa an magnitude edo luzeran.
Barbaritate bat da erabiltzea OVS strukturea, behintzat informativoki, buruz qualitate informativoa an egunkarietan, Berria, Gara, ...
Thursday, February 10, 2011
Hegemonikoa bilakatuz doake OVS, kontranaturaz (?)
Nioen tituluan "Hegemonikoa bilakatuz doake OVS, kontranaturaz (?)" ze euskaraz orain, oraintsu, oraintxu, oraintxu momentuon -begirarik euskarari prespektiva zabalean- bilakatuz doala euskara an paperean -egunkariak eta mass media- OVS struktura -duna. [Ikusi lehenagotik idatzia hontaz blogean]
Non S da subjektua, V verbua eta O objektua. Hizkuntza asko, gehienak munduan dira, antza, ikusi hemen eta hemen mapa mundialean,
SVO
-dunak, nola "Algunas lenguas que utilizan esta secuencia SVO son el inglés, el italiano (pero no siempre), el alemán en oraciones principales, el francés, el español, el portugués, el swahili, el indonesio y el chino." Bestetik, esan izan ohi da izan gabe osoro egia ze euskara dela strukturalki
SOV
hizkuntzea, sartzen direla grupo struktural hortan "(por ejemplo, japonés, persa, latín)". Baina ez da sekula esan ohi izan -orai daino- ze denik euskara hizkuntza
OVS
struktura -duna, sartzen dela grupo hontan "(por ejemplo, guarijío)".
Lur harturik eta jaitsirik orain euskal prensan ohartu naiz ze hegemoniko bilakatzen ari dela OVS strukturea.
Izanik nire eretxia hori dela kausaz zeren duten ikusi (esaterako, Berria, Gara, ... izanik medio propioki informativoak) gure struktura "jator propio immakulatua", SOV dela txarra informativoki -ez duela funzionatzen ongi informativoki- eta hartu beharrean eta bultzatuz pitinka pitinka SVO dute kontranaturaz, esan nahi bait struktura bat gurean ez duena existentzia real soziologikorik ez historikorik, dute illogikoki bultzatzen OVS strukturea kasik izatera hegemoniko' izanik ere arras arrotza eta importanteago dena gutiago valio -duna an ranking informativoa. Ez hartu edo aukeratu nahiz honena dute absurdoki aukeratzen dena gutiago txarra, zeren bai ba da informativoagoa eta hobea erabiltzea OVS respektuz gure "omen jator" SOV-a baina da hala ere hori OVS gutiago hobea ezi SVO, zeinak gainera ba du euskaran existentzia aski zabala ez izanik ere karakteristikoa.
Exempluak prensatik
bat hartua tik
Berria 2011-02-09
Lurralde Elkargoaren proiektuaren oinarria aurkeztu du Batera-k
Gara 2011 febrero 09
Ipar Euskal Herriko Lurralde Elkargoaren aurrediseinua mahaigaineratu du Baterak
Laster ikusi ahal da ze hemen da erabiltzen OVS strukturea.
O (Lurralde Elkargoaren proiektuaren oinarria)
V (aurkeztu du)
S (Batera-k)
edo
O (Ipar Euskal Herriko Lurralde Elkargoaren aurrediseinua)
V (mahaigaineratu du)
S (Baterak)
Izango liratekeela horiek tituluak honela erabilirik strukturea SOV, "geure jatorra"
Batera-k (edo Baterak) Lurralde Elkargoaren proiektuaren oinarria aurkeztu du
eta
Baterak Ipar Euskal Herriko Lurralde Elkargoaren aurrediseinua mahaigaineratu du
Orain, aukerea erabili izan ez dena eta erabili ohi nahi izaten ez dena, SVO, onenena omen dena informativoki. Dezaguntzat ikus dezaguntzat geuk juzga eta valora.
Batera-k (edo Baterak) aurkeztu du Lurralde Elkargoaren proiektuaren oinarria
edo
Baterak mahaigaineratu du Ipar Euskal Herriko Lurralde Elkargoaren aurrediseinua
Labur bilduz nola nioen hasieran ezen hegemonia (nagusitzea) hon OVS da hobea ezi "geure jator" SOV-a, baina gutiago hobea ezi SVO zeina bait da hobea. Zertan ari gara euskaldunok, euskalzaleok, (Berria, Gara, ...) ?
