SVO, subjektua S, verbua V, objektua O

Vistakoa den lez eta uste izatekoa ez dira munduko hizkuntza guztiak ez berdinak eta ezta berdintsuak ere. Baina halaber ba dute, ba dituzte hainbat eta anitz hainbat gauza eta elementu berdin eta amankommun.

Esan ohi da ze hizkuntza batzuk dira strukturalki formatzerakoan phraseak SVO, esan nahirik ze normalki delako hizkuntza hortan doa lehenengo subjektua S, gero verbua V eta gero azkenean objektua O. Baina horien hiru elementu grammatikalon ordenea izan ahal da bestelakoa ere, esaterako SOV edo besterik. Komportamentua hizkuntzetan formatzeko phraseak baina ez da beti uniformea eta monolithikoa direlarik poxi bat flexible eta ere malgu. Halan esan ohi da ze euskara hizkuntzea, baina zorionez ez da egia totala eta absolutua, ze euskara da SOV hizkuntza. Ikus dezagun nola guztia, zorionez, ez da monokordea.


SOV (hauxe hartu ohi da tzat euskara "jator purua" baina informativoki ez oso ona)
(http://www.gara.net/paperezkoa/20101001/223773/eu/Ayodhya-auziak-musulmanen-eta-hinduen-arteko-etena-agerian-utzi-du)

«Ayodhya auziak» musulmanen eta hinduen arteko etena agerian utzi du

subjektua: Ayodhya auzia
objektua: musulmanen eta hinduen arteko etena
verbua: utzi du


OVS (hau strukturea da orain ugaritzen ari dena ez erabitzea gatik SVO)
(http://www.gara.net/paperezkoa/20101001/223721/eu/Bere-etxebizitzak-alokairu-sozialerako-eskainiko-dituen-erabaki-beharko-du-Kutxak)

Bere etxebizitzak alokairu sozialerako eskainiko dituen erabaki beharko du Kutxak

objektua: Bere etxebizitzak alokairu sozialerako eskainiko dituen
verbua: erabaki beharko du
subjektua: Kutxak


SVO (struktura hau esan ohi da dela effektivoena informativoki redaktatua)
(http://www.gara.net/paperezkoa/20101001/223801/eu/Monteverdiren-Poppeak-abiatuko-du-Arriaga-antzokiko-lirika-denboraldia)

Monteverdiren Poppeak abiatuko du Arriaga antzokiko lirika denboraldia

subjektua: Monteverdiren Poppeak
verbua: abiatuko du
objektua: Arriaga antzokiko lirika denboraldia


Goraxago nola esan bait dut' ugarituz doa OVS formea -ikusi ahal duguna arras ugari Berria egunkarian- baina da ugaritzen zeren euskal forma "jator purua" -SOV- da txarra informativoki eta ez da nahi erabili behintzat ahal dela SVO struktura informativoa. Halan bi exemplu Berria-koak.

Askapeneko zazpi kideetatik bost espetxeratzeko agindu du epaileak

objektua: Askapeneko zazpi kideetatik bost espetxeratzeko
verbua: agindu du
subjektua: epaileak
(http://paperekoa.berria.info/euskalherria/2010-10-01/008/005/askapeneko_zazpi_kideetatik_bost_espetxeratzeko_agindu_du_epaileak_ruben_sanchez_eta_itsaso_lekuona_bermea_ordainduta_aske_gera_daitezke.htm)

Udalbiltza eta ETAren arteko loturarik ezin dela frogatu onartu dute perituek

objektua: Udalbiltza eta ETAren arteko loturarik ezin dela frogatu
verbua: onartu dute
subjektua: perituek
(http://paperekoa.berria.info/euskalherria/2010-10-01/010/004/udalbiltza_eta_etaren_arteko_loturarik_ezin_dela_frogatu_onartu_dute_perituek_fiskalaren_galderei_erantzunez_defentsari_arrazoi_eman_die_perituek_kasu_baten_baino_gehiagotan.htm)

Bada, aterarik possibilitate guztiak hiru elementuonak hauetxek dira possible diren guztiak:

SVO, SOV, OVS, OSV, VOS eta VSO. Kompara dezagun sei possibilitateok ohartzen garela zer duten eskaintzen bakoitzaren mezu informativoan.

