Desarme lexikala euskaran

Batzuk antza beharrean armatu edo indartu euskara lexikalki (edo syntaktikoki edo orthographikoki edo edozein arlo edo direktionetan) dute gure euskara nahi desarmatu edo desindartu edo indar gabetu. Halan dugu irakurtzen

armagabetze nuklearra

noiz euskaldun guziok -% 100- dugun esaten

desarme nuklearra

Nola esaten bait da gure inguruko hizkuntza gehienetan zeren parte bait gara -behintzat nire ustez zorionez- parte hon kultura okzidentala edo greko-latinoa. Halan irakurri ahal da inglesez ere

• US Secretary of State Hillary Clinton says there has been "substantial" progress on a new nuclear disarmament deal with Russia.

Aski da desarme hortaz eta atakatzeaz -baldin bada ere intentionerik onenaz- kupidagabeki euskara gure hizkuntza. Aski da, ez dazagun euskara desarma baizik-eta arma modu egokienez. Dagigun alde euskararen eta ez kontra, izan gaiten positivo eta ez negativo kaltegarri trabak ezarriz gure hizkuntzari. Sarturik euskara horrela bide lauso batean beharrean bultza euskara -rantz hizkuntza garden eta diaphanoa, egokia eta erraz erabilgarria.

Hitz internationalik nahi ez euskaraz

Nik ere lehen, esaterako esan dezagun orai bost urte, ez nekien morgue (morge?) hitza zer zen. Banekien inglesez ere esanten zela morgue nola gazteleraz, baina ez nekiena zen ere harik begiratu gaur an Gran diccionario de la Lengua Española Larousse ze hitz hori da etorkiz frantzesa, nola bait dio Larousse-k.

Beraz izanik ere etorkiz frantzesa hori hitza -morgue- hartua dute ezein erreparorik gabe bai ingles hiztunek eta halaber gaztelera mintzo dutenek. Baina guk -euskaldunok- antza ez' ze irakurtzen dut ze aurkitu dutela Jon Anza-ren gorpua Tolosako gorputegian, eta ez morguean edo morgean.

Nola gorputegia behintzat gaur arte ez den deus euskaraz seguruenez hitz hori -gorputegia- sortu da fede onez bai (beharbada onenez ere) baina ignorantziaz' pensaturik hitz hori dela soilik gaztelaniazkoa. Jesus-ek ere -Jesukhristok- esan ei zuen behin Aita barka iezezu zeren ez dakite zer ari diren egiten.

Baina, kanpo exemplu konkretu hau, euskararen munduan batzuk badakite zer ari diren ondo argiki -sarturik barra-barra konszienteki gezurrak eta inkorrektioneak lexikoan eta ondorioz hiztegietan-. Horiek, delako horiok aisa detektableok korruptook, intuitzen dute aitzitik ez dutela nehoiz egin beharko deskargurik explikatzeko euren jokabide lexikal edo lexikographikoa. Jokatzen dutelarik an impunitate inadmisible eta injustifikablea, direlarik halaber responsable pleno hon egiten ari direna.

Nik ezin ikusi ezer txarrik

Dudalarik irakurtzen ondokoa

Ezker abertzaleak Donostiako Udalaren operazio «ilun eta korapilatsuak» salatu ditu

etortzen zait gogora ze nik ez dudala ikusten ezer txarrik baldin balego hori textua redaktaturik honlan

Ezker abertzaleak salatu ditu Donostiako Udalaren operazio «ilun eta korapilatsuak»

Baina, aitzitik, esan ahal da ezein dudarik gabe ze bigarren aukerea da askoz hobea informativoki ezi lehenengokoa. Edo redaktatzen ahal litzateke ere tzat lar skrupolosoak holan

Ezker abertzaleak salatu egin ditu Donostiako Udalaren operazio «ilun eta korapilatsuak»

Baina, seguru, behar da idatzi tzat irakurlea eta ahal dela ahalik itxurosoen. Ala ez da nahi idatzi txat irakurlea itxurosoki? Erraz edo errazen asekibleki? Noren amorez -norentzat- idazten edo redaktatzen da?

Honatx SOV

Azken aldion idatzi dut sarri buruz erabili strukturea SVO, edo ostera bere ordez OVS edo omen dena / duguna euskaraz "jatorrago" edo "orthodoxoago" SOV, non da S subjektua, V verbua eta O objektua.