Thursday, February 03, 2011
Handicapa ezin ikusi edo ez nahi ikusi
Inglesez holan dakar Oxford hiztegiak
handicap
something that makes it difficult for somebody to do something
aitzitik gaztelaniaz Gran diccionario de la Lengua Española Larousse-k
handicap
desventaja, circunstancia desfavorable
Hitz hori -handicap- eta bere konzeptua hartuz esan ahal dugu ze generalki struktura batzuk (edo an tekhnologia, medizina, musika, gemometria edo zernahi) direla hobeak ezi besteak, beste struktura batzuk ez badira ere txarrak zeozer lortzenko dira gutiago effektivoak, izanik ere batzutan effektivo baina gutiago effektivo. Rankinga hon strukurak noiz kompartzen ditugun zenbait struktura komparableak (esaterako algebran bigarren graduko equationeak dira hobeak, potenteagoak aurkitzeko zenbait inkognita ezi ez lehen graduko equationeak) batzuk dira hobeak eta besteak gutiago hobeak edo dutenak handicap bat respektuz lehen gradukoak bilatze resolutivoan. Beste exemplu batean ere mathematikan, esango genuke kategoria handiagoa lukeela estudiante batek noiz ulertzen du prozesu logaritmikoa ateratzeko erro kubikoa ezi soilik ulertzeko erro karratuarena. Desarroillo mathematiko kognitivoan bat da hobea eta bestea eskasagoa, apalagoa (edo hitz leunagoekin gutiago hobea) eta ere handicap -duna respektuz lehenengoa.
Etorririk euskararen mundura ikusi dut titulu hau lehenengo planan (Berria, osteguna otsailak 3)
NaBairen zerrendak osatzen hasi dira Aralar, EAJ eta independenteak, EA gabe
lista horiek hasi dira osatzen dioenez EA gabe edo gabe Ea. Falta den bakarra da EA.
Baina exkluitu lituzketenak baldin balira esaterako sei partiku politiko edo gehiago orduan ere "gabe" exkluiente horrek joan beharko luke euskaraz, euskara traditionalean -struktura syntaktiko hortan- azkenean eta gibeletik hon talde politiko guziak. Exemplu hypothetiko batean ikusteko
NaBairen zerrendak osatzen hasi dira Aralar, EAJ, independenteak, LKT eta SWRT, EA, EB, PSN, UMD, THK, PLV eta LSF gabe
Dudarik ez dago ze exemplu hypothetiko hontan ikusten da eta sentitzen handicap strukturala hon gabe pospositionea nabarmenango ezi lehenbiko exempluan.
..., EA gabe
edo
..., EA, EB, PSN, UMD, THK, PLV eta LSF gabe
Baina struktura biak -strukturalki- dira berdin berndinak eta identikoak, baina bigarren luzea da handicap -duna, handicap informativo -duna.
Ez al litzateke komenigarri, orduan, sartu gabe skrupuluetan, behintzat an struktura luzeak pasatzera aurrera postpositionea balitz lez prepositionea. Zer luke, ez txarrik soil baizik kaltegarrik? eta ez soil informativoki?
Halan geratzen liratekeela bi esaldiok, batetik laburra kin "gabe" gibeletik eta bestetik hypothetiko luzea kin "gabe" postpositionea aurreraturik
==
NaBairen zerrendak osatzen hasi dira Aralar, EAJ eta independenteak, EA gabe
==
NaBairen zerrendak osatzen hasi dira Aralar, EAJ, independenteak, LKT eta SWRT, gabe EA, EB, PSN, UMD, THK, PLV eta LSF
Zer dago mire egitekorik? non dago? ez al dakar mesederik? zer diogu buruz qualitate informativoa? eta zuzenak hon euskaldun irakurlea izateko informatione ona?
Saturday, January 29, 2011
Argiro redaktatu tzat argiro adierazi pensamentua
Esaten duenaz Xabier Mendigurenek artikuluan buruz Jon Juaristi nago akort eta dut irakurri bere textua gustura zeren expresatzen da argiro eta zalu Xabier.