Sei aukerok hemen ohar gaitezen eta dezagun kompara zer eskaitzen duen bakoitzak irakurleari.


SVO (informativoki hobetzat hartzen den aukerea)

• Monteverdiren Poppeak abiatuko du Arriaga antzokiko lirika denboraldia

• Kutxak erabaki beharko du bere etxebizitzak alokairu sozialerako eskainiko dituen

• "Ayodhya auziak" agerian utzi du musulmanen eta hinduen arteko etena

• Epaileak agindu du Askapeneko zazpi kideetatik bost espetxeratzea

• Perituek onartu dute Udalbiltza eta ETAren arteko loturarik ezin dela frogatu

SOV (euskal jator purua omen den aukerea)

• Monteverdiren Poppeak Arriaga antzokiko lirika denboraldia abiatuko du

• Kutxak bere etxebizitzak alokairu sozialerako eskainiko dituen erabaki beharko du

• "Ayodhya auziak" musulmanen eta hinduen arteko etena agerian utzi du

• Epaileak Askapeneko zazpi kideetatik bost espetxeratzea agindu du

• Perituek Udalbiltza eta ETAren arteko loturarik ezin dela frogatu onartu dute

OVS (orain nagusitzen ari den aukerea)

• Arriaga antzokiko lirika denboraldia abiatuko du Monteverdiren Poppeak

• Bere etxebizitzak alokairu sozialerako eskainiko dituen erabaki beharko du Kutxak

• Musulmanen eta hinduen arteko etena agerian utzi du "Ayodhya auziak"

• Askapeneko zazpi kideetatik bost espetxeratzea agindu du epaileak

• Udalbiltza eta ETAren arteko loturarik ezin dela frogatu onartu dute perituek

OSV

• Arriaga antzokiko lirika denboraldia Monteverdiren Poppeak abiatuko du

• Bere etxebizitzak alokairu sozialerako eskainiko dituen Kutxak erabaki beharko du

• Musulmanen eta hinduen arteko etena "Ayodhya auziak" agerian utzi du

• Askapeneko zazpi kideetatik bost espetxeratzea epaileak agindu du

• Udalbiltza eta ETAren arteko loturarik ezin dela frogatu perituek onartu dute

VOS

• Abiatuko du Arriaga antzokiko lirika denboraldia Monteverdiren Poppeak

• Erabaki beharko du bere etxebizitzak alokairu sozialerako eskainiko dituen Kutxak

• Agerian utzi du musulmanen eta hinduen arteko etena "Ayodhya auziak"

• Agindu du Askapeneko zazpi kideetatik bost espetxeratzea epaileak

• Onartu dute Udalbiltza eta ETAren arteko loturarik ezin dela frogatu perituek

VSO

• Abiatuko du Monteverdiren Poppeak Arriaga antzokiko lirika denboraldia

• Erabaki beharko du Kutxak bere etxebizitzak alokairu sozialerako eskainiko dituen

• Agerian utzi du "Ayodhya auziak" musulmanen eta hinduen arteko etena

• Agindu du epaileak Askapeneko zazpi kideetatik bost espetxeratzea

• Onartu dute perituek Udalbiltza eta ETAren arteko loturarik ezin dela frogatu

Nola argiro ikusi ahal dugun aukera guztietan informazioa da berdin berdina baina horregatio ez qualitate informativoa, izanik aukera batzuk gehiago informativoak edo gutiago informativoak.

Etena ez da ona: konzeptua etetea

Irakurririk ondokoa

Ikasgeletan ez dadila jaiotzetik dugun sormena itzali, indartu baizik

ohartzen naiz ze etenda dagoela verbua zein bait da parterik behinena esaldian. Hemen esaldian laburturik ahalik gehien mezua da:

ez dadila itzali.

