Novenak an Irlandako elizak

Aukerea izan dut iragaiteko Irlandan hiru aste eta zeozer gehiago eta han nengoela ohartu naiz eta dut observatu zenbait gauza zeintzuk duten relationea kin gure hizkuntzea, euskarea (komparaturik inglesa kin euskarea). Halan observatu dut ezen inglesa da hizkuntza bat kin kapazitate kommunikativo handia zeren izanik ere ni ikasle bat 60 urtekoa relationatu ahal izan naiz aski ongi eta regular -eskola barruan egunean hiru ordu eta ere kanpoan-. Kasurako, eta soil exponentegarri, ikusi dut eta dut orai hemen kommentatzen nola elizetan egiten dira novenak, hori' ba direla han novenak eta dutela erabiltzen hori berbea guziz naturalki, novenea.

Hemen gure Nafarroan, an Euskal Elizea, ba legoke problemarik eta ere istilurik asko erabiltzeko novena hitza euskaraz. Berba batean bizi garela atrasau eta atzetik, kokolo. Populuari eginik gainera iruzur eta ukaturik konzeptuak, ez soil hitz hutsak. Non dira responsablerik responsableenak?, arduraturik kin gorpu hilak ala gorputz biziak?

Viva kulturea edo viva inkulturea?

Batzuk uste dukete ze hak orthographiak ez duela importantziarik edo izatekotan izigarri relativo txikia, nahiz eta horiek gero baita an puntu orthographikoak izan ohi dira zeharo inflexibleak defenditzen dutela edozein detaille (esaterako derrigorrez beharko da izkiriatu detaile) ze holan dago edo dagoke erabakia an eztakit non, dira bizi direnak menpe prontuarioak, nik deituko nituzkeena prontuaristak; zeintzuk ez dute nahi nehoiz autonomiarik txikiena ere, soil prontuarioak dioena. Parvuloak eta parvulistak, dependenteak, dependente akaso zoriontsuak.

Gaur irakurri dut hau titularra (Berria, kultura 32 or, eguena 4 maiatza 2006):

Bitalismo hitzak laburtzen du diskoa
(Ari dela buruz disko berria hon Fermin Mugurutza)

Zein hizkuntzatan izkiriatzen ote da vitalismo hitza nola bitalismo? Zer irabazten dugu holan? Gero ari nintzela irakurtzen azken Argia non ari dira buruz religioa' aipatzen ditu mormoiak, Jehovaren lekukoak eta Zazpigarren eguneko adbenditistak. Ez ote da hemen ere atraventzia lar handia izkiriatzea (eztakit zeren izenean) adbentista ordez adventista? Hau ote da plateamentu kultural razionala? Nora goaz holan?

Kultura maite duenak nekez izkiriatzen ahal du bitalismo eta adbentista non behar da -eta ez behar litzateke- izkiriatu izenean ere kulturea vitalismo eta adventista, (kasurako), eta holatsukoak. Horiek dira absurdu kultural totalak.

Esaterako eta exemplugarri baino ez pensatzen dut zeozer esan ahal luke hak akademiko numerario Xabier Kintanak besteen artean' ze ba duke zer esatekorik buruz arlo orthographiko hau (v bai, v ez kanpoko hitz relevanteak) zeren bera omen da -bedere theorikoki- horren aldeko. Baina hori bai, da hau arazoa gu guziona euskaldunona, ez da soil eta exklusivan thematika akademikoa.

OK (okay). Euskararen barne egiturea lantzeko prest

Gaur irakurri dut (Berria, kultura 34 or, eguaztena 3 maiatza 2006) gustura notizia titulatua Euskararen barne egitura lantzeko prest eta nator ados analysian' behintzat punto general baina importante hortan kin akademiko berri Mikel Zalbide zeren esan du eta kommentatu honakoa:

Euskararen barne egitura lantzeko eginkizuna izan du Euskaltzaindiak sorreratik, hizkuntzaren barne egitura aztertzeko, lantzeko eta eguneratzeko. (Lagunduz bere evolutionean hizkuntzeari, guk euskarari).

Ni konforme nago hor esandakoaz eta nabarmenduko nuke azkena zein nabarmendu dut nik gorriz "eguneratu", hori ezen' behar da hizkuntzea eguneratu eta egokitu gaurko eta biharko behar eta premietara.

