Auquera (berri possible) caltegarriac?

Dudalaric iracurri hau titularra (ikusi hemen, ganic Koldo Landaluze, critico cinematographoa)

• De la saludable amoralidad de Ozon, al paseo estelar de "Gravity"

• De ..................................................., al .............................................

ethorri zait gogora nola eman ahal guenuque hori euscaraz. Uste dut ez datequeela lan arras erraza eta hortacoz zait gogoratu ez legoqueela tcharrena jotea auquera experimental berrietara nahiz compondu edo leundu handicap horiec.

• Ti .................................................., ki ........................................... 

Ari direnac itzultzen textuac zer ahal dute commentatu buruz holaco auquera possible -momentuz- heterodoxoac edo "condemnagarriac"?

Retroactivatuac -atchiquiac- mentalqui iragan beltzari

Gaur dut iracurtzen Vitoria Gasteizko udalaren anincioa prensan bilinguequi. Zeinac esan nahi bait du ze textua dela eguina udal hortaco traductore professionalec, ez edozein urlic. Halan dio, lehenic euscaraz eta guero gaztelaniaz.

• Vitoria-Gasteizko Osoko Bilkurak dei egiten die herritarrei Santa Maria de Garoña Zentral Nuklearra eraitsi eta behin betiko ixteko antolatu den Manifestaziora. 

• El Pleno del Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz convoca a la ciudadanía a la Manifestación por el cierre definitivo y el desmantelamiento inmediato de la central nuclear de Santa María de Garoña. 

Comparaqueta hontan puntu asco tratatu leiz baina nic nahi dut zentratu bakarric batean, hara:

Zergatic ez errespetuz iracurlearen honela euscal textua?


Vitoria-Gasteizko Osoko Bilkurak dei egiten die herritarrei Manifestaziora .........

Hori al da traductore professionalen productu professionala? Hori al da nivela daucatena?

Ez duquete present gogoan iracurlea

Iracurri dut prensaco eretchi articulua titulatzen Royal Mail, koroaren harribitxia, pribatizatuko da. (Gara, iritzia, baricua 13 iraila 2013).

Non bigarren paragraphoaren azquena da holaxe non ni lehebiaan naizen galdu' ezin ulertuz zecarrena texuac. Halan

Baina Royal Mail ez da pribatizatuko beste konpainia publikoen pareko. Koroaren harribitxia dala esan daiteke.  
Margaret Thatcher bera, beste konpainia askoren artean British Airways, British Telecom ala British Gas pribatizatu zituenak, Royal Mail saltzera ez zen ausartu.

Ez al zara, zu iracurlea, galdu azquen phrase hortan zu ere? Ez al duzu zoztor eguin, behaztopa? Malcartasun hori ez al zen leundu favorez iracurlea, honelaxe?

Baina Royal Mail ez da pribatizatuko beste konpainia publikoen pareko. Koroaren harribitxia dala esan daiteke.  
Margaret Thatcher bera, zeinac privatizatu zituen beste konpainia askoren artean British Airways, British Telecom ala British Gas, ez zen ausartu saltzera Royal Mail.

Comparatu baina informativoqui

Dudalaric iracurtzen honaco tituluac edo tutilarrac  (saca hemen linka)

Pirritx eta Porrotx pailazoek programazioan tokirik ez izateko eskatu dio Urquijok EITBri 

dut pensatzen ze hori titularra dago emana guziz tcharto, batez ere casu emanez transmitione informaticoa ezen bere sequietiatione inforativoa. Hara, dezagun zatitu bere segmentu informativoac holan

== Pirritx eta Porrotx pailazoek
== programazioan
== tokorik ez izateko
== eskatu dio Urquijok EITBri

Baina ordenaturic -syntacticoqui- segmentuoc, segmentu informativo conceptualoc, an beste modu yago informativoa' gueratzen ahal da hori titularra tzat edozein euscaldun ascoz ulergarriago, naturalago eta batez ere informativoago. Holan esateraco

Urquijok eskatu dio EITBri ez izateko tokirik programazioan Pirritx eta Porrotx pilazoek 

zein tutlar baldin zatitzen badugu segmentalqui gueratzen litzateque holan

== Urquijok eskatu dio EITBri 
== ez izateko tokirik 
== programazioan 
== Pirritx eta Porrotx pailazoek

== (edo, hak Pirritx eta Porrotx pailazoak)

Goico textu da exemplua hon exemplu gaizqui bideratua mass media betean, gaberic ezein duda.