Hiru aukerotan so eginik qualitate informativoa -ikusten dugu ze "geure jatorra ezen SOV da erabitzen arras guti kausaz hon bere handicap informativoa- ageri zaigu ze sarriago erabiltzen da OVS strukturea ezi ez SVO. Baina bietan -OVS, SVO- dagoelarik V verbua erdian artean subjektua eta objektua.

Halan dut gaur ikusten, diodalarik nik zorionez, SVO strukturea zein bait da effektivoena informativoki. Hara

• Barakaldoko lau akusatuek ukatu egin dute kutxa automatikoa erre zutela

S (Barakaldoko lau akusatuek)
V (ukatu egin dute)
O (kutxa automatikoa erre zutela)

Jada nola esana bait dugu' ahal da erabili ere OVS

• Kutxa automatikoa erre zutela ukatu egin dute Barakaldoko lau akusatuek

edo erabili -nahi balitz- SOV strukturea zeina bait da gutien informativoa an hiru aukerak

• Barakaldoko lau akusatuek kutxa automatikoa erre zutela ukatu egin dute

Berba batean ze nik uste' ondo goaz baina lar astiro. Behar genuke erabili preferenzialki onena eta ez soil nola exzeptionea noiz ez daukagun beste erremediorik.

[Esan ere bestetik bidenabar ze iruditzen zait normalagoa eta naturalagoa phrasea gabe hon egin delako hori an verbua, holan

Barakaldoko lau akusatuek ukatu dute kutxa automatikoa erre zutela

erabilirik ukatu dute ordez erabili ukatu egin dute]

Dut reegokitu zegoena aski desegokitsu

Dudalarik irakurri subtitulu hau na artikulu bat non subtitulua zait iruditu ulertzeko lar bihurria

Titanic-en historiatik hurbil den bertsio honetan tristeena ez da -Larrainzarren obran bezala- lanean itsu, espainiar dorre altuak erortzen ari direla ez dugula ikusten leihotik, baizik eta inork ez diola bere buruari galdetzen zergatik euskaldun eta katalanak eurekin hondoratu behar dugun

dut hori delako subtitulua nik -neuretara- reegin amoreaz hon hobeto ulertu, honelaxe

Titanic-en historiatik hurbil den bertsio honetan' tristeena ez da -Larrainzarren obran bezala- lanean itsu, ez dugula ikusten leihotik erortzen ari direla espainiar dorre altuak, baizik-eta inork ez diola galdetzen bere buruari zergatik behar dugun euskaldun eta katalanek hondatu eurekin

Goiko niretzat aukera bihurria dago orai leunago, asekibleago.

Holan edo baita halan?

Holan irakurri dut (bat, bi, hiru)

Gipuzkoan gaur egun dohainik
dire errepide nagusietan
ordainlekuak jarriko dituzte

Oraingoz Iraken argi dagoena hauteskundeak normaltasunez egiteko ezintasuna da

Indiako Ozeanoa

baina horiek mezuok izan ahal ziren ere halan

Ordainlekuak jarriko dituzte
Gipuzkoan gaur egun dohainik
dire errepide nagusietan

Oraingoz Iraken argi dagoena da hauteskundeak normaltasunez egiteko ezintasuna

Ozeano Indikoa

Begiratuz kalitateari hon informationea ote dute valio eta effektivitate bera edo inkluso igualtsua?

Zein ote da hobea informativoki?

Esan ohi da, eta nire ustez holan da osotasunean eta blogalki, eze euskara da hizkuntza bat kin

SOV strukturea

non

S da subjektua

O objektua eta

V verbua.

Baina hori, nola esana bait dut lehenxeago, da egia modu relativoan edo parzialki baina ez absolutuan edo totalean.