Segitzen duenaz ere hak akademiko berri Mikel Zalbide pensatzen dut igualtsu, zeren hortara zentratzen litzateke Akademia gehiago bere lan propioan ezen ez lan sozialean, ze Zalbidek segitzen du esaten:

Horretaz gain, hasieratik izan du euskal hizkuntza gizartean zabaltzeko eta indartzeko eginbidea. Baina Euskaltzaindia sortu zenean gizartean zeuden egiturak eta gaur egun daudenak ez dira berdinak. Areago, azken hogeita bost urteetan egitura berriak sortu dira: Eusko Jaurlaritza, Nafarroako Gobernua eta herrialdeetako foru aldundiak. Euskara indartzeko eta zabaltzeko neurriak diseinatzea eta indarrean jartzea aginte esparru horien eginkizuna da. Eta, beraz, ez zait harrigarria iruditzen Euskaltzaindia horretan ez sartzea. Hizkuntzaren barne egitura lantzea da bere eginkizuna, nahiz eta agian, zabal dezakeen gizarte dimentsio horren inguruko bidea.

Esan dudan lez iruditzen zait hori gogoetea arras aberatsa eta opa diot eman dezala fruituak linea hortarik. Poztu naiz.

Derrigorrez' komparatu behar

Batzuk beldur handia diote komparatzeari euskarazko textua kin erdarazkoak ze pensatzen dute horrek kalte eta erosionea eragiten dio euskarari zeren horrela galtzen du / duke euskarak bere jatortasun puru sublimatua. Nik atzitik uste dut ze horrek komparaketok ekartzen dio mesede galanta gure hizkuntzari, baina emanik ere hori alboko hizkuntzak observatzea kaltegarritzat eta prehondamenditzat da inevitablea. Nork uste du gaurko situatione soziologiko realean evitatu ahal da komparaketa hori? Kontaktu linguistikoa da hain handia non hori lortzea da impossible aparte izan ez deseable, ala deseablea litzateke lortzea bi milloiko multzo monolingue euskalduna? Ez ote dugu behar erdietsi sozietate plurilingue bat, ahalaz ahalik theorikoki bedere plurilinguena an hemen artean mendi Pyreneoak eta Atlantikoa an Europa?

Ni, halan, sartu naiz an internet ikusten egunkariak eta ikusi dut lehenengo hau albistea nola notizia printzipal:

Programa nuklearraren auzia berriro EIAEren esku utziz gero "kanpoko ikuskatzeak" onartzeko prest da Iran

Dudalarik hori irakurri etorri zait gogora ea zergatik ez dute redaktatu hobeto hontara:


"Kanpoko ikuskatzeak" onartzeko prest da Iran baldin programa nuklearraren auzia berriro EIAEren esku utziz gero

edo

Iran prest da onartzeko "kanpoko ikuskatzeak" (nik jarriko nuke hitz international inspektioneak) baldin programa nuklearraren auzia berriro EIAEren esku utziz gero


Gero jo dut beste egunkari erdarazko batera (ze zegatik ez dut / dugu irakurri behar erdaraz edo erdara differentetan?) non aurkitu dut albiste berbera nola ere notizia printzipal:

Iran podría aceptar inspecciones de la AIEA

Pensatu daroenak possible eta gainera deseablea da evitatzea komparaketak artean elementu differenteak (hizkuntzak edo beste) dago oker eta da (dira) reaktionario retrogradoa kalte dagiona sozietako personei, freno bat direnak eta pisu astun. Behar dena da an hori interrealationea (artean hizkuntzak edo beste) atxiki gure burua eta aitzina avantzatu alde progresu humanoa developatuz tramankulu guziak nola ere hizkuntzak, gure kasuan euskara.

Lar sobera itxaron behar, izanik ere akaso inkonszienteki

Lehen ez nintzen hain sensibilizatua kontrolatzen ulergarritasuna hon irakurtzen nuena eta orai bai, nire ustez zorionez. Eta ohartu naiz ze publikatzen da euskaraz gauza asko direnak ulertzeko lar divagoak eta ez klarki redaktatuak. Generaldi uste dut esan ahal dela da phenomeno hori aski handia ez banaiz ere ausartzen kalifikatzera nola generala baina bai handia eta kontutan hartzekoa serioski, zeren bestela gabe nehork deus esan joango da informatione kalitatea gutitzen harik arte limite insopportableak.