Hobetzeco asmoz informationea

Photo batean non aguiri dira bi pelotari, ikusten da gorriz veztitua Mikel Beroiz uhartearra. Non azpian photoaren iracurri ahal da hau

Mikel Beroiz da aurtengo udan finalik gehien jokatu duen pilotaria. 

Zembaitentzat hori textua date guziz norrmala baina nire eretchian da lar difizila eta guti informativoa. Hobetu nahiric mezua informativoqui eta emanic bide ki reflexine syntacticoa izan ahal zen ere honelatsu

Mikel Beroiz da pelotaria jocatu duena finalic gehien aurtengo udan.

Zer zaizue iruditzen hobecuntzea, hobecuntza informativoagoa.

Sano contzientzia eta chedea garbi

Zoazi soldadu, zaite eguin abocat,
har zazu andre, edo zoaz comenturat,
edo seminariorat;

zoaz, zato, zaude, herritic ez mugui,
edo hiriz hiri zoaz curri curri:
Jendec erasico dute zutaz bethi.


Baina zuc eguinen duzu denez irri,
baldin badaucazu bethi
sano contzientzia, chedea ere garbi;

bi gauza horiec falta badituzu,
bakea alferretan chercaturen duzu;
ezdeusec emanen dautzu ere asaldu.

Mendia ernari

Mendia ernari 

Mendi bat aspaldi lehen 

erdi beharrez zegoen, 

eta  emaguinic ez zuen 

haren ay eta plainuac 

urrun ziren adituac: 

jendeac ikaran zeuden 

zer jalgui behar othe zen:

oroc zuten ikus uste 

Paris oso bat bederen: 

badaquizu zer zen aguertu mundurat? 

Sagu bat. 

Horra espantu anhitz duenac ahoan, 

efectu guti du aguertzen ondoan:

Obratu gogo duenac, 

elheac ditu bakanac.

Ulertzen al da gaberic anhitz gogoetatu?

Guztiz argui eta clarua da ze prensa dela izquiriatzen -redactatzen- tzat gentea, edozeinentzat baina ez tzat  multzo specializatu bat non behar da nivel minimun bat ulertzeco izquiriatua' beraz behar du productuac izan iracurria -ulertua- ganic edozein, ganic pululua. Hau preambulottoa dut izquiriatu zeren naiz aurquitu kin ondoco titularra
(Gara, 11 or, eguena 7 ekaina 2013)

Hizkuntza gutxituak irakaskuntza elebidunean ikasi eta irakasteko aukera legez onartu dute diputatuek

Titulu horrec asco du hobetzeco informativoqui eta gainera da hori lortzen gainera arras simplequi. Baina sartu gaberic aurquitzen direlaco possibilitateoc dut errepicatuco hemengo goico titulua: Ulertzen al da gaberic anhitz gogoetatu?

Total indudablequi yago informativoa

Dudalaric iracurri hau titularra buruz aizkolarien Urrezko Txapelketea non izan bait da irabazle Floren Nazabal (Gara, 21 or, astelehena 3 ekaina 2013)

Floren Nazabalek onena zein den argi eta garbi utzi du

ethorri zait gogora puntuan ze ahal da hobetu hori titularra beste forma hontara

Floren Nazabalek argi eta garbi utzi du  zein den onena

Izan liteque norbait, nola lehenagocoan Anton Mari ihurretarra, eretchico diona honelatsuco commentarioei direla chorradac. Holacoei, nola Anton Mari-ri, escatuco nieque explicatzea non dagoen chorradea edo chorradatasuna edo chorradaqueria.

Ez al da bigarren textua informativoqui auquera ascoz hobea? Norc uste du besteric eta zergatic? Ez al da total diaphanoqui yago informativoa?

