Friday, March 28, 2008

Analysis ona baina, horregatio, parziala

Gogo onez irakurtzen dut Nabarralde kazeta (www.nabarralde.com) zeinen bait naiz abonatua eta oraikoan irakurri dut artikulua titualatzen Un país de cuento de hadas ganik Luis Maria Martinez Garate' zein artikulu hasten da holan

Tengo la sensación de vivir en un país de ficción, en el que hay bastantes sectores, personas y grupos, que se creen los "cuentos de hadas" inventados sobre nuestra realidad. Esta texto pretende explicar algunas razones de tal impresión.
  • La primera razón que provoca mi desconcierto resulta de considerar que un sector muy importante y combativo de la sociedad vasca, sobre todo en el terreno de la reivindicación de nuestra lengua primitiva, el euskera, se despreocupa, con alarde, de cualquier consideración política que pretenda reflexinar sobre la normalización lingüística y la consiguiente necesidad de estructuras políticas que la garanticen. Parece que, desde su punto de vista, la normalización es un proceso que depende fundamentalmente de la voluntad de sus hablantes y no de una organización política, obviamente un Estado propio, que exija su uso. Las lenguas normalizadas y dominantes alcanzaron su estatus actual mediante la coerción ejercida por su propio Estado en etapas anteriores y que, hoy todavía, prosiguen. La voluntad social es condición necesaria para la normalización lingüística, pero no suficiente; la exigencia de su uso, provocada desde el poder político, es imprescindible para que llegue a buen puerto.
Esan ahal dudana buruz hor agerturiko pensamentua edo ideiak da ze nago akort esanikoaz, esanikoaz hak Luis Garatek, baina da parziala ere zeren ez du ukitzen "barruko" partea hon hizkuntzea, euskara. Ez du ukitzen affaira hon corpusa hon euskara baizik du ukitzen, soil -konszienteki edo inkonszienteki-, statusa, statusa hon euskara, dimensione soil aktualean edo anpleago historikoan.

Bi parteak, dimensione internoa -corpusa- eta externoa -statusa-, dira elkarren osagarri, ez dazagula ahaztu hori mesedez.

Tuesday, March 25, 2008

Ari gara, baina nola?

Nola egon naiz kanpoan aldikada luze batean orai ari naiz ikusten eta irakurtzen posta zerbitzu atzeratua. Halan harturik Nabarra resvistea (Euskal Herriko kultur eta gizarte hilabetekaria) ikusi dut ondoko titularra

(nº 83, otsaila 2008, pag 28, ganik Koldo Landaluze)
ALEX DE LA IGLESIA - zinegilea

"Nire irudimenaren zatitxo batek pantailan bizitza hartzea sexuan jokatzea baino hobea iruditzen zait"

Ez dakit zein izan dira hitz exaktuak hon de la Iglesia baina hauek hemen agertuak dira lar zurrunbilotsuak, duda barik. Ez niaz hasi ere pensaketa zer esan du hak de la Iglesia zinegileak.

Beheraxeago, (nº 83, otsaila 2008, pag 46), an artikulua Boteprontoan egindako inventariuma, da nabarmentzen extrakto hau:

Eurian malkoak
bezalaxe
memorian
galtzen da
gainontzeko
guztia

Erraztu nahirik, nahirik irakurlea hobeto informatu, hobeto honelatsu:

Eurian malkoak
bezalaxe
galtzen da
memorian
gainontzeko
guztia

Tuesday, March 18, 2008

Visualki errazago ulertzeko

Gaur nentorrela tik Hego Afrika ara Europa an aireportua hon Frankfurt ikusi dut an duana kontrola hauxe alemanez eta inglesez,

Flüssigkeitsbeschränkung
(alemanez)

eta

Restriction on liquits
(inglesez)

Ez lekikenak tutik ere alemanez eta ezta ere tutik inglesez baldin baleza irakur bi avisu horiek, dudarik ez dago, ze bigarren mezua -inglesa- da errazago eta asekibleago ere visualki, laguntzen diola gainera prepositioneak -ez jakinik ere da prepositione- non egin ahal du atsen (atseden) bat. Aleman deus ez lekikenak, ez lekikenak deus alemenan, ez lekike non apurtu edo eten ere bi parteak -Flüssingkeit eta beschränkung, kin tarteko loturea: s-.

Visualitateak eta hurbilki orthographiak ba daukate bere faktore inzidentala ulermenean, enteleguan. Sasoi batean, an USA, non mintzatzen zen gehiago alemana ezi inglesa nagusitu zen inglesa zeren esaterako zen -inglesa- askoz errazago tzat kanpotarrak, emigranteak ez zekitenak ez inglesik ez alemanik.