Amaitzen du bere artikulua kin paragrapho hau, nola synthesia artikulu osoaren, biltzen duela hor bere aburua buruz esandakoa an artikulu osoa. Honelaxe dio
Euskararen arrisku larriena gaur ez baitira jonjuaristiak, halakoen mamua astinduz beren (eta gure) kontzientzia lasaitu nahi duten erdal praktikanteak baizik.Paragrapho hortan adierazten du Xabierrek ezin hobeto eta ezin argiago zeintzuk ez dira arrisku larrienak kontra euskara baina ez duena argitzen argiro da zeintzuk dira -bere ustez- arriskua dakarkigutenak, ezen bigarren partea ez dela horren argia nola lehenengoa.
Gainera irakurlearentzat, behintzat potenzialki garenok proeuskara, importanteago da argiro geratzea -bere ustez horregatio- zeintzu dira arriskuak hon euskara ezen ez zeintzu ez dira, esan nahi bait dut ze behar litzatekeela gera argi eta diaphano hori puntua, aparte ulertu hobekixe edo gaizkixago textua, baina hori bai orai lotzen gara textu informativoari gehiago ezi esaten edo defenditzen dena bakoitzak.
Hemen, paragrapho hortan zeina bait da informativoki importanteena jakiteko zer uste daroen, jausi da gure Xabier Mendiguren Elizegi estimatua lakioan -lakioa hon erabiltzea struktura syntaktiko ezegokia zeinaren bidez pensamentua, mezua, adierazpena, informationea du lausotzen irakurleari-, baina ez da jausi lakioan izatea gatik "ehiztari" -idazle- txar eta baldarra baizik sartu bait da terrenu -struktura syntaktiko- ezegoki eta inkluso txar erabili beharko ez litzatekeena behintzat zeinbait kasu konkretutan. Ez dakit ea bera Mendiguren geratu den gustura eta tenplau kin hori paragraphoa.
Nik, baldin balitz nire ikasle bat, esan ahal nioke hori paragraphoa dela nire ustez informativoki lar lausoa eta konfusoa eta ondorioz ahalegin zedila, dadila berriro ere redaktatzera. Zeren gero, a posteriori, behar balitz laguntzen ahal niokela emanik nik laguntzaiño bat baldin entzun nahi baleza nire konseiluak egin lezan gero berak -nola propietario bere textuarena- nahi luena.
Ahalegindu ahal da ere edozein hobetzera hori lausotasun informativo kaltegarria tzat irakurlea. Ea ba.
[Amaitzeko esan ze jakin nahi nuke, engararik ez balego, zergatik idazten duen "konsekuenteak" idatzi beharrean "kontsekuenteak" eta harrigarriki gero idazten dira "intsulina" ordez "insulina" eta mila holako]
Sunday, January 23, 2011
Batzutan behintzat, alde systema redundante argigarria eta ere zenbaitetan beharrezkoa.
"Batzutan behintzat, alde systema redundante argigarria eta ere zenbaitetan beharrezkoa"
egon izan naiz titulatzekotan
"Batzutan behintzat, systema redundante argigarria eta ere zenbaitetan beharrezkoaren alde"
baina azkenean titulatu dut nola pensatu dut lehenengoan ustez dela hobea informativoki, halan "Batzutan behintzat, alde systema redundante argigarria eta ere zenbaitetan beharrezkoa".
Dudarik ez dago ze konzeptu batzuk hobe dela joatea elkarren ondoan ezi ez elkarren ganik urrun. Halan phrase hontan
- Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) Arabiar Emirerrietara oraintsu egindako bisita gidatuan.
- Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) Arabiar Emirerrietara oraintsu egindako bisita gidatuan
- Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) oraintsu egindako bisita gidatuan
- Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) egindako bisita gidatuan
- Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) bisita gidatuan
- Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) bisitan
Eta zer txar luke lagunduko bagendu irakurlea kin partikula bat irakurlea preavisaturik gero etorri beharrekoaz azkenean. Sarturik, esaterako, an partikula inofensivo baina lagungarria. Nor jar liteke kontrara eta zergatik. Ikus daigun
- Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) an Arabiar Emirerrietara oraintsu egindako bisita gidatuan.
- Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) an Emiratu Arabigoetara oraintsu egindako visita gidatuan.
Thursday, January 20, 2011
Zein da differentzia? Ez dago differentziarik
Baina zein da arrazoia differente tratatzeko orthographikoki
eta ez idazteko esaterako
Ba al da arrazoirik? Halan irakurtzen dugu ere sentsibilizazio hitza.