Academico jn Xabier Kintana-c zioena lehen

Nenbilela azterca, aztertzen, ikusten eta ere organizatzen apur bat nire liburu eta paper zaharrac ethorri zait escuetara hau ondoco liburua, publicatua 1991an, zeina da

-ISBN: 84-243-2957-0, Eusko Jaurlaritzaren Kultura Sailaren eta Bilboko, Donostiako eta Gasteizko Udalen laguntzaz argitaratua-

Hiru 

devien 

ipuina 

printze lirainak 

printzesa eder paregabea 

nola askatu zuen kontatzen duena 

eta nola lehen iracurraldian ez dudan ondo comprenitu' dut reiracurri jaubetzeco zioenaz textuac zein liburua da Georgia-co ipuin bat itzulia ganic academico Xabier Kintana. Halan, nic dut ezarrico beste forma batera -auquera syntactico differente bat ganic X Kintana- delaco titulua

Hiru 

devien 

ipuina 

kontatzen duena nola askatu zuen 

printze lirainak 

printzesa eder paregabea 

Ez daquidana da zer pensa lezaqueen hac Xabier Kintanac gaurregun -edo beste edozeinec- buruz nire "hobecuntza" hau eta bere horduco auquera syntacticoa. Reeditione batean utzico luqueen bere hortan, hartan edo luqueen nolabait ere "hobetuco" syntacticoqui.

Berola (Veruela)

Berola (Veruela) monasterioa an Moncayo mendiaren iphar magala 

(Moncayo, 2.314 m)

Izan dut auquerea zorionez visitatzeco eta  izateco Tarazona aldean eta joan handic Moncayo mendiaren magaletara haric 1620 m gora nora arte joan ahal da automobilez non bait dago ostatu on bat non bazcaldu guenduen ondo eta ere gustura. Tamalez eguraldia ez da izan guc nahi bezain bestecoa.

Beheracoan jo guenuen visitatzera Veruela-co monasterioa. Han monasterioan azquenean erosteracoan zeinbait ardo botilla (campo de Borja izenecoa) esaten du hangoac ze bazuela ardo on bat -onen arteco bat- izena zuena Berola zein da Veruela-ren izen aintzinacoa. Nola nic ba nequien ze Moncayo inguruan zegoela euscal tomonymia' ethorri zitzaidan gogora ze delaco

 Berola 

hori izan ahal zen hango euscal toponymotaric bat. Halan esan nion hangoari ze izen horrec zuela itchura osoa on euscal toponymo bat, hainbat non galdetu zuen zer esan nahi zuen euscaraz Berola izen horrec.

Orain ikusten dut, hemen etchean, ze boteillan ere izquiriatua dela hori, gaztelaniaz eta ere inglesez. Holaxe

Gaztelaniaz 

Berola es el antiguo nombre que recibía el actual Monasterio de Veruela, allá por el siglo XII, cuando Don Pedro de Atarés, Señor de Borja, cedió unos terrenos a los monjes cistercienses que fundarían el monasterio. Éste se convirtió por antonomasia en el origen vitivinícola de la actual D. O. Campo de Borja.

Inglesez

Berola is the original name for the Monastery of Veruela dating back to the 12th century when Pedro de Atarés, Señor de Borja, granted a parcel of land to the cistercian monks who founded a monastery. This small parcel was the genesis for what is today - the D. O. Campo de Borja. 

Ulertu dut euscarazcoa, ondoren iracurri erdarazcoa

Dudanean iracurri hau ez dut ulertu  (Gara, lehen plana, beheco aldean escuin)

• PSE, PP eta UPyD, "euskaraz publikatzen denari ez besteri" laguntzearen kontra

baina bai heldu naiz ulertzera dudanean iracurri hori goicoa baina erdaraz, holan

• PSE, PP y UPyD, contra las ayudas "solo a lo que se publica en euskara"

Ez al da hobeto eta errazago iracurtzea erdaraz incluso tzat gu euscaldunoc? Ala othe da bakoitzaren gorabeherea soil personala edo othe da ere zerbait relationatua kin hizcuntzac, casu hontan euscara eta gaztelania deitzen ohi duguna erdara?

Casu identicoac syntacticoqui

Nola iracurri dut bi casu identico respectuz structura syntacticoa an prensa' egun gutiren buruan zirenac nire aburuz ez asqui onac informativoqui ditut ekarten blog hontara daiguzen analyza zerbaixca.