Friday, March 14, 2008

Ba dagozela, mila arraio, struktura errazagoak ezi beste batzuk

Gaur nire azken egunean ingles eskolan egin dugu repaso bat non agertu da struktura komparativo hau

... as (expensive) as ...

hala nola

London is as expensive as New York

Guziarekin etorri zait gogora nola egiten da (den) komparativo hori euskaraz

... bezain (kario)

Londres da New York bezain kario

edo beste aukara batzuk ere nola

Londres New York bezain dario da

Indiskutiblea da -eta uste dezanak ezetz dezala diskutitu eta razonatu argudioa- ze ingles strukturea da errazagoa ezi euskarazkoa, ari naiz orai soil buruz hau komparativoa. Eman dezagun estudiante russo bat edo japones edo txino bat edo ere robot bat zeinak ez daki ez inglesik ez euskararik eta nahi ditu ikasi bi hizkuntzok.

Nire ustez ez dago dudarik ze ikasiko luke errazago struktura hori robotak edo russoak edo japonesak inglesean ezi euskaran. Nola da -eta ez date- errazago errazago ulertzea batuketea ezi zatiketea edo da errazago anitzez ikastea algoritmoa hon erroketa karratua ezi erroketa kubikoa, da indiskutiblea; hori algoritmoan eta zer esanik ez ulertzean algoritmoa.

Halan ere da errazago -eta fruitukorrago- esatea


Ni gazteago naiz ezi gure aitita zena

ezi esatea

Ni gazteago naiz gure aitita zena baino

Ba dagozela, mila arraio, struktura batzuk errazagoak ezi besteak. Valia dezagun -behintzat preferenteki- onena baldin ez bagara ergelak edo kontrario totalak hon euskara.

Zeozer nehor gehitzekorik?


Amaitu dut eskolea behintzat aldi baterako. Pozik naiz hemen ikasitakoaz, eskerrak eskoleari eta partikularzki neure irakaslesa Natasha-ri zein izan dut irakasle sei astetan.


Cape Town, Kabo Hiria

Wednesday, March 05, 2008

Erregalua a neure lagun estimatua

Erregalua egin dut a neure lagun Enrico Gnarini suitzo-italianoa hon liburua titulatzen English Grammar in Use -ISBN 0521532892- ganik (by) Raymond Murphy zeren da hori liburua total lagungarri ikasteko eta hobetzeko inglesa, erregalua izanik Enrico neure ikaskidea eskolan.

Hau da egin diodan dedikatoriaa (dedikatorixe, dedikatoriaa? -la dedicatoria-, dedikatoria -dedicatoria-) :
Erramunek a neure lagun estimatu Enrico Gnarini kin oroitzapen onenak

From Erramun to my good friend Enrico Gnarini with my best wishes

Sea Point, Cape Town, 5 March 2008

Valia dezala Enricok liburua ikasteko ongi inglesa, hala biz.

Cape Town, Kabo Hiria.

Wednesday, February 20, 2008

Haizu da soil nola exzeptione, soil exzeptinalki

Esan ohi da ze edozein legek edo normak ba du bere exzeptioneak, kasu exzeptionalak, derrigorrez hartu beharrekoak-edo. Halan, ba, tratatzean v letrea an euskara batzuk sartzen dute soil nola exzeptione, derrigorrean-edo, bildurrez bestela litzatekeen lotsari' bat gorri eragingarri. Halan ikusi ahal dugu an hiztegiak vodka eta beste hitz bakan batzuk.

Batzuk uste daroe, ez dakigula zergatik, ez

printzipioz, Euskara Batuarentzat "b"dun aldaerak dira zuzenak.

Hala ere nahi dut ekarri vistara zer uste du hak Elhuyar:

Elhuyarren, izen berezi batetik sortutako hitzak mailegatzean, jatorrizko grafia gordetzen dugu normalean. Horregatik -v- grafia 'galvanizatu', 'galvanizazio' eta enparauetan. Horrelako beste batzuk: ampere (nahiz eta Hiztegi Batuan 'anpere' eman den), chauvinismo, churrigueresko, stakhanovismo, wattmetro...

UZEIren Kimika Hiztegian horrela eman zen (galva-), eta orobat geroko Teknologia Mekanikoan. Orain, Euskalterm-en 'galbanizatu' dago.

