... ez du sortuko ...

... ez du sortuko ... 

Gaurco (24 ekaina 2020) Berria eguncarico noticia principala da hauxe

Espainiako Kongresuak ez du GAL ikertzeko batzorde bat sortuko 

baina izan ahal zen aisa redactatua ere honela

Espainiako Kongresuak ez du sortuko ... 

uzten dela an horiec 3 puentuac lekua explicatzeco zer ez du sortuco Espainiaco Congresuac. Daudalaric hortaco auquera differenteac, esateraco bat hauxe

Espainiako Kongresuak ez du sortuko batzorde bat ikertzeko GAL

Errazago eta fiteago harrapatzen significantzaa

 Iracurrri dut ondoco hitza

berrireki 

eta oldoztu ondoren ohartu naiz nahi du esan

reireki 

Nire cerebroac ulertzen du errasago eta fiteago 2. hori. Nire ustez edozeinec ere bai. Errazagoa da 2.a ze lehenengoa bai mentalqui eta baita ere visualqui. Da factoa, da irrefutablea.

Izan ahal du aldeco sustengu logicoric?

Euscal prensan iracurri dut

visual hitza 

izquiriatua nola 

bisual 

Baldin Academiac berac vibrato hitz musicala izquiriatzen badu vibrato, zergatic ez izquiriatu berdinqui logica berberaz visual campoticoa euscaraz ere visual? Zein da arrazoina?

Bizi nahi al dugu tematuric absurdoan? Hori al da apportationea e Academia ki XXI. mendeco euscaldunac an bere mendeco anniversarioa?

Hizteguiec dioscuten eguiac edo guezurrac

Hizteguiec bethi dute bere importantzia eta hori importantzia da handiagoa an herritac nola guruea non derrigorrez, baina ez obligationez, behar dira consultatu hizteguiac ascotan, sarri baldin nahi bada producitu zerbait coordenada actualetan, gaurco munduan nola particularzqui an mass media.

Halan, an Argia astecaria ikusi dut articulua (nº 2.687, 24 maiatza 2020 ganic Marta Sendiu) titulaturic holan labur-laburra

Retrospekzioa 

Nahi izan dut jaquin nola dakarren Elhuyar hizteguiac erdarazco retrospección hitza, hara zer dakarren

atzera begiratze 

Orduan casu eguinic ki Elhuyar hizteguia behar zuen titulatu Marta Sendiuc edo edozeinec hori articulua

Atzera beguiratzea 

Noizco behar du Elhuyarrec esan, reconocitu ze guztia ez du ongui eguin eta horrec behar du revisione serioa zeren holaco imprecisioneec laguntzen dute zabaltzen an euscara izquiriatu modernoa inexactitude edo errore guehiago ze permititu behar direnac. Ez izanic ere perfectuac, ezen izanic imperfectuac, eguin ahal da apportatu baina izanic presente ez gara perfectuac eta behar dira eguin revisioneac lantzean behin phürü.

Informatu gutienic pasablequi (eta sequentzia logicoan)

Dugu iracurten prensan hau titularra
(Gara, 6 ekaina 2020, 25 or)

Haftar mariskalaren indarrek Tripoliko setio-gerra galdu dutela onartu dute 

Titular hori zein dago redactatua traquesqui -an prepectiva informatico/communicativoa- izan ahal zen, harturic contuan guehiago iracurlea, honelatsu

Haftar mariskalaren indarrek onartu dute galdu dutela ...

Ez al da orain titular pasableagoa eta redactatua an sequentzia ascoz logicoagoa?

Phrase comparativoac euscaraz, tentuz eta zuhurtziaz

Guztiac ba daquigu ze ez da berdin expresatzea verbaz eremu relaxatuan edo expresatu izquirioz noiz ipini behar da presezqui titulua lan batena. Batean da expressione libreagoa eta gutiago controlatua ze noiz ipini behar dugu lan baten titulua. Hori niretzat (eta edozeinentzat ere?) da irrefutablea.

Iracurri dut hau titularra
(an Argia astecaria, ganic Jenofa Berhokoirigoin, nº 2.689, 7 ekaina 2020)

Internet erabiltzeak hegazkinen joan-etorrriek baino 1,5 aldiz gehiago kutsatzen du 

Nic nola ez dut harrapatu dioena titularrac dut reiracurri tzat jaquin zer dioen. Nic baina, hobe beharrez, redactatu du beste modu hontara titular hori. Ea zer zaizuen iruditzen

Intenet erabiltzeak kutsatzen du 1,5 aldiz gehiago ze hegazkinen joan-etorriek 

Ez al da auquera alternativoa gutiago nahasgarria?