Halan gaur (Gara, 21 or. Euskal Herria, zapatua 29 apirila 2006) honen titulu pean:

Hizkuntza berdintasuna aldarrikatuko dute Atenasen Behatokiak eta EHEk

duelarik hau subtitulua:

Europako Ituna izango da ardatz nagusia Grezian egingo den Europako Foro Sozialean

Gero hasi aitzin artikulua' dakarrelarik sarrera gisa hau:

Europako Batasunak eta Itun Konstituzionalak hizkuntza gutxituetan duen eragina aztertuko du Behatokiak, maiatzaren 5ean, Atenaseko Foro Sozialean egingo duen mintegian. [Niri kosta zait hori ulertzea] EHEk, aldiz, Estatu frantsesak eta espainolak euskararengan duten eragina eta Euskal Herrian euskarak bizi duen egoera azalduko du. Hizkuntza berdintasuna oinarri izan beharko lukeen bestelako Europa aldarrikatuko dute.

Hori da irakurri dudan textua, gehiago ez dut segitu nahi izan. Baina hasirik egiten kommentarioa diodan ze lehenengo phrasea da aski lar gaitza ulertzeko. Ni hasi naiz pensatzen zer aztertuko du Behatokiak eta suertatu zait zail. [Europako Batasunak eta Itun Konstituzionalak hizkuntza gutxituetan duen eragina aztertuko du Behatokiak, maiatzaren 5ean, Atenaseko Foro Sozialean egingo duen mintegian.] Gero pensatu dut ere komparatu ahal izateko' zelan emango zuten hori phrasea erdaraz -bidenabar esan ze komparaketa hori ez dela lotsatzekoa baizik da gauza on eta positivo bat- eta ikusi dut da tzat irakurle erdalduna asko errezago ezi euskaldunarentzat euskarazko textua; hara, holan: [Behatokia examinará el efecto que tiene en los idiomas minorizados...] ikusi ahal denez da asko errazago, esan nahi dut redaktatzeko formea; da euskarazkoa textu nebuloso divago nahastoso bat.

Baina hau ez da zeinak ekarri nau izkiriatzera gaurkoa. Ze emazu kasu beste perleari, perla preziatua ze da arras distantea subjektua ganik verbua. Ikus dezagun berriro:

EHEk, aldiz, Estatu frantsesak eta espainolak euskararengan duten eragina eta Euskal Herrian euskarak bizi duen egoera azalduko du.

Zergatik ez dute izkiriatu holan esaterako?

EHEk, aldiz, azalduko du Estatu frantsesak eta espainolak euskararengan duten eragina eta Euskal Herrian euskarak bizi duen egoera.

Batzuk ez dute sekula ikusten ezein problema euskaran baina bai ba dagoz eta asko. Ez dezagun begiak itxi. Gogoan dut zelan kommentatu zuen niri (zidan) hak Elorrioko irakasle batek ezen "D ereduak" ere ez du dena konpontzen ze izanik ere han hori eredua gazteak mintzo dira erdaraz, hori Elorrion eta ez Lanestosa (Enkartazioak) edo Monteagudo (Erribera). Nago dago ostrukazale sobera an artean euskalzaleak, ez dutenak ikusi nahi realitate evidentea.

Possibilitate batzuk dira hobeak ezi beste batzuk

Noiz dagoz possibilitate differnteak ezein arlotan behar izaten dira komparatu horiek possibilitateok jakin daigun zein da hobea edo komenigarriago artean possibilitate differenteok. Halaxe baita an syntaxia dagoz possibilitate diffenteak redaktatzeko mezuak eta ni horri -syntaxiari, syntaxi egokiagoari (lus egokia)- konturatzen naiz gero eta gehiago ze ikusten dut duela importantzia handia eta ere differentzia' redaktatu mudu batera edo bestera.

Halan, irakurri ahal da (Berria, martitzena 25 apirila 2006, 23. or) hau titularra,

Hamas Gobernutik kentzeko boterea duela ohartarazi du Abbasek

Baina redaktatu ahal zen eta ere da beste forma differente hontara,

Abbasek ohartarazi du ze boterea du(ela?) kentzeko Gobernutik Hamas

Dudarik ez dagoena da ezen dira bi forma differente redaktatzeko notizia berbera. Ikusi behar litzateke ere ea den bata hobea ezi bestea; edo ez dugu sartu behar hortan diskusione edo analysia? Niretzat da klarki hobea bigarrena aldetik konzeptuak eta sekuentziationea hon horiek konzeptuak, berba batean linealago (plus / lus lineala).