Hemen ba bi phrase delacooc
(lehena Gara ostirala 17 maiatza 2013, 13 or, bigarrena Gara astelehena 20 maiatza 2013, 17 or)

• Inputatuak Nafarreteren kasua saltzeagatik 

eta

• Isunak, indarkeria matxista salatzeagatik

Esana dudan lez nola uste bait dut ze falta dutela horiec tituluoc asco izateco asqui aceptable enseatzen naiz horiec hobetzera honelaxe

• Inputatuak salatzeagatik Nafarrete-ren kasua

eta

• Isunak, salatzeagatik indarkeria matxista

edo baita beste auquera hauec ere 

• Inputatuak gatio ...

eta

• Isunak, gatio ... 

Ezereza baino hobea eta guehiago

Lagun batec igorri daut Materre-n doctrinea digitalizatua berac interneten aurquitua zeren bazequien ni ari nintzela iracurtzen facsimiletic edo berdin dena versione fotocopiatutic.

Halan ikusten dut an versione digitalizatua dudala iracurri ahal hauxe

"LIBURU HUNEK HIRUR PARTE DITU

Lehenbizikoan ibenuzen da Giristinoak iakin behar duen Doktrina deklarazino gabe.
Bigarrenean Doktrina haren deklarazinoa galdeginez eta ihardetsiz egina.
Hirurgarrenean ezarten dira debozinozko othoitz eta Orazino batzuk bere denboretan egin eta erran behar direnak."

 edo P. Axularren approbationea

EXAMINAZALEEN APROBAZINOA

         Ikusi dut Bayonako Iaun Bikario Jeneralaren manuz Dotrina Kristiana daritzan liburu bat Aita Materrak egina, eta edireiten dut ez tuela deus ere gure Fede sainduaren kontrako gauzatik: Aitzitik dela obra bat ttipia delarik handia, hitz gutiz añhitz erraiten duena, ongi eskiribatua, eta merexi duena ibil dadin iendartean, eta guztien eskuetan. Saran egina Abendoraen lehenean, milla seietan ehun eta hamesei garren urthean.

P. de Axular

baina nire versione facsimilecoan (Labayru, 2008, ISBN 978-84-86833-32-9) dathor zathi hori honelaxe

"LiBURU HUNEC HIRUR PARTE DITU

 

Lehenbicicoan ibenucen da Guiristinoac iaquin behar duen Doctrina deklarazino gabe.

Bigarrenean Doctrina haren declaracinoa galdeguinez eta ihardetsiz eguina.

Hirurgarrenean eçarten dira debocinozco othoitz eta Oracino batçuk bere demboretan eguin eta erran behar direnac."

edo  P. Axularren approbationea

EXAMINAÇALEEN APPROBACINOA

         Ikussi dut Bayonako Iaun Vicario Generalaren manuz Dotrina Christiana daritçan liburu bat Aita Materrac eguina, eta edireiten dut ez tuela deus ere gure Fede sainduaren contraco gauçatic: Aitcitic dela obra bat ttipia delaric handia, hitz gutiz añhitz erraiten duena, ongui esquiribatua, eta merexi duena ibil dadin iendartean, eta guztien escuetan. Saran eguina Abendoraen lehenean, milla seietan ehun eta hamesei garren urthean.

P. de Axular

Edozeinec ikusi ahal du errazqui ze comparaturic goico textuan, digitalizatua, eta originala dagoena nic transcribatua facsimiletic ezen goicoa auquerea ez dela Materreren textu publicatu zena 1623 urthean publicatu.

Textu digitalizatuoc behar luquete izan escura ez daucatenentzat orduco libururic edo nahi ez dutenentzat iracurri facsimilic zeren bethi da nekezago beguientzat. Baina zergatic eguiten dira hor trampac? non batetic ipintzen da "othoitz" eta ez "otoitz" bide emanez iracurleari pensatzera ezen ari dela iracurtzen textu originala Materrena. Transcriptione honec du aguertzen gure phobiac, gure phobia orthographicoac. Gauza bat da egungo izan litequeen orthographia eta besteric ematea orduco textuoc trampeaturic, camuflaturic.