Gero letorke zer ez da itzali behar: jaiotzetik dugun sormena. Edo non: ikasgeletan. Eta aitzitik ordez zer behar litzatekeen egin: indartu delako sormena jatorkuna sortzetik. Berba batean ze prinzipala eta behinena dela: ez dadila itzali.

Pensamentu prinzipal edo behin hori ikusten dugu -tamalez eta traba eginik ki mezu informativoa- dagoela etenda:

ez dadila ................................. itzali

Eta nola bait da vistakoa eta behar ez duena explikatione luzerik tzat ulertzailea ona, hobe litzateko junto balego edo baletor edozein phrasentan.

....................... ez dadila itzali ........................

Holaxetsu

Ikasgeletan ez dadila itzali jaiotzetik dugun sormena, indartu baizik

Politikoek duten euskara maila txarra

Gernikan gaur -zapatua 25 iraila 2010- batu dira zenbat euskal (nafar) politiko emanik gure Herriari, Nafarroari, kommunikatu publiko bat agertuz euren ikusmoldea. Kommunikatu hori dago euskaraz eta gaztelaniaz emana. Hasi naiz lehenbizi irakurri nahian euskarazko textua baina aurkitu naiz barrera linguistiko batekin zeren tik lehenbiziko paragraphoa textu hori da inulergarria tzat euskaldun maioria bat, ia guzi-guziontzat. Hauxe delako lehenbiziko paragraphoa:

Euskal Herria gatazka politikoa eta indarkeria bake bidera eta aterabide demokratikoetara eramateko aukera baten aurrean aurkitzen da.

Nork du ulertzen hori textua? Egiazki nork? Hori al da kommunikatu publiko bat euskadunontzat? Zer beste honela redaktatua balego?

Euskal Herria aukera baten aurrean aurkitzen da eramateko gatazka politikoa eta indarkeria bake bidera eta aterabide demokratikoetara.

Handia da gero nehor ez ohartzea dela textu hori impresentablea. Nor da ausartzen esatera dela hori textua ulergarria?

Hemen paragrapho horren equivalentea gaztalaniaz, nahi luenak kompara dezan zer da kommunikatu publiko bat.

Euskal Herria está viviendo la posibilidad de encauzar el confli cto político y la confrontación violenta hacia un escenario de paz y soluciones democráticas.

Insistitu soil kasu bakanetan?

Poztun nau ikusteak idatzirik gainera tituluan (Gara, gibeleko orria 56, osteguna 23 iraila 2010)

Barka insistentzia

ganik Laura Mintegi ordez idatzirik nola behar lukeen orthodoxia orthographikoan

Barka intsistentzia.

Zeren orthodoxia barruan esan nahi bait da norma normativoen barruan behar litzatzeke hitz hori izkiriatu:

intsistentzia (n+ s = nts).

Baina iruditu da -zaikeo L Mintegi-ri- antza den lez lar eta inadmisible aukerra hori, zorionez eta ere nahi bada eskerrak Jainkoari. Edozeini zeini ezagutzen du poxi bat euskaren eta euskaldunon mundua iruditzen zaio edo zaikeo aukera hori -intsistentzia- barbaritate handi itzel bat; eta hitza baldin irakurtzen edo esaten badu voz goraz altu hareago berbaritate barbarissimo bat. Barbaritate infundatu bat nola bere kordako gehienak: (n+ s = nts). Nahi luenak ikusi ahal du nire liburuan listatu handi bat (Euskarazko arrotzhitzak, or 348, delako 800 hitz inguru).

Baina ote da delako hitz hori -insistentzia, insistitu- zein erabilia dugun euskaldun guziok -%100- dialekto guzietan luze zabal ote da euskal hiztegietan sartzen? Begiratu ditut hiru hiztegi "mardul on" eta ikusi dut kin harridura previsiblez hitz hori -insistitu, insistentzia (eta ezta intsistitu, intsistentzia- ez dela eurentzat hitz euskarazkoa, zeinak erakusten digun zer ezagutza txarra duten realitate soziologikoaz eta hobeki hareago zein da duten itsukeria suizida. Hara hemen zer dakarren hiztegi bakoitzat hitz horrentzat.