Halan mezu informativo berbera ikusten dugu esaterako gaur emanik bi modu differentetan izanik bi moduok emanak forma asymmetrikoan nola bat balitz bestearen iduleztakoa nola guante bat modu normalean eta ondoan guante hori berbera ipinirik iduleztara. Ikusi behar litzatekeena da ea zein da bietarik hobea informativoki, bata edo bestea. (Berria egunkaria, eguaztena 24 otsaila 2010)

Halan lehenengo planan nola notizia prinzipal irakurri ahal dugu, erabiltzen dela SVO strukturea

Estrasburgok atzera bota du EAJk kontsultaren Legearen inguruan ezarritako helegitea

delarik
S
(subjektua, Estrasburgo)
V
(verbua, atzera bota du)
O
(objektua, zer atzera bota duen, EAJk kontsultaren Legearen inguruan ezarritako helegitea)

baina barruko orrietan (11. or) ikusten dugu mezu berbera emanik strukturalki modu symmetrikoan -iduleztara- respektuz lehengoa, honela erabilirik OVS strukturea

EAJk galdeketaren inguruan jarritako helegitea atzera bota du Estrasburgok

non
O
(objektua, zer atzera bota duen ez jakinik ere oraino ezer bota behar duen atzera inork, da EAJk galdeketaren inguruan jarritako helegitea)
V
(verbua, atzera bota du)
S
(subjektua, Estrasburgo)

Baina "harrigarriki" itzuri eginik "SOV struktura jator" geureari, erabiliriko bi aukeretan, lehenengoan eta ere bestean, erabilirik struktura bietan an egunkaria aukera "arrotzak": lehenengoan lehenbiziko planan SVO eta bigarrenean an 11. or OVS. Litzatekelarik mezua hontara an "geure SOV struktura jatorra"

Estrasburgok (S) EAJk kontsultaren Legearen inguruan ezarritako helegitea (O) atzera bota du (V)

edo

Estrasburgok (S) EAJk galdeketaren inguruan jarritako helegitea (O) atzera bota du (V)

Berdin effektivoak al dira informativoki hiru aukerak? Iduri du ezetz, eta ondorioz zeini eman behar zaio, diogu preferentzia. Azken aukera, "geure jator SOV-a", dirudienez baztergarria da -so eginik mezua eman effektivoki ondo eta ahalik informativoen- zeren Berriakoek ere ez diote ematen erabilera handirik.

Baina bi aukera "arrotzetan" ere -SVO eta OVS (aparte utzirik geure SOV delakoa)- ote dira biak berdin effektivoak eta lagungarriak tzat euskaldun irakurtzea eta ere -bidenabar eta subordinatuki zeren gure hizkuntzak egon behar du geure zerbitzuko eta ez alderantziz- euskara hizkuntza geurea?

Nire ustez arlo hontan goaz ondo, derrigorturik prefosta evidentzia inukagarriak, derrigorrak eragink, baina zoritxarrez arras geldiro. Zenbat frenatzen gaituen gainkarga astun negativo horrek, libra gaitezela tik lastre eta zapa alferrekook (libra gaitezela lastre eta zapa alferrekootatik).

Ez da berdin jaztea guantea ondo, egoki eta txairo edo guante berbera iduleztara, ez horregatio!

Zoztor berriro harri berean

Gaur ere berriro zoztor (estropezu, behaztopa) egin dut irakurtzean euskaraz. Ustea dut ze erru handiagoa duela duenak jartzen oztopoa ezi egiten duenak zoztor edo behaztopa an inork -redaktoreak- jarri duen harria. Hara non naizen akzidentatu (Gara, asteartea 23 otsaila 2010, kultura 41 or)

FIAMP jaialdiak Bilboko Euskal Museoaren «Pilota» filma eta bere kalitate estetikoa saritu ditu

Zeuk irakurle egin al duzu zoztor? Nola ez dute ikusi ze phrase horrek ba duela "harri" bat zeinak oztopatzen duen bidea, irakurketea? Hemen duzu hori bidea gabe "harri" aldrebesik edo behintzat bide leunago eta erosoagoa.

FIAMP jaialdiak saritu ditu Bilboko Euskal Museoaren «Pilota» filma eta bere kalitate estetikoa

Hain zaila ote da ala ote da fede txarreko zeozer skrupulosoa? Behintzat ez dute aitzakirik na ez egotea avisatuak eta jakitun.

