Wednesday, February 24, 2021

Comparatione visuala

Noiz comparatzen dugun comparatu ahal da beguiratuz aspectu differenteac, hala dugula comparatzen momentu bakotzean respectuz orduan conveni zaiguna guehien. Orain nahi nuque nic eguin daigun comparaqueta visuala, ea zer zaigun beguitantzen baina contuan hartuz soilic comparaqueta hori visualqui. 


Ez dut uste inorc didanic discutituco daucan importantzia handia visioneac edo impactu visualac an iracurquetá. Bada, ikus eta compara bi prefixu hauec 


berr- 

eta 

re- 

kin orain verba hauec 

berrireki 

eta 

reireki 


Dudaric ez da ze phenomeno honec du soca luzea. Conveni zaigu hartzea eta incorporatzea euscaran re- hori escrupulu baric.

Tuesday, February 23, 2021

Auqueratzea verba xuxena an itzulpenac

 Jaquina da ze entzuten eta iracurtzen dugun haimbat mezu euscaraz dira sortuac erdaraz, non euscarazco versionea da itzulpena e erdarazco originala. 

Halan noiz entzuten dugu an ETB1 euscaraz

Zaila ematen du denak, ondo ulertzen duzun arte 


eta an ETB2 gazteleraz

Todo parece complejo, hasta que lo entiendes bien 


Ni seguru naiz ze euscarazcoa da itzulpena e gaztelaniazcoa. Baina, questionea da hemen orain ea synonymoac diren gaztelaniazco complejo eta euscarazco zaila. Niretzat (eta edozeinentzat?) ez, ez dira synonymoac. Beraz, da traductionea non traitzen da mezu originala. 

Nic ipinico nuque

Komplexua ematen du denak, ondo ulertzen duzun arte 

edo 

Konplikatua ematen du denak, ondo ulertzen duzun arte


Ongui traducitzea da gauza ederra, behintzat noiz ahal da holan eguin. Escrupulu gabe.

Friday, February 19, 2021

Pumpa laster lexicala euscaraz kin Perseverance ontzia

 Munduco guehienac ba daquigu honez guero ze Perseverance ontzia heldu zela bart Marte planetara. 

Bada, Perseverance hori nola da euscaraz? Othe da guretzat hitz arrotz bat perseverantzia hitza? 


Gogora ekarriz Xabier Amuritzaren criterio lexicala (eta berdin orthographicoa?) ezen euscarazco verbea coinciditzen bada kin hitza gaztelaniaz, frantzesez eta inglesez jada de facto verba hori da ere euscarazcoa, daigun ikus hitz hori nola esaten da 3 hizcuntza horietan. 

Inglesez perseverance 

frantzesez persévérance 

gaztelaniaz perseverancia 


Beraz, acorduz kin criterio on eta valiagarri hori e Xabier Amuritza euscaraz ere 

(concordantequi, lexicalqui eta orthographicoqui)

perseverantzia

Academiac ez dakar verba hori, Elhuyarrec tzat gaztelaniazco perseverancia dakarrena da 3 auquera ezen iraunkortasun, pertseberantzia eta jarraikitasun.

Thursday, February 18, 2021

Recupera daigun

 Oraingo azquen decadataco epocha purista hontan euscaraz ari dira neologismoac (ezen verba irrealac, base sociologico bacoac) hartzen lekua eta preminentzia gure mintzoan batez ere claro izquirioz eta an medio audiovisualac eta ez horrembeste an euscara mintzatua artean herritar tradicionalac. Esateraco, medio horietan, baztertu ohi da recuperatu euscal hitza eta sarthu ohi da sobera bere ordez berrescuratu. 

Recupera daigun bada esateraco 

recuperatu euscal hitza 

eta baita horren antzeco asco eta asco direnac euscara garbia. Baina casu emanez ethorquiari berdin baztertu eta suplantatu beharco guenduque esateraco tomate euscal hitz gastronomicoa zein dathor Mexicoco nahuatl hizcuntzatic.

Tuesday, February 09, 2021

Zein da gueureago?

 Azquen aldi hontan entzuten eta iracurten daroagu honelacoac ari garela buruz coronavirusaren goitibeheitiac

aldaera britaniarra

baina nago ze naturalago da tzat edozein euscaldun (escolatu zein escolatu baco)

variante britanicoa 


Euscal variente hitza da 

gaztelaniaz variante

frantzesez variante

inglesez variant


Ari gara difficultateac sartzen euscaran noiz beharric ez dagoen, nola ere zioen aspaldi gure Xabier Amuritzac sartzen harricoscorrac gueure zapatetan.

Sunday, February 07, 2021

Compara daigun effectivitate communicativoa

 Ezarrico ditut elkarren ondoan oin-oharra e ETB1eco informativoac eta horren versione alteranativoa zein da ustez hobea informativoqui. Hara biac

Mario Draghik onartu du gobernu berria eratzeko mandatua 

eta 

Mario Draghik onartu du mandatua eratzeko gobernu berria

Othe dira mezu biac berdin efficazac nivel communicativoan? Zein duzu nahiago?