------------------------------------------------------------------------
Elhuyar

insistencia

s.f.

ekite; behin eta berriro/berriz egite (dagokion aditzaz)

• No me agrada su insistencia en invitarme a cenar: ez zait gustatzen hark behin eta berriro afaltzera gonbidatzea.

---------------------------------------------------
3000 hiztegia

insistencia f.

• 1 acción de insistir: ekinaldi, ekite, ekin, ekimen, jardun

1 la insistencia de hoy, bien para mañana: gaurko jarduna, biharko ondasuna

2 logrado a base de insistir: ekinaren ekinez egina

• 2 porfía: seta, tema, kasketaldi, hisi, lehia

---------- -------------------------------------------
Morris

insistence
1. ( egitea ) [Z]

a. tema, seta; by sheer ~ ekinaren ekinaz

b. his ~ on his innocence convinced no one errugabea zela behin eta berriz esateak ez zuen inor konbentzitu

2. ( nolakotasuna, izaera ) setatsu, setati, tematsu, temati
------------------------------------------

Guzi hau irakurririk, hiztegiek dakarrenak, etorri zait gogora Xabier Amurizaren azken, edo behintzat azkenetariko, liburua titulatzen Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza zeren liburuan ari da Amuriza buruz euskal lexikoa eta egungo lexikographia maisuki eta bipilki, superatu nahirik daukagun nahaspila aberrantea.

Zilegi eta ere korrektu bai, baina ...

Aurtengo udan, nengoelarik Patras-en Grezian, irakurri nuen liburua titulatzen Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza ganik Xabier Amuriza (ISBN 978-84-937340-5-3) diot irakurri baina ondo gustura zeren pensatzen dut tratatzen ditu hainbat puntu interesante buruz gure hizkuntza euskara begira euskararen etorkizuna. Asmoa neukan reirakurtzeko liburua berriro pausatuago orain ondoren utzi gaituen udak, irailean. Baina neke egin zait reirakurketa -lar neke- pasatu ez naizelarik baizik guti tik lehenengo orriak. Utzi dut, ontsalaz hurrengorako, hala biz.

Ordez baina, ze neukan gogoa irakurtzeko zeozer euskaraz, jo dut gana liburua titulatzen Iturraldea ganik Jean Etchepare (1937 Jatsu Nafarroa Beherea - 1961 Hazparne Lapurdi; ISBN 978-84-92413-30-0) [ez nahastu eta tronpatu kin izen eta deitura bereko idazle Aldudeko medikua sortua an Argentina]. Sano gustura ari naiz irakurtzen liburua zein neukan bazterrean utzirik geroko eta jada irentsia dut erdia liburuarena.

Bada, egun, nahi dut kommentatu struktura grammatikal bat -phrase komparativoak euskaraz- liburu gustagarri hortako exemplu batekin. Eta da ze izkiriatzen du 29. orrian ondoko esaldia ari delarik buruz laborarien etxeko lanak, kabalak, relatione personalak, ...

Goxotasunak eta jendetasunak, abereekin ere, gizonekin bezala, garrasiek eta zanpakoek baino gehiago egiten dute.

Hori phrase komparativo hori nik behar izan neuen reirakurri jakiteko zer zuen -jaun gazte Jean Etcheparek- komparatzen. Frenua eta etena, stop irakurketan, phrase llabur minimo simple (eta akaso ere xinple) hortan. Bada komparatzen ditu batetik goxotasuna eta jendetasuna kin garrasiak eta zanpakoak, esanik direla hobeak batzuk ezi besteak.

Delako komparativo hori expressatzen ahal da nahi izanez gero beste modu edo aukera batzuk erabilirik ere. Esaterako holan:

Abereekin ere, gizonekin bezala, goxotasunak eta jendetasunak garrasiek eta zanpakoek baino gehiago egiten dute.

Doazelarik, hemen, termino komparatuak (batetik goxotasuna eta jendetasuna eta bestetik garrasiak eta zanpakoak) elkarren segituan eta hortakoz seguruenez Jean-ek tartekatu du mezuaren argigarri hori bestea ezen abereekin ere, gizonekin bezala. Baina possible zen tartekatzea verbua ere holaxe

Goxotasunak eta jendetasunak, abereekin ere, gizonekin bezala, gehiago egiten dute garrasiek eta zanpakoek baino.