Racismoa. Hitzac egoqui eman dezagun

Baldin gogoratzen ez banaiz tcharto Piarres Lafitte academicoac (1901-1983) adierazteco euscaraz comunismoa erabili zuen hitz bat zein amaitzen zen kin ...-keria subfixua, halan "...-keria". Lehen parthea da oker ez banago neologismoa, baltsuna edo zeozer holatsuco: baltsunakeria. Baina jocaera hori izan zen laster batean criticatua esanez lexicoan hitz horri -communismoa- ez zaio behar guehitu -keria zeren horrec du adierazten mespretchua zein hitzac berac ez du berez.

Hasten garela gaurcoaz hitz egoquia adierazteco racismoa (nahi balute batzuc razismoa) ez da egoqui esatea ze euscaraz da arrazaqueria zeren tzat racistac (eta badira sobera an gure planeta hau) racismoa ez da mespretcuzco zerbait, behintzat zentzu lexicalean.

racismoa 

ez da euscaraz 

arrazakeria 

baizic simplequi 

racismoa 

(edo razismoa)

Neure gustucoa izan da gaurcoa

Critica verbaac dirudi ascotan ze da reflexione bat eguina intentione negativoarequin nabarmentzeco hain delacoaren aspectu tcharra. Baina critica verbaa, berez, da conceptu neutroa, ez positivo eta ezta negativo.

Gaurcoan nahi dut eguin critica bat baina nabarmenduz aspectu positivoa edo applauditzen dudala. Halan ahal izan dut iracurri (an ETB1eco informativoa gaur eguerdia) ohar-oin hau

Ciudadanosek ere babestuko du luzapena 

eta poztu naiz zeren sarri ascotan hori titulua aguertzen ohi litzaque modu hontara

Ciudadanosek ere luzapena babestuko du 

Niretzat, dudagabequi, goico auqueraa da anhitzez communicativoago ze behecoa. Beraz, tchaloac eta viva casu eguitea ki communicativoqui informatu.

Salvuespena zatio da lar luzea complementua

Gaur ditut ekarrico bi exemplu hartuac ti prensa izquiriatua.

Lehenengo exempluan iracurten dugu
(Gara, igandea 31 maiatza 2020, 26 or)

BBE hautagaitzak ez du babestuko Etcheto buru lukeen aliantzarik 

dudaric ez dago ze hor verbua da "ez du babestuko" eta ez da sarthu tartean ezer zeren izan ahal zen seguituz oraingo ohitura

BBE hautagaitzak ez du Etcheto buru lukeen aliantzarik babestuko 

aitzitic baina tartecatzecoa izan balitz laburragoa esateraco soilic "aliantzarik", ia seguru litzaque holan

BBE hautagaitzak ez du aliantzarik babestuko 

eta ez, apurtu baric verbua holan

BBE hautagaitzak ez du babestuko aliantzarik

Baita beste gaurco exemplua an 33 or ikus geinque beste exemplu hau antzecoa gorago dagoena
(Gara, kirolak 33 or)

Leire Etxanizek ez du jokatuko Master Cup txapelketaren finalerdia 

non verbua ikusi ohi dugu normalean zathitua holan 

Leire Etxanizek ez du Master Cup txapelketaren finalerdia jokatuko 

izan balitz baina complementua soilic "finalerdia" seguruenez bestelatsucoa litzaque redactionea, honela

Leire Etxanizek ez du finalerdia jokatuko 

baina ez honelaxe

Leire Etxanizek ez du jokatuko finalerdia 

Ez al da, nire iritziz bethi, hobe ez etetea verbua? Ni baiezcoan nago, baina bethi ez da derrigorra eta gutiago obligatorioa; zeren derrigorra eta obligatorioa dira conceptu total differenteac nahizta bizi ascotan orbita berean. Baina errazten luque communicationea ez eteteac verbua.