Bila hon urre urdinaren lurrina

Eginberri dut bidaia bat gustagarria, esker liburua na Jurgi Kintana titulatzen Urre urdinaren lurrina, zehar euskal literatura dudalarik gozatu anitz bai ikusi dudanetik eta ikasi liburuan eta ere Jurgiren prosaren naturaltasunetik. Liburua dut irakurri hasi eta amaitu gustu handiz ze bere prosa da erraza eta berez doana nola ura an bere jario atsegin eta relaxantea; soil aurkitu dut phrase bat kostatu zaidana ulertzen, esan bezala bat bakarra, eta horixe gatik ekarriko dut bertora ikusteko nolakoa den besteontzat ere aldetik ulergarritasuna

[Urre urdinaren lurrina, Euskal idazle galduaren bila (1810 - 1940) ganik Jurgi Kintana Goiriena, ed Pamiela, ISBN 978-84-7681-589-2]
(52 or)

Bitalismoak, Friedrich Nietzsche profetaren gidaritzapean, gizartearen moral burges, kristau eta dekadentearen aurrean borondate bizizale gogotsua aldarrikatu zuen.

Esan bezala niretzat hori ulertzea izan da gaitza baino gehiago zaila ze behar izan dut geratu eta borrokatu nire enteleguan heltzeko mezura. Ze izan ahal zen askok digeribleago holaxe esaterako

• Vitalismoak aldarrikatu zuen, Friedrich Nietzsche profetaren gidaritzapean, gizartearen moral burges, kristau eta dekadentearen aurrean borondate bizizale gogotsua.

edo

• Vitalismoak aldarrikatu zuen, Friedrich Nietzsche profetaren gidaritzapean, borondate bizizale gogotsua gizartearen moral burges, kristau eta dekadentearen aurrean.

edo

• Vitalismoak aldarrikatu zuen, Friedrich Nietzsche profetaren gidaritzapean, borondate bizizale gogotsua aurrean hon gizartearen moral burges, kristau eta dekadentea.

edo

• Vitalismoak aldarrikatu zuen, Friedrich Nietzsche profetaren gidaritzapean, borondate bizizale gogotsua aurrean hon moral burges, kristau eta dekadentea hon gizartea.

edo

• Vitalismoak aldarrikatu zuen, gidaritzapean hon Friedrich Nietzsche profetea, borondate bizizale gogotsua aurrean hon moral burges, kristau eta dekadentea hon gizartea.

Nolanahi liburu horren valioa da eskargarria despit kommentarioa hon delako phrase trakesko hori. Esan dezada ze dela niretzat labankada baldres bat pasa dakiokeena dabilen edozeini. Bada zorionak, benetan, Jurgi zure apportatione txairo hori gatik hurregoaren zain.

Erdaraz ere berdin edo berdintsu

Redaktatzea argiro eta modu effektivoan ez da gauza bat dagokiona soil euskarari, prefosta.

Gaur aurkitu naiz kin textu hau zein kostatu zait ulertzea eta behar izan dut reirakurri jakiteko zer zekarren. Hara (Gara, asteartea 16 otsaila 2010, editoriala, "Un nuevo paso adelante para romper el bloqueo y forzar un cambio estructural y positivo" ikus an 4. paragraphoa)

«Zutik Euskal Herria» ratifica que, de cara a lograr la acumulación de fuerzas, la lucha de masas, la lucha institucional y la lucha ideológica, la modificación de la correlación de fuerzas y el apoyo internacional serán los únicos instrumentos de proceso democrático.

ez ote litzateke hobeto redaktatua eta lagungarriago tzat irakurlea hontara?

«Zutik Euskal Herria» ratifica que, de cara a lograr la acumulación de fuerzas los únicos instrumentos de proceso democrático serán la lucha de masas, la lucha institucional y la lucha ideológica, la modificación de la correlación de fuerzas y el apoyo internacional.

Nik uste. Ezer esatekorik balego egin beza nahi luenak.

Unitate konzeptuala na verbu periphrastikoak

Sartu nintzenean Leitzako lokal publiko batean nentorrelarik Iruinetik etxerantz irakurri nuen orman itsatsirik hauxe

Hemen ez dugu jarrera sexistarik onartzen

eta, egia esan, ulertu nuen mezua ederto eta gabe ezein problemarik. Baina pensaketa ari nintzela otu zitzaidan ze zergatik ez izan ahal zen beste modu hontan expresatua

Hemen ez dugu onartzen jarrera sexistarik

Halan, gero, ohartu naiz ze verbu periphrastikoak -dituztenak bi zati, hala nola, joan ginen, agertu ginen, ezkutatu ginen, ...- dira unitate konzeptual bat zein ez da komeni apurtzea, distantziatzea lar bata bestea ganik, esaterako

Hemen ez dugu ... ezelan ere behintzat gure lokalean ezin zirkustantziatan izanik ere jarrera sexista desegoki arrunt lotsabakorik ... onartzen

Berba batean ze ez dela komeni apurtzea, etetea konzeptu unitateak, eta jarri parteak (oraingoan, dugu eta onhartzen) lar aparte elkarren ganik.