Biak -bi postpositioneak- (edo hirurak edo ... gehiago) lar luze

Gaurko Berria egunkarian (domekea, 16 apirila 2006, 3. or) buruz Aberri Eguna dio ondokoa

UDALBIDE

Konpromisoak hartuko ditu irtenbide hitzartuaren alde eta nazio errealitatea sendotzearen alde

Hori "alde" partikula postpositivoa doa atzetik hon zeri referitzen da, batean "irtenbide hitzartua" eta bestean "nazio errealitatea sendotu". Hemen gure gaurko kasuan Udalbidek hartzen ditu bi kompromiso baina hartu ahal zituen hiru edo ere asko gehiago, nola beatzi edo hogetazak. Zer behar litzateke egin orduan? Jarri atzetik bakotzaren'... alde, ... alde, ... alde, ... alde, ... alde, ... alde. Eta holan at infinitum? Edo soil ipini baten baina atze-atzean behin alde? Esaterako holan,

Konpromisoak hartuko ditu irtenbide hitzartuaren eta nazio errealitatea sendotzearen alde

Ez al litzateke alde guzietatik effektivoago ezartzea "alde" soil aurretik baten (edo bakoitzean)? Holan,

Konpromisoak hartuko ditu alde irtenbide hitzartua eta nazio realitatea sendotzea

edo

Konpromisoak hartuko ditu alde irtenbide hitzartua eta alde nazio realitatea sendotzea

Prepositivo izateak edo izateak postpositivo ba du bere importantzia eta transzendentzia handia. Ala ez horren handia? Ze zeozer gatik esaten du ere horrelakorik bere blogean hak Ekaitz Santazilia (http://www.blogari.net/euskofilia/2006/04/11/kardaberaz_aitzindari#comments). Zer kalte egingo lioke euskarari erabiltzeak "euskara prepositivoa". Ez al da egia universala ezen hizkuntza prepositivoak dira effektivoago eta diskursivoago ezi hizkuntza postpositivoak? Ez al ditugu valiagu behar eta erabili mesede eta rekurso prepositivoak dituenak euskarak? Eskura daukaguna zergatik ez erabili, prunki?.

Nahi ez hobetu. Edo ezin hobetu?

Berria egunkariak (eguaztena, 12 apirila 2006) dakar gaur lehenengo paginan ondokoa

Aberri Eguna

Burujabetzaren ordua

ELAk dio gatazka betiko konpontzeko giltza herri galdeketaren bidez autodeterminazioa gauzatzea dela

Mesede galanta egin ligukete guri euskaldunoi izkiriatu izan balute horren ordez beste modu hontara

ELAk dio gatazka betiko konpontzeko giltza dela herri galdeketaren bidez autodeterminazioa gauzatzea

Iduri luke ez dute nahi euskara hobetu, edo beharbada ezin dute agian, dira (dirateke?) impotente. Professionalak dirateke eta ba dituzte stylo liburuak ere. Holakoak hobetzeko nahiko da abc-a baino ez ikastea.

Ambivalentziak desegiteko modu bat. Komma garaiak

Irakur bageneza titulu hau ez genduke dudarik ulertzeko zer dioen, ezen

Bakearen alde manifestatione bat egin dute ideologia askotariko emakumeek

Ba, ulertzen genduke ze manifestatione bat egin dute eta nortzuk eta zeren alde. Ba, niri horixe berbera pasatu zait kin beste phrase paralleloa (Berria, domekea 09 apirila 2006).

Bakearen alde eragiteko bat egin dute ideologia askotariko emakumeek

Nik ulertu dut ezen egin dute eragiteko bat eta nortzuk eta zeren alde.

Erabili izan balute kommak gariak deseginik legoke hori ambivalentzia hori, hontara:

Bakearen alde eragiteko' bat egin dute ideologia askotariko emakumeek

Zaila ba da ulertzen, horregatio

Zeozer izkiriatu behar duenean batek ba daki zer behar duen izkiriatu, baina irakurleak noiz animatzen da zeozer irakurtzera ez daki zerekin topo egingo du, ez daki eta hortakoz joaten da irakurtzera. Hau, aurretiaz sartu aitzin gaurko autuan.