Ote da problema hau -v letrearena- planteatzekoa soil noiz hitza da derivatua izen propio bat edo da haitzitik problema zabalago eta panoramikoago bat? Problema arras importante bat dagokiona

v dun hitz guziei?

Nola tratatu behar da hau problemea, soil marginalki eta alboz nola exzeptione exzeptional inevitable eta lotsagarria?

Cape Town, Kabo Hiria
Hego Afrika

Monday, February 11, 2008

Zenbat da egia? Zer egin ahal dugu?

Ematen ahal du bide zeozer pensatzeko eta ondorioz aktuatzeko honek gogoeteak? (Gogoetea ganik Josu Lavin ikus hemen)

Caixo Gilen,

Euscaldunec gutienez Leiçarragac erabili çuen garapen syntactico eta lexicorat heldu behar luquete.

Evidenta da ecen eztagoela, çorigaitzez, ecein ere asmoric honela guertha dadinçat.

"Euskal idazle" hoberenec ere eztute garatu behar hori batere sentitzen.

Honez guero hemen scribitzen dugunoc jaquin behar guenduque ecen derrotarat comdemnaturic daudela gure proposamen fede oneco guztiac ceinec baitirudite lirela naufrago batec botilletan sarthurico meçu itsas çabalerat egotziac noizbait nornaitec iracurrico dituelacoan.

Ezta euscararen beraren erruz hau guerthatzen, baina euscaldungo ossoarena, ceinec ezpaititu behar beçala ikassi traditioneac opharitutaco valiabideac oro. Valiabide hauec ikassi balitu berce berri batzuen beharra sentitu luque, baina ezta honelacorik guerthatu.

Badirudi euscarari opha deraucoten ethorquiçuna bethiere negar zothinca dabilen paubre desconsolatuarena dela.

Euscara' haiendaco movida bat berceric ezta berce movida ascoren artean "conflicto"aren ur cikinetan itho larrian dena.

Bay, conveni çaye euscara' egoera penoso honetan egoitea, ceren euscara' berce hizcunça ingurucoen parerat helduco balitz jada ezpailiçate içanen movilization causen artean.

Euscara nehoiz normalizatua egon ez dadin nahi dute, nola nahi ez duten secula eguiazco "euskal selekzio nazional" bat íçan dadin ecein ere sportetan.

Haiendaco importantená dagoen egoerari eustea da, ceren aldatuco balitz haien existitzeco motivoac oro desagerthu bailiraque, ceren ceren alde movilizatuco lirate?

Adeitsuqui

Sunday, January 27, 2008

Begientzat deskansu

Irakurri dut hauxe titulua
  • Kontuz solidaritatearekin
Eta derrepentean etorri zait burura ze irakurtzen dugu begiekin, visualki.

Noiz litzateke begientzat deskansu, deskansu ederra izan balitz skribitua beste honetara
  • Kontuz kin solidaritatea
Bai, ezta? Zer deskansu ederra eta eskergarria!

Thursday, January 24, 2008

Hobetu informativoki: linealki informatu

Ondo dago zeozer adieraztea. Importantea da ondo adierantea batez ere gehiago entzulearentzat, irakurlearentzat ezi ari denarentzat emititzen, esaten edo skribitzen, nahiz-eta bada ere importantea igorlearentzat. Adireraztea edo beste nivel bat hartzen duela beste gorakoko gradu bat informatea da, da informatzea arras eta osoki importantea.

Agian pollitago da ikustea errekasto bat mendi malkartsu batetik behera jauzika eta kiribilka baina noiz nahi da izan dadin zeozer effektivoagoa esaterako ekartea ura etxeetara sartzen da delako ura tubo zuzen eta lodi handietan kin diametro handiak dadin korri eta fluktua fite eta ahal bezain laster, ura korritzen dela linealki zuzen gabe impedimenturik.

Era berean behar luke informationeak, behar litzeteke informatu linealki gabe alferreko errevueltarik, kurvarik, zuzen, fite eta sale.