Zein da ba differentzia tratatzeko differenteki? Hara, ez dago differentziarik eta sartu dugu euskara -aipatuz soil punttu konkretu hau- bide illogiko eta absurdoan non batzutan nola oraikoan geure esku hartzen dugu pase forala eta jauzi eginik gainetik norma akademikoa eretxirik lar dorpea barbaritate inadmisiblea garen futitzen eta dugu ipintzen dioskuna logikak hon zentzu kommuna: konsistente.
Kategoria hartzen al du horrekin euskarak?, kategoria kulturala?
Wednesday, January 19, 2011
... gutiago amaituak (I), beheranzko graduatzaileak
Heman dezagun hypothetikoki ze etxe konstruktore batek ba ditu etxeak ia amaituak bai Lekeition eta baita ere Laredon. Amaituko direlarik Lekeitioko etxeak maiatzaren 12an eta ostera Leredokoak 8 egun beranduago maiatzaren 20an. Eta gainera bi herriotako etxeak dira handiak ze Lekeitiokoak dira 220 m kuadrokoak noiz Laredokoak dira 232 m-koak.
Beraz, konkluiturik,
Ez al da zuzena eta egokia hori konkluionea? Eta ongi expressatua?
Hurrengoan gehiago, hontaz.
Thursday, December 16, 2010
Niri ez zait suertatu, suertatzen
Ohartu naiz, baina, ze irakurketan soilik euskaraz ditudala aurkitzen problema edo inkluso ere ezintasunak hon problema syntaktikoak ulertzeko textuak. An hizkuntzak dakizkidanak, jakinik gehiago edo gutiago, hobeto edo traketsago, ez zait oraino suertatu ez gaztelaniaz, ez inglesez, ez frantzesez eta ezta grakoz aurkitzea aurrean hon syntaxis inulergarriak. Problema hori dut aurkitu soilik orai arte an euskara. Batzutan txitean pitean aurkitu naiz euskaraz kin diffikultate syntaktikoak zeintzu belzten edo lausotzen duten lextuak dioena: mezua.
Beste arrotz hizkuntzotan (ingles, frantzes edo greko), izanik ere nire nivela eta praxia askoz apalagoa ezi dudana euskaraz, textuak berak -syntaxiak berak- eroaten zaitu askotan "eskutik" ulertzera mezua, textua.
Nork argudiatzen ahal luke ze nire problema hau dela soilik neurea personala? Erramun kin bere problema, "problematxuak".
Patras, Grezia.
Saturday, December 04, 2010
Iduri du gorroto deklaratua
Guziz normal izan behar luke, eta zergatik ez, erabiltzea delako v letra hori an edozein hitz zeinak dakarren letra hori.
Nabarmengarri jarriko ditut hitz guti batzuk idazten ohi direnak kin b letrea noiz hitzok diren eskribitzen factualki kin v.
vaselina
evidente
verismo
vikingo
...
Ikus kuriositatez zer dakarren buruz vaselina hitza hak Online Etymology Dictionary-k
[Vaseline
- 1872, trademark for an ointment made from petroleum and marketed by Chesebrough Manufacturing Co., coined from Ger. Wasser "water" + Gk. elaion "oil" + scientific-sounded ending -ine. Robert A. Chesebrough was of the opinion that petroleum was a product of the underground decomposition of water.]
Zein da arrazoia baldin badago ez idazteko hitz horiek eta beste mordokada handi bat v letraz. Entzuna nuen ezen akademiko Xabier Kintana zela horren aldeko aintzindari, bada ba luke zeozer esateko eta argitzeko buruz gai hori eta buruz Akademiak dituen asmoak gai hortaz.
Gu euskaldunok ez gara bizi stratozphera kulturalean. Zor zaigu explikatione minimun bat.
Monday, November 29, 2010
Bila klaritate yago akzesible bat
"Ez naiz idazle soil bat baino gehiago, baina ezta hizkuntzaren eta bere espresioaren eragilerik direktoenak direnen kolektiboko nornahi baino gutxiago ere; ..."nik erraz ulertu dut zein baino ez-gehiago konsideratzen den Xabier Amuriza baina tamalez kostatu zait niri ulertzea zeintzuk baino Xabier ez den konsideratzen ez-gutiago, izanik gainera bigarren komparatione hau trinkoagoa kulturualki eta opinione importanteagoa' jakiteko bere aburua buruz mundua na euskalzale relevanteak plano personalean edo entitatikoan.