Gaurko (zapatua, 08 apirila 2006) egunkari Berria-k dakar lehenengo paginan ondoko berria buruz egingo datekeen San Mames football zelai berria:

"Katedrala", betiko lekuan

eta azpian explikationea esanik

San Mamesen ordezkoa Nazioarteko Erakusketazoka izandakoaren eta egungo futbol zelaiaren artean egingo dute (31). Hemen igortzen gaitu barruko 31 paginara.

Jakina, aurretik esan dudan lez, irakurleak ez daki zer ipiniko du, zein da horko mezua harik irakurri eta ulertu' baina beti a posteriori. Nik behintzat hor izan dut problema bat baino gehiago ze ez nekien edo ulertu behar nuen San Mamesen' ordezkoa ... edo behar nuen ulertu San Mamesen ordezkoa' ... Hau da problemarik bat zein konpondu ahal litzateke erabilirik komma garaiak, baina azkenan jakinik ere ze behar dut ulertu ezen San Mamesen ordezkoa' ... aurkitu naiz kin problema handiago eta transzendentalago [gehigo handi eta gehiago transzendental] bat zeren phrasea da:

San Mamesen ordezkoa (................) egingo dute

edo berdintsua dena

San Mamesen ordezkoa egingo dute ................

Izan ahal zen textua ulergarriago [gehiago ulergarri] hontara:

San Mamesen ordezkoa egingo dute Nazioarteko Erakusketazoka izandakoaren eta egungo futbol zelaiaren artean

edo nahiago balitz -eta zergati ez?- hontara:

San Mamesen ordezkoa egingo dute artean Nazioarteko Erakusketazoka izandakoa eta egungo futbol zelaia

Uste dut ze hau azken possibilitate hau da denetarik onena. Nork ez du uste holan, eta zergatik?

Idazleen korrektore. Zer da hau?!

Pensatzekoa da -parametro normal batzutan- ze irakurtzen duguna izkiriaturik ganik idazle batek' duela berak hori izkiriatu. Baina hori ez da beti horrela euskaraz, ze izaten dituzte korrektore batzuk ere idazleek (nik ez dakit zertarako, ez bada laguntzeko an huts typographikoak edo antzekoak). Halan noiz kommentatu nuen idazle bati ea zelan eta zergatik izkiriatu zuen Errumania ordez izkiriatu Rumania erantzun zuen niri ze berak izkiriatu zuela Rumania baina korregitu ziotela, hori korregitu ziotela eta baita ere beste detaille asko gehiago.

Hara korrektoreen mesedea eta apportationea euskarari, zeintzuk argudiatzen dute nola defensea noiz esaten zaie ezen nehon ez da hola esaten euskaraz Errumania (edo beste edozein hitz)' ba, ez dutela egiten besterik baizik bete normak goitik datozenak. Hontan dira berdintsu nola Ertzainak eta beren buru Baltza; zakurrek egiten dute zer agintzen dute nagusiek gabe begiratu dago ongi eta zuzen edo txarto eta desegoki, ez dira sartzen valoratzen deus, dira automatak.

Suspense (eta suspenso) orthographikoak euskaraz

Euskaraz ba direla problemak eta aski serioak antza ez du kasik nehork ukatzen ze esaterako honela amaitzen du akademiko Ibon Sarasolak noiz ari da buruz euskara kommunikativoa edo komprensivoa gainera ari da ere buruz zer komeni zaion euskarari (esanik zer egin ahal da noiz ez da ongi ulertzen textua zeren ez bait dago ongi redaktatua)

Beste alternatiba, kasu guztietan, esaldia bi edo hiru aldiz irakurtzea da, irakurriaren irakurriaz anbiguotasun guztiak desegin arte. Hauta beza irakurleak berak zer komeni zaion. Eta zer komeni zaion euskara idatziari.

Pello Esnal euskalzaleak eta ere peritoak hon styloa ez du ukatzen daukala (daukazala edo dauzkala) euskarak problemak ze izkiriatu du ondokoa

Eta asmoa euskara komunikatiboa lantzea izanik, jarrai dezagun horretan, merezi du-eta. Korapilo asko ditu euskara idatziak askatu beharrekoak.

Nabarmenduak letra gizenaz' bi aipuetan dira nik eginak. Nahi izan dut egin bi aipu hauek agertzeko ba dago euskaran zer hobeturik eta findu beharrekorik. Hori esanik dezadan kommenta zerbait buruz euskararen orthographia aipaturik titular bat gaurko prensan zeina da

Suspensezko eleberri honetan ez diot bakerik ematen irakurleari. (Alberto Ladron Arana, autorea hon novelea Arotzaren eskuak).