Halan (Gara, eguaztena 23 urtarrila 2008, portadea) agetzen da titulu hau kin bere photographia

Gazan egoera ez da hobetzen

kin textu hau photoaren oinean
Rafah mugako pasabidea irakitzeko palestinarrek egin zuten protestaren aurka jo zuen Egiptoko poliziak
noiz litzatekeen informatione potenteago eta linealagoa beste hau, kasurako
Egyptoko poliziak jo zuen palestinoek egin zuten protestaren aurka irekitzeko Rafah mugako pasabidea
Notizia explikatuz hauxe pragraphoa irakurri ahal dugu
Gazan bizi den egoerak ez zuen hobera egin atzo, nahiz eta argindarra izateko behar duten gasolioa garraiatuz bost kamioik muga zeharkatzeko baimena eman zuen Israelgo gobernuak.
noiz linealago hobetu ahal da informationea mesedetan irakurlea
Gazan bizi den egoerak ez zuen hobera egin atzo, nahiz-eta Israelgo gobernuak baimena eman zuen muga zeharkatzeko bost kamioik gasolioa garraiatuz behar duten argiandarra izateko.
Zergatik ez informatu linealki edo behintzat ahalik linealkien? Zer luke horrek txarrik edo mesedekorik? Mesederik asko eta kalterik guti tzat irakurlea.

Sunday, January 20, 2008

Ote da praktikan informatione effektivoa?

Ote dira honelako titualarrak, honelako euskara informatione effektivoa (Berria, igandea, 20 urtarrila 2008, ikus)

"Praktikan posibilitate gutxiko aukera da EAJk Raxoiri bere babesa ematea"

Nik uste dela informatione baldarra eta ezinformativoa.

Friday, January 18, 2008

Ez daukagu zertan harritu

Ez daukagu zertan harritu -egia da ze nehor ez da harritzen- ikusirik euskaldunak ez du kasurik egiten euskarazko prensari. Hara nolako titularra, esaterako -Berria, lehenengo paginea, barikua 18 urtarrila 2008-
Guardia Zibilak konorte gabe utzi arte torturatu zuela salatu du Sarasolak
Izan ahal zen ere
  • Guardia Zibilak torturatu zuela konorte gabe utzi arte salatu du Sarasolak
edo hobeto informativoki, ze importanteena da informatzea klaru eta fite
  • Sarasolak salatu du ze Guardia Zibilak torturatu du konorte gabe utzi arte
baita
  • Sarasolak salatu du ze Guardia Zivilak du torturatu harik utzi konorte gabe
edo
  • Sarasolak salatu du ze Guardia Zivilak du torturatu harik utzi gabe konorterik
Aztertu eta ere analyzatu behar litzateke zergatik euskaldunak egiten du muxin euskarari. Non daude motivuak?

Saturday, January 05, 2008

Irakurketa diffikultatez zaildua

Nola nagoela hemen Grezian ezin dut erosi horko berripaperik etortzen naiz internetera jakiteko horko, Nafarroako berri eta baita mundu zabaleko baina ganik medio euskaldunak. Halan noiz nahi izan dut irakurri ETAren interview gaurkoa dut imprimatu delako interviewa, zeren paperean da irakurtzen hobeto noiz da zeozer importante eta luze, eta hasi naiz irakurtzen.

Honela hasten da interviewa noiz du Gara-k galdetzen ETAri:
  • Negoziazio prozesuaren amaieratik hona egoera politikoan eman den bilakaera nola baloratzen duzue?
Neure duda handiak ditut ze hori galderea da ulergarria euskaldunontzat, zeren dut uste ze hori galdera hori gutik ulertzen ahal dute baga diffikultaterik. Ze galdera hori zeinak du hiru parte:

  • (Negoziazio prozesuaren amaieratik hona) (egoera politikoan eman den bilakaera) (nola baloratzen duzue)?

Da ulertzen hobeto, anitzez hobeto redaktaturik -ordenaturik- beste modu ulergarri eta ulergarriago hontara.
  • Nola baloratzen duzue egoera politikoan eman den bilakaerea negoziazio prozesuaren amaieratik hona?
edo ikusirik hobeto zatikatua
  • (Nola baloratzen duzue) (egoera politikoan eman den bilakaerea) (negoziazio prozesuaren amaieratik hona)?
Nola ez dute deus pensatzen hontaz professionalek -orai, hemen Gara egunkaria- eta ez dira justifikatzen ere, eginik nolabaiteko autokritikea? Hala ez dute deus justikatu beharrik? Guk, horregatio, pairatzen dugu euren produktu aski eta batzutan asko indigeribleak. Ez al da deus ikasten eta ere irakasten an universitateak buruz kommunikatu effizienteki eta bizkor irakurlea, geure populu eta Herria?

Esatekorik ez al du nehork deus? Importantziarik ez al du euskarak ala da soil kuxo symboliko hutsa?

Friday, January 04, 2008

Aski eta lar?