Nik neure aldetik, agertzeko appreziatione berbera, bila klaritate gehiago' amorez irakurlea, nuke redaktatzen hori ideia hori kin beste aukera syntaktiko hau
"Ez naiz idazle soil bat baino gehiago, baina ezta ere gutiago ezi ..."
Interesantea da beti izatea textua akzesiblea eta ere aski digeriblea.
Wednesday, November 17, 2010
Ote da redundantzia edo pleonasmoa?
Hemen irakurtzen dugularik titulu peko sarreran ondokoa,
(titulua izanik "Martin [Batasuneko militantea] baldintzapean aske izango da epaitegiaren deliberoaren zain") holan hasten delarik sarrerea kin lehenengo phrase hau
- Aurore Martin baldintzapean aske utzi zuten atzo arratsean, Paueko epaitegiak euroaginduaren gaineko erabakia hartu arte.
- Aurore Martin baldintzapean aske utzi zuten atzo arratsean, harik Paueko epaitegiak euroaginduaren gaineko erabakia hartu arte.
- Aurore Martin baldintzapean aske utzi zuten atzo arratsean, erabakia hartu arte.
- Aurore Martin baldintzapean aske utzi zuten atzo arratsean, erabakia harik hartu arte.
Berba batean, akaso, komeni da erabiltzea rekurso hori -harik ... arte- sarriago ezi ikusi ohi duguna.
Izan redundantzia edo pleonasmoa, lagungarri da ezta?
Tuesday, November 16, 2010
Ahal duenak irakur dezala, kapaz bada
Editoriala
Instituzioen zorroztasuna, ahulekin
Arabako Batzar Nagusietan EAJk, PSEk eta PPk bat egin zuten gainerako taldeek -ezker abertzalea, EA, EB eta Aralar- bultzatu zuten ekimena atzera botatzeko. Ekimen horrek herrialdeko gizarte laguntzak bermatzea zuen helburu, hartarako behar diren neurri fiskalak hartuz, errenta handien eta dirutza handia dutenen zergak handituz, alegia. Aldaketa horren kontra agertu ziren hiru alderdien jarrerak aberastasuna gaizki banatuta dagoen gizarte batean egoera ekonomikoa txarra denean -askorentzat larria-, banaketa hori are bidegabeagoa egiten du, eta alderdi horiek noren interesen alde egiten duten ezin ageriago utzi. Arabako Aldundiak gehien daukatenei gehiago eskatzeari uko egiten zion aldi berean, Lakuako Enplegu sailburuak enplegu edo prestakuntza eskaintza bati uko egiten dioten langabeak zigortzeko aukera iragarri zuen. Hartara, Lakuako Gobernuak gutxien dutenekin erakusten du gehien dutenekin erakusten ez duen zorroztasuna.
Atzo bertan ere jakinarazi zutenez, Ibex osatzen duten enpresek aurtengo urtarrilaren eta irailaren artean joan den urteko hilabete horietan baino %21 gehiago irabazi dute. Egoera txarra omen da denentzat, baina bakan batzuk ez dira «denak», antza. Bakan horiek langileen eskubideak murrizten dituzten lan erreformak eta neurriak eskatzen dituzte, eta erreforma horiek eskasak iruditzen zaizkie beti. Zenbait enpresa espainiarrek etekin onak lortu dituzte langabezia tasak gorantz jarraitzen duen bitartean; espero izan liteke orain enpresaburu horiek langileen baldintzak hobetzea. Baina ez, zaila dirudi halakorik gertatzea. Aitzitik, SEA Arabako Enpresariek, Arabako Aldundiak tratu bikaina eskaintzen dien horiek, atzo eskatu zieten sindikatu eta langileei lan hitzarmenetan KPIren igoera ez kontuan hartzeko.
Ez da harrigarria, enpresaburuen helburua kosturik txikienean ahalik etekin handiena lortzea dela kontuan izanda. Larria da, ordea, hartarako, gobernuak eta instituzioak oro har beren zerbitzuko izatea.