Ni despistatu nau titularrac

Noiz bait dut iracurri ondoco titularra nau despistatu eta behar izan dut iracurri berriro jaquiteco zer dakarren. Hara hori titularra
(Gara, lehen planan, zapatua 30 maiatza 2020)

Minneapolisera Guardia Nazionala bidali dute protestak isilarazteko 

Nic nahiago izango nuen izan balitz redactatua honela, mesedez iracurlea eta esperantzaz despistatuco du gutiago iracurlea

Minneapolisera bidali dute Guardia Nazionala isilarazteko protestak

Behar da redactatu yago logicoqui

Iracurten da an ETB1 informativoac hau oin-oharra ari direlaric buruz Nissan empresaren zarratzea Barcelonan (eguena eguerdico informativoan)

Espainiako Gobernuak lantaldea eta inbertsio publicoa eskaintzen dizkio Nissani 

irudituric hori mesua dago asqui difficil ulertzeco nic dut ipinten ondoco alternativoa

Espainiako Gobernuak eskaintzen dizkio Nissani lantaldea eta inbertsio publicoa 

Ez al da auquera alternativoa aise guehiago ulertzecoa ze lehenengoa? Zer luquete esateco eguileec?

Lexicoa interpretatzeco perspectiva harrigarria

Izquiriatzen du (an Herria astecaria, nº 3543, 7 maiatza 2020) Xipri Arbelbide baxenabartar euscal idazle ezagunac articulua titulatzen Txinako sukarra.

Articuluaren azquenean argui emaiteco iracurleari dakar hau oharra.


Txinako sukarra = pandémie, "coronavirus", "covid-19", frantsesez nehork ez baitaki zuzen nola erran, mintza gaiten euskaraz.


Beharba gure Xipri izaiten ahal da asesore lexicala an euscal lexicoguintza. Viva Xipri, baina ni zurequin (hortan) desados edo desacorduz totalqui. Hemen ere, antza, zembat buru haimbat aburu.

Norc ahal du ukatu inukagarria?

Gaur nahi dut ekarri blog hontara bi exemplu hartuac ti prensa, lehenengoa da  dioena an eguncari hori ondocoa
(Gara, astelehena 25 / 5 / 2020)

Transexualek ezingo dute sexu eta izen aldaketa erregistratu Hungrian

zein titular hori ipini ahal zen nahi izan balitz honela

Transexualek ezingo dute erregistratu sexu eta izen aldaketa Hungrian 

eta bigarren commentarioa nahi dudana eguin da beste hau
(Gara, asteartea 26 / 5 / 2020)

Koronabirusak Erresuma Batuaren zatiketa areagotzea lortu du 

non da egoquiago hori titularra emaitea beste redactione honequin 

Koronabirusak lortu du areagotzea Erresuma Batuaren zatiketa 

edo 

Koronabirusak lortu du areagotzea zatiketa an Erresuma Batua 

Iritzia edo beguitandua dut ze an euscal media anhitzez atentione handiagoa ipinten zaio ki "correctione gramatical suposatu jathorra" ze "informatu ongui, zalhe eta effectivoqui iracurlea". Balantze eta balantza hortan arten bi mundu mental horiec ez da dudaric ze an mass media mundua du importantzia izigarri handia eta determinantea "informatzeac ongui, zalhe eta effectivoqui iracurlea".

Ez al dute izquiriatu nahi euscal mass mediaco professionalec tzat euscal iracurlea? Gure arteco communicationea da minimum behar denetic beheracoa. Dirudienez, ez da nahi dialogoric ezertan.

Bai ala beharba ez?

Dugularic iracurtzen (ikus hemen)

Kirol federazioak hirietatik ihes egiteko bide bilakatu dira 

ipini ahal zen hontara ere

Kirol federazioak bilakatu dira bide ihes egiteko hirietatik 

Ba da ala ez da hobea bata ze bestea communicativoqui?

Simple eta problema bacoa hobetu

Iracurri dugu an oin-oharra hen informativoac ETB1 ari zirela buruz horarioa paseatzeco genteac

Murrizketak ume eta nagusientzat 

Inorc ez du esango ze hori dago tcharto esana eta redactua. Baina nic nuque nahiago holan

Murrizketak tzat umeac eta nagusiac 

zeren hor referitzen dira bakarric ki bi multzo (umeac eta nagusiac) baina izan ahal ziren guiza multzo guehiago. Holan esateraco

Murrizketak ume, gazte-coscortu, nerabe, guizon ezcon baco, heldu, xaharxco, zahar samar, agure, edoein adineco ezindu, ... eta itsuentzat. 

Hori ez al legoue hobeto honela

Murrizquetac tzat ume, gazte-coscortu, nerabe, guizon ezcon baco, heldu, xaharxco, zahar samar, agure, edoein adineco ezindu, ... eta itsuac. 

Prepositioneac erabiliric tentuz ba lekarzquete mesede informatico anhitz. Nic ez dut dudaric, harturic zileguitzat edo ez-zileguitzat.