Halan esaterako gaur (Gara egunkaria eritzia larunbata 13 / 02 / 2010 artikulua titulatzen Mandelamania ganik Floren Aoiz ari delarik buruz Mandela) dio

Ez zen (Mandela) indarkeriaren inguruko zurikeriaren iruzurrean erori

noiz anitzez errazago zetekeen

Ez zen erori (Mandela) indarkeriaren inguruko zurikeriaren iruzurrean

Dudarik ez ba ze verbu periphrastikoak formatzen dute unitate konzeptual bat.

Nik ez nuke jakingo nola hobetu hori textua

Dudalari irakurri ondoko titularra (Gara, zapatua 30 urtarrila 2010, 17 or, Euskal Herria)

• Epailea izendatzeko Jon Anza Kolektiboak egindako eskaera ezeztatu egin du fiskalak

ohartu naiz dela titular bat aski desegokia eta diffizila ulertzeko baina, zoritxarrez, ondoren ari izan pensaketa ikusi dut ze nik ez nuke jakingo zelan hobetu hori textu aski (edo / eta asko) desegokia, emana informativoki baldar eta zail aldetik ulergarritasuna.

Nori otutzen zaio zeozer hobetzeko hori titularra aldetik izan dadin yago informativoa (informativoago) ?

Ez dute repasatu nahi

Hasieran pensatu dut titulatzea hau spota "Ez dute repasatzen" baina azkenean nahiago izan dut titulatu dagoen bezala ezen "Ez dute repasatu nahi" zeren da nire uste justuagoa eta realitateari hobeki lotua.

Zeren, zeren irakurririk titularra (Gara, eguaztena 27 urtarrila 2010) lehenbiziko planan pean photographia dut irakurtzen

Unionisten betoak Irlandako prozesua kolokan jarri du berriz ere

noiz baldin repasatu izan balute, nahi izan balute repasatu titularra, ikusten zuketen ezen askoz errazagoa, informativoagoa dela beste hau titularra

Unionisten vetoak kolokan jarri du berriz ere Irlandako prozesua

Baina, hori, behar dela borondatea eta ez ipini vetoak euskaraz hobeto informatzeari.

Interpretatu ezinik, baina azkenean bai

Irakurri dudalarik hau titularra

Mundua konkistatu zuen Bohemiako dirua

(Argia revistea, 2215 nº, 40. or, ganik Nagore Irazuztabarrena) geratu naiz ezin interpretaturik edo ezin ulerturik ondo. Dudaz ote zen edo

munduak konkistatu zuela Bohemiako dirua

edo ote zen aitzitik

Bohemiako diruak konkistatu zuela mundua.

Eta hortan ari nintzela, pensaketa, nola demontre behar nuen ulertu, konturatu naiz ze ondo zegoela titularra baina izanik zuen verbua relativozkoa. Ezen Bohemiako dirua zela konkistatu zuena mundua.

Mundua konkistatu zuèn Bohemiako dirua

edo

Mundua konkistatu zuenn Bohemiako dirua

Ikusi dut ze bereizteko noiz verbua da relativozkoa ezartzen da signo diakritiko bat, esan nahi bait da marka differenzial bat ez dena horregatio azentua bat, nahiz-eta begiekin visualki ikusi "akzentu bat": zuèn (edo zuenn).

Halan an orai irakurtzen ari naizen liburua (Desertua ganik Le Clézio traduzitua ganik Luis Berrizbeitia, ed elkar, ISBN 978 84 9783 646 3) eta oraitsuko beste liburu gehiagotan ikusten da markaturik kin signo diakritikoa (dia + kritikoa, arartez + kritikea) verbua noiz bait da relativoa:

zén, zuén, zitzaigún, ...

edo nik lagungarriago ikusten dudan beste aukera hau

zenn, zuenn, zitzaigunn, ...

Παντάνασσα Pantanassa eliza

Παντάνασσα Pantanassa eliza

Patras, Grezia

(Pantanassa, pant + anassa, oro + erregina)

(Pika photoan ikusteko handi)

Urte Berri oparoa eta pozez betea guzioi.

Patra, Grezia