Batzuk ondorioz hon purismo lexikala ez dute erabiltzen, erabili nahi izaten, zenbait hitz direnak total normalak artean herria eta populua. Baina batzuk ez direnak horren purista lexikalki bai erabiltzen dituzte baina nola. Orai gustura samar irakurtzen ari naizen liburuan ikusi dut hau berbea

superbibienteak

Batzuk ez diotenak ematen importantziarik orthographiari esaten dukete, eta zer? Baina guziok dakigu ze hitz hori da skribitu behar

supervivienteak

Beste konversatione bat litzateke diskutitzea ea erabili behar dugu

superviventeak
edo
supervivienteak

Zergatik egin behar dira retokeak hitzetan noiz ez dago horren beharrik nehondik ere. Non daudeke horiek delako beharrok? Dakikeena mintza bedi razionalki arrazoituz, mesedez. Ez dezagun ahaztu ze orthographia da phenomeno visual -bisuak?- bat.

Patra, Grezia.

Sunday, December 30, 2007

Nolatsu behar da traduzitu?

Normala da gaurregun egitea propagandea norbere buruarena eta hori ikusten da nonnahi egungo egunean, hori barik ezin da bizi antza behintzat mundu ekonomikoan. Esan behar da, behar duzu esan zeuk zerorrek ze zu zeuk zara honena eta horrelakoxeak. Merkatu possiblerik ez da antza baga propagandea, propagandea hon norbera.

Halan nentorrelarik hona Greziara pasatzera Gabon aldia hartu dut aviona eta ikusi dut aulkian non pausatzen dugu burua egokiago eta konfortableago bidaiatzeko zegoela buruko bakoitzean zapitxo bat itsatsirik kin velcroa non Iberia kompainia aereoak ere egiten du bere, bere buruaren, propagandea diolarik

Esta Navidad te llevamos
al corazon de quien mas quieres

[Diskulpatu ez ipintzeaz azentua baina hemen Grezian kin hemengo teklatua ezin dut egin hori.]

Pensatu dut, pensatzen dut eta pensatu nuen avionean -hemen dut gorderik zapitxo delakoa, badaezpada- nola, nolatsu traduzitu ahal da euskarara hori mezua? Honelatsu dateke traduzione standartsua egun normaltasun generalean, (baga ukatu ere osterantzeko possibilitate batzuk)

Aurtengo Gabonetan eroango zaitugu
gehien maite duzunaren bihotzera

baina mezua hobeki eta derrepenteago harrapatzeko izan ahal litzateke ere honela edo honelatsu

Aurtengo Gabonetan eroango zaitugu
bihotzera hon gehien maite duzuna

Zein euskaldunek ez luke hobeto, klaruago eta derrepenteago ulertuko atxemango azken mezu hau. Nik behintzat baldin banintz responsable propagandistikoa hon Iberia kompaina bai seguru. Nork uste du ez, ezetz? Zergatik? Zer kontraargudiatu ahal da kontra aukera hobe hori?

Sunday, December 23, 2007

Ez da intranszendentala gorabeherea

Irakurri dudalarik hau titulua (Gara, eguaztena 19 abendua 2007)
  • Urkulluk ez du "Euskal Herria" maite
ulertu dut ederto eta osoki zer nahi du esan eta dago emana titularra ulertzeko moduan ongi edozeinek. Ez doa hortara nire oraiko kommentarioa.

Titularra dago skribitua euskara korrektuan eta gainera ulergarri. Orduan, pensatzen ahal du edozeinek, zertara etorri ahal da kommentario gehigarririk? Kommentario gehigarria dator zeren nahi dut markatu eta ere remarkatu ze ahal da hobetu qualitate informativoa zein da edozein egunkarirentzat arras importantea eta da ere zuzena edozein irakurlerena.

Dudarik ez ze mezu horrek du hiru parte

1) Urkulluk [subjektua],
2) ez du ... maite [verbua]
3) Euskal Herria (objektua).


Kommentatu nahi dudana da begira qualitate informativoa ze ez da komeni apurtzea, etetea verbua sarturik tartean zeozer, hemen objektua eta ondorioz etenik, desorientaturik entelegua hon irakurlea, zeinak ba du bere zuzen irrenunziableak izateko informatua klarki. Halan zein bait da unitate informativo bat -ez du maite- agertzen da / agertzen dute redaktoreok nola informatione eten bat, quasi dispersoki eta barreatua

ez du Euskal Herria maite

Izan ahal zela etenik gabe kin unitate informativoak osorik redaktatua holan

  • Urkulluk ez du maite "Euskal Herria"

Hori da kommentarioa baldin ezer valio badu, nik baietz uste. Bai, ezta?