referentziak

Buruz ordenatu hitz-ordena

2012-02-11T15:34:00.000+01:00

Bakoitzak du eskubidea izkiriatzeko eta redaktatzeko nola plazer duen baina ez gara ari buruz ea redatatua den zilegi edo ere inkorrekto baizik nola egin ahal da redationea ahalik ulergarrien edo behintzat gutien desegoki izan dadin mezua diaphanoago tzat irakurlea. Izanik ere aukera differente batzuk berdin zilegiak eta korrektuak izan ahal dira barruan ranking kommunikativo bat' egotea aukeraok lerrokatuak gorago edo beherago respektuz ulergarritasuna, ulergarritasun kommunikativoa.

Halan noiz bait dut irakurri ondokoa (Herria astekaria, 9 otsaila 2012, Baiona)

Seaska Baxoko azterketak oztopatzeko prest, Baxoa euskaraz izan dadin ardiesteko

pensatu dut ze hori-phrasea ahal zela egon antolatua beste hitz-ordena batekin, non kommunikativoki legokeen hobeto tzat irakurleak kaptatu mezua. Halan, esaterako

Seaska prest oztopatzeko Baxoko azterketak, ardiesteko izan dadin Baxoa euskaraz

Aukerak hon hitz-ordena (edo hitz-ordenaren aukerak) izan ahal dira differente baina ez berdin valioko an ranking kommunikativoa. Bai, ezta?

Dezagun ikus visualki, edo nola ordenatu puzzlea syntaktikoki

2012-01-28T21:08:00.002+01:00

Dugularik irakurtzen (Gara, larunbata 28 urtarrila 2012, Euskal Herria 17 or)

Bildu herritarren parte-hartzeari aurrekontuetan lekua egiten saiatu da

gara ohartzen ze mezua bere laburrenean dela

Bildu saiatu da ...................................................................

hortakoz ba zaigu iruditzen daudela sobera urrun elkarren ganik Bildu eta saiatu da. Bada, mezua litzateke askoz informativoago holaxe

Bildu saiatu da lekua egiten ....................................................

Bildu saiatu da lekua egiten herritarren parte-hartzeari .............

Bildu saiatu da lekua egiten herritarren parte-hartzeari aurrekontuetan

edo nahiago balitz ere holaxe

Bildu saiatu da lekua egiten aurrekontuetan parte-hartzeari

Originalean ez al zegoen lar urrun mezuaren bi parte behinenak (Bildu eta saiatu da)?

Bildu herritarren parte-hartzeari aurrekontuetan lekua egiten saiatu da

Dezagun kompara syntaktikoki

2012-01-22T16:23:00.003+01:00

Bai, dezagun kompara syntaktikoki hauek aukerak

Bukaera bat eta hasiera bat gurutzatzen diren puntu horretara iristen garenean, zeharo galduta aurkitzen gara.

Noiz iristen bait gara puntu hortara non gurutzatzen bait dira bukaera bat eta hasiera bat, zeharo galduta aurkitzen gara.

edo ere, hobe beharrez, gaberik komma textuan

Noiz iristen bait gara puntu hortara non gurutzatzen bait dira bukaera bat eta hasiera bat aurkitzen gara zeharo galduta.

Gutiago arrotz delakoan?

2012-01-21T16:07:00.002+01:00

Gaur titulatzen dut hau-kommentarioa kin galdera bat ezen "Gutiago arrotz delakoan".

Zeren esan ohi da ze euskara dela SOV hau da S subjektu, O objektu, V verbu struktura duen hizkuntza, struktura syntaktikoa edo phrasea formatzeko modua.

Baina ikusirik ezen hori-strukturea ez dela sobera on informativoki dugu orai sarri ikusten prensan hobesten dela OVS strrukturea ezen lehenengo doa O objektua gero erdian V verbua eta azkenean S subjektua. Nola esana den uzten da bazterrean SOV "geurea" eta pusatzen da hobe beharrez OVS. Baina nekezago ikusten ohi duguna da SVO struktura syntaktikoa zeina bait da onena -duda barik- informativoki.

Orduan da -edo date- koustionea zen den strukturarik antza "gutien arrotza" artean erabili edo OVS -sarri ikusi ohi dena euskal prensan- edo SVO -gutiago ikusi ohi dena prensan-. Baldin gure strukturea bada generalean SOV, erabiltzekotan struktura "arrotz bat" zein da dena gutiago arrotz? Eta, antza, hartu dukete gutiago arrotzat OVS respektuz SVO. Ohart gaitezen eta ikusi visualki ze bi struktura "arrotz" hauetan bietan -OVS eta SVO- nola bietan dagoen V verbua tartekatua artean beste bi elementuak: subjektua eta objektua.

Halan ikusirik gaur (lehen orrialdea photo eta guzi, zapatua 21 urtarrila 2012) hau titularra buruz Donostiako tamborradea

Donostiako jaia ilundu du euriak (OVS)

O (Donostiako jaia), V (ilundu du), S (euriak).

Ikusi ahal dugu beste bi aukerak ere

Euriak Donostiako jaia ilundu du (SOV, "geurea")

eta

Euriak ilundu du Donostiako jaia (SVO, nekez ikusi ohi dugun strukturea baina onena informativoki)

Esan bidenabar ze Xabier Amuritzak ere salatzen duela lerratze "artifizial" hau bere liburuan Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza (2010).

Galdetzen dut neure buruari ea zein da hemen euskaraz arrotz edo gutiago arrotz. Zein da horren rankinga egin ahal baledi?

Donostiako jaia ilundu du euriak (OVS)

Euriak Donostiako jaia ilundu du (SOV)

Euriak ilundu du Donostiako jaia (SVO)

Zein da arrotz, zein gutiago arrotz, zein informativoki onena, zein informativoki gutiago ona?

Aukerarik txarrena aukeratu nahi

2011-12-28T20:49:00.000+01:00

Titular batean zoriontzen da eta ondoren esaten da zergatik, zergatik den zoriontzen. Honelaxe (Gara, asteazkena 28 abendua 2011, 10 or, behe partean)

"Zorionak", euskararen munduan albiste onak ere badaude-eta

Hor goiko titular hortan jakiteko, ulertzeko ematen dela zergatik itxaron behar da harik azkena, harik irakurri -eta, doana atxekia verburari, badaude-eta. Berba batean esateko klaru ze behar da itxaron harik azkeneko bazterra, azken-azkena.

Noiz logikoago litzatekeen, zatekeen ipinirk lehenengotik zergati edo arrazoi hori ematearena zorionak. Esaterako honelatsu

"Zorionak", zeren ...

edo kommarik gabe ere

"Zorionak" zeren ...

osatzen litzatekeela phrase osoa honela

"Zorionak" zeren badaude albiste onak ere euskararen munduan

Ea ba noiz daukagun albiste onik euskararen munduan dugularik irakurtzen -redaktatzen- euskara gehiago informativoago bat. Zer den gero ez nahi izatea valiatu aukerak daudaguzenak hor bertan, eskura-eskura. Informatione argia errespetuz lehenik gu euskaldunok eta ere bidenabar euskara gure hizkuntza. Hala biz.

Balantzaka, laprastadaka: positivorantz, negativorantz

2011-12-23T11:25:00.001+01:00

Dudalarik irakurtzen hau titularra (Gara, osteguna 23 abendua 2011, iritzia)

Erreformen ondorioak jasaten dituzten herritarrei ez diete balio epe ertaineko erangin positiboek

etortzen zait gogora ari direla euskal prensaren goitibehitietan balantzaka batzuetan ki positivoa eta ere ki negativoa. Halan dut kommentatuko lehenik positivoa dudana ikusten ze dator

Erreformen ondorioak jasaten dituzten herritarrei ez diete balio epe ertaineko erangin positiboek

noiz etorri ahal zen ere modu gutiago informativoan holan

Erreformen ondorioak jasaten dituzten herritarrei ez diete epe ertaineko erangin positiboek balio

eta da poztekoa ikustea aukera hobea, informativoki hobea. Batera ez diete balio ordez bestea zein ikusten dugu lar sarri ez diete ........ balio.

Pasaturik esatera zer dudan ikusten nola negativo mezu hortan da buruz darabilten syntaxia. Ezen redaktatu ahal dela nola egin bait dute hola

Erreformen ondorioak jasaten dituzten herritarrei ez diete balio epe ertaineko erangin positiboek

baina egin ahal zen -nahi izan balitz eta izan hortaz konsziente- beste forma gehiago informativo hontan ere edo honelatsu

Epe ertaineko eragin positiboek ez diete balio herritarrei ze jasa dute erreformen ondorioak

edo gehiago ondio hobetuz

Epe ertaineko eragin positivoek ez diete valio herritarrei ze jasa dute reformen ondorioak

Zer du ikusten nire kommentarioetan blog hontako irakurleak? Ba al dago balantzarik, ba al dago laprastadarik? Ikusten al da ezer positivorik edo negativorik textuan edo textu alternativoetan? Zer esan ahal da zentzuz berba eginik?

Razionalkiago informatu, berba batean razionalki

2011-12-17T13:55:00.000+01:00

Dudalarik irakurtzen (supplementua hon Gara, Gaur8, zapatua 17 abendua 2011, 8 or) azpian hau titularra Amerikar ezkerra eta Libia (ganik Aitor Imaz, analisia) sarrerako preambuloa dena hau

Libiako gatazkak sekulako eztabaida eragin du ezkertiarren artean. Egileak latinoamerikarren posizioa hobeto ulertzeko argudioak eskaintzen ditu artikulu honetan.

Bada, irakurririk hori-preambuloa naiz (edo da nire entelegua) desegokitzen eta ondoren egin zenbait gogoeta eta ere analysis dut pensatzen ze hobeto legokeela -informativoago- honlan balego hori-preambuloa.

Libiako gatazkak sekulako eztabaida eragin du ezkertiarren artean. Egileak argudioak eskaintzen ditu artikulu hontan hobeto ulertzeko (edo, ulertzeko hobeto) latinoamerikanoen posizioa.

Edo, sartu gabe redundantziarik

Libiako gatazkak sekulako eztabaida eragin du ezkertiarren artean. Egileak argudioak eskaintzen ditu hobeto ulertzeko latinoamerikanoen posizioa.

Logikoa dateke hobe dela informatzea ahalik razionalkien mesedetan irakurlea, guziok. Hobeto redaktatu behintzat mass median.

Egileak ...

Egileak argudioak eskaintzen ditu ...

Egileak argudioak eskaintzen ditu hobeto ulertzeko ...

Egileak argudioak eskaintzen ditu hobeto ulertzeko latinoamerikanoen posizioa

Nabarmenki total desegoki

2011-12-16T16:26:00.001+01:00

Gogora ekartzen dut ze ez dira synonynoak desegoki eta txaro hitzak zeren egon ahal da zeozer ondo, ez txarto, baina desegoki. Ez dakidana da ez txarto dagoena egon ahal da egoki baina orai ez naiz sartuko hortan. Soil esan eta resaltatu ze desegoki eta txartto hitzak direla differenteak. Zeina, gainera, egiazki ez zegoen zertantan esan beharrik baina izan bidi introduktione hau preludio egokia ki esango dudana.

Dugu irakurtzen (Gara, ostirala 16 abendua 2011, iritzia 9. or) lehenbiziko paragraphoan hauxe esaldia

Bere ibilbide politikoan zehar, Estatu frantseseko presidente ohi Jacques Chirac ez zen ez bere jarduna gizarte bidezkoago baten zerbitzuan jartzeko ahaleginean nabarmendu.

Hor esaldian esan nahi den behinena da "Jacques Chirac ez zen nabarmendu" baina verbua zeina bait da periphrastikoa dago zatitua bi partetan non zatiak unitate horrenak dagozen lar urrun elkarren ganik. Verbua izanik "ez zen nabarmendu" geratzen da hori-informationea textuan, Garan, lar distante sortzen duela irakurlea gan desegokitasun interpretativoa, ulermenezkoa. Halan

Bere ibilbide politikoan zehar, Estatu frantseseko presidente ohi Jacques Chirac ez zen ez bere jarduna gizarte bidezkoago baten zerbitzuan jartzeko ahaleginean nabarmendu.

Begira zein erraz konpondu ahal da hori-desegokitasun hori.

Bere ibilbide politikoan zehar, Estatu frantseseko presidente ohi Jacques Chirac ez zen nabarmendu ez bere jarduna gizarte bidezkoago baten zerbitzuan jartzeko ahaleginean.

Zergatik informatu behar da desegoki izanik eskura informatzea egoki edo behintzat egokiago? Nork du erantzuna galdera honen?

Behar da informatu hobeki

2011-12-10T00:42:00.001+01:00

Irakurtzearkoan hau-titularra (Berria, osteguna 9 abendua 2011)

Nazioarteko komunitateari segitzeko eskatu dio ezker abertzaleak Espainiari

dudarik ez dago ze ari garela prinzipalki buruz

1) ezker bertzalea

2) ezker abertzaleak esan duela. Ezker abertzaleak esan dio

3) nori esan dio ezker abertzaleak. Ezker abertzaleak esan dio Espainiari

4) zer esan dio ezker abertzaleak Espainiari.
Ezker abertzaleak esan dio Espainiari nazioarteko komunitateari segitzeko.
Edo
Ezker abertzaleak esan dio Espainiari segitzeko nazioarteko komunitateari.

Beraz aukera informativoenak dira hauexek

Ezker abertzaleak esan dio Espainiari nazioarteko komunitateari segitzeko

Ezker abertzaleak esan dio Espainiari segitzeko nazioarteko komunitateari.

Daigun gogoetatu, baina informativoki

2011-12-08T12:41:00.001+01:00

Esan ohi da eta egia dateke ze perfektionerik eta perfekturik ez dagoela ezertan. Halan ba edozerk ba du, ba duke bere imperfektine punturik edo handicap zerbait.

Dugurlarik irakurtzen hau-titularra (Gara, 13 or, osteguna 8 abendua 2011)

Konponbide demokratikoaren aldeko mobilizazioak sostengu zabala lortu du

zait etortzen gogora ze ipini ahal dela hor-titularra beste modu -syntaktiko- hontara ere

Konponbide demokratikoaren aldeko mobilizazioak lortu du sostengu zabala

Ba al dute bi titular horiek perfektione informativorik? Handicap-ik? Daigun gogoetatu, baina informativoki kokaturik bi informationeok an ranking kommunikativoa. Informationeak ba du bere rankinga non dagozen aukera gehiago informativoak edo gutiago informativoak buruz irakurlea.

Lehenengo importantea, importanteena

2011-11-24T13:51:00.001+01:00

Izkiriatu izan dut lehenago ere buruz puntu hau hemen blog hontan, ikusi nahi bada. Baina gaur berriro ariko naiz gainean puntu delako hori, ustez segurtasun osoz dela importantea tik alderki informativoa mesedez irakurlea. Beraz, ikusten dugu hau titularra (Berria, osteguna 24 azaroa 2011) non dugu irakurtzen

Jaurlaritzak asmoa du gizonen artean kutsatutako GIB kasuak gutxitzeko

non mezu behinena da

Jaurlaritzak asmoa du gutxitzeko ..............

eta ondoren spezifikatu ahal litzateke zer nahi den gutitu, bere nahi diren zertzelada guztiak. Esterako honelatsu

Jaurlaritzak asmoa du gutitzeko gizonen artean kutsatutako GIB kasuak

Ez ahal da komeni informativoki -kasu eman ze ari garela irakurtzen egunkari bat- ematea lehenengo konzeptu importanteak?, eta gero ondoren konzeptu enparauak direnak detailleak hon konzetu prinzipala edo importantea.

Symmetrikoak syntaktikoki (SVO, OVS)

2011-11-19T16:06:00.001+01:00

Ondo agirian dago ze differentea da objektu baten originala eta horren objektuaren symmetrikoa. Halan dira differente eta gainera elkarren symmetriko esku bat eta bestea, zapata bat eta bere parea, belarri bat eta beste aldeko belarria, guanteak, izpiluko imagenak,palindromoak, numero kapikuak, ... eta hainbat holako. Baita aurkitu ahal da holakorik -symmetriarik- an struktura syntaktikoak, struktura grammatikalak.

Egun berean eta egunkari bereak ikusten dugu batetik hau SVO (Berria, zapatua 19 azaroa 2011)

Urkulluk dio herritarren esku egongo dela estatus politiko berria lortzea

S, subjektua (Urkulluk)
V, verbua (dio)
O, objektua (herritarren esku egongo dela estatus politiko berria lortzea)

Urkulluk dio ..........................................................................................

eta bestetik besea hau dena aurrekoaren struktura syntaktiko symmentrikoa. Hauxe OVS (Berria, zapatua 19 azaroa 2011)

Poliziak «legez kanpoko» kaleratzeak egin dituela dio Bilboko Okupazio Bulegoak

O, objektua (Poliziak "legez kanpoko" kaleratzeak egin dituela)
V, verbua (dio)
S, subjektua (Bilboko Okupazio Bulegoak)

........................................................................ dio Bilboko Okupazio Bulegoak

Ondo dakigu eta dago agirian ze dira informativoki differenteak valio informativoan, an ranking informativoa. Seguru ze, ez dela behar monothonoa izan behar baina aukera batzuk dira hobeak ezi besteak informativoki eta favorez irakurlea (irakurlearen favorez). Daigun ikas eta valia ikasitakoa guzion hoberako.

Berbaz bat, izkirioz (derrigorrez?) differente

2011-11-13T12:25:00.001+01:00

Entzun dut meeting batean ganik hizlari on bat, meeting batean non behar da konektatu kin herria, populua ahalik hobekien, dut entzun hau ondokoa (sic)

[ba dakit baina normalean honakorik asko entzun ohi dela arten euskaldunak noiz expresatzen gara berbaz solteki eta gabe erreparorik]

Joango gara Madrilera esateko euskaldunak garela
(sic, jada esan bezala)

diot sic zeren honelakoak dira guti ikusten euskaraz noiz dugun izkiriatzen. Honelaxe litzateke hori emanik izkirioz "korrektuki"

Joango gara Madrilera euskaldunak garela esateko

edo "hobeki korrektuago oraino"

Madrilera joango gara euskaldunak garela esateko

Zergatik ez ditugu erabiltzen forma onenak kommunikativoki baita ere izkirioz? Zergatik ez dugu hobetsi nahi forma hoberenak, forma hoberen informativoak?

Nola bestela?