Beguira non eguin dituzten disfuntione -amarru- orthographicoac doazelaric horiec hitzoc azpimarraturic.

"LiBURU HUNEC HIRUR PARTE DITU

 

Lehenbicicoan ibenucen da Guiristinoac iaquin behar duen Doctrina deklaracino gabe.

Bigarrenean Doctrina haren declaracinoa galdeguinez eta ihardetsiz eguina.

Hirurgarrenean eçarten dira debocinozco othoitz eta Oracino batçuk bere demboretan eguin eta erran behar direnac."

edo P. Axularrena

EXAMINAÇALEEN APPROBACINOA

         Ikussi dut Bayonaco Iaun Vicario Generalaren manuz Dotrina Christiana daritçan liburu bat Aita Materrac eguina, eta edireiten dut ez tuela deus ere gure Fede sainduaren contraco gauçatic: Aitcitic dela obra bat ttipia delaric handia, hitz gutiz añhitz erraiten duena, ongui esquiribatua, eta merexi duena ibil dadin iendartean, eta guztien escuetan. Saran eguina Abendoraen lehenean, milla seietan ehun eta hamesei garren urthean.

P. de Axular

 
Hemen doa lehenengo hitz originala zethorrena liburuan 1623an eta guero parenthesis barruan hitzaren versione camuflatua.

hunec (hunek), 
lehenbicicoan (lehenbizikoan), 
ibenucen (ibenuzen) [nic ez daquit zer izan litequeen], 
guiristinoac (giristinoak), 
iaquin (iakin), 
doctrina (doktrina), 
declaracino (deklarazino), 
galdeguinez (galdeginez), 
eguina (egina), 
eçarten (ezarten), 
debocinozco (debozinozko), 
oracino (orazino), 
batçuc (batzuk), 
demboretan (denboretan), 
eguin (egin), 
direnac (direnak), 
ikussi (ikusi), 
Bayonaco (Bayonako), 
vicario (bikario), 
generalean (jeneralean), 
christiana (kristiana), 
Materrac (Materrak), 
eguina (egina), 
contraco (kontrako), 
gauçatic (gauzatik), 
aitcitic (aitzitik), 
delaric (delarik), 
ongui (ongi), 
esquiribatua (eskiribatua), 
escuetan (eskuetan), 
eguina (egina).

Othe da eguitea honaco cambioac zilegui, zenbat zilegui, zenbateraino zelegui? Norbaitec erran eta argudia dezaque tira, hobe hori ezi ezerez.

Baina non dira arrazoiac edo mesedeac hola jocatzeco? Ez al dago hor berbaric lar azpimarraturic, "transformaturic" ezein motivoric gabe?

gatio, zatio

Dugu iracurtzen nola lehenbizico phrasea, ondoren on tituar hau ezen Ríos Montt diktadoreari 80 urteko zigorra ezarri diote, ezen (Gara, domequea 12 maiatza 2013, lehen orria)

Jose Efrain Rios Montt Guatemalako diktadoreari 80 urteko kartzela zigorra ezarri dio herrialde hartako auzitegi batek, bera agintean zegoenean ixil etniaren kontra izandako genozidioagatik.

edo berdina dena

Jose Efrain Rios Montt Guatemalako diktadoreari 80 urteko kartzela zigorra ezarri dio herrialde hartako auzitegi batek, bera agintean zegoenean ixil etniaren kontra izandako genozidioagatik. 

baina baldin bila bageneza iracurlearen mesedea, edo informaticoago izatea mezua, ipini ahal zen ere honelatsu (bethi ere hobeto, guztion mesedegarri)

• Jose Efrain Rios Montt Guatemalako diktadoreari 80 urteko kartzela zigorra ezarri dio herrialde hartako auzitegi batek, gatio bera agintean zegoenean ixil etniaren kontra izandako genozidioa. 

edo

• Jose Efrain Rios Montt Guatemalako diktadoreari 80 urteko kartzela zigorra ezarri dio herrialde hartako auzitegi batek, zatio bera agintean zegoenean ixil etniaren kontra izandako genozidioa. 

Zer du nehorc erraiteco, commentatzeco?