Wednesday, January 27, 2021

Phrase comparativoen structura hau, "... A, B baino" ez da ona zeren ez da asqui effectivoa

 Noiz expresatzen da norbait verbaz edo izquirioz ez da berdin expresatzen evidentequi. Aspaldian nago quezcaturic zeren -izquirioz ere- erabilten da lar sarri edo quasic bethi an phrase comparativoac euscaraz- hau structurá 

... A, B baino. 

Esateraco 

Gazteago da Trump, Biden baino.  


Halan noiz iracurri dut ondoco phrase comparativo inglesa pensatu dut ze nehorc ez luque erabilico traducitzeracoan euscarara hori structura e "... A, B baino". Hemen daucazu ondoren hori phrase comparativoa inglesez 


So, I would also say that the idea that there was a single original human language and that that language was SOV probably has a higher chance of being true than any claim about the human mind that any generative syntactician has made in the last 30 years, and (though this is probably more contentious) than any reconstructed forms for Proto-Indo-European being correct. There’s a lot of highly speculative work in linguistics. 


Beraz, arguiqui "... A, B baino" structura syntacticoa ez da asqui ona eta effectivoa communicatzeco fite. Izquirioz darabilgunean dugu calte handia eguiten ki iracurle euscalduna.

Monday, January 25, 2021

Euscal populuaren euscara, eta emparauena

 Gaurcoan ere eguingo dut verba buruz lexicoa euscaran. Halan, iracurtzen dut prensan ze ari direnac aztertzen euscal preso politicoen mundua aguertu dute estudioa titulatzen 

"Askatasun haizea". 

Ni ziur naiz ze nahi izan dutena esan da 

"Libertate haizea". 


Euscaraz mintzo diren herri guztietan eta ere auzo guztietan eta dialecto eta variante dialectal guztietan esaten da ganic horco euscaldunac libertate (edo libertade) verbá. Ez da handia eta ezta ere harritzecoa baina, purismo handico epocha hontan, purismo lexicaleco verbac (purismoac inventatu dituen verbac) desplazatzea traditioneco hitzac: 

garraioc transporte, 

balaunaldic generatione, 

ereserkic hymno, 

ziurtasun ezac inseguritate

edo 

askatasun hizac desplazatzen du libertate hitza.

... eta beste mila guehiago. Harritzecoa litzaque, zeren ez bait gara harritzen, ze politicoec ere ez dute dominatzen precisionez -euscaraz- termino edo vocabulario politicoa, gaztelaniaz bai.

Saturday, January 23, 2021

Confundidu ez gaitezen ere orthographicoqui, convenico litzaque

 Aurreco commentarioan mintzatu gara buruz lexico amancommuna arten euscara eta inguruco hizcuntzac. Non zioenez Xabier Amuritzac kin criterio normal eta zuzena, nahico da verba bat lexicalqui izaitea concidente an gaztelania, frantzesa eta inglesa izaiteco hartua nola euscal hitz baldin euscaraz ere erabilten bada hori verbá. Baina Xabier Amuritzac zer uste othe daroa baldin bere criterioa applicatzen bazaio orthographiari? Halan ikus daigun nola coincidenteac dira 3 hizcuntza horiec baita orthographian ere. 

Esateraco,

ovoviviparo euscal hitza zein da

gaztelaniaz ovoviviparo

frantzesez ovoviviparo 

eta inglesez ovoviviparo


Academiaren hizteguian ez dut aurquitu verba hori baina dakarrena Elhuyarrec da obobibiparo.


Academiac ez al du obligationeric zaintzeco gure euscararen aurpeguia? Zein maquillaia hobesten othe du Academiac aitzina joaiteco euscara an mundu modernoa? Zein hautu da hobea eta guehien merezi duena gure populuac?

obobibiparo edo ovoviviparo 

Nic hartzen dut lehenengoa impresentabletzat eta bigarrena logico eta normaltzat.

Tuesday, January 19, 2021

Acorduz kin Xabier Amuritza

 Nekez ahaztuco zait esan zidana Xabier Amuritzac noiz escatu nion ea nahi zuen eguin nire liburuco reeditionearen hitzaurrea an 2001. Liburua zen hitz amancommunena Europaco haimbat hizcuntzatan sartzen zirela hizcuntzac grupo linguistico hontacoac 

romanicoac (frantzesa, italianoa, espainola eta portuguesa), 

germanicoac (alemana, inglesa) 

eta slavoac (russoa). 

Beraz ekarten nuen plazara 7 hizcuntzetaco lexicoa eracusteco zelan ascotan eta ascotan sarri sarri  coinciditzen zen hizcuntza horien hitzac lexicalqui eta gutiagoco nivelean baita, behintzat neurri handixcoan, ere orthographicoqui. 