Segiturik kin aukera possible gehiago ere komparatzeko aukerok elkarren artean ikusteko zein da effektivoena edo gehiago effektivoa, daiguzan ikus aukerok

Goxotasunak eta jendetasunak, abereekin ere, gizonekin bezala, gehiago egiten dute ezi garrasiek eta zanpakoek.

edo

Abereekin ere, gizonekin bezala, goxotasunak eta jendetasunak gehiago egiten dute ezi garrasiek eta zanpakoek.

edo

Abereekin ere, gizonekin bezala, gehiago egiten dute goxotasunak eta jendetasunak ezi garrasiek eta zanpakoek.

Konklusiorik aterako al dugu rankingean hon effektivitate kommunikativoa? Nik phuru aterea dut jada nirea.

Lar urrun, urrunegi

Dudarik ez, behintzat gehienontzat, lar urrun dagozela elkarren ganik subjektua eta verbua.

Hara hemen

Eusko Ikaskuntzak gazteek kezka iturri dituzten gaiez hitz egiteko gunea sortu du

Zer litzateke izan balitz holaxe:

Eusko Ikaskuntzak sortu du gazteek kezka iturri dituzten gaiez hitz egiteko gunea

edo beste holaxe:

Eusko Ikaskuntzak gunea sortu du gazteek kezka iturri dituzten gaiez hitz egiteko

edo beste holaxe:

Eusko Ikaskuntzak sortu du gunea hon gazteek kezka iturri dituzten gaiez hitz egiteko

Egokiago, informativoki, azken possibilitate hauek, ezta?

Ba ote dauka mesederik?

Irkaurtzen dut photo baten azpian ondokoa (Herria, 2010 agorrila 12, 15. or)

Julio Urquidi eta Jean Louis Berho, Jean Pierre Hiribarne argitaratzailearekin

baina aisago litzateke beste honela

Julio Urquidi eta Jean Louis Berho kin Jean Pierre Hiribarne argitaratzailea

Ez al da bigarren modu hau hobea ezi bestea? Ez al gabiltza beti euskararen alde? Bai ala ez?

Hainbat ulergarriago

Dugu irakurtzen

Atez ateko sistema hondakinak kudeatzeko erarik merkeena da

non argiago da

Atez ateko sistema da hondakinak kudeatzeko erarik merkeena

baita irakurtzen da

Meategiaren ustiapena atzerritarrei esku-eskura utzi die Hamid Karzaik

baina informativoago holan

Hamid Karzaik esku-eskura utzi die atzerritarrei meategiaren ustiapena

Praxis lexikal injustifikatu eta injustifikablea an euskara

Irakurtzen ari naiz liburua Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza ganik Xabier Amuriza non beste thema askoren artean ari da buruz lexikoa, batez ere lexiko international kommuna. Arlo hortan, esan beharrik ez dago, ze bat nator kin esaten duena Amurizak ezen respetatu behar dugu eta asumitu hori lexikoa nola geure geurea eta ez nola arrotza.

Baina besterik da praxia artean inkluso euskal idazle relevanteak. Esaterako ikusten dugu ze izkiriatzen du Laura Mintegi idazlesak ze dio

""David Cameronek esan du "bidegabea eta ezin justifikatuzkoa" izan zela 1972an ... "".

Begiraturik interneten ahal dugu ikusi ze esan zuela Cameron-ek ze Igande Odoltsuko ekintza hura izan zela

"unjustified and unjustifiable".

Ote da tzat Laura Mintegi edo beste edozein, ingles hitz "unjustified" euskaraz "bidegabea" edo tzat "unjustifiable" equivalentea euskaraz "ezin justifikatuzkoa"?

Hobe luke Laurak edo ere hola pensatzen duenak irakurtzea liburua Amurizarena edo soil simpleki (baina ez xinpleki) ikastea euskara hobeto, euskara reala baina ez horregatio euskara virtual inexistentea. Izatea errespetua euskaldunoi eta ere euskarari.