Noiz gaurko normen arauz [n+ s = nts] behar litzeteke izkiriatu suspentse. Hara hau da hizkuntza bat -euskara- eukitea suspensean, suspense orthographikoan. Gero artikuluan agertzen da izkiriaturik erritmo ordez rhythmo edo bedere ritmo; batean transgreditu bada normea izkiriaturik suspense ordez suspentse zergatik ez da era berean trasgreditu normea (norma illogikoa) izkiriaturik rhythomo edo txarrenean ere ritmo ordez erritmo barbaroa eta arrotza tzat euskal phonetikea?

Gainera antza, ikusi dugun lez, ba du euskarak "suspense" gehiagorik ere. Beharko dira / lirateke zeozer egin eta paraphraseatuz akademiko Ibon Sarasola reesan ozenki behar da ikusi zer komeni zaion euskarari. Hori baldin merezi badu gure interesik euskarak.

Konkordantzia hon objektu plurala an verbua, euskaraz

Adi egonez gero aisa da ikustea eta detektatzea zelan euskaraz verbu auxiliarreko flexionetan ez dira beti sartzen sartu behar liratekeen komponente edo variable guziak, esaterako askotan falta ohi da -askotan, esan nahi bait da sarri edo ez beti, usu- objektu pluralaren markea. Esan beharrean sagarrak saldu ditut esan ohi da -bai, ohi- sagarrak saldu dut. Halan adi egonez gero esan dudan lez televiosonean noiz berba egiten dute herritarrek ikusi ohi da hori phenomenoa, zein phenomenoa hedatzen da sozietateko kapa differenteak.

Halan gaur, esaterako, noiz berba egin du hak sukaldari Martin Berasategi explikatuz ez zela joango Donostiatik Kataluiniara bizitzen esan du -ikus televisioneko videoa- "hemen bizi naiz, hemen daukat lagun handiak".

Izan ala ez "inkorrektua" (?), holakoetan, ematen da informatione kantitate berdina batean zein bestean, [daukat lagun handiak, dauzkat lagun handiak; jan dut sagarrak, jan ditut sagarrak], informationerik ez da galtzen eta da laburrago eta errezago, horixe gatik erabili ohi da gainera. Zergatik "konkordatu behar da derrigorrez eta obligatorioki", noiz realitatean euskaldunok ez dugu beti konkordatzen flexione verbala? Realitatea ez da monolithikoa (mono + litho, harri + bakar) baizik variablea eta variatua, da gure realitatea hon euskara' poliedrikoa, ari delarik euskara evolutionatzen direktione jakin baterantz' rantz modu erosoagoa eta bizkorragoa emititzeko informationea.

Ez al dute eman behar akademikoek -Akademiak- realitateari -realitate kambianteari- bere leku behar duena eta rekonozimendua? Zergatik ez? Euskarak eta euskaldunok eskertzen luke.

Ez badugu prestatzen eta egokitzen euskara' ezingo du aurrera egin an mundu modernoa

Irakurri dut artikulua hon zuzendari hon euskarazko egunkaria Martxelo Otamendi titulatzen Poltika maiuskulekin, baina benetakoa. Hori artikulua irakurri dut gustura ze redaktatzean da argia eta informationea ematen du zuzen gabe hyperbole asko. Baina konturatu naiz eta hortara dator nire oraiko hau reflexionea ezen agertu da askotan hitzak suberanismo eta suberanista eta ni zain nengoen ea zelan izkiriatuko zuen suberania edo soberania hitza eta uste ukan dut ez zuela hori izkiriatuko baina bai azken aldera agertu da honela subiranotasun. Guziok ongi dakigun lez suberania-rako erabili ohi dira beste disparate handiak euskaraz, handiagoak ezi subiranotasun. Politikoek behar dutela erabili ongi vokaburario politikoa da argi daukaguna gehienok behintzat argi modu theorikoan, ze handia da ikustea gero praxian zer ikusi ohi dugu, noiz gero eskapatu behar izaten dugu rat erdal textuak argi bila eta klaritate konzeptual. Subiranotasun hitza eta suberania hitza ez dira synonymo, hori argi.

