Esan ohi daroagu ze euskaraz verbak dira deklinatzen baina euskaraz verbak ez dira deklinatzen.
Deklinatzea terminoa dator tik deklinatu hitza zeinak esan nahi du -grekoz nontik datorren hori verbea- makurtu edo klinatu, ezen kambiatu. Ezen verbea doa kambiatzen segun zein kasutan dagoen.
Halan, harturik nola exemplu edo paradigma etxe verbea dugu ikusiko ze etxe ez dela kambiatzen "kasuz kasu", beti dirauela etxe jarririk ere edozein kasutan. Ikus daigun.
etxea (etxe-a)
etxeetara (etxe-etara)
etxerantz (etxe-rantz)
etxeei (etxe-ei)
etxeetako (etxe-etako)
etxeetatik (etxe-etatik)
Argiro eta indudableki dugu ikusten ze etxe hitza ez da deklinatzen, ez da klinatzen, ez da makurtzen, ez da kambiatzen baizik ze mantentzen da beti etxe kambiorik gabe.
Gure paradigman, an exemplua grekoz esanda, hitzari -ki etxe- ipinten zaio adjuntuki (edo itsatsia) dagokion postposizioa (-a, -etara, -rantz, -ei, -etako, etatik, etc ...).
Dagoena euskaraz da ez deklinazioa baizik, postposizio adjunktuak. Besterik uste luenak argi beza bere ikuspuntua.
14 comments:
Euskal postposizioak:
k i en ko
[ka i en ko]
n ra rantz raino tik
[ene ra rantz raino tik]
Oharra: R bigunarekin
gan gana ganantz ganaino gandik
z ekin
[zeta ekin]
gatik tzat (eta) ik
Erdarazko preposizioen modura, hauek ere memoriza daitezke erakutsi dudan ahoskerarekin.
Adeitsuki
Nik maiz dut entzun bi versioak: dirala deklinazioak ta dirala posposizioak,
Migeltxo
Casu absolutivoa, ergativoa, dativoa erraiten osso erossoa da.
Cein gaztez ez daqui cer den "ergativoa"?
gizoni: dativoa
gizonari: dativo singularra
gizonei: dativo plurala
Erraz erraça!
A la hija del hombre viudo que le tocó el segundo premio de la lotería nacional en la navidad que todos felizmente recordaremos del 2017.
Hau ere da dativoa eta ez da horren erraça. Noiz den hitz soltea ez dago arazorik, ordea, noiz markatzen duen esaldi luze bat..., nahiko lan.
Migeltxo
.
Josu Lavin konforme al zagoz erabiltzeko dituzun termino horiek nola preposizioak? Ondo ulertu al ditut zure verbak?
... nola preposizio?
Euskaltzaindiaren Hiztegian ondoko bi sarrera daude:
deklinatu, deklina, deklinatzen
da/du ad. hizkl. Hitz bat deklinabidearen arabera jokatu. Mugagabean deklinatu. Godoen izenak ez ziren deklinatzen, ezta ere gaztelaniazkoak.
deklinabide
1 iz. hizkl. Hainbat hitzek kasuen arabera har ditzaketen eren multzoa. Erakusleen deklinabidea. Joskera eta deklinabidea lantzeko. Deklinabide mugagabea eta mugatua. Deklinabideko kasuak.
2 iz. hizkl. Deklinabide eredu bera duten hitzen multzoa. Ik. paradigma.Grekozko deklinabideak galdetu zizkidan, eta berehala ondorioztatu zuen nik lehenbizikoarekin segitzen nuela baina berak hirugarrena zuela ikasia ordurako.
Beraz, ofizialki euskaran badago deklinabidea.
Nire ustez, egiatan ez dago holakorik, eta ikasleei beti esan diet deklinabide-atzizkiak postposizioak direla, preposizioekin erkatuta, eta nola ikas daitezkeen buruz.
Hala ere, absolutivo, dativo eta ergativo izenak asko gustatzen zaizkit NOR, NORI eta NORK bezainbeste.
Gogoratu behar da, dena dela, ezen euskara' absolutivo-ergativo tipokoa dela, eta ez nominativo-accusativo tipokoa.
Adeitsuki
Esaten duzu Josu Lavin ondokoa non (nik uste) laburtu ahal da zure pensamentua buruz an euskara mundua on postposizio adjuntuak eta preposizioak.
"Nire ustez, egiatan ez dago holakorik, eta ikasleei beti esan diet deklinabide-atzizkiak postposizioak direla, preposizioekin erkatuta, eta nola ikas daitezkeen buruz."
Zu Josu alde zagoz erabiltearen honelakoak?
Bizi naiz kin neure osaba zaharrena.
Hor proposizioak -kin horrek- ez al du mesedetzen harrapatzea mezua on esaldia?
Hor preposizioak ...
Momentu honetan idazteco systema bi darabilçat:
Naffarrera
eta
Euskara Berria
Euskara Berria cer den jaquin nahi baduçu, erabil nire translator.eus . Cein emaitza emanen derauçun, hori da Euskara Berria.
Proba sarthuric
Bizi naiz kin neure osaba zaharrena
Proba eçaçu eta jaquinen duçu.
Kasu eginez ki esaten duzuna begiratu dut an translator.eus eta dut ikusi bi aukerak, nik sartua eta hor eskainia. Hara,
"Bizi naiz kin neure osaba zaharrena" nik sarturik zait agertzen ondokoa
"Nire osaba zaharrenarekin bizi naiz"
bada, eta zer? Zer behar dut ondorioztatu?
Bestalde, kasu eginez ki nizuna galdetu nik zuri (baldin gogorik baldin baduzu erantzuteko) egon dadin minimoki dialogo (dia = arartez / logo = logika) ez soilik elkarrizketa bat gure artean jakingarri litzake jakitea zuk zeuk nola ikusten duzun hau phrase llaburttoa
"Bizi naiz kin neure osaba zaharrena"
zer onik lukeen baldin hortarik badiozu ikusten edo aitzitik zer txarrik lukeen baldin ikusten badiozu ezer txarrik.
Zain beraz zure ikuspuntuaren zein irakurriko dut kin interes handia.
Diozu ezen:
"Bizi naiz kin neure osaba zaharrena"
nik sarturik zait agertzen ondokoa:
"Nire osaba zaharrenarekin bizi naiz"
Eta nik diotsut ezen:
Ez dira bi aukera, lehena da bigarrenean euskarara itzulita dagoena.
Beraz, Euskara Berrian ondo dagoena da itzulpenean agertzen zaizuna.
Zurea ez da euskara, hau da, "Bizi naiz kin neure osaba zaharrena" ez da euskara.
Bestela, galde iezaiozu edozein euskalduni hor Lekeition edo inguruetan.
Adeitsuki
Kasua:
mugagabea
mugatu singularra
mugatu plurala
ETXE & HARAN
Absolutivoa:
etxe
haran
etxea
harana
etxeak
haranak
Ergativoa:
etxek
haranek
etxeak
haranak
etxeek
haranek
Dativoa:
etxeri
harani
etxeari
haranari
etxeei
haranei
Genitivoa:
etxeren
haranen
etxearen
haranaren
etxeen
haranen
etxeko / etxetako
haraneko / haranetako
* etxeako => etxeko
* haranako => haraneko
etxeetako
haranetako
Post a Comment