Noiz ikusi zuen Xabier Amuritzac comparationeac an hizcuntza horiec (7 hizcuntza horietan) esan zidan baina Erramun zertan habil ikusten nola diren hitz horiec haimbat hizcuntza differentetan, nahicoa duc beguiratzea noiz verba bat den coinciditzen 

gaztelaniaz 

frantzesez 

inglesez 

eta baita erabilia den 

euscaraz


Halan ekarri nahi ditut hona orain 4 hitz soil, nola exemplugarri, eracusteco ze dago euscaraz actualqui ere purismo lexical (eta ere orthographico) lar handia. 4 verba hoc dira ondorengoac zeinac dira lexicalqui coincidenteac an gaztelania, frantzesa, inglesa eta ere euscaraz, eta dira erabiliac an euscaldunen ahoac.


transporte 

generatione 

hymno 

inseguritate 


Consulta zazu iracurle, baldin nahi baduzu, aitzitic zer dakarten egungo euscal hizteguiec. Viva, behintzat hortan, Xabier Amuritza. ¿Ez al da criterio hori asqui on eta hizcuntzac consultatzeco hedaduraz asqui eta nahico zabala? Ni, nola esan dut jada, nago acorduz totalqui kin Amuritza hortan.

Monday, January 18, 2021

Atzecoz aurrera ala aurrecoz atzera

 Gaurco titulua (Atzecoz aurrera ala aurrecoz atzera) ethorri zait gogora noiz iracurri dut ondoco titularra (Gara, astelehena 18 urtarrila 2021)

Trumpen aroa atzean uzteko aginduak prest ditu Bidenek 

zeren goico titularra ipini ahal da ere hontara redactaturic

Bidenek prest ditu aginduak atzean uzteko Trumpen aroa 


Beraz, esan ahal dugu euscara da respectuz syntaxia asqui versatila (bere baitharic nola hizcuntza) eta ere asqui malgua (inoren eraguinez, casuraco redactoreac).

Saturday, January 16, 2021

Nic ez dut dudaric, ¿zuec?

 Iracurtzen dugu ETB1eco informativoco oin-oharrean ondocoa

Segurtasun neurri gehiago Bidenen kargu hartze ekitaldia zaintzeko

non mezu hori redactatu ahal zen ere beste hontara

Segurtasun neurri gehiago zaintzeko Bidenen kargu hartze ekitaldia

Honaco criticac edo reflexioneac ez daquit helduco diren ki ETB1eco informativotaco redactoreac baina helduez guero norc jaquin nola eta zer razonamentuz hartzen dituzten. ¿Ba al dago gure artean inter-relationeric, ezagutzaric elkarrenic?

 

Nic ez dut dudaric ze 2. auquera alternativoa da anhitzez hobea eta communicativoagoa ze lehenengo originala aguertua an ETB1eco informativoac. Eta ¿zuec?

Friday, January 15, 2021

Passable baina ez asqui effectivo horregatio

 Noiz expressatzen gara, batez ere izquirioz eta sistut an mass media, behar dugu aguertu mezua ahalic arguiquien tzat iracurlea. Hori declarationea edo principioa da evidentea eta baita batzuetan alferrecoa edo innecesarioa ere, berez delaco total osoro evidentea zein normalean ez delaco zertan regogoratu.

 

Dugu iracurtzen titular hau (Gara, ostirala 15 urtarrila 2021, 13 or)

Behatokia: Ertzaintzaren deialdiak ez ditu hizkuntz eskubideak bermatzen

Aisago litzaque (ezen litzaque effectivoago) baldin redactatu izan balitz  (Behatokiac)

Behatokia: Ertzaintzaren deialdiak ez ditu bermatzen hizkuntz eskubideak

Wednesday, January 13, 2021

Trampolin informativoa prest aurretiaz tzat iracurlea

 Trampolina da tramanculua eguiteco jauzia edo saltoa hobequi. Piscinetaz apparte egon ahal dira ere trampolinac tzat iracurlea harrapa daian bere mezua hobeto (neke mental gutiagorekin) eta fiteago. 


Halan iracurten dugula Berrian lehen paginan nola noticia principal hau ondocoa

(Berria, eguaztena 13 urtarrila 2021)

Frantziak Ipar eta Hego Euskal Herriko mugako zortzi pasabide itxiko ditu

Goico hori mezua hobeto eta fiteago ulertzen da baldin jarri izan balitz ondoco trampolina, ezen

Frantziak itxiko ditu ...

Trampolin informatico hori jarriric hola jada iracurleac mezuaren parte asqui principal bat du harrapatua descodificatua cerebroan eta entheleguan, ezen dago dagoneco ongui directionatua ethorrico zaion emparauari, complementuari.



Monday, January 11, 2021

Ulertzen al da hobeto mezua?

 Iracurtzen da an NAIZ an internet hau titularra

Pili Zabalak Fiskaltzan Felipe Gonzalezek GALekin duen lotura azter dadila eskatu du

nic nahiric hobetu goico titular hori jarrico nuque honela, ustez iracurleac esquertuco luque asco hobecuntzea

Pili Zabalak eskatu du Fiskalian azter dadila lotura duena Felipe Gonzalezek GALekin