Zergatik hautsi unitatea, gabe premiarik?

Irakurtzen dugu ondokoa

Markelek ez du Europako gobernu ekonomiko baten beharrik ikusten

Ezin da ukatu ze "ez du ikusten" da unitate bat verbuarena, verbua da "ez du ikusten". Zer txarrik legoke informativoki edo beste arlo batean radaktatu balitz holan?

Markelek ez du ikusten Europako gobernu ekonomiko baten beharrik

Zein mezu ote da yago effektivoa?

Ari naizelarik irakurtzen liburua Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza ganik Xabier Amuriza (ISBN 978-84-937340-5-3) etorri zait gogora, zergatik ez dakidala, galdera bat gainera nire ustez ez dagoena relationatua behintzat zuzenki kin liburua zein ari naiz irakurtzen.

Nola ni askotan ari naizen edo ere aritzen naizen esanez ezen mezu batzuk izanik ere korrektuak batzuk direla yago informativoak ezi besteak zeintzu diren ere korrektuak, defendituz ze mezuetan dago ranking bat na ulergarritasuna, daudelarik mezuak direnak yago ulergarriak eta gutiago ulergarriak edo informativoki hobeak qualitatez, orai neuk daukat duda bat. Ea zein biotarik da yago edo gutiago informativoa.

Bada hemen bi mezuok:

Ez nuke eroango guardasola irekirik, euririk egingo ez balu.

eta bestea

Euririk egingo ez balu, ez nuke eroango guardasola irekirik.

Ote da soil stylistikaren gorabeherea baina informativoki relevanziarik ez duena? Zer uste du bakoitzak?

Exzeptione orthographiko logikoki inulergarriak

Irakurtzen dugu, esaterako, (Gara, Gaur8, 8/9, 2010 ekaina 11 zapatua)

Etxe Zuria eta errabinoaren biktima

edo

"Gaur egun, Israelen, flotillaren aurkako operatiboak izan zuen moduaren kontrako ahots ugari dago"

Gogoetaka jarririk ikusi ahal dugu ze flotilla hitzak izan du possibilitatea lortzeko exzeptione orthographiko logikoki inulergarria edo pase foral orthographikoa zeren beharrean idatzi flotila idatzi izan da flotilla (normativa absurdoaren arauz; Akademiak ez dakar hitz hori, ez flotilla eta ezta flotila; Elhuyar-ek ostera dakar ontzidi baina ontzi txikiena).

Baina zergatik dute esaterako errabino, biktima edo operatibo hitzek gutiago zuzen ezi flotilla hitzak ez idatzi ahal izateko rabino / rabbino, viktima edo operativo?

Nork ematen ditu pase foralak, pase foral orthographikoak, ala da ruletta russo illogikoaren arauz, hutsik?

Zer ote dio originalak

Irakurtzen dut euskal prensan

"Bizitza bakoitza behin gertatu zen istripu baten emaitza da"

(Paul Auster)

Nik aisago ikusten holan

"Bizitza bakoitza da behin gertau zen istripu baten emaitza"

Nolakoa ote da aipu horren originala?

Aldarria ozen entzun da Bruselan

Aldarria ozen entzun da Bruselan

(http://www.gara.net/azkenak/05/202036/eu/Independentziaren-eta-gazteen-eskubideen-aldeko-aldarria-ozen-entzun-da-Bruselan)

Independentziaren eta gazteen eskubideen aldeko aldarria ozen entzun da Bruselan

edo

... aldarria ozen entzun da Bruselan

Vernon, Canada
interneten irakurria

zait iruditzen nonbait naizela galdua

Nahiz ez den gaztelua
maite dut nik sorlekua
aiten aitek hautatua
etxetik kanpo
zait iruditzen
nonbait naizela
nonbait naizela galdua
nola han bait naiz sortua
han utziko dut mundua
galtzen ez badut zentzua

(J B Elizanburu)

Vernon
BC British Columbia
Canada