Suberania nola beste hitz asko dator latinetik eta holan esaten da:

(in) soveranity
(al) Souväranität
(fr) souveranité
(it) soveranità
(es) soberanía
(pt) soberania
(rs) suverinet [eginik translitterationea -uste dut ongi- tik aphabeto kyrillikoa]

Honekin agertu nahi dut -gabe sartu ezertan kontra Martxelo Otamendi- izanik hori bai hau mezua repetitivoa zoritxarrez nolako problema handia eta gravea daukan euskarak an mundu lexikala.

Gehiago irakurrik ohartu naiz eta gogoratu beste problema batekin ezen euskarak duena an syntaxia. Ze phrase hontan ikusten da argiro eta diaphanoki:

[Dio, ari dela buruz atzoko kommunikatua hon ETA]

Atzoko urratsa ezin da ulertu Lizarra-Garaziko prozesua gabe, Anoetako belodromoko eskaintza gabe, Nazio Eztabaidagunea gabe, Ibarretxeren proposamena gabe, Espainiako Kongresuaren ebazpena gabe eta beste ekimen batzuk gabe.

Hemen ikusi ahal dugu zein handicap handia dauka hak hizkuntza postposivo batek eta hori dela problema baita handi eta grave bat daukana euskarak, zein lehenengo behar da ikusi eta identifikatu eta gero -nahi balitz eta ahal balitz- soluzionatu. Ze skandalu barik izkiriatu ahal da ere hontara izanik askoz ulertzen errazago.

Atzoko urratsa ezin da ulertu gabe Lizarra-Garaziko prozesua , gabe Anoetako belodromoko eskaintza, gabe Nazio Eztabaidagunea, gabe Ibarretxeren proposamena, gabe Espainiako Kongresuaren ebazpena eta gabe beste ekimen batzuk.

Guzi hori gatik, seinalaturik bi euskararen problema handi lexikala eta syntaktikoa (oraikoan gabe aipatu hain absurdua den orthographikoa, velodromo belodromo), titulatu dut nire hau reflexionea Ez badugu prestatzen eta egokitzen euskara' ezingo du aurrera egin an mundu modernoa zeren ihesi eskapatuko zio populationea beste hizkuntza hobe eta errazgo batzuetara nola ja pasatzen ari da eta hori da historikoki konstante bat.

Nik salatzen dut

Ikusirik eta irakurririk hau titulua Nik salatzen dut etorriko zaikeo bati baino gehiagori gogora J'eccuse izkiriatua hak Emile Zola frantzesak an L'aurore egunkaria 1898 urtean buruz Dreyfus affaira, baina nire oraiko honek ez du deus zerikusirik edo relationerik kin hain gorabehera importanteko artikulua (Dreyfus affaira) salvu koinzidentzia lexikala baina ez semantikoa. Nirea da asko (edo askoz) gutiago importantea eta tranzendentala baina aitzitik ba du edo bedere ba duke bere importantzia handia -beti relativoa- an euskara.

Hau guzia diot ze irakurri dut (Berria, domekea 19 martxoa 2006, Igandea supplementua) artikulua titulatzen Prozesu kriminalak zeinak du subtitulua

"Nazioarteko Zigor Auzitegia: mundu ordena berriaren zaindari" liburuaren egileak Slobodan Milosevicen aurkako epaiketa oinarrizko bermeak bete gabe abiarazi zela salatu du.

Phrase honen, phrase bakar honen, strukturea da

"Nazioarteko Zigor Auzitegia: mundu ordena berriaren zaindari" liburuaren egileak Slobodan Milosevicen aurkako epaiketa oinarrizko bermeak bete gabe abiarazi zela salatu du.

Beraz bada hau da strukturea

(... ) egileak (....) salatu du.

Hau da phrasea bere laburrean. Nik diodana eta salatzen' da ze dago lar urrundurik egileak ganik bere verbua salatu du, sobera urrunduak. Hortara (edo luzeago, horretara) redaktatzea sarturik tartean horren "lukainka luzea" da kaltegarri tzat euskara eta betez ere gu irakurle euskaldunok. Hori nahi nuen salatu, j'accuse, akkusatzen dut.

Litzateke, esaterako, asko errezago (edo, askoz errezago) ulertzen gabe urrundu subjektua ganik verbua, hontara

"Nazioarteko Zigor Auzitegia: mundu ordena berriaren zaindari" liburuaren egileak salatu du Slobodan Milosevicen aurkako epaiketa oinarrizko bermeak bete gabe abiarazi zela.