2011-11-10T16:32:00.003+01:00

Gaur ere (eguena 10 azaroa 2011) poztu naiz irakurtzearekin hau titularra Berriako lehen paginan

Belgikak ez du onartu Ventura Tome estraditatzea

poztu naiz zeren asko eta askotan, lar askotan hori informationea agertu ohi da beste modu hontara

Belgikak ez du Ventura Tome estraditatzea onartu

Dutelarik batzuk, nik esaten nuke lar askok, hartzen hobekotzat bigarren aukera hori eta aitzitik dutelarik hartzen konsekuentziaz lehenbizikoa txarragotzat edo behintzat gutiago ontzat. Delako horien artean dagoke ere gure Xabier Amuritza euskalzale fierra. Non Xabier Amuritzak duen hartzen esaterako bere liburu titulatzen Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza (non, zein or. ez dut esan ahalko baina) du hartzen euskara "ez aski zindotzat" honelatsuko esaldiak

Jaun alkateak ez du pagatuko faktura dudosorik

non hobekotzat duen hartzen baina nik ez dakidalarik zergatik esatea

Jaun alkateak ez du faktura dudosorik pagatuko

Zer izan ahal da arrazoia edo argudioa bat hartzeko bestea baino gutigo ontzat? Nik ez dakit, ez dut ulertzen ondo, ez dut ondo ulertzen. Seguru baina bat dela askoz informativoago ezi bestea klarki.

Komparatu, observatu, konkluitu

2011-11-08T13:42:00.004+01:00

Irakurtzen dugu hau titularra (Gara, martitzena 8 azaroa 2011, 20 or)

Ipar Euskal Herriko Lurralde Ituna egitasmo berriekin gaurkotu dute

edo ahal redaktatu ere kin beste syntaxi hau

Egitasmo berriekin gaurkotu dute Ipar Euskal Herriko Lurralde Ituna

edo baita redaktatu beste modu differente batzuetara, batzuk gehiago informativoak eta besteak gutiago informativoak.

On litzateke, litzaiguke komparatzea, observatzea pausatuki eta ateratzeak konklusioneak, konklusione informativoak.

Ezin? edo nahi ez? hautsi kin atavismo galgarria, SOV

2011-11-01T12:43:00.002+01:00

Nago ni ze euskal prensan (Berria, Gara, Deia, ...) gehiago begiratzen da ki balizko normativismo hypothetiko lirateken usteak eta eretxiak ezenez ki konzeptu eta transmissione informatikoa behar duena derrigorrez izan medio informativo batek. Mezua eman klaritate informativoaz.

Hala da irakurri ahal lehen paginan nola notizia prinzipal hau titularra (Berria, martitzena 1 azaria 2011 )

Unescok AEBen finantzaketa galdu du,

Palestina estatu gisa onartu duelako

Ez da izan behar total eta extraordinarioki intelligentea, superdopatua jakiteko eta antzemateko ze hori titularra ez dago emana modurik onenean non ba dira beste modu batzuk gehiago hobeak eta gehiago informativoak dauzkagunak esku-eskura nahi izanez gero. Baina irudi du ze ez dagoela ardurarik an euskal prensa emateko informationea modu hoberenean non dirudien ere ardurá dela gehiago anitzez linguistikoa ezi informativoa. Izanik preferentzia nabarmena uste edo eretxi linguistikoak eta ia ezein importantziarik qualiteate informativoak.

Ez al da hau versionea, possibilitatea, aukerá askoz informativoa ki irakurlea, euskal irakurlea

Unescok galdu du AEBen finantzaketa,

(zeren, ze) onartu bait du Palestina estatu gisa

edo

Unescok galdu du AEBen finantzaketa,

(zeren, ze) onartu bait du estatu gisa Palestina

Zergatik ez dira arduratzen kin qualitate ifnormativoa e titularrak, zergati ez dira elkitzen, jalgitzen ti atavismo galgarri hori, SOV? Zergatik, mass median ez dira preferezialki zentratzen informationean, an informatione ahalik onena emateko possibiletatea? Mundu professional spezifikoan? Nork argitu ahal du?

Eman ahal banu aholkurik

2011-10-29T13:57:00.002+02:00

Baldin eman ahal banu aholkurik esango nuke ze hau textua (Gara, egunkariaren beraren propagandá zein agertzen da egunotan egunero)

GARAk egunero eskaintzen dizkizu aro berri hau ulertzeko eta sendotzeko giltzak

Informatua dagoen herri aktibo bati ezin diolako inork etorkizuna zapuztu

ipiniko nuke -ipini beharko litzateke amorez mezua hobeto ulertu eta izan gehiago informativoa- honelatsu edo honelaxe

GARAk egunero eskaintzen dizkizu giltzak aro berri hau ulertzeko eta sendotzeko

Informatua dagoen herri aktibo bati ezin diolako zapuztu inork etorkizuna

Nago ba duela importantziarik -beti-ere relativoa- honelakoxeko aholkuak, behintzat mass media bateko ihardunean.

Hau bai aukerarik onena, SVO

2011-10-28T14:17:00.002+02:00

Nik dut ikusten pozez nola behintzat batzuetan agertzen da prensan SVO strukturla syntaktikoa -subjektu, verbu, objektu- nola gaurko hau (Berria, internet).

Notizia nire aldetik baina ez da bakarrik dudala ikusten pozez hori strukturá zein bait da onena informativoki baizik-ere esatea gain agertzeaz poza hori gatik dela agertzen eta valiatzen hori strukturea, dugula erabiltzen SVO behar genukeen baino gutiago.

Bada, dezagun ikus hori textua agertua an Berria egunkaria

Jaurlaritzak galdetu du "justua eta arrazoizkoa" al den Otegik preso jarraitzea epaia irmoa ez bada

S (Jaurlaritzak)
V (galdetu du)
O ("justua eta arrazoizkoa" al den Otegik preso jarraitzea epaia irmoa ez bada)

eta ere egin ahal izateko komparationea mentaltik daiguzen ikus beste aukera bi gehien erabiliak, SOV ("geureena" datekeena) eta OVS erabiltzen dena orain asko eta askotan, esango nuke nik artifizialki eta kontranaturaz, dezadan argitu hori kontranatura ezen kontranatura "euskal traditionearen" eta ere kontranaturaz "ikuspegi eta effektivitate informativoaren".

Hemen lehenengo SOV, "geure geurea"

Jaurlaritzak "justua eta arrazoizkoa" al den Otegik preso jarraitzea epaia irmoa ez bada galdetu du

eta azkenik OVS aukera "artifizial kontranaturala"

"Justua eta arrazoizkoa" al den Otegik preso jarraitzea epaia irmoa ez bada galdetu du Jaurlaritzak

Ditugu erabiltzen eta valiatzen euskaraz gure aukerak -kasu konkretu hontan SVO struktura syntakikoa- ditugunak eskura tamalezbehar genukeen baino gutiago. Baina behintzat agertzen eta erabiltzen dira batzuetan, zorionez.

Laburrenetik luzeagora

2011-10-25T10:05:00.001+02:00

Dugu irakurtzen ondoko sarreraren ondoan "Eta-ren adierazpen historikoaren ondorena" hauxe ondorengo titularra emana lau lerrotan (Gara, astelehena 24 urria 2011)
Herritarrak,
konponbidearen
sarraila
irekitzeko prest
Ongi dakigun lez informationea eman ahal da labur edo luzeago, sano labur edo itzel luze, nahi den neurrian.

Baina hemen mezuan informationea denik laburrenean litzateke
Herritarrak, prest
(dagoela implizituki sartua "dagoz" verbua, "Herritarrak pest dagoz edo Herritarrak dagoz prest")
edo luzexago
Herritarrak, prest irekitzeko
areago
Herritarrak, prest irekitzeko konponbidearen serraila
baita eman ahal zuten goiko lau lerroak ordenaturik diffente lerrook
Herritarrak,
irekitzeko prest
konponbidearen
sarraila

Horiek esaldietan erabiltzea edo ez erabiltzea komma (,) dago ere nola possibilitate bat.

Berba batean, zorionez, aukerrak dira bat baino gehiago baina differenteak respektu effektu informativoa.

bibhiuh

Deklarazio / Ebazpen / Adierazpen

2011-10-21T13:25:00.002+02:00

Batzutan nintzatu izan gara hemen blogean buruz syntaxia edo buruz lexikoa eta ere buruz orthographia, etc. Gaur baina gara mintzatuko soil buruz lexikoa baina ahaztu gabe eta gabe kendu bere importantzia ki syntaxia edo orthographia.

Dugu ikusi ze Donostian arten persona relevantzia intenationalekoak (Kofi Annan, ...) agertu dute deitu dutena gero (ez dakit baina holan geratuko den historiarako) Aieteko Deklarazioa, deklarazio bat formatua kin bost puntu intentioarekin konpondu problema historikoa Euskal Herrian, Nafarroan. Baina deklaratio horren euskarazko versionean agertu da Ebazpen hitza nola traduktionea inglesezko declaration hitza. Zein komportamentuk duen erakusten -erabiltzeak hitz inkorrektu hori tzat declaration- duten nivela traduktoreek eta ere traduktione hori ontzat eman dutenek dugula ikusten zein ez-asko dakiten euskaraz.

Lazgarria da -eta ere normala- gero agente politiko euskarazkoek ez erabiltzea hori termino lexikala, ebazpen. Dutelarik erabiltzen aldiz adierazpen. Da irri egitekoa eta ez seriotzat hartzekoa euskara edo behintzat gaurregun ikusi ohi den euskara.

Horiei, nola Lokarrikoei nola agente politikoak dutenak erabiltzen batzutan euskara, beharko zaie erakutsi eta ere irakatsi euskara, euskara nivel goragokoa eta reala soziologikoki dezaten jakin ezen deklarazio (deklaratione, deklaratio, deklarazino, emanik ere edozein orthographian) dela euskara oso-osoki.

Declaration (en), Declaración (es), Declartion (fr)

deklarazioa

ebazpena

adierazpena

Itzuri nahi ki SVO

2011-10-20T21:07:00.002+02:00

Aukera ona da hau agertzeko nola nahi da itzuri aukera onenari (SVO, subjektua, verbua, objektua), struktura informativo onenari SVO.

Lehenago ere blog hontan mintzatu izan gara buruz gai hau, ezen struktura syntaktiko batzuk direla informativoki qualitate diffentekoak, batzuk hobeak eta ostera beste batzuk gutiago onak beti ere berba eginik informativoki.

Halan dugu ikusten OVS

Ebazpena babestu, eta aukera baliatzeko eskatu dute Carter, Blair eta Mitchellek

O (Ebazpena babestu, eta aukera baliatzeko)
V (eskatu dute)
S (Carter, Blair eta Mitchellek)

eta baita SOV

Jimmy Carter, Tony Blair eta George Mitchellek ebazpena babestu dute

S (Jimmy Carter, Tony Blair eta George Mitchellek)
O (ebazpena)
V (babestu dute)

baina ez dugu ikusten SVO dutelarik horrek agertzen guri nahi dela itzuri edo eskapatu nahi hori strukturá, struktura syntaktiko informativo onena. Struktura hortan an SVO litzateke holan

Carter, Blair eta Mitchellek ebazpena babestu, eta eskatu dute aukera baliatzeko

eta

Jimmy Carter, Tony Blair eta George Mitchellek babestu dute ebazpena

Gure "zeren" koitadu stigmatizatua

2011-10-18T19:01:00.001+02:00

Donostiako Deklarazionea emana eta irakurria publikoki inglesez (sortua ganik boskote relevante internationala formatua kin Kofi Annan, Bertie Ahern, Gerry Adam, Pierre Joxe, Gro Harlem eta Jonathan Powell) izan da traduzitua beste hizkuntza batzuetara hala nola Euskara, Gaztelania, eta Frantzesa.

Holaxe delarik hasten hori deklarationea bere lehenbiziko pragraphoan

inglesez

Declaration

We have come to the Basque Country today because we believe it is time to end, and it is possible to end, the last armed confrontation in Europe.

euskaraz

Ebazpena

Euskal Herrira etorri gara gaur Europako azken konfrontazio armatua behin betiko gainditzeko garaia iritsi dela eta posible dela pentsatzen dugulako.

gaztelaniaz

Declaración

Hemos venido al País Vasco hoy porque creemos que ha llegado la hora y la posibilidad de finalizar la última confrontación armada en Europa.

eta frantzesez

Déclaration

Nous sommes venus au Pay Basque aujourd'hui car nous croyons qu'il est temps et aussi qu'il est possible de mettre un terme à la dernière confrontation armée d'Europe.

Aztertzen baldin badugu euskarazko traduktionea eta badugu kompartzen gara berehala ohartuko ze euskarzko traduktionea dela txarra eta nik esango nuke impresentablea honako mailako deklaratione batean. Hasten dira originala (inglesa) eta traduktioneak gaztelania eta frantzesa honela

We have come to the Basque Country today because we believe ....... ...... ....

Hemos venido al País Vasco hoy porque creemos .................... ............ .............

Nous sommes venus au Pay Basque aujourd'hui car nous croyons .......... .... ........

aitzitik euskarazko traduktionea hasten da

Euskal Herrira etorri gara gaur ............. ........... .......................... .................. ........... ............. ............... ................... ................. ........ pentsatzen dugulako.

noiz ipini ahal zen trankilki

Euskal Herrira etorri gara gaur zeren pensatzen bait dugu ............. ........... .........

Behar da exigitu eta eskatu eta hortakoz dugu exigitzen eta eskatzen errespetu gehiago euskarari eta ere ezagutza hobe eta azeptableagoa euskararena (lexikala [¿zer da ebazpena?] eta batez ere syntaktikoa). Zor zaigu hori errespetua guri euskaldunoi. Duenak har beza bere responsabilitatea.

[Ba dakigu, zoritxarrez, ze responsabilitatea dela dependitzen faktore askotatik eta ez dela inola ere responsabilitate personala, ez individula edo kollektivoa baizik duela responsabilitateak responsable asko baina determinatuak ez derrigorrez dagozenak hor grupo konkreto hortan. Respensableak ba dagoz eta zor zaigu errespetua guri euskaldunok, legez, legalki eta ere gizalegez, dignitatez.]

Zer luke atxakatzekorik honek itzupenak?

Declaration

We have come to the Basque Country today because we believe it is time to end, and it is possible to end, the last armed confrontation in Europe.

Deklarazioa

Etorri gara Euskal Herrira gaur zeren pentsatzen dugu iritsi dela garia amaitzeko, eta posibble da amaitzea, azken konfrontazio armatua Europan.

Atzerakargak eragiten du laprast

2011-10-18T01:34:00.000+02:00

Honek mezuak du eragiten laprast informationean. Ez doa mezua linealki aitzina. (Gara, internet)

Ainhoa Etxaide idazkari nagusiak nazioarteko konferentzian Rafa Diezen hitzak izan ditu gogoan eta "inbertsiorik" garrantzitsuena "bake justu" baten alde egitea dela adierazi du.

¿Ez al dago hor mezua sobera atzeratua karga informativoa?

Ainhoa Etxaide idazkari nagusiak ... adierazi du.

Eta zer iruditzen beste aukera hau redaktatzeko informatione berbera, baina digestitzen errazagoa?

Ainhoa Etxaide idazkari nagusiak nazioarteko konferentzian Rafa Diezen hitzak izan ditu gogoan eta adierazi du "inbertsiorik" garrantzitsuena dela "bake justu" baten alde egitea.

Ez al da informationea txukunago, txairoago eta normalago ki euskal irakurlea? Ez al dago gainera emana an orthodoxiarik xorrotzena? Ala ez al du lebarik honako observationeak, observatione syntaktikoak?

Batetik quantitativoki eta bestetik qualitativoki

2011-10-12T16:34:00.001+02:00

Hartzen bagendu phrase hau emanik hiru modu syntaktiko differentetan -hiru possibilitate syntaktiko gehien orai ikusiak egungo prensan SVO, SOV, OVS- honela litzateke

Vatikanoak kondemnatzen du euthanasia

edo

Vatikanoak euthanasia kondemnatzen du

edo

Euthanasia kondemnatzen du Vatikanoak

Ba dira forma possible gehiago ere, kalkulatu hiru elementuen kombinatoriak eta ikusten da direla possible 9 resultatu baina guk ditugu hiru soil estudiatuko, komparatuko.

Nekez ukatu ahalko da ze hiru aukera horietan dagoenik differentziarik an informationea quantitativoki zeren guzietan ematen da informatione neurri, kantitate berbera; ez delarik ematen informatione gehiago batean ezenez beste bietan.

Diskutitzeko litzatekeena da ea qualitativoki informationea den differentea, baina beti da difikultosoago neurtzea qualitatea ezi neurtzea quantitatea. Neurtzea quantitatea da subjektivoago -ez delarik hori konzeptu negativo bat- ezenez neurtzea quantitatea.Qualitatea da hurbilago esentzietatik, tik mundu difuso eta aldartetsua eta ambivalente eta dilemmatsua.

Honatx SVO

2011-10-12T16:10:00.000+02:00

Azken aldion idatzi dut sarri buruz erabili strukturea SVO, aitzitik OVS edo omen dena euskaraz "jatorrago" edo "orthodoxoago" SOV, non da S subjektua, V verbua eta O objektua.

Hiru aukerotan so eginik qualitate informativoa -ikusten dugu ze "geure jatorra ezen SOV da erabitzen arras guti kausaz hon bere handicap informativoa- ageri zaigu ze sarriago erabiltzen da OVS strukturea ezi ez SVO. Baina bietan -OVS, SVO- dagoelarik V verbua erdian artean subjektua eta objektua.

Halan dut gaur ikusten, diodalarik nik zorionez, SVO strukturea dena effektivoena informativoki. Hara

Barakaldoko lau akusatuek ukatu egin dute kutxa automatikoa erre zutela

S (Barakaldoko lau akusatuek)
V (ukatu egin dute)
O (kutxa automatikoa erre zutela)

Jada nola esana bait dugu erabili ahal da ere OVS

Kutxa automatikoa erre zutela ukatu egin dute Barakaldoko lau akusatuek

edo erabili gutien informativoa den strukturea SOV

Barakaldoko lau akusatuek kutxa automatikoa erre zutela ukatu egin dute

Berba batean ze nik uste ondo goaz baina lar astiro. Behar genuke erabili preferenzialki onena eta ez soil nola exzeptionea noiz ez daukagun beste erremediorik.

Nik entzuna zuk irakurri

2011-10-11T20:59:00.001+02:00

Nengoelarik hemen Lekeition tabernan esaten du agure batak beste agure bati ari denari telephonoarekin olgetan eskuan, bai baina gero ez duzu jakingo nor den deitu deutzuna. Eta du erantzuten telephono -dunak

Patalliak markatzen dau numerua

Seguruenez batentzat baino gehiagorentzat -orthodoxoentzat- hori ez da euskara ona eta "zuzen" esateko behar zukeen esan

Pantalliak numerua markatzen dau

edo baita

Numerua markatzen dau pantalliak

Guztiok dakigu ze azken forma hau, OVS, ez dala ia existitzen euskaraz soziologikoki nahiz-eta gure prensak barra-barra erabili. Galdetzen dut neure buruari ¿ea konstatu ahal den forma hori OVS soziologikoki? ¿Zenbatekoka ote da bere existentzia soziologikoa? baldin existentzia sozilogiko apurrik duen. ¿Zergatik orduan, premozionatu eta bultzatu struktura hori, OVS?

Txukun eta itxuraz

2011-10-11T16:09:00.000+02:00

Lehenengotik dut aitortuko egia esanik ze hasi behar dudanean irakurtzen artikuluren bat euskaraz sarri nagoela ikaraz bezala eta mesfidos aurren sartuko naizen texua. Dudarik gabe da hori handicap bat eta prejuzgu bat, justifikatuago edo gutiago justifikatua baina sarri, lar sarri izaten dut neuree justifikationea a posteriori retroelikatua izateko holako jarrerá, jarrera bat basatua an praxis zorigaiztokoa.

Gaur atzitik horregatio eta pozgarriki ahal izan dut irakurri editorialeko eritzi lan hau modu egoki eta normalean ez nauela textuak molestatu eta dut gozatu kin hori irakurri. Textu bat txukuna eta itxurazkoa nola bait dut esaten tituluan. (Gara egunkaria, iritzia "Lapurtutako haurren auziak ikertzea merezi du" asteartea 11 urria 2011). Hemen

Lapurtutako haurren auziak ikertzea merezi du

Gauza jakina da hainbat hamarkadatan zehar, Estatu espainolean bezala Hego Euskal Herrian ere, ehunka haur beren gurasoei lapurtu eta beste batzuei eman zizkietela zenbait mediku, erizain, moja eta emaginek. Umeak hilik zeudela esan zieten orduan beren aita eta amei, eta egia orain arte ezkutuan gorde dute jukutria horren arduradunek. Uler daitekeen moduan, esperientzia horrek erabat markatu du lagun askoren bizitza, eta kasu askotan itzulezinezko ondorioak izan ditu. Horregatik, ulertzekoa da kaltetuak biltzen dituzten antolakundeek Gasteizko Legebiltzarrari auzi hau ikertzeko batzordea sor dezala eskatzea, egia jakitea zor zaien gutxienekoa delako. Izan ere, Gasteizko ganberan atzo beldurrezkoak ematen zuten testigantzak entzun ziren, eta agian ikara handiena eragiten duena ez zirela kasu bakanak izan jakitea da, baizik eta aberastea bilatzen zuen azpikeria antolatua.
Ez litzateke ulergarria izango, Parlamentuak honen gainean erabakitzeko eskuduntzarik ez duela argudiatuta, ikerketa batzordeari ezetz esatea, asko sufritu duten gizon eta emakume askoren auzia baita hau; hain zuzen, ordezkari publikoen aldetik erantzuna eskatzen duen auzia. Erabakia aste gutxiren buruan hartu beharko du Legebiltzarrak, eta egiaren mesedetan, eta kaltetuek behar dutelako, erabakiak batzordearen aldekoa izan beharko luke.

esan bezala zait iruditu hau textua -editoriala edo editorialtxoa- naturala eta ongi redaktaturik emana informativoki.

Amaitu baino lehen esan ze lekutxo batean ikusten dut zati bat dena, neure eretxiz, hobegarria. Non azken aldera dakarren

Ez litzateke ulergarria izango, Parlamentuak honen gainean erabakitzeko eskuduntzarik ez duela argudiatuta, ikerketa batzordeari ezetz esatea, asko sufritu duten gizon eta emakume askoren auzia baita hau;

hobetu ahal litzatkeen holaxetsu mesedegarri

Ez litzateke ulergarria izango, Parlamentuak honen gainean erabakitzeko eskuduntzarik ez duela argudiatuta, ezetz esatea ikerketa batzordeari, hau auzia bait da asko sufritu duten gizon eta emakume askorena;

Lausoki eta durduzatuki informatu

2011-10-09T22:37:00.002+02:00

Delarik irakurtzen hau titularra (Berria, ostirala 7 urria 2011, 17 or)

CAF Zeelanda Berriko merkatura sartu da, 300 milioi euroko kontratu batekin

geratzen da edozein apur bat durduzatua edo erabilirik ingles hitz bat groggy' nola boxeadoreak, durduzatua. Gauzá da ezen CAF sartu dela hain lekutan.

CAF sartu da Zeelanda Berriko merkatura, 300 milioi euroko kontratu batekin

Ez al da holan askoz errazago informationea? Journalista professionalek -Berria egunkaria- ez al dute pensatu behar honako gauzen eta trikimailuen gainean?

Iguzkia Orienten ganik musde Tartas zuberotarra

2011-10-05T16:57:00.000+02:00

Ixil-ixila para daidan Tartas gure klassikoaren textu zati bat nire gustatu zaidana (Tartas sugearen errautsa, ed Alberdania, ganik Inazio Mujika 1998, or 133)

Eguzkia Orienten agertzen eta jalgitzen den bezain fite, lurrean argia da; gauak eta ilunbeak ihesi doaz; argizagiak ere eta bertze zeruko izarrek eta planetek, hala duten bere argia eta bere klaritatea bere naturaz, edo enpruntuz eta jesanik harganik, oro haren ahalkez gordatzen dira, itzaltzen eta eskapatzen, hark Orienten goizean bere begitarte ederra, bere bisturak, edermen handiak eta leinuruak mundu honi agertzen dituen puntu berean. Errana ere hala da latinez: Quando sol lucet, luna et stellae latent, "Iguzkiak argi egiten duenean, argizagia eta bertze izarrak oro gorda bitez, bihoaz ihesi, itzal bitez".

Gustatu zait niri behintzat. Kommentariorik ez, nik ez.

Syntaxia hon musde Tartas zuberotarra

2011-10-03T18:16:00.000+02:00

Egunokin subertez ari naiz irakurtzen liburua titulatzen "Tartas, sugearen errasutsa" liburua prestaturik -eta "egokiturik"- ganik Inazio Mujuka, ed Alberdania. Hau liburua dago osaturik kin zatiak, zati hautatuak ganik Tartas apez euskaldun zuberotarra XVII. mendekoa. Lehen ere libura nuen irakurria jada publikatu zenean eta markatua markekin non ikusten nuen zeozer markagarri bere prosan.

Dudarik ez dago ze orduko euskal eskritoreen prosa dela askoz ere digeribleagoa ezi orain irakurri ohi duguna XXI. mendeko hasiera hontan. Baina bainak orduan. Batzutan irakurtzean bere prosa eder -relativoki- hori galdu izan naiz eta dut ikusi hainbatxko lekutan hobegarririk bat baino gehiago.

Halan, daiten hobeto ulertu diodana dakart hau pasarte llaburra begien aurrera edozeinen . Hemen (128 or)

Jokalariak bere urrea, zilarra eta moltsa oro galdu duenean eta jokatu, edo kartetan edo dadoetan edo bertze zonbait jokotan, badu esperantza lehen jokoan jokatu zuen dirua irabaziko duela, eta nola jokoa eta armak baitira erortzen behin alde bateala, gero bertzeala, jokalariak eta soldaduak badute esperantza, egun izanik ere maluros, bihar izanen direla dohatsu eta uros, bata bere jokoan, bertzea bere armetan.

Zu irakurle ez dakit zarean ala ez galdu phrase hortan baina ni bai, narraz egin dut enteleguan. Eta nik nuke lagunduko gure Tartas erretora hontara redakta lezan klaruago irakurleari

Jokalariak galdu duenean eta jokatu bere urrea, zilarra eta moltsa oro, edo kartetan edo dadoetan edo bertze zonbait jokotan, badu esperantza irabaziko duela lehen jokoan jokatu zuen dirua, eta nola jokoa eta armak baitira erortzen behin alde bateala, gero bertzeala, jokalariak eta soldaduak badute esperantza, egun izanik ere maluros, bihar izanen direla dohatsu eta uros, bata bere jokoan, bertzea bere armetan.

Ez dakit eta ere ez dut jakingo sekula ea observatione hau haintzat hartuko lukeen gure Tartas estimatuak eta maitatuak baina bai seguruenez haintzakotzago ezi gauregungo euskalzale relevantexkoak. Nik neure eretxia eman dut eta tanpis. Esatekorik edo kommentatzekorik luenak luma har beza eskuan lagun duela argidio razionala.

Syntaxia beti da hobegarri nola beste edozein arlo eta guk oraiko XXI. mendeko euskaldunok ba dugu ere zer ikasi gure aurrekoak ganik, syntaxian zein hobegarri den edozertan.

Phrase subordinatuak kin anaphorikoak

2011-10-01T16:08:00.001+02:00

Ba dagoz phraseak zein dira phrase simpleak edo prinzipalak baina baita dagoz phrase simple edo prinzipalak kin barruan phrase subordinatuak zeintzu gehitzen dute zeozer buruz esandakoa an phrase prinzipal edo simplea.

Halan ikusten dugu hau titularra (Gara egunkaria, Euskal Herria, zapatua 1 urria 2011, ganik Arantxa Manterola | Baiona) non ahal dugu irakurri

Europako Auzitegira joko du DNA laginak emateari uko egin zion Aizager laborariak

hor goiko titular hori da phrase bat duena barruan phrase subordinatu bat. Kentzen bagendu subordinatua geratzen litzateke soilik phrase prinzipal simplea, holan

Europako Auzitegira joko du Aizager laborariak

baina nola asko edo irakurle gehienek ez dakiketen nor da delako Aizager laboraria zaio sartu phrase subordinatu bat argitu edo explikatu nahirik nor da hain Aizager laborari delakoa delarik geratzen orduan informationea hobeto -esanik minimoli nor da Aizager- nola ere agertu bait da prensan, Garan.

Europako Auzitegira joko du DNA laginak emateari uko egin zion Aizager laborariak

Baina phrase datorren prinzipal honek falta luke explikatzea nor da Aizager

Europako Auzitegira joko du Aizager laborariak

eta zer normalagorik explikatzea -ahal balitz eta bai ahal da- nor da Aizager laboraria ondoren aipatu Aizager laboraria, honelatsu

Europako Auzitegira joko du Aizager laborariak zeinek DNA laginak emateari uko egin zion

edo ere (niretzat hobeto informativoki)

Europako Auzitegira joko du Aizager laborariak zeinek uko egin zion DNA laginak emateari

edo

Europako Auzitegira joko du Aizager laborariak zeinek uko egin zion emateari DNA laginak

Esan edo pensatu ahal du norbaitek ezen hau analysia titulatzen dela "Phrase subordinatuak kin anaphorikoak" eta ea zer demonio diren anaphorikoak. Ba, hemen anaphorikoa da "zeinek ..." anaphorikoa edo markadorea avisatzeko zeozer datorrela gehigarri lehenago esandakoaren. Hementxe dago zer da anaphorikoa hartua tik Online Etymology Dictionary

anaphora: repetition of a word or phrase in successive clauses, 1580s, from Latin, from Gk. anaphora "reference," lit. "a carrying back," from anapherein "to carry back, to bring up," from ana "back" (see ana-) + pherein "to bear" (see infer).

Amaitzeko gogora ekarri ze ba duela hemen zer pensaturik pensa nahi lezanak. Guzia ez da kurrukurru jotea euskararen alde deus gogoetatu eta reflexionatu gabe buruz geure praxia, praxia e gure euskara darabilguna edo erabili ahal genukeena.

OVS edo nahia eta ezina

2011-09-20T16:56:00.001+02:00

Nola beti egon ahal dira irakurle berriak hemen blogean dut gogoratuko zer da hori OVS, O (objektua), V (verbua) eta S (subjektua) direlarik horiek elementu syntaktikoak phrase batean.

Esan ohi da ze euskara dela hizkuntza bat preeminenteki edo relevanteki hizkuntza SOV, esaterako esan ohi dela "amak bazkaria prestatu zuen" non lehenengo doa S (ama), ondoren O (bazkaria) eta azkenean V (prestatu zuen).

Batzuk harturik hori strukturea banderatzat nola redaktatu behar da' antza derrigorrez euskaraz hori dute pausagabe hobesten ez balego lez beste formarik expresatzeko euskaraz, euskara "garbiz, kutsadura bakoz". Baina azkenean ohartu dira halabeharrez eta derrigorrak eraginik dela struktura hori -behintzat phrase apurtxu bat luxeetan- guti informativoa, lar guti informativoa, kasik informatzen ez duena.

Eta holakoek ez erabili nahirik struktura gehiago eta gehien informativoa -SVO, amak prestatu zuen bazkaria"- dute zoritxarrez pusatzen eta erabiltzen OVS strukturea -bazkaria prestatu zuen amak- gutiago txarrez ezi "garbia" edo SOV.

Dutelarik esaten atxakiaz ze lehenengo dutela NAHI nabarmendu objektua gera dadin klaru eta gero akzionea (verbua) eta azkenean nork egin duen akzioa (subjektua). Halan hori formulea aplikatuz ditugu ikusten honako titularrak prensan (Berria, Haria, Ekonomia asteartea 20 iraila 2011)

Soldatak kontrolatzea ezinbestekoa dela diote Gipuzkoako ostalariek

O (Saldatak kontrolatzea ezinbestekoa dela)
V (diote)
S (Gipuzkoako ostalariek)

edo ere (Gara, Ekonomia asteartea 20 iraila 2011)

Basusarrin laborantza lurrak eraikigarrien prezioan saldu direla salatu du ELBk

O (Basusarrin laburantza lurrak eraikigarrien prezioan saldu direla)
V (salatu du)
S (ELBk)

Noiz eman ahal ziren tituluok asko informativoago eta klaruago holan erabilirik strukturea SVO

Gipuzkoako ostalariek diote soldatak kontrolatzea ezinbestekoa dela

edo

Gipuzkoako ostalariek diote ezinbestekoa dela soldatak kontrolatzea

eta

ELBk salatu du Basusarrin laborantza lurrak eraikigarrien prezioan saldu direla

edo

ELBk salatu du ze Basusarrin laborantza lurrak saldu direla eraikigarrien prezioan

Honako gogoetak izaten ditudanean buruz struktura syntaktiko gehiago edo gehien effektivoak, erabiliz SVO edo erabili OVS -azken hau dena argiro gutiago informativoa ezi bestea- etortzen zait beti gogora euskal idazle eta professore universitario doktorea hon Informatio Zientziak Jose Inazio Basterretxea konsideratzen dudana ere ezagun-laguna zein da alde dagoenena OVS strukturari. Jakin nahi nuke zer razonatuko edo behintzat arrazoituko luke alde bere OVS struktura hori eta kontra edo inkomenentzia erabiltzeko SVO strukturea, hemen oraingo exemplutan edo beste batzutetan edo generalki.

Seguruenez sortuko genduke diologo on bat, dia + logo (logoa = argumentatzea eta besteari tentuz entzutea).

Hiru possibilitate komparatzeko an ranking informativoa

2011-09-15T17:41:00.003+02:00

Irakurtzen dut azken Argian -18 iraila 2011- dioela laborari koreano batek (seguruenik mintzatuz inglesez edo frantzesez) artikuluan ganik Sustrai Colina lapurtarra ezen

"Komertzio librearekin muntinazionalek gobernuek baino gehiago agintzen dute"

egin dut baina bost pensamentu eretxirik hurbilago dagokela koreanoaren esandia eta emanik informativoago mezua holan

"Komertzio librearekin muntinazionalek gehiago agintzen dute ezi gobernuek"

edo beste honela

"Komertzio librearekin gehiago agintzen dute multinazionalek ezi gobernuek"

Noiz hasi behar dugu baina euskaldunok, euskalzaleok importantzia emanten informationeari, hau da: klaritate informativoari, haintzat hartuz qualitate informativoa?

"zatio" prepositione kausala

2011-09-10T14:27:00.004+02:00

Irakurririk hau titularra (internet, Berria, larunbata 10 iraila 2011)

Israelek Egipton duen enbaxadoreak herrialdea utzi du bart gaueko erasoengatik

ikusten dut beharra, behar gorria, erabiltzeko "zatio" (zegatio, zeagatio, zergatio) prepositione arras eta osoro evidenteki reala -edozeinek entzun ohi dezana ganik euskaldu populua. Hartara, hau da erabilirik prepositione hori (diodalarik errepikatuki izan nahirik insistentea baina ez gogaikarria), erabilirik "zatio" mezuak lirateke asko argituko informativoki, nola ere egiten ohi duten partikula prepositivo horren erabiltzaileek.

Geratzen litzatekela goiko titularra hontaraxe

Israelek Egipton duen enbaxadoreak herrialdea utzi du zatio bart gaueko erasoak

Zer luke horrek txarrik baldin txarrik balu? Erantzutekorik leukanak erantzun beza responsableki.

Zein dateke errazago eta naturalago?

2011-09-09T11:45:00.002+02:00

Lehen planan (Gara, igandea 4 iraila 2011) irakurtzen dut hau titularra

Zinemaldi garaian, presoen askubideen aldeko manifestazioa

baina ez ote da errazago eta ere naturalago beste modu hau redaktatzeko, modu effektivoagoa informativoki? Honela

Zinemaldi garaian, manifestazioa presoen askubideen alde

edo nahiago balitz edo nahiago bada

Zinemaldi garaian, manifestazioa alde presoen askubideak

Komparationea inter bi hizkuntza buruz qualitate informativoa

2011-09-08T20:01:00.000+02:00

Nengoelarik irakurtzen Berria egunkaria suertatu zait irakurtzea bi paragrapho hauek non lehenbizikoan ez dut izan ezein problemarik ulertzeko baina bigarren paragraphoa geratu naiz ulertu gabe neukala entelegua sartua biraka zurrunbilo batean. Hemen bi paragraphook (direnak buruz VSM / AP-8, irekitzear dagoen variante berria Bilbao inguran, artean Trapaga eta Bilbao duelarik alboz zahiesten Barakaldo)

Ezagutu itzazu Hegoaldeko Saihesbide Metropolitarraren abantailak

Larunbat honetan, irailaren 10ean, Hegoaldeko Saihesbide Metropolitarra (AP-8) trafikorako zabalduko dugu, lau egunez, proba epealdian. Asteartera arte, ordaindu beharreko bide berria doakoa izango da, bere abantaila guztiak ezagutu ditzazun. Ibilbide eta ibilgailu mota bakoitzerako ordainketak asteazkenean, irailaren 14an sartuko dira.
Hori lehenengo paragraphoa non izan ez dudan problearik ulerteko eta orai ondoren bigarrena non bai dut izan problemarik jakiteko zer dakarren mezuak

Ibilgailu astunak

Larunbat honetatik aurrera, kamioiek ezin izango dute egungo A-8tik zirkulatu, Kadaguako Igarobidearen eta Larraskituko loturaren artean, Bilbotik Sabino Aranako, Zabalburuko edo Miribillako sarbideetatik irteten duten kasuan izan ezik.

Baina gero pasatu naiz irakurtzera Gara egunkaria eta dut ikusi anunzio berbera baina bi hizkuntzetan, h. d., euskaraz eta erdaraz.

Lehenengo paragraphoa

Conoce las ventajas de la Variante Sur Metropolitana

Este sábado, 10 de septiembre, abrimos durante cuatro días en periodo de pruebas la Variante Sur Metropolitan (AP-8). Hasta el martes, esta nueva vía de pago será gratuita para que conozcas todas sus ventajas. Los peajes establecidos para los diferentes tramos y vehículos entrarán en vigor el miércoles, día 14.

eta bigarren paragraphoa erdal versionean

Vehículos pesados

A partir de este sábado, los camiones no podrán circular por la actual A-8 entre el enlace del Corredor del Cadagua y el enlace de Larraskitu, a excepción de aquellos vehículos que entren o salgan de Bilbao a través de los accesos de Sabino Arana, Zabalburu o Miribilla.

Bada, amaitzeko hona ekartzen ditut bi bigarren paragraphook -euskarazkoa eta erdarazkoa- hobeto komparatu ahal daiguzen:

(euskarazkoa)
Ibilgailu astunak

Larunbat honetatik aurrera, kamioiek ezin izango dute egungo A-8tik zirkulatu, Kadaguako Igarobidearen eta Larraskituko loturaren artean, Bilbotik Sabino Aranako, Zabalburuko edo Miribillako sarbideetatik irteten duten kasuan izan ezik.

(eta erdarazkoa)
Vehículos pesados

A partir de este sábado, los camiones no podrán circular por la actual A-8 entre el enlace del Corredor del Cadagua y el enlace de Larraskitu, a excepción de aquellos vehículos que entren o salgan de Bilbao a través de los accesos de Sabino Arana, Zabalburu o Miribilla.

Ukatu ahal da ezen syntaktikoki -strukturalki- dagozela differentzia handiak bi textuen, hizkuntzen artean? Ez al du hor esatekorik deus inork, Akademiak atzinetik segituz beste edozein responsable?

Zelan ez dira ohartzen, konturatzen?

2011-09-06T21:10:00.000+02:00

Irakurtzen dut inteneten titular hau (http://www.bizkaie.biz/orokorra.php?atala=2&id=8384&sec=31)

Frances McDormand izango da Donostiako Zinemaldiaren Sail Ofizialeko epaimahaiburu

eta nik ezin ulertu nei zelan ez dira konturatzen ze eman ahal dela titular hori askoz errazago eta ulergarriago, holan

Frances McDormand izango da eipaimahaiburu Donostiako Zinemaldiaren Sail Ofizialean

Halan dakigu primeran ze Frances McDormand izango dela epaimahaiburu. Zelan baina hori sartu batzuren buruan? Duda barik euskaldunok gagoz, gauzkate prejuzguz beteak noiz ari gara buruz euskara geure hizkuntza, omen delakoa.

Exponente bikaina hon phrase komparativoak

2011-09-03T19:28:00.003+02:00

Sarri munduan ez da egoten possibilitate edo aukera bakarra gauzak egiteko, zorionez. Noiz possibilitateak diren bat baino gehiago ez dateke ona beti bat bakarra erabiltzea zeren beste gauzen artean litzateke gutienik lar monotonoa.

Baina ostera noiz aukeren artean batzuk dira hobeak kommunikativoki ezi besteak litzateke ergela erabiltzea soilik aukera hori zein bait da gutiago ona edo inkluso gutien ona.

Guziok, euskalzale guziok ba dakigu ze euskaraz ba dagozela behintzat possibilitate differente bi egiteko, sortzeko phrase komparativoak. Izanik gainera aukera bata hobea, askoz hobea kommunikativoki ezi bestea edo gutiago ona. Baina inulergarriki erabili ohi da, erabili ohi dugu euskaldunok aukerarik gutiago ona baztertzen dugula bazterrean hobeagoa den aukerea. Ergelki.

Halan dut irakurri artikulua titulatzen Eurolandiaz hitz bi (ganik Joseba Felix Tobar-Arbulu, ingeniaria, Gara, iritzia, larunbata 3 iraila 2011) zetorrela textutik xurgatua eta nabarmendua hauxe esaldia, esaldi nabarmendua nola amukia sar dadin irakurlea irakurtzera hori artikulu delakoa.

Zenbat txartu beharko da egoera politika ekonomikoa aldatu baino lehen?

Al da hori mezua aski klarua eta ulergarria? Nik ezetz uste. Baina baldin erabil bageneza beste aukera bat egiteko, sortzeko phrase komparativo hori, ez al litzateke hobea edozein alderditik? Hara hemen bi aukera antzekoak:

Zenbat txartu beharko da egoera (egoerea) lehenago ezi aldatu politika ekonomikoa?

edo

Zenbat txartu beharko da egoera (egoerea) lehenago ezi politika ekonomikoa aldatu?

Egungo egunean nork baztertzen luke tekhonogia hobeak eztakit zeren izenean, ez al da hizkuntza bat -edozein hizkuntza- lehenik eta prinzipalki instrumentu kommunikativo bat? Izan beharko lukeena ahalik onena, effikazena eta ahalaz ere simplea nola erabiltzeko edozeinek, populuak?

Tituluan berean oztopo, behaztopo

2011-09-01T22:52:00.000+02:00

Iraganik udea (uztaila, agorrila) kanpoan eta itzulirik berriro etxera hasi naiz irakurtzen korrespondentzia udakoa non dut irakurri Herria astekariak eta topatu naiz kin titular hau (ganik Jean - Pierre Etcheverry, Herria uztailaren 14koa, 5. or)

Oldardu behar dea telebixta, irrati eta egunkarien kontra ?

Baina titulu ambivalente hontan ez dakigu zeren kontra oldartu behar den, edo kontra hiru elementu, hau da, telebixta, irratia eta egunkariak edo aitzitik oldartzen dela telebixtea kontra bi elementu, hau da, irratia eta egunkariak.

Konkretatuz ez dakigu edo titularra den hau

Oldartu behar dea telebixtea kontra irrati eta egunkariak ?

edo bestetik, aitzitik, behar dela oldartu kontra hiru elementuak honela

Oldartu behar dea kontra telebixta, irrati eta egunkariak ?

Esana dugun bezala titularra da ambivalentea

Oldardu behar dea telebixta, irrati eta egunkarien kontra ?

Batetik less complex eta bestetik more accessible

2011-06-25T16:32:00.002+02:00

Dudalarik irakurri liburua The Mother Tongue ganik Bill Bryson

aurkitu naiz parrapho honekin beti ere mintzaten dela buruz ingles hizkuntza liburu osoan.

"As a result of these inevitable shortcomings, most other linguistics authorities, particularly in this century, have taken the view that the best hope of a world language lies not in devising a synthetic tongue, which would almost certainly be doomed to failure, but in making English less complex and idiosyncratic and more accessible."

Baldin ingles hizkuntzan ardureak izan behar balu begira etorkizunari bilaka dadin inglesa less complex (gutiago komplexua) eta more accessible (gehiago akzessiblea) nago pensatzen ez al lirateke horiek konzeptuak aplikableak ere euskarari.

Egin euskara bat gutiago komplexua eta gehiago akzessiblea.

Hemen, nahiago gutiago txarra (OVS)

2011-06-19T16:43:00.003+02:00

Sarri kritikatu izan dut, kontra egin izan dut ki OVS struktura syntaktikoa. Baina, horregatio, hobea da ezi SOV. Kontua da ze artean bi aukerra txar -izanik beste bat hobea eskura- egoten dela pensatu beharra edo aukeratu beharra aukerarik gutien txarra edo behintzat gutiago txarra.

Halan gaur dugu irakurri ahal (Gara, igandea 19 ekaina 2011)
ondoko titularra (SOV)

Erradiazio tasa altuak ura garbitzeko sistema geldiarazi du Fukushiman

S (Erradiazio tasa altuak)
O (ura gartitzeko sistema)
V (geldiarazi du)

noiz hartu ahal zen OVS strukturea zeina da gutiago txarra ezi goikoa. Ikusi nola

Ura garbitzeko sistema geldiarazi du Fukushiman erradiazio tasa altuak

Baina katramila guzti hauek kin dakarren sufrimentua eta zailtasuna euskal irakurlea gan dator tik ez nahi erabili SVO strukturea. Ikus hemen struktura hontan (SVO) nola den informationea hobea, gardenagoa eta txairoago.

Radiazio tasa altuak geldiarazi du Fukushiman ura garbitzeko systemea

Ba dira bai graduak, nola ia munduko edozein arlotan ere, graduak informationea emateko rankinean. Ditudala nik orai ipintzen hemen, komparaturik oraiko hiru aukerok (izanik ere gehiago), aukera hok onenetik gutiago onera ezarriak: SVO, OVS, SOV.

Baina hori, behintzat batzutan, hobe da aukera gutiago txarra ezi txarragoa edo inkluso txarrena.

Bai, hola edo holatsu bai

2011-06-16T23:28:00.002+02:00

Bai, tituluan diot ezen Bai, hola edo holatsu bai.

Zeren batzuetan ikusten dira -zorionez eta pozgarriki- artean hiru aukera syntaktikoak, SVO, SOV eta OVS -sujektua, verbua, objektua- dela erabiltzen onena, SVO strukturea.

Daigun ba kompara hiru aukerok, lehenengo SVO informativoki onena eta gero beste biak.

Halan dugu irakurtzen paperean SVO (Gara, osteguna 16 ekaina 2011)

Kirolak. Harri-jasotzea. Apustua

Irigoien prest dago harri zaharrei ere aurre egiteko

Non S da (Irigoien), V (prest dago) eta O (harri zaharrei ere aurre egiteko).

Eta orai ondoren beste biak. Batetik euskal "jator puruena" SOV eta gero dugu ipiniko bestea OVS zeina da erabiltzen nola gutiago txarra ezi SOV zeren bait da ez aski informativoa, kontrarebotez.

SOV

Irigoien harri zaharrei ere aurre egiteko prest dago

eta OVS gutiago txarra dena

Harri zaharrei ere aurre egiteko prest dago Irigoien

Aukerarik onena, agertu dena egunkarian baina nik nuke hobetuko' zeren bait da hobegarri evidenteki, mezua emanik gehiago logikoki sequenziatua. Geratzen litzatekela holan, hurrenez hurren, aukera ona eta hobetua.

Ona (SVO)

Irigoien prest dago harri zaharrei ere aurre egiteko

eta hobetua (baita SVO)

Irigoien prest dago aurre egiteko harri zaharrei ere

Ez al da azken aukerea hobea, hobeto sequenziatua logikoki tzat gure entelegua? Bai, ezta?

Elkarren ondoan eta elkarren indargarri

2011-06-14T17:05:00.002+02:00

Iruditzen zait evidentea ze noiz nahi da komparatu zeozer hobe da egotea komparatzeko elementuak elkarren ondoan. Halan behar baditugu komparatu bi zaldi hobe dateke egotea zaldiok elkarren ondoan ezen ez elkarren urrunean. Berdin nola zaldiak, etxeak, eskuak, kuadroak, letxugak, alfombrak, hiztegiak, loreak, ... eta hola infinituki esango nuke nik.

Berdin berdin ere redaktatzerakoan phrase komparativoak non kompratzen diren terminoak hobe da egotea elkarren ondoan halan hobeto kompartu ahal izateko, daudelarik vistaz begien kontrol pean.

Gaur, aitzitik, dugu irakurri ahal hau titularra (Berria, asteartea 14 ekaina 2011)

IKTetan gehiago erabiltzen du jendeak euskara kalean baino

non komparatzen dena da batetik IKTetan eta bestetik kalean, esanez batean erabiltzen dela euskaragehiago bestean baino, gehiago dela erabiltzen batean ezi bestean.

Ez al litzateke gu guziontzat mezu hori egongo redaktatua atxikorrago eta asekibleago kin beste possibilitate syntaktiko hau?

Jendeak gehiago erabiltzen du euskara IKTetan ezi kalean

Zer zaizu iruditzen? Ez al doaz ederki elkarren ondoan -ez urrunean- bi komparagaiak?

..., alegia, ...

2011-06-10T17:47:00.002+02:00

Sarri, behintzat nahi baino sarriago erabiltzen dira euskaraz, behintzat oraiko textu informativoetan izanik eskura aukera bat baino gehiago expresatzeko gauza bera, dut impresioa ze dugu hartzen, aukeratzen aukera gutiago informativoa dugularik baztertzen aukeretan onena, informativoena.

Dut pensatzen ere ze an mass media' normalean, beste hizkuntzetan, direla arduratzen batez ere buruz informationea eta qualitate informativoa. Baina aitzitik euskaraz dugula lar pesatzen -edo beharbada egiazki lar sobera guti- buruz euskara. Berba batean, ze euskaraz ditugun prejuzgu kaltekorrak dutela impeditzen transmisione informativoa noiz ahal litzatekeen aplikatu aukera hobeak redaktatzeko.

Halan, sarri irakurri ahal ditugu honelatsukoak

Pastorrek berak esan zuenez, erabakia aldez aurretik hartua zuen, hauteskundeak baino lehen, alegia, eta Bizkaiko PSEko Batzorde Exekutiboarekin batera aztertua

Baina aurreko textu horrretan aisa aurreratu ahal da -emanik informatio hobea irakurleari- alegia partikulea, holaxe

Pastorrek berak esan zuenez, erabakia aldez aurretik hartua zuen, alegia, hauteskundeak baino lehen, eta Bizkaiko PSEko Batzorde Exekutiboarekin batera aztertua

Gogoeta eginez zer izan ahal da equivalentea hon alegia etorri zait izan ahal direla behintzat bi partikula: hau da eta zera. Applikaturuk equivalenziarena honela geratzen litzateke goiko mezua

Pastorrek berak esan zuenez, erabakia aldez aurretik hartua zuen, hauteskundeak baino lehen, hau da, eta Bizkaiko PSEko Batzorde Exekutiboarekin batera aztertua

eta

Pastorrek berak esan zuenez, erabakia aldez aurretik hartua zuen, hau da, hauteskundeak baino lehen, eta Bizkaiko PSEko Batzorde Exekutiboarekin batera aztertua

eta beste partikularekin

Pastorrek berak esan zuenez, erabakia aldez aurretik hartua zuen, hauteskundeak baino lehen, zera, eta Bizkaiko PSEko Batzorde Exekutiboarekin batera aztertua

eta

Pastorrek berak esan zuenez, erabakia aldez aurretik hartua zuen, zera, hauteskundeak baino lehen, eta Bizkaiko PSEko Batzorde Exekutiboarekin batera aztertua

Kasu guztietan, guztietan, batzutan nabarmenago bestetan gutiago nabarmen ikusi ahal dugu klarki aukera batzuk direla informativoagoak eta besteak aitzitik gutiago informativoak qualitativoki.

Ez da berdin textu literario bat eta textu informativo bat, hori jakin behar lukete aspaldian jada an mass media, egunkariatan eta ondorioz gu bazkatu eta alhatu euskaldunok textu hobeto redaktatuekin (kin textu hobeto redaktatuak).

Ote du qualitate informativo minimuna?

2011-06-07T16:48:00.002+02:00

Ba dakit askok, behintzat nahiko askok dutela sustatzen OVS struktura syntaktikoa [O objektua, V verbua, S subjektua] ikusirik batetik ez dela egokia tzat ongi informatu euskal traditional SOV strukturea eta bestetik ez hartu nahirik SVO -duna zeren omen da arrotza euskaran.

Halan hedatu eta pusatu nahirik OVS hori ikusten ditugu honako mezu guti informativoak zeintzu nekez hartu ahal dira pasabletzat. Hara exemplua (Berria, lehenbiziko orriko titular prinzipaleko subtitulua, martitzena 7 ekaina 2011)

Normalizazio politikoa lortzeko eragile izatea eta krisi ekonomikoa gainditzeko neurriak hartzea dira Bilduk Gipuzkoarako proposatu dituen bi egitasmo nagusiak

non da

O objektua
(Normalizazio politikoa lortzeko eragile izatea eta krisi ekonomikoa gainditzeko neurriak hartzea)

V verbua
(dira)

S subjektua
(Bilduk Gipuzkoarako proposatu dituen bi egitasmo nagusiak)

Komparatu ahal izateko eta ateratzeko bakoitzak bere ondorioak jar dezagun ondoren beste bi aukerak, SVO eta ere "geure euskal jator" SOV strukturak.

SVO
Bilduk Gipuzkoarako proposatu dituen bi egitasmo nagusiak dira normalizazio politikoa lortzeko eragile izatea eta krisi ekonomikoa gainditzeko neurriak hartzea

eta SOV

Bilduk Gipuzkoarako proposatu dituen bi egitasmo nagusiak normalizazio politikoa lortzeko eragile izatea eta krisi ekonomikoa gainditzeko neurriak hartzea dira

Nola esana dagoen galderaz tituluan ote du honek mezuak pasako minimuna hon qualitate informativoa?

Normalizazio politikoa lortzeko eragile izatea eta krisi ekonomikoa gainditzeko neurriak hartzea dira Bilduk Gipuzkoarako proposatu dituen bi egitasmo nagusiak

Ez al da hori edozein medio informativoren erronka behinena?

Exponentea hon ezin doitu lexikalki euskaraz

2011-06-06T18:30:00.002+02:00

Oraikoan ere mintzatuz' buruz geure lexikoa, geure lexiko amankommun okzidentala behar dut esan ze sarri etortzen zait gogora dioena buruz lexikoa -maisuki- Xabier Amuritzak bere liburu Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza, non jorratzen ditu gauregungo problema lexikalak euskararenak, nahiz hori bai ez dut uste atera duen bere kritika zentzuz beteak baizik arrabots guti edo deus duelarik irudi liburuak basamortuko peredikua beharrean izan aitzitik harenga suspergarri positivoa.

Hori diot ze ikusi dut zein muzin handia egin zaion liburuari, han agertzen den kritikeari ki lexiko amankommun okzidentala dudana nik ikusi noiz mintzatu izan garen buruz indignatuen mugimentua, hasi zena an Madrileko Puerta del Sol. Nahiz izan indignatu hitza hitz amankommuna Europako hizkuntzetan

ig indignant

al indigniert

fr indigné

it indignato

es indignado

dut ikusi ze hori berbea dutela baztertu ia guziek zein izkirioz zein mintzoz (radioan eta tv-n).

Halan ikusi ditut ordez euskal hitz indignatu (indignazio, indigna(tu), indignatu, indignagarri, indignable,..) ondoko hauek, batzuk hobexeak besteak gutixo hobeak expresatzeko ideia hori hon indignatua.

amorratuak

hasarretuak

suminduak

malaletxedunak

baina ezta kasaulitatez ere

indignatuak

Hori guzia da ezein dudarik gabe exponente bat gure ments lexikalana, gure jokabide edo praxis kaltegarria, itsua.

Nik rekomendatzen dut edozeini interesatua honako gauzez -baita ki Inma Errea- irakurtzea liburua hon X. Amuritza, bere liburuaren partea titulatua "Hiztegi osoa, nazionala eta bakarra" (155 or harik amaitu). Lexikoak, lexiko egokiak eta doituak ba du bere importantzia, ez soil syntaxiak, orthographiak edo verbuak, morphologiak, ...

Laburdurak lexikalizatu?

2011-06-02T09:29:00.002+02:00

Euskaraz sarri esan ohi ditugu berbak modu laburrean, laburrago ezi bere forma osoak. Halan hemen nire inguruan sarri entzuten dugu honelako esaldiak

irauko lau egunetan ez dut lo egin ganoraz

baina holakoak izkiriatzeko nola behar genduke izkiriatu?

iraganeko lau egunetan ez dut lo egin ganoraz?

Ba dira beste berba asko horren antzekoak non izan ahal da dudarik jakiteko nola izkiriatu.

irauko / iraganeko

uzaba / ugazaba,

beatzi / bederatzi,

abagune / abagadune,

atsena / atsedena,

...

Atlas linguistikoan sasiak eta ere sasitzak

2011-05-28T13:15:00.011+02:00

Ikusi dut prensan ze Akademiak publikatu duela hirugarren tomoa hon Herri Hizkeren Atlasa eta geratzen zaiola oraino laurgarren tomoa egiteko. Ondo, eta nire partez behintzat zorionak.

Exemplugarri' egunkarian dakar mapan nola esaten den sasi edo sasitza hitza (sasi, sasitza, sastraka, matorrak, sastra, sakane, laardi, lar, lardi, zakar, lapardei, bostra, brusta, sasu, lapar, broza, khapar, khapardoi, tharta). Ondo da hori jakitea estudiosoentzat eta spezialistentzat, da lan ona, da konstatatione bat euskara realarena momentu batean, oraingotxeko urteetan.

Irakurririk sasi eta sasitzaren varianteak etortzen zait gogora zer kantatzen zen Munitibarren noiz ni nintzen haur bat San Juan bezperako suaren inguruan (izkiriatuko dut ahaleginduz idazten nola phonetikoki genuen kantatzen)

San Jun bezpera gabien
abadik hasarratu zirien
ez eben besterik eukitten
alkarri muzturrek hasitten.

Sasixek erre
lapurrek ostu
artuk eta garixek
ondo bedeinketu.

Ondo ikusi ahal dugun lez differentzia dago artean sasia eta sasitzea, nola dagoen artean harria eta harritzea edo dirua eta dirutzea. Differenteak dira sasia eta sasitzea zein bait da munltzoa sasiena edo sasien muntzoa .

Ni asko pozten nau ikusteak Atlas linguistiko bat zeren ikusten dut hor reflejatua euskara reala, soziologiko reala, behintzat periodo historiko batean. Da ezagutu nahi, eta ere konstatatu, realitatea, realitate linguistikoa. Beraz, lan ona.

Baina noiz behar du, aitzitik, Akademiak konstatatu lexiko reala euskararena hon hitz arras importanteak egungo sozietatean (eta ez soil "marginalak eta aski sekundarioak" nola sasi eta mila holako)? Zeren ari da Akademia egiten ari' errore inbarkagarri anitz esanik esaterako euskaraz dela errupia (eta ez rupia) edo intsulina (baztertuz realki erabiltzen dugun insulina).

Noizko holako hitz horien atlas linguistikoa, egin ez dezagun ridikulua eta kaltea lehenik gu euskaldunoi eta bidenabar euskarari erabiliazirik -bortxaz eta derrigorrez- gezurrak, hitz realki inexistenteak euskaraz.

Hemen hitz batzuk

rifle,

revolver (edo rebolber),

radiographia (edo radiografia),

rasante,

radikal,

reprise,

reaktantzia,

rublo,

rupia,

rand (Hegoafrikako dirua),

resonantzia,

ridikulo,

rigorismo,

...

edo

insulina

sensible

inkonsistente

insektu

insignia

insomnio

intensitate

kondensatu

konsulatu

konsul

konsonante

sensualismo

zensatu

...

Hala inulergarriki ote da -Akademiarentzat eta ondorioz akademikoentzat- gutiago importantea hitz horien konstatationea ezen ez sasi edo sasitza hitza edo jakitea ziurki non nola esan ohi da patata hitza (patata, patatea, patatia, pataté, patatí, lursagar, pomaterra, pattakoa edo inkluso agian Nevada inguruko euskaldunak poteitoa).

Non du Akademiak, sustengatua kin diru publikoa eta dudarik gabe kin responsabilitatea Herriarekiko, kriterioak hobesteko sail batzuk edo besteak eta zertarako?

Ez legoke txarto hori jakitea -kriterio hobesgarrien zergatia-, ez ote dugu guk euskalzaleok eta generalki euskaldunok zuzenik hori jakiteko?

Koska differenteak hon ranking hon importantzia hon nivelak

2011-05-15T16:03:00.002+02:00

Gogoan dut nola noiz irakurri nuen hau esaldia "The language acquisition data constitute the beste indicator of the degree of difficulty of linguistic features" etorri zitzaidan gogora ea nola itzultzen luketen hori itzultzaile professionalek euskarara. "The beste indicator of the degree of difficulty of linguistic features". Hori gogoan nerabilela otu zait gaurko spot honen titulua h d "Koska differenteak hon ranking hon importantzia hon nivelak".

Euskaran dagozela koskak -problemak- kompondu beharrekoak guk euskaldunok da gauza agirizkoa nola ere dioen akademiko Xabier Kintanak bere kritikan buruz nire euskarazko praxia zeren berak ere bait dio ondokoa

"Txakurrari hamazazpi hanka topatzen ibili barik, premia handiago eta larriagoak dauzka, zoritxarrez, gure hizkuntza gaixoak, horrelako pitxikerietan denbora galtzen jardun gabe." (ikusi).

Hori dio Kintanak baina deus konkretatu gabe non dauden delako premia handiak eta larriak hon euskara gura hizkuntzea. Akaso da baina soil zoritxarrez rekurso rhetoriko (edo ere erretoliko huts heukoa) deus ez esateko, itzuri egiteko dioenari edo bere responsabilitateari nola bait da akademikoa zeinak behar lituzke salatu gauzkakegun defizientziak eta izanik gidari egin behar dugun auzolar hori superatzeko premiok hon euskara.

Halan da ze, nik gaur nahi nuke esan ba direla an euskara premiak direnak batzuk larriagoak ezi besteak, ezen priemiak guziak ez dute importantzia bera buruz horiek premiok konpondu beharrekoak.

Halan noiz irakurtzen dut an Herria astekaria

dozier hitza

beharren irakurri dossier' ohartzen naiz ez dagoela ongi baina duela huts horrek importantzia handia baina importantzia gutiago handia ezi beste problema potoloagoak. Halan beste extremoan hon importantzia ahal dugu irakurri

Europako belaontzirik zaharrenak Baionako portuaren iraganera bidaiatzeko aukera eman du

Bai, nik onhartzen dut ze hemen agertzen zaigula euskaldunoi problema latzagoa ezi idatzi dossier edo dozier. Hontan, apreziatione hontan bat datorke akademiko Xabier Kintana ere baldin eman nahiko balu eretxirik zeren hori informationea (Gara, igandea 15 maiatza 2011) eman ahal litzateke ere modu hontara redaktatua, anitzez qualitate informativo handiagoarekin.

Europako belaontzirik zaharrenak aukerea eman du bidaiatzeko Baionako portuaren iraganera

Guzia da relativoa baina importantziak ba ditu bere graduak eta niveal jakiteko zeri behar zaion ekin eta eman gure energia preferentzialki eta -nola bait dio Kintanak- ez denborea galtzen ari pitxikerietan. Zer uste daroa hontaz akademiko Kintanak edo ere edozeinek, buruz importantzien katalogoa, katalogoa ranking batena hon euskararen premiak.

Kritikea ganik akademiko Xabier Kintana buruz systema numerikoa eta beste enparauak (berriro)

2011-05-06T18:08:00.002+02:00

[Nahi izanik jarri khronologiko korrelativoki agertzen dut hau spota lehendik ere agertua intenzioarekin gero ezabatzeko lehengo egon ez dadin repetitionerik edo diplizitaterik.]

Nola lehenagokoan izkiriatu nuenean spot bat titulatzen "Euskal numeratione base dezimal -duna" zeinak erangin zuen gutun bat ganik akademiko Xabier Kintana zein gutun nik gero ezarri nuen spot berri intependente batean emanik relevantzia propioa gutunari, ba halaxe nahastu ziren erantzunak geratu zirela hola erantzunak barreiatuak bi spotetan, originalekoan eta gutunean hon Xabier Kintana. Hori desegokitasun hori konpondu gurarik dut berriro hona ekarten spot oringokora akademiko Xabier Kintanaren gutuna zeinetan egiten da kritikea ki nik esan duena buruz numerationea euskaraz. Halan nahastu ez daitezen arlo edo spot biak, hemen doana orain da ba gutun kritikoa hon Xabier Kintana nire aurreko spotari.

Halan ba, hauxe zen orduko spota.
-------------------------------------------------------------------------------
Ikusirik ze akademiko Xabier Kintanak egin kritikea ki "Euskal numeratione base dezimal -duna" agertua blog hontan' ikusirik agertu zela, nuela hori kritikea zatitua -hiru partetan zatitua- eta uste izanik ere ze hobe dela agertzea kritika hori guzia batean unitate batean eta ere kontuan harturik nor ganik datorren -Xabier Kintana akademikoa eta aski relevantea gainera nire ustez akademikoen artean- hortakoz ba dugu berriro hona ekartzen delako kritika hori, baina guzia bloke batean.

Gainera nola dagoen aski okupatua sartzeko bera Xabier hemen blogean bera bere baitarik' geuk, neuk dut argitaratzen. Honelaxe bait diost Xabierrek "Nire mezua blogean sartzeari buruz, laburki esango dizut. Nik ez dut ohiturarik horrelako mezuak zabaltzeko, eta egia esan, asti handirik ere ez, Euskaltzaindian zer egin franko baitut. Edonola ere, horrela nahi izanez gero, ene baimen osoa duzu zerorrek zeure blogean sartzeko.".

Hemen ba akademiko Xabier Kintanaren mezua:

Erramun adiskidea, agur:

Zure azken proposamena, euskarak hogeinaka zenbatzeko duen sistema aldatzekoa, jaso dut. Eskerrik asko. Ondo dakizunez, zenbait gauzatan zurekin bat natorren arren, euskaraz kultura eta zientzi hitzen idazkeran, neurri batzez, jatorria eta etimologia ahal den neurrian errespetatzeko, adibidez, beste gauza askotan, ordea, iruditzen zait bide erabat okerretik zabiltzala, inguruko hizkuntza batzuetan agertzen den sintatxi eta baliabide indoeuroparrak euskarari aplikatu eta onarrarazteko gehiegizko ahalegin horretan, adibidez. Horiek gureak baino hobeak balira bezala.

Alde batetik, jakizu, oraindik konturatu ez bazara, munduan erabiltzen diren giza hizkuntza naturaletatik, euskararen tipologiakoak, hots, eranskariak, alde handiz, kopuruz ugarienak direla, Europan, indoeuroparren etorreratik, bertoko panorama alderanztu bada ere. Horien artean japoniera, turkiera, suomiera, georgiera, Amerikako jende jatorren hizkuntza gehien-gehienak (kitxua, nawatla...) dituzu, eta guztiek, zeinek bere eremuan, zibilizazio handia eta kultura aurrerapen nabarmenak adierazteko balio izan dute. Alde horretatik, ez dakusat zergatik aldatu beharko geniokeen gure hizkuntzari bere tipologia, berezkoa, propioa eta historikoa izateaz gainera, egokia baita, eta absurdoa da mundu honetan inork inoiz egiten saiatu ere egin ez dena kasketaldi bategatik gu egiten hastea.

Jakizu, gainera, tipologiak ez duela zer ikusirik hizkuntzak zibilizazioa eta kultura adierazteko daukan ahalmenarekin, eta, denboran zehar, berezko eboluzioaz, tipologia aldatu duten hizkuntza ezagun batzuk izan direla (egiptoera, txinera [lehen eranskaria, gero monosilabikoa],ingelesa [orain arte flexiboa, baina monosilabismorako gero eta joera nabarmenagoa erakusten du], euskara [antzina, batzuek susmatzen dutenez behintzat, flexiboa, arabiera edo latina bezala; gaur eranskaria]). Barnealdatze horiek izaten direnean, ordea, berezko eboluzio kolektiboagatik gertatzen dira, elementu gramatikal eta sintaktikoen eraldaketa korapilatsu askoren eraginaz; baina sekula ez pertsona baten apeta edo kapritxoagatik.

Adibide asko aipa niezazkizuke, baina aski izan bitez ondoko hauek. Badira generorik ez duten hizkuntzak (txinera, japoniera, georgiera edo, neurri batez ingelesa) euskararen antzera, eta badira, beste batzuk, maskulino eta femeninoaz gainera, neutroa ere dutenak (greziera, hebreera, arabiera, alemana, errusiera...), Afrikako bantu hizkuntzen klase-sistema are korapilatsuago eta neurri handiz zehatzagoak ere alde batera utzirik. Espainola,italiera, errusiera edota alemana bezalako hizkuntzek, bestalde, aditz konjugatuak dituzte, adizkera bakoitza, neurri handiz, pertsonarekin kideturik egonez. Ingelesak, txinerak edo japonierak, ordea, ez dute adizkera pertsonaletan konkordantziarik (euskarazko "nik jateko, zuk jateko, berak jateko" gisa, zehatzagoa den "jan dezadan, jan dezazun, jan dezan..." formen ordez. Baina horretan bada oreka-erregela bat: forma sintetiko berezi eta laburrak erabiltzeak aldean adizkera berezi horiek buruz ikasteko zailtasun handiagoa dakar, eta forma analitiko 'errazagoek' aldiz, perpausan elementu lagungarri gehiago metatzera behartzen gaituzte, esaldia luzatuz: a) sal diezaiozun b) eros ziezazkiguten eta a')zuk gaur berari gauza bat saltzeko; b') haiek guri gauza horiek erosteko.

Agerian dago gaztelaniaz neutrorik ez dagoela (lo bueno, lo grande gisakoak ez dira neutroak, kolektiboak baizik, hots, 'gauza onen edo handien multzoa'), eta, beraz, ikuspegi horretatik espainol, frantses, italiar edo ingeles erdaldunek, neutroa duten edo gorde duten hizkuntzekin konparatuz gero, urriagoak, pobreagoak dira edota adierazkortasun eskasagoa ageri dute. Agian bai, baina horietariko inori bururatu al zaio sekula, genero neutroa berredukitzeko edo eskuratzeko ahaleginik egitea? Txinatarrik egon al da inoiz, beren adizkera monotono eta pertsona guztientzako berdin horiei 'pobrezia linguistiko' iritzita, beren aditzak pertsonaz pertsona konjugatzeko proposatu duenik? Ez dut behin ere horrelakorik entzun, ez eta irakurri ere.

Alderantziz, segur naiz, maskulino eta femeninorik ez izatea, neutrorik edo adizkera konjugaturik ez izatea "erraztasun" mesedegarritzat daukatela. Errusiarrek artikulurik ez izatea abantaila jotzen duten bezalaxe. Adizu, bakoitza den bezalakoa da, eta hitz berriak inorengandik jaso edo imitatzean hizkuntza bat aberats daitekeen arren, moda, gustu pertsonal edo lotysa edota inferioritate-sentimenduetan oinarriturik nazioak ezin bizi daitezke mimetismo hutsaz, beren burua beste baten kopia izaten ahaleginduz.

Azkenik, eta sentitzen dut hau esatea, euskarazko zenbatze-sistema aldatzeko ahalegin horretan, beranduxe heldu zara Mediterraneoa aurkitzera. Gauza bera, eta antzeko izenekin gainera, Sabino Aranak berak proposatu zuen duela ehun urte baino lehenago. Eta begien bistan dago zer nolako arrakasta eskasa izan duen, ideologia aranistako zenbait ikastolatan hogei, berrogei, hirurogei edo mila jatorren ordez inoiz berramar, laramar,seiramar eta anei modukoak proposatu eta bultzatu nahi izan arren. Pixka bat atzeraturik egotea barkagarria izan daiteke,Erramun, baina gaur egunean ehun urteko atzerapenaz ibiltzea barkaezina iruditzen zait, erabat.

Duela zenbait urte, Txillardegiren omenaldiko talde-lan baterako, artikulu bat idatzi nuen, zenbatzeko sistemei buruz. Bertan argi erakusten zen hogeikako sistema, kontinente guztietako gizakiok esku-oinetan ditugun hogei hatz-behatzetan oinarritua, mundu osoan hedaturik egon dela, eta orain ere badagoela (georgiera, bretoiera, maien hizkuntza...). Gainera, irakaskuntza, kanpo-interferentziarik gabe, beren mintzairan lantzen eta garatzen duten neurrian, inork ez du horregatik arazo berezirik izaten gauzak ikasteko. Ikusi dudanez, jada norbaitek horixe gogorarazi dizu frantsesaren etsenplua jarrita. Sistema hogeitarretik hamartarrera igarotzea oinetakoak janztearen ondorioa izan bide zen, oinak estalirik edukitzean, behatzak, 11-tik 20ra kontuak egiteko gidari gisa, begien bistan gelditzen ez zirelako. Halere, jende askok aurreko sistemaz segitu zuen kontatzen, bai eta antzina hamarkakoa zutenak (keltak edo frantsesak adibidez) hogeikakora pasatu ere.

Erramun adiskidea, Etxeparek bertso batean dioena parafraseatuz "zentzatzeko adina badukezu zuk ere" esango nizuke. Txakurrari hamazazpi hanka topatzen ibili barik, premia handiago eta larriagoak dauzka, zoritxarrez, gure hizkuntza gaixoak, horrelako pitxikerietan denbora galtzen jardun gabe.

Ongi izan eta, gaizki esanak barkatzeko eskatuz, ondo esanak gogoan hartzeko erregutuko nizuke.

Xabier Kintana.

Euskal numeratione base dezimal -duna (berriro)

2011-05-06T16:30:00.003+02:00

[Berriro publikatzen dut hemen lehengoa zeren nahi izan bait dut ipini letra italikoz zegoena italikoz zeren ahaztu zitzaidan hori egitea.]

Nola lehenagokoan izkiriatu nuenean spot hau "Euskal numeratione base dezimal -duna" zeinak erangin zuen gutun bat ganik akademiko Xabier Kintana zein gutun nik gero ezarri nuen spot independente batean emanik relevantzia propioa gutunari, ba halaxe nahastu ziren erantzunak -prinzipalki nireak eta Erroteta-renak- geratu zirela hola erantzunak gai berari -numerationeari euskaraz- barreiatuak bi spotetan, an originala eta an gutuna hon Xabier Kintana. Hori desegokitasun hori konpondu gurarik dut berriro hona ekarten spot bakoitza independenteki asmoarekin ez daitezen nahastu kommentarioak.

Halan ba, hauxe zen orduko spota.
-------------------------------------------------------------------------------
Seguruenez gehienok admititzen dugu ze noiz bait dugu erabiltzen numeroak euskaraz, asko eta ako, larregi, gara tronpatzen edo konfunditzen numeroekin euskaraz. Baldin ari bagara telephonoan horiek problemak dire areagotzen, handiagotzen. Berba batean ze, euskal numerationea -systema numeriko hogei base -duna- da desegokia, ezegokia inkluso gu euskaldunontzat izanik euskalduna edozein adineko. Orain arte esan dudana da expressione factual bat, soil konstatatione bat ezin dena hartu nola eretxi subjektivo bat.

Bada orduan, nahirik superatu hau handicap hau edo diffikultatea kin bere ondorio latzak' etorri zait gogora hauxe ze euskal zorginak kontatzen zituztela lehen hamar numeroak manera paranormal hontan:

baga (ba-ga)

biga (bi-ga)

higa (hi-ga)

laga (la-ga)

boga (bo-ga)

sega (se-ga)

zai (za-i)

zoi (zo-i)

bele (be-le)
harma tiro pum

hortik, guk gaurko euskal zorgin modernook, eratorri ahal dugu hau beste lista numeriko modernoa, erabiltzeko hamarren multiploak. [Jada urtarrilean bururatu zitzaidan hau oraintxe dakart publikora apirilean]

birmar (bi-r-mar), 20
hirmar (hi-r-mar), 30
larmar (la-r-mar), 40 (edo laurmar)
bormar (bo-r-mar), 50
sermar (se-r-mar), 60
zarmar (za-r-mar), 70
zormar (zo-r-mar), 80
belmar (be-l-mar), 90

eta horietarik dira sortzen beste guziak errazki, aise eta diaphanoki komprensibleak

birmar 20,

birbat 21,
birbi 22,
birhiru 23,
birlau 24,
birbost 25,
birsei 26,
birzazpi 27,
birzortzi 28,
birbeatzi (birbederatzi) 29

hirmar 30,

hirbat 31,
hirbi 32,
hirhiru 33,
hirlau 34,
hirbost 35,
hirsei 36,
hirzazpi 37,
hirzortzi 38,
hirbeatzi (hirbederatzi) 39

larmar 40, (edo laurmar)

larbat 41, (edo laurbat)
larbi 42, (edo laurbi)
larhiru 43, (edo laurhiru)
larlau 44, (edo laurlau)
larbost 45, (edo laurbost)
larsei 46, (edo laursei)
larzazpi 47, (edo laurzazpi)
larzortzi 48, (edo laurzortzi)
larbeatzi (larbederatzi) 49 (edo laurbeatzi, laurbederatzi)

bormar 50,

borbat 51,
borbi 52,
borhiru 53,
borlau 54,
borbost 55,
borsei 56,
borzazpi 57,
borzortzi 58,
borbeatzi (borbederatzi) 59

sermar 60,

serbat 61,
serbi 62,
serhiru 63,
serlau 64,
serbost 65,
sersei 66,
serzazpi 67,
serzortzi 68,
serbeatzi (serbederatzi) 69

zarmar 70

zarbat 71,
zarbi 72,
zarhiru 73,
zarlau 74,
zarbost 75,
zarsei 76,
zarzazpi 77,
zarzortzi 78,
zarbeatzi (zarbederatzi) 79

zormar 80

zorbat 81,
zorbi 82,
zorhiru 83,
zorlau 84,
zorbost 85,
zorsei 86,
zorzazpi 87,
zorzortzi 88,
zorbeatzi (zorbederatzi) 89

belmar 90

belbat 91,
belbi 92,
belhiru 93,
bellau 94,
belbost 95,
belsei 96,
belzazpi 97,
belzozrtzi 98,
belbeatzi (belbederatzi) 99

Systema hau -hau systema berri hau- ote litzateke gu euskaldunontzat lagungarri, aringarri eta gutiago komplikatua ezen systema zaharra eta systema zaharkitua, systema khronologikoki desphasatua eta evidenteki lar guti effizientea?

Kritikea ganik akademiko Xabier Kintana buruz systema numerikoa eta beste enparauak (berriro)

2011-05-05T01:00:00.003+02:00

Nola lehenagokoan izkiriatu nuenean spot bat titulatzen "Euskal numeratione base dezimal -duna" zeinak erangin zuen gutun bat ganik akademiko Xabier Kintana zein gutun nik gero ezarri nuen spot berri intependente batean emanik relevantzia propioa gutunari, ba halaxe nahastu ziren erantzunak geratu zirela hola erantzunak barreiatuak bi spotetan, originalekoan eta gutunean hon Xabier Kintana. Hori desegokitasun hori konpondu gurarik dut berriro hona ekarten spot oringokora akademiko Xabier Kintanaren gutuna zeinetan egiten da kritikea ki nik esan duena buruz numerationea euskaraz. Halan nahastu ez daitezen arlo edo spot biak, hemen doana orain da ba gutun kritikoa hon Xabier Kintana nire aurreko spotari.

Halan ba, hauxe zen orduko spota.
-------------------------------------------------------------------------------
Ikusirik ze akademiko Xabier Kintanak egin kritikea ki "Euskal numeratione base dezimal -duna" agertua blog hontan' ikusirik agertu zela, nuela hori kritikea zatitua -hiru partetan zatitua- eta uste izanik ere ze hobe dela agertzea kritika hori guzia batean unitate batean eta ere kontuan harturik nor ganik datorren -Xabier Kintana akademikoa eta aski relevantea gainera nire ustez akademikoen artean- hortakoz ba dugu berriro hona ekartzen delako kritika hori, baina guzia bloke batean.

Gainera nola dagoen aski okupatua sartzeko bera Xabier hemen blogean bera bere baitarik' geuk, neuk dut argitaratzen. Honelaxe bait diost Xabierrek "Nire mezua blogean sartzeari buruz, laburki esango dizut. Nik ez dut ohiturarik horrelako mezuak zabaltzeko, eta egia esan, asti handirik ere ez, Euskaltzaindian zer egin franko baitut. Edonola ere, horrela nahi izanez gero, ene baimen osoa duzu zerorrek zeure blogean sartzeko.".

Hemen ba akademiko Xabier Kintanaren mezua:

Erramun adiskidea, agur:

Zure azken proposamena, euskarak hogeinaka zenbatzeko duen sistema aldatzekoa, jaso dut. Eskerrik asko. Ondo dakizunez, zenbait gauzatan zurekin bat natorren arren, euskaraz kultura eta zientzi hitzen idazkeran, neurri batzez, jatorria eta etimologia ahal den neurrian errespetatzeko, adibidez, beste gauza askotan, ordea, iruditzen zait bide erabat okerretik zabiltzala, inguruko hizkuntza batzuetan agertzen den sintatxi eta baliabide indoeuroparrak euskarari aplikatu eta onarrarazteko gehiegizko ahalegin horretan, adibidez. Horiek gureak baino hobeak balira bezala.

Alde batetik, jakizu, oraindik konturatu ez bazara, munduan erabiltzen diren giza hizkuntza naturaletatik, euskararen tipologiakoak, hots, eranskariak, alde handiz, kopuruz ugarienak direla, Europan, indoeuroparren etorreratik, bertoko panorama alderanztu bada ere. Horien artean japoniera, turkiera, suomiera, georgiera, Amerikako jende jatorren hizkuntza gehien-gehienak (kitxua, nawatla...) dituzu, eta guztiek, zeinek bere eremuan, zibilizazio handia eta kultura aurrerapen nabarmenak adierazteko balio izan dute. Alde horretatik, ez dakusat zergatik aldatu beharko geniokeen gure hizkuntzari bere tipologia, berezkoa, propioa eta historikoa izateaz gainera, egokia baita, eta absurdoa da mundu honetan inork inoiz egiten saiatu ere egin ez dena kasketaldi bategatik gu egiten hastea.

Jakizu, gainera, tipologiak ez duela zer ikusirik hizkuntzak zibilizazioa eta kultura adierazteko daukan ahalmenarekin, eta, denboran zehar, berezko eboluzioaz, tipologia aldatu duten hizkuntza ezagun batzuk izan direla (egiptoera, txinera [lehen eranskaria, gero monosilabikoa],ingelesa [orain arte flexiboa, baina monosilabismorako gero eta joera nabarmenagoa erakusten du], euskara [antzina, batzuek susmatzen dutenez behintzat, flexiboa, arabiera edo latina bezala; gaur eranskaria]). Barnealdatze horiek izaten direnean, ordea, berezko eboluzio kolektiboagatik gertatzen dira, elementu gramatikal eta sintaktikoen eraldaketa korapilatsu askoren eraginaz; baina sekula ez pertsona baten apeta edo kapritxoagatik.

Adibide asko aipa niezazkizuke, baina aski izan bitez ondoko hauek. Badira generorik ez duten hizkuntzak (txinera, japoniera, georgiera edo, neurri batez ingelesa) euskararen antzera, eta badira, beste batzuk, maskulino eta femeninoaz gainera, neutroa ere dutenak (greziera, hebreera, arabiera, alemana, errusiera...), Afrikako bantu hizkuntzen klase-sistema are korapilatsuago eta neurri handiz zehatzagoak ere alde batera utzirik. Espainola,italiera, errusiera edota alemana bezalako hizkuntzek, bestalde, aditz konjugatuak dituzte, adizkera bakoitza, neurri handiz, pertsonarekin kideturik egonez. Ingelesak, txinerak edo japonierak, ordea, ez dute adizkera pertsonaletan konkordantziarik (euskarazko "nik jateko, zuk jateko, berak jateko" gisa, zehatzagoa den "jan dezadan, jan dezazun, jan dezan..." formen ordez. Baina horretan bada oreka-erregela bat: forma sintetiko berezi eta laburrak erabiltzeak aldean adizkera berezi horiek buruz ikasteko zailtasun handiagoa dakar, eta forma analitiko 'errazagoek' aldiz, perpausan elementu lagungarri gehiago metatzera behartzen gaituzte, esaldia luzatuz: a) sal diezaiozun b) eros ziezazkiguten eta a')zuk gaur berari gauza bat saltzeko; b') haiek guri gauza horiek erosteko.

Agerian dago gaztelaniaz neutrorik ez dagoela (lo bueno, lo grande gisakoak ez dira neutroak, kolektiboak baizik, hots, 'gauza onen edo handien multzoa'), eta, beraz, ikuspegi horretatik espainol, frantses, italiar edo ingeles erdaldunek, neutroa duten edo gorde duten hizkuntzekin konparatuz gero, urriagoak, pobreagoak dira edota adierazkortasun eskasagoa ageri dute. Agian bai, baina horietariko inori bururatu al zaio sekula, genero neutroa berredukitzeko edo eskuratzeko ahaleginik egitea? Txinatarrik egon al da inoiz, beren adizkera monotono eta pertsona guztientzako berdin horiei 'pobrezia linguistiko' iritzita, beren aditzak pertsonaz pertsona konjugatzeko proposatu duenik? Ez dut behin ere horrelakorik entzun, ez eta irakurri ere.

Alderantziz, segur naiz, maskulino eta femeninorik ez izatea, neutrorik edo adizkera konjugaturik ez izatea "erraztasun" mesedegarritzat daukatela. Errusiarrek artikulurik ez izatea abantaila jotzen duten bezalaxe. Adizu, bakoitza den bezalakoa da, eta hitz berriak inorengandik jaso edo imitatzean hizkuntza bat aberats daitekeen arren, moda, gustu pertsonal edo lotysa edota inferioritate-sentimenduetan oinarriturik nazioak ezin bizi daitezke mimetismo hutsaz, beren burua beste baten kopia izaten ahaleginduz.

Azkenik, eta sentitzen dut hau esatea, euskarazko zenbatze-sistema aldatzeko ahalegin horretan, beranduxe heldu zara Mediterraneoa aurkitzera. Gauza bera, eta antzeko izenekin gainera, Sabino Aranak berak proposatu zuen duela ehun urte baino lehenago. Eta begien bistan dago zer nolako arrakasta eskasa izan duen, ideologia aranistako zenbait ikastolatan hogei, berrogei, hirurogei edo mila jatorren ordez inoiz berramar, laramar,seiramar eta anei modukoak proposatu eta bultzatu nahi izan arren. Pixka bat atzeraturik egotea barkagarria izan daiteke,Erramun, baina gaur egunean ehun urteko atzerapenaz ibiltzea barkaezina iruditzen zait, erabat.

Duela zenbait urte, Txillardegiren omenaldiko talde-lan baterako, artikulu bat idatzi nuen, zenbatzeko sistemei buruz. Bertan argi erakusten zen hogeikako sistema, kontinente guztietako gizakiok esku-oinetan ditugun hogei hatz-behatzetan oinarritua, mundu osoan hedaturik egon dela, eta orain ere badagoela (georgiera, bretoiera, maien hizkuntza...). Gainera, irakaskuntza, kanpo-interferentziarik gabe, beren mintzairan lantzen eta garatzen duten neurrian, inork ez du horregatik arazo berezirik izaten gauzak ikasteko. Ikusi dudanez, jada norbaitek horixe gogorarazi dizu frantsesaren etsenplua jarrita. Sistema hogeitarretik hamartarrera igarotzea oinetakoak janztearen ondorioa izan bide zen, oinak estalirik edukitzean, behatzak, 11-tik 20ra kontuak egiteko gidari gisa, begien bistan gelditzen ez zirelako. Halere, jende askok aurreko sistemaz segitu zuen kontatzen, bai eta antzina hamarkakoa zutenak (keltak edo frantsesak adibidez) hogeikakora pasatu ere.

Erramun adiskidea, Etxeparek bertso batean dioena parafraseatuz "zentzatzeko adina badukezu zuk ere" esango nizuke. Txakurrari hamazazpi hanka topatzen ibili barik, premia handiago eta larriagoak dauzka, zoritxarrez, gure hizkuntza gaixoak, horrelako pitxikerietan denbora galtzen jardun gabe.

Ongi izan eta, gaizki esanak barkatzeko eskatuz, ondo esanak gogoan hartzeko erregutuko nizuke.

Xabier Kintana.

Kritikea ganik akademiko Xabier Kintana buruz systema numerikoa eta beste enparauak

2011-04-27T16:13:00.005+02:00

Ikusirik ze akademiko Xabier Kintanak egin kritikea ki "Euskal numeratione base dezimal -duna" agertua blog hontan' ikusirik agertu zela, nuela hori kritikea zatitua -hiru partetan zatitua- eta uste izanik ere ze hobe dela agertzea kritika hori guzia batean unitate batean eta ere kontuan harturik nor ganik datorren -Xabier Kintana akademikoa eta aski relevantea gainera nire ustez akademikoen artean- hortakoz ba dugu berriro hona ekartzen delako kritika hori, baina guzia bloke batean.

Gainera nola dagoen aski okupatua sartzeko bera Xabier hemen blogean bera bere baitarik' geuk, neuk dut argitaratzen. Honelaxe bait diost Xabierrek "Nire mezua blogean sartzeari buruz, laburki esango dizut. Nik ez dut ohiturarik horrelako mezuak zabaltzeko, eta egia esan, asti handirik ere ez, Euskaltzaindian zer egin franko baitut. Edonola ere, horrela nahi izanez gero, ene baimen osoa duzu zerorrek zeure blogean sartzeko.".

Hemen ba akademiko Xabier Kintanaren mezua:

Erramun adiskidea, agur:

Zure azken proposamena, euskarak hogeinaka zenbatzeko duen sistema aldatzekoa, jaso dut. Eskerrik asko. Ondo dakizunez, zenbait gauzatan zurekin bat natorren arren, euskaraz kultura eta zientzi hitzen idazkeran, neurri batzez, jatorria eta etimologia ahal den neurrian errespetatzeko, adibidez, beste gauza askotan, ordea, iruditzen zait bide erabat okerretik zabiltzala, inguruko hizkuntza batzuetan agertzen den sintatxi eta baliabide indoeuroparrak euskarari aplikatu eta onarrarazteko gehiegizko ahalegin horretan, adibidez. Horiek gureak baino hobeak balira bezala.

Alde batetik, jakizu, oraindik konturatu ez bazara, munduan erabiltzen diren giza hizkuntza naturaletatik, euskararen tipologiakoak, hots, eranskariak, alde handiz, kopuruz ugarienak direla, Europan, indoeuroparren etorreratik, bertoko panorama alderanztu bada ere. Horien artean japoniera, turkiera, suomiera, georgiera, Amerikako jende jatorren hizkuntza gehien-gehienak (kitxua, nawatla...) dituzu, eta guztiek, zeinek bere eremuan, zibilizazio handia eta kultura aurrerapen nabarmenak adierazteko balio izan dute. Alde horretatik, ez dakusat zergatik aldatu beharko geniokeen gure hizkuntzari bere tipologia, berezkoa, propioa eta historikoa izateaz gainera, egokia baita, eta absurdoa da mundu honetan inork inoiz egiten saiatu ere egin ez dena kasketaldi bategatik gu egiten hastea.

Jakizu, gainera, tipologiak ez duela zer ikusirik hizkuntzak zibilizazioa eta kultura adierazteko daukan ahalmenarekin, eta, denboran zehar, berezko eboluzioaz, tipologia aldatu duten hizkuntza ezagun batzuk izan direla (egiptoera, txinera [lehen eranskaria, gero monosilabikoa],ingelesa [orain arte flexiboa, baina monosilabismorako gero eta joera nabarmenagoa erakusten du], euskara [antzina, batzuek susmatzen dutenez behintzat, flexiboa, arabiera edo latina bezala; gaur eranskaria]). Barnealdatze horiek izaten direnean, ordea, berezko eboluzio kolektiboagatik gertatzen dira, elementu gramatikal eta sintaktikoen eraldaketa korapilatsu askoren eraginaz; baina sekula ez pertsona baten apeta edo kapritxoagatik.

Adibide asko aipa niezazkizuke, baina aski izan bitez ondoko hauek. Badira generorik ez duten hizkuntzak (txinera, japoniera, georgiera edo, neurri batez ingelesa) euskararen antzera, eta badira, beste batzuk, maskulino eta femeninoaz gainera, neutroa ere dutenak (greziera, hebreera, arabiera, alemana, errusiera...), Afrikako bantu hizkuntzen klase-sistema are korapilatsuago eta neurri handiz zehatzagoak ere alde batera utzirik. Espainola,italiera, errusiera edota alemana bezalako hizkuntzek, bestalde, aditz konjugatuak dituzte, adizkera bakoitza, neurri handiz, pertsonarekin kideturik egonez. Ingelesak, txinerak edo japonierak, ordea, ez dute adizkera pertsonaletan konkordantziarik (euskarazko "nik jateko, zuk jateko, berak jateko" gisa, zehatzagoa den "jan dezadan, jan dezazun, jan dezan..." formen ordez. Baina horretan bada oreka-erregela bat: forma sintetiko berezi eta laburrak erabiltzeak aldean adizkera berezi horiek buruz ikasteko zailtasun handiagoa dakar, eta forma analitiko 'errazagoek' aldiz, perpausan elementu lagungarri gehiago metatzera behartzen gaituzte, esaldia luzatuz: a) sal diezaiozun b) eros ziezazkiguten eta a')zuk gaur berari gauza bat saltzeko; b') haiek guri gauza horiek erosteko.

Agerian dago gaztelaniaz neutrorik ez dagoela (lo bueno, lo grande gisakoak ez dira neutroak, kolektiboak baizik, hots, 'gauza onen edo handien multzoa'), eta, beraz, ikuspegi horretatik espainol, frantses, italiar edo ingeles erdaldunek, neutroa duten edo gorde duten hizkuntzekin konparatuz gero, urriagoak, pobreagoak dira edota adierazkortasun eskasagoa ageri dute. Agian bai, baina horietariko inori bururatu al zaio sekula, genero neutroa berredukitzeko edo eskuratzeko ahaleginik egitea? Txinatarrik egon al da inoiz, beren adizkera monotono eta pertsona guztientzako berdin horiei 'pobrezia linguistiko' iritzita, beren aditzak pertsonaz pertsona konjugatzeko proposatu duenik? Ez dut behin ere horrelakorik entzun, ez eta irakurri ere.

Alderantziz, segur naiz, maskulino eta femeninorik ez izatea, neutrorik edo adizkera konjugaturik ez izatea "erraztasun" mesedegarritzat daukatela. Errusiarrek artikulurik ez izatea abantaila jotzen duten bezalaxe. Adizu, bakoitza den bezalakoa da, eta hitz berriak inorengandik jaso edo imitatzean hizkuntza bat aberats daitekeen arren, moda, gustu pertsonal edo lotysa edota inferioritate-sentimenduetan oinarriturik nazioak ezin bizi daitezke mimetismo hutsaz, beren burua beste baten kopia izaten ahaleginduz.

Azkenik, eta sentitzen dut hau esatea, euskarazko zenbatze-sistema aldatzeko ahalegin horretan, beranduxe heldu zara Mediterraneoa aurkitzera. Gauza bera, eta antzeko izenekin gainera, Sabino Aranak berak proposatu zuen duela ehun urte baino lehenago. Eta begien bistan dago zer nolako arrakasta eskasa izan duen, ideologia aranistako zenbait ikastolatan hogei, berrogei, hirurogei edo mila jatorren ordez inoiz berramar, laramar,seiramar eta anei modukoak proposatu eta bultzatu nahi izan arren. Pixka bat atzeraturik egotea barkagarria izan daiteke,Erramun, baina gaur egunean ehun urteko atzerapenaz ibiltzea barkaezina iruditzen zait, erabat.

Duela zenbait urte, Txillardegiren omenaldiko talde-lan baterako, artikulu bat idatzi nuen, zenbatzeko sistemei buruz. Bertan argi erakusten zen hogeikako sistema, kontinente guztietako gizakiok esku-oinetan ditugun hogei hatz-behatzetan oinarritua, mundu osoan hedaturik egon dela, eta orain ere badagoela (georgiera, bretoiera, maien hizkuntza...). Gainera, irakaskuntza, kanpo-interferentziarik gabe, beren mintzairan lantzen eta garatzen duten neurrian, inork ez du horregatik arazo berezirik izaten gauzak ikasteko. Ikusi dudanez, jada norbaitek horixe gogorarazi dizu frantsesaren etsenplua jarrita. Sistema hogeitarretik hamartarrera igarotzea oinetakoak janztearen ondorioa izan bide zen, oinak estalirik edukitzean, behatzak, 11-tik 20ra kontuak egiteko gidari gisa, begien bistan gelditzen ez zirelako. Halere, jende askok aurreko sistemaz segitu zuen kontatzen, bai eta antzina hamarkakoa zutenak (keltak edo frantsesak adibidez) hogeikakora pasatu ere.

Erramun adiskidea, Etxeparek bertso batean dioena parafraseatuz "zentzatzeko adina badukezu zuk ere" esango nizuke. Txakurrari hamazazpi hanka topatzen ibili barik, premia handiago eta larriagoak dauzka, zoritxarrez, gure hizkuntza gaixoak, horrelako pitxikerietan denbora galtzen jardun gabe.

Ongi izan eta, gaizki esanak barkatzeko eskatuz, ondo esanak gogoan hartzeko erregutuko nizuke.

Xabier Kintana.

Euskal numeratione base dezimal -duna

2011-04-25T15:46:00.003+02:00

Seguruenez gehienok admititzen dugu ze noiz bait dugu erabiltzen numeroak euskaraz, asko eta ako, larregi, gara tronpatzen edo konfunditzen numeroekin euskaraz. Baldin ari bagara telephonoan horiek problemak dire areagotzen, handiagotzen. Berba batean ze, euskal numerationea -systema numeriko hogei base -duna- da desegokia, ezegokia inkluso gu euskaldunontzat izanik euskalduna edozein adineko. Orain arte esan dudana da expressione factual bat, soil konstatatione bat ezin dena hartu nola eretxi subjektivo bat.

Bada orduan, nahirik superatu hau handicap hau edo diffikultatea kin bere ondorio latzak' etorri zait gogora hauxe ze euskal zorginak kontatzen zituztela lehen hamar numeroak manera paranormal hontan:

baga (ba-ga)

biga (bi-ga)

higa (hi-ga)

laga (la-ga)

boga (bo-ga)

sega (se-ga)

zai (za-i)

zoi (zo-i)

bele (be-le)
harma tiro pum

birmar 20,

birbat 21,
birbi 22,
birhiru 23,
birlau 24,
birbost 25,
birsei 26,
birzazpi 27,
birzortzi 28,
birbeatzi (birbederatzi) 29

hirmar 30,

hirbat 31,
hirbi 32,
hirhiru 33,
hirlau 34,
hirbost 35,
hirsei 36,
hirzazpi 37,
hirzortzi 38,
hirbeatzi (hirbederatzi) 39

larmar 40, (edo laurmar)

bormar 50,

borbat 51,
borbi 52,
borhiru 53,
borlau 54,
borbost 55,
borsei 56,
borzazpi 57,
borzortzi 58,
borbeatzi (borbederatzi) 59

sermar 60,

serbat 61,
serbi 62,
serhiru 63,
serlau 64,
serbost 65,
sersei 66,
serzazpi 67,
serzortzi 68,
serbeatzi (serbederatzi) 69

zarmar 70

zarbat 71,
zarbi 72,
zarhiru 73,
zarlau 74,
zarbost 75,
zarsei 76,
zarzazpi 77,
zarzortzi 78,
zarbeatzi (zarbederatzi) 79

zormar 80

zorbat 81,
zorbi 82,
zorhiru 83,
zorlau 84,
zorbost 85,
zorsei 86,
zorzazpi 87,
zorzortzi 88,
zorbeatzi (zorbederatzi) 89

belmar 90

Hiru ahalegin baina ezin

2011-04-20T13:30:00.002+02:00

Hasi naiz irakurtzen intenzioarekin amaitzeko artikualua -eta ere gozatzeko dakarrenaz- baina nola lehenbiziko paragraphoan aurkitu dut eragozpen insalvableak utzi dut, utzi behar izan dut azkenean. Hiru bider ahalegindu naiz ulertzera lehenbiziko paragraphoa baina gerartu naiz gabe, ulertu gabe.

Hemen nire estropezua (Gara, astelehena 18 apirila)

Zalantza daukat aurrezki kutxetako agintzaileak, Hego Euskal Herrikoak behintzat, enpresetakoak baino biziagoak izanda emakumeen balioaz jabetuta onarturik duten edo erakunde horietan lana, familia eta norberarentzako denbora adiskidetzeko filosofia baliabide zehatz eta eskuragarrietan gauzatuta duten.

Zein da gutien txarra? SOV, SVO edo OVS

2011-04-19T17:33:00.002+02:00

Pensa zagun nola exemplu adierazgarri ezen Tarba-ko (Tarbes), Bigorra aberats bat datorrela Iruinera San Ferminak iragaitera baina daudela hotel on eta luxuzko guztiak okupatuak daudelarik soil libre geratzen hotel guti txar batzuk zeintzu berak ez ditu maite. Baina situationeak derrigorturik behar izan du hautatu azkenean txar direnetarik hotelik gutien txarra.

Halaxe, halatsu gertu zait niri ere dudalarik irakurri hau titularra dagoena emanan an SOV strukturea,

Eskuz binakako txapelketako finalak %23,6ko ikusle kuota izan zuen EAEn

S (Eskuz binakako txapelketako finalak)
O (%23,6ko ikusle kuota)
V (izan zuen)

lekuzko komplementua (EAEn)

baina dudalarik pasatu hori titularra beste bi aukeretara (SVO eta OVS strukturak) non horiek aukerok ere utzi nauten desgustura, ez gustura.

[SVO da neuri prinzipioz gehien gustatzen zaidana zeren bait da informativoki onena datekeena eta OVS zein uste dut dela aukera artifiziala euskaran sortua kontrara, ez hartu gurarik SVO strukturea, noiz "tamalez" refusatu behar dugun "geure-geurea" dena SOV izanik baina hau gurea aski lar desinformativoa]

Izanik SVO hauxe

Eskuz binakako txapelketako finalak izan zuen %23,6ko ikusle kuota EAEn

eta OVS beste hau

%23,6ko ikusle kuota izan zuen EAEn eskuz binakako txapelketako finalak

Eta halan ez dakit zein aukeratuko nukeen baldin balego neure esku hautua. Zein ote da onena, informativoena eta aski naturala dena? Euskarak -hizkuntzak berak, courpus-ak- ba ote du zailtasunik informatzeko egoki antzean euskalduna?

Nola galdutu bait dugu lehenbizian zein da titular gutien txarra? Nik ez nuke konvenziturik erantzun ahalko. Nola jarri hiru aukerok rankinean, ranking informativoan?

Biak aldiberean bizirik: OVS eta SVO

2011-04-18T13:24:00.002+02:00

Nola bizitza personalean generalean' on den varietatea, esaterako varietatea an alimentuak, hala ere ona da izatea possibilitatea an varietatea an arlo syntaktikoa ere' izanik eskura aukera syntaktiko differenteak arabera geure komenientziak, sartu gabe an bide monotono monolithiko lar aspergarria.

Ikusi ahal dugu hori varietatea, varietate edo aukera syntaktikoa redaktatzekoa an notizia bat non aurreko azalean da erabiltzen OVS struktura syntaktikoa baina aitzitik barnean non jorratzen bait da notizia hori zabalago da erabiltzen SVO strukturea.

Halantxe dio azalean, OVS erabilirik

Bildu inpugnatzea PPrekin hitzartu duela baieztatu du Rubalcabak

O (Bildu inpugnatzea PPrekin hitzartu duela)
V (baieztatu du)
S (Rubalcabak)

eta barnean erabilirik SVO dator bestea modu hau

Rubalcabak baieztatu du PPrekin hitzartu duela Bildu inpugnatzea

S (Rubalcabak)
V (baieztatu du)
O (PPrekin hitzartu duela Bildu inpugnatzea)

Baina bi aukeron artean, aukera syntaktikoak redaktatzeko' esaten al ahal dugu dutela qualitatea informativo berbera? Ranking informativoan al dira bi informatione horiek valore eta valio informativo berekoak?

Berba batean, al dira SVO eta OVS strukturak identikoak informativoki? Ez al du importantziarik galdera horrek? Ez al da struktura bat informativoagoa edo yago informativoa eta bestea gutiago informativoa, izanik ere biak informativoak baina nivel informativo -dunak?

Inzidente orthographikoak euskaran

2011-04-15T15:38:00.002+02:00

Azken egunekin ari gara irakurtzen sarri inzidente hitza zeren Frantzian izaniko gertakari armatu bat hartu zuten batzuk nola inzidente eta batzuk ez izanik konforme kin adjektivatione hori' ari gara ba sarri irakurtzen buruz "inzidente" delako hori.

Baina kontua da ze hori berba hori ari garela irakurtzen pean intzidente formea euskaraz.

Jakiteko litzateke non euskaldunen artean esaten da inzidente eta nortzuen artean intzidente. Zeren nire ustez hori berbea

(in) incident
(fr) incident
(it) incidente
(es) incidente

da inukatuzkoa ze lexikalki dela hartu behar euskaraz, batetik delako hitz international bat eta bestetik batez ere zeren euskaldunok bait dugu erabiltzen euskaraz berba egiterakoan. Orduan esan dezagun ze ez duela problemarik lexikalki hitz horrek hartua izateko euskaraz; nahiz hiztegi askok ez dakarren hori berbea.

Baina, sarturik arlo orthographikoan, determinatzeko bere orthographia egokia euskaraz, zergatik ez da kontuan hartzen realitate soziala mende hontakoa eta ondorioz izkiriatu

inzidente?

Non dago euskararen "inteligentsia" kulturala, non ditu horrek "inteligentsiak" -Akademiak, ...- bere parametro kulturalak eta kontaktua kin euskal Herria eta ere populua?

Irakurri ahal dira ere inkongruentziarik asko nola hemen Lekeition kontuan harturik lekuko dialektoa ezen izango direla "udabarri kontzertuak". Baina mendebal euskaraz, nola ere beste dialektoetan euskaraz, ez da esaten kontzertua baizik konzertua.

Noago gagozela kulturalki euskaldunok bidaiatzen lanopean bezala, alderrai gaituela eroaten "inteligentsiak" tik bide malkar lar desegokiak. Non da, beraz, zentzuna? Utz ditzagun bide virtual antzuak eta zoztortsuak zapart.

... gutiago amaituak (eta II), beheranzko graduatzaileak

2011-04-06T09:19:00.003+02:00

Lehenago ere idatzi nuen kin titulu hau berbera, urtarril azkenetan, non ari izan nintzen buruz graduatzaileak, beheranzko gradauatzaileak.

Oraikoan ostera nahi ditut ekarri exemplu batzuk irakurriak tik liburu bat frantzesez zeina bait da gainean diabetisa' zeren beharbada nik egin beharko diot kasu eman eta kontrolatu nire glukosea odolean, hemendik aitzina harik hil naitean. Nola han Grezian Gabonetan eskura izan nuen hori liburu hori idatzia frantzesez horkoak dira exempluok non agertzen dira -frantzesez- graduatzeile beheranzkoak.

Phraseak dagoz hartuak tik

“La diététique du diabète” ganik Dr Éric Menta, ISBN13 : 978-2-916784-79-3

Quand ces mécanismes sont moins eficaces, le diabète apparaît. (p 15)

L’hyperglycémie rend également le sang moins fluide. (p 28)

Les symptômes vasculaires du diabète sont donc moins violents, moins spectaculaires, mais une fois installés, leur traitement est beaucoup plus defficile car la chirurgie est souvent impossible sur des petits vaisseaux. (p 29)

Nous avons vu, dans le chapitre sur les mécanismes du DNID, que lóbésité, en faisant gonfler les adipocytes les rend moins sensibles à l’insuline. (p 42)

Ceux dont l’IG (L’index glycémique) est bas ont un effet moins marqué sur le sucre sanguin. (p 52)

Le cacao (aliment très gras) contient surtout de l’acide stéarique qui est moins néfaste sur le plan cardio-vasculaire mais qui fait tout autant grassir. (p 58)

Les acides gras mono-insaturés sont particulierèment favorables à la santé. Ils ont un rôle bénéfique sur le plan cardiovasculaire mais aussi sur le diabète. Ils sont moins “protecteurs” que les acide gras poly-insaturés mais ils n’ont aucun rôle néfaste pour la santé. (p 59)

Aucune huile n’est moins “grasse” qu’une autre. (p 59)

Contrairement au déjeuner, le repas du soir sera moins riche en protéines (donc en graisses anaimales) et apportera plus de elucides complexes (ce qui limtera les hypoglycémies nocturnes et permettra une nuit plus sereine). (p 70)

Le protéines animales seront moins représentées le soir. (p 71)

Un fruit peu acide ajouté à un yaourt de soja nature et une cuillère de germe de blé moulu. (p 72)

De plus, ils s’associent souvent assez bien avec des fruits peu acides (pommes, fraises, pèches …). (p 72)

Parmi lis raisons du fameux French paradox, selon lequel les Francçais sont moins touches par les infarctus que leurs voisins qui présentent les memes facteurs de risqué (cholésterol élevé …) on évoque notre diversité alimentaire. (p 77)

Il est déjá prouvé qu’une consummation accrue de de fruits et légumes permet de lutter contre l’hypertension artérielle et que consommateurs régulliers de céréales complètes ont moins de rique de Developer un diabète de type II. (p 78)

Les vitaminas synthétiques sont souvent moins actives ou moins bien absorbées. (82)

Mais ne pensez pas pouvoir remplacer un traitement médicamenteux por un traitement natural. Ces derniers sont moins puissants et deviennent insuffisants à partir d’un stade avancé de la maladie. (p 85)

Nola eman baina euskaraz mezu hauek? Gogora etortzen zaizkit bi lagun egin lezatekenak lan hau ederki zeren duten ezagutza handia frantzes hizkuntzan. Bada, nahi balute eta guztion eskergarri ea animatzen diren, bai Paulo Agirrebaltzategi eta ere Luis Berrizbeitia.

Zain gagoz bada zuen apportazioari, batertu gabe beste edozein.

Lekuz movituz etorri ahal litzateke soluzionea

2011-03-23T18:50:00.003+01:00

Photo baten oinean dugu irakurtzen

Sarituak atzo Bilbon, BBK-ko Mario Fernandez eta Andres Urrutia euskaltzainburuarekin

Zer pasatzen ahal zen txarrik izan balitz beste modu hontara?

Sarituak atzo Bilbon kin BBK-ko Mario Fernandez eta Andres Urrutia euskaltzainburua

Zergatik ezin da lekuz movitu edozer gauza baldin mesedea badakar? Informatione hobea badakar irakurleari?

Nik txarto dut ulertu

2011-03-20T11:42:00.002+01:00

Ez naizateke irakurlerik onena baina tronpatu naiz irakurtzerakoan, ulertzerakoan. Hauxe da lehendabiziko notizia an Berria egunkaria gaur.

Gaddafik NBEren ebazpena guztiz bete arte eutsiko dio erasoari koalizioak

Zeren nire enteleguan dut uletu

"Gaddafik ... eutsiko dio erasoari ...".

Benetan, titular komplikatuxea dezaguntzat ulertu, jaso gabe problemarik.

Aisago, errazago litzateke niretzat -eta uste dut gehienentzat- beste holaxe

Koalizioak erasoari eutsiko dio harik Gaddafik bete arte guztiz NBEren ebazpena

edo

Koalizioak eutsi egingo dio erasoari harik Gaddafik bete arte guztiz NBEren ebazpena

Hobea da ala berdintsu informativoki?

2011-03-19T00:20:00.004+01:00

Irakurri dugu hau

Fukushimara ura botata,

erradiazioa jaistea lortu dute,

baina jendea uholdeka ihesi doa

baina irakurri ahal zen honela ere

Fukushimara ura botata,

lortu dute radiazioa jaistea,

baina jendea ihesi doa uholdeka

Itulpena beti da ezinbestean dependitzen tik originala

2011-03-17T23:26:00.004+01:00

Ez litzateke lar denbora pasa behar explikatzen direnak egia evidenteak. Hala esan ze "aita da ezinbesteak zaharrago ezi bere semea". Baina euskararen munduan gauza evidenteak ere eta klarki evidenteak ez dira antza de facto horren evident kausaz ditugun prejuzgu paralyzanteak. Halan, ipini dut tituluan -baina behar aparente barik- ezen "Ituzlpena beti da ezinbestean dependitzen tik originala". Eta ondorioz originalak du, du behar' kondizionatu -zorionez- itzulpena datorkeena a posteriori.

Hau preambuloa da zeren bait dut irakurri hauxe titularra

Patxi Lopez: «Demokrazia ezin da egunero baldintza berriak asmatzen ibili»

Ondoren irakurri hori titularra hasi naiz pensaketa ezen nola zatekeen originala h d aipua erdaraz egina Patxi Lopez-ek ze seguru nengoen ezen batera zetozkeela originalean

ezin da ibili

hori. Dudanean topatu hori aipua dut ikusi zela hauxe holan , nola bait nuen intuitu

López: "En democracia no se puede estar jugando todo el día a poner una condición diferente"

Nahi luenak valora dezake itzulpenaren qualitatea. Batetik, esaten du euskaraz demokrazia ... eta originalean demokrazian (en democracia) ... Zergatik ez da errespetatu originala? Euskarazkoago ote da demokrazia ezi demokrazian?

Baina importanteena da esaten duela originalak nola nik nuen intuitzen

"Demokrazian ezin da ibili asmatzen ..."

edo

"Demokrazian ezin da ibili olgetan ...".

Zer errespetu diete originalari, esaniko mezuari sarturik aldaketak behar ez direnak?

Raro, harrigarri, bitxi

2011-03-16T23:14:00.002+01:00

Sekula ez nuen ikusia hau struktura syntaktikoa (Gara, egueztena 16 martxoa 2011)

Gobernuaren helburua ez da legea betetzea; aitzitik, Sortu legez kanpo ezartzea baizik

Susmoa dut ze dutela erabili hori struktura hori ez erabiltzea gatik hauxe

Gobernuaren helburua ez da legea betetzea Sortu legez kanpo ezartzea baizik

Baina iruditu zaikee lar impresentablea informativoki eta hortakoz seguruenez dute ipini agertu dena prensan

Gobernuaren helburua ez da legea betetzea; aitzitik, Sortu legez kanpo ezartzea baizik

beterik kommaz (,) eta puntu eta kommaz (;). Zutelarik, zuketelarik soluzioa esku eskura holan edo holatsu

Gobernuaren helburua ez da legea betetzea baizik Sortu legez kanpo ezartzea

edo

Gobernuaren helburua ez da legea betetzea baizik Sortu ezartzea legez kanpo

edo

Gobernuaren helburua ez da legea betetzea baizik legez kanpo ezartzea Sortu

Baina zer den manien indarra! Esan ahal da ezein duda barik ze ardura handiagoa dute mass mediakook gainean euskara katharoa ezi egoki eman informationea irakurleei. Gero, ondorioz holako txurroak.

Quarantinan sartu Akademia (eta bere autokritika kapazitatea)

2011-03-14T16:53:00.002+01:00

Gogoan dut nola entzun nuenean radiotik ze ez zutela onhartzen "berrogeialdi"-rik karietara legalizatu edo ez Sortu partidu politikoa, bai gogoan dut ze pasa nuela aste oso bat inguru erneguz neu neure pensamentuetan (pensamenduetan?). Zeren bait nuen uste zela hori barbaritate lexikal bat soilik ganik Sortu-koan zeintzu zekiketen euskara guti eta ez zuketenak kontakturik (kondakturik?) euskaldunekin, kin euskaldun real soziologiakoak. Baina baiñak ortuan!

Otu zitzaidan begiratzea an Hiztegi Batua ganik Akademia (hiru edizioneak, hasten nintzela ganik 3. editionea publikatua oraintxe hile batzuk soil) eta dut ikusten hiru edizionetan reiterativoki neure inozentzian ze dakarrela

berrogeialdi.

Non ote dabil gure Akademia eta gure akademikoak ganik euskal populua? Ote dira bizi soil peripherian edo orbitan edo txarrago euskararen universoko sakon infinituan, infinitu urrunean?

Zeren hori berbea da esaten berdinki okzidenteko hizkuntzetan, izan berbeak jatorri edo etorki hain delakoa. Halantxe

(in) (quarantine)

(fr) (quarantaine)

(al) (Quarantäne)

(it) (quarantena)

(es) (cuarentena)

(rs) (Карантин)

(alphabeto kyrillikoan, irakurririk "karantin")

Zer dio, zer diosku guri euskaldunoi gure Akademiak arartez akademikoak buruz autokritika eta kapazitate autokritikoa zein da beharrezko edonon' izan ala izan ez mundu akademikoa? Ala Akademia batek eta bere akademikoek ez dute horren konzepturik ezen zer da autokritikea behintzat an honako barbaritate lar barbaroak? Baldin uste badukete ez dela barbaritate handi bat zergatik ez dute justifikatzen hori determinationea, ez soil horregatio informatu determinationeaz?

Non dute kontaktua behar dutena gurekin, euskaldunokin gaitzaten gida? Herriarentzat gabe gu herritarrok? Mintzo ote dira soil excatedra?

Galtzen bezala naiz, tamalez

2011-03-12T16:17:00.002+01:00

Nik jakin nuenean zuela Xabier Amuritza polyfazetiko euskalzaleak atera liburu berria "Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza" berehalakoan nuen erosi eta ere irakurri, hori 2010eko ekainean. Nuelarik irakurri ahala liburua betetzen markaz eta observationez erabilirik lapitza hortako.

Gogoan dut zelan iruditu zitzaidan liburua ona eta dituela problemak hon euskara tratatzen sakon eta ahoan bilorik gabe, gainera daukala liburuak -autoreak- generalean visione bera kin nik pensatu daroadana eta hortakoz sentitu nuela kin X Amuritza -hobeto kin bere planteamentuak- simphonia handia analysian. Pensatu nuen ere orduntxe behar joat reirakurri liburua hau baina tartekatuz denbora luzesko bat.

Halaxe, berariaz, hartu nuen liburua eta eroan Greziara uste izanez han izango nuela tarte egokia -bi hile t'erdikoa- gabe interferentziarik inguruan izango nintzela pensatuz neure bake ederrean han Helladean. Ahalegindu nintzen behintzat bi aldiz liburuaren irakurtzera baina nola sentitzen nuen zitzaidala egiten astuna, lar astuna nuen hantxe utzi txokoan bertanbehera part! Baina, penaz' jakinik gainera irakurriko edo reirakurriko nuela liburu interesante bat zegoena gainera konkonrdanzia eta symphonia handian kin nik pensatzen dudana.

Oraintxe ere -martxoa 2011- ahalegindu naiz berriro, determinatione aski handiz kin eskuan harturik oraingoan rotuladore verdea' ez konfunditzeko lehengo marka eta observationeak eginak kin lapitza.

Baina tamalaren handiz kausitzen dut aldazgora naizelarik heldu soil 25. orrialdera. Ekartzen dut gogora ere -bidenabar baina relationatuki kin asuntua- zer erantzun entzun izan ohi dudan ganik hainbat akademiko (6 edo 7) eta euskalzaleak aski relevanteak eta direnak bizi professionalki tik euskara buruz liburua ("Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza") noiz galdetzen nuen horiei ea duten irakurri liburua Amuritzarena. Erantzuna izan ohi zen konstanteki ze ari direla irakurtzen hori libura, ari direla. Ez da ulergarri hori liburua izanik hain importantea oraino -urtea garrenean- ez izatea jada irakurria edo ere reirakurria batzuen ganik hainbat aldiz. Zer pasatzen da, zer pasatzen zaio liburuari? Liburuaren irakurtzeko oblikationea dutenek ere ez al dute responsabilitaterik eta dute uzten gerotik gerora atzeratuz irakurketea sine die?

Tira, ni loturik neure buruari eta neure responsabilitateari naitean joan aurrera. Ikusteko non ditudan nik aldazgorok-zergatik dudan abandonatzen irakurketea hon liburua- ipiniko dut hemen bere kapitulu bateko lehenbiziko paragraphoa eta gero hori paragraphoa "lauturik" eta "leundurik" ki nire kapazitate lektorea.

(dio 25. orrialdean, non hasten da libura ondoren preambuloak)

EUSKARAREN HUTSUNEAK

Bi hiztegi berriek eragin didaten sarrera presatsu samarra horretan utzirik, abia gaitezen, orain, hasieratik pentsatutako lanean. Saiakera honetan, euskararen hainbat auzi larri azaltzera nator, batzuk ustez konponduz, beste batzuk soilki planteatuz, eta, beti ere, irizpide konpongarriak proposatzen ahaleginduz. Horretarako, gabeziak nabarmentzen dira. Nire asmoa ez da euskarak eman dituen aurrerapauso handiak aldarrikatzea, ez gutxiestea. Horren kontzientzia badut, eta ez dut ukatuko. Beldur naiz, ordea, eginkizun horretarako, badela aski pregoilari, aurrerakuntzak goraipatuz, ez gutxitan, puztuz, gabeziak saihesten edo haietaz ohartzen ez direnak. Aurreratu denaz pozturik, hizkuntza potente bat izateko falta zaigunaz jabetzea eta osatzea interesatzen zait. Eta askoz aurrerago eraman gaitzakeen ahalegin antolatuago baten premia aldarrikatzea.

(kompara zagun hori kin paragraphoa "lautu" eta "leundu" duguna.)

EUSKARAREN HUTSUNEAK

Bi hiztegi berriek eragin didaten sarrera presatsu samarra horretan utzirik, abia gaitezen, orain, hasieratik pentsatutako lanean. Saiakera honetan, euskararen hainbat auzi larri azaltzera nator, batzuk ustez konponduz, beste batzuk soilki planteatuz, eta, beti ere, ahaleginduz proposatzen irizpide konpongarriak. Horretarako, gabeziak nabarmentzen dira. Nire asmoa ez da euskarak eman dituen aurrerapauso handiak aldarrikatzea, ez gutxiestea. Horren kontzientzia badut, eta ez dut ukatuko. Beldur naiz, ordea, eginkizun horretarako, badela aski pregoilari, aurrerakuntzak goraipatuz, ez gutxitan, puztuz, gabeziak saihesten edo haietaz ohartzen ez direnak. Aurreratu denaz pozturik, interesatzen zait hizkuntza potente bat izateko falta zaigunaz jabetzea eta osatzea. Eta aldarrikatzea premia askoz aurrerago eraman gaitzakeen ahalegin antolatuago batena.

Honelatsukoak dira nik sentitu eta sentitzen ditudan aldazgoraok, jakinik hori bai ze bakoitzak duela expresatzeko manera personala. Baina, nik soilik ditut explikatu nahi izan nire aldazgorok eta agian rebotez baita besteenak ere. Nola bait diot tituluan "galtzen bezala naiz", usu nik nahi baino usuago.

Barbaritate lexikala (edo / eta orthographikoa)

2011-03-08T16:15:00.002+01:00

Dudalarik irakurtzen hau

..., tortura salaketak kontsigna bat baino izango ez balira, ...

jartzen naiz pensaketa ez ote da hitz hori lexikalki konsigna sartu gabe ere analyzatzen behar lukeen orthographia. Hitza da berez, konsigna, eta ez du ematen bide ezer kuestinatzeko orthographikoki.

Defendatzen dutenak

kontsigna

(izanik Akademia, akademiko, idazle, philologo, ... urlia, sandia edo berendia)

ez dira mende hontakoak.

Ez dira ba bizi artean euskaldunak hon XX. edo XXI. mendekoak. Bizi dira at ganik euskaldun realak. Autismoan eta inopian eta kalte galanta eginik euskaldunoi eta bidenabar euskarari.

Poztekoa, alajaina!

2011-03-08T15:54:00.002+01:00

Poztu naiz zeren dut irakurri hauxe titulua (Gara, martitzena 8 martxoa 2011), eta ez beste bat zein bait da ohikoa tamalez.

Lakuak ez du betetzen lana eta bizitza bateratzeari buruzko epaia

Nola dudan esan gorago hau mezua agertzen ohi da -tamalez' duelarik herren informativoa- kin hau struktura syntaktikoa

Lakuak ez du lana eta bizitza bateratzeari buruzko epaia betetzen

Dudarik ere ez da ze asko hobetu ahal dela hori informatioa. Gaitezen entsea, holaxe esaterako

Lakuak ez du betetzen epaia lana eta bizitza bateratzeari buruzkoa

edo oraino informativoago tzat irakurlea

Lakuak ez du betetzen epaia buruz lana eta bizitza bateratzea

Zergatik interkalatu "egin"?

2011-03-05T22:27:00.002+01:00

Hauxe da titulua (Berria, zapatua 5 martxoa 2011)

Txinak gastu militarra handitzeak kezkatu egin ditu AEBak eta Japonia

baina izan ahal zen perfektuki, gabe "egin" hori. Honelaxe

Txinak gastu militarra handitzeak kezkatu ditu AEBak eta Japonia

Zer premia du "egin" horrek?

Hala behar ote da ipini beste hontara baldin nahi badugu apartatu "egin" hori? Erabilirik OVS strukturea? Hemen nola,

AEBak eta Japonia kezkatu ditu Txinak gastu militarra handitzeak

Zergatik da "egin" derrigorrezko, goian eta ostera ez behean?

Asma zagun, inventa zagun' mesedez zeozer on

2011-03-01T18:36:00.002+01:00

Titular hontako mezuan (Gara, martitzena 1 martxoa 2011) dugu irakurtzen hau

Tentsioa gora, Seulen maniobra eta Ipar Korearen aurkako probokazioengatik

erraz ulertzen duguna da gora egin duela tensioak baina aitzitik ez dugu ulertzen horren aisa zergatik da gorakada hori hon tensioa.

Hemen exempluan, ba dirudi, ze arrazoiak direla bi igoteko tensioak baina izan ahal dira mordo bat ere -ipini dezagun direla 26 arrazoi edo kausa, dadin goratu tensione hori. Nahi ez badu irakurleak pensatu direla 26' dezala ipini irakurleak berak exemplu bat 4 arrazoi -duna. Izanik arrazoia bakarra ere nahiko lan mezua emateko aisa informativoki kin hori strukturea. Ikus

Tensioa gora, Seulen maniobragatik

Tensioa gora, Seulen maniobra gatik

edo

Tensioa gora, Seulen maniobreagatik

Tensioa gora, Seulen maniobrea gatik

Edozein modutara hau strukturea ez da ona eta behar da asmatu, inventatu zeozer. Edo eskura daukaguna, populuaren artea erabilia' erabili. Euskara mintzatuan -madarikatuan?- existitzen dena ekarri paperaren gainera eta kito. Halan

Tensioa gora, zatio (zeatio) Seulen maniobrea eta Ipar Korearen aurkako probokazioak

gainera ez du beharrezko erabiltzea kommea

Tentsioa gora' zatio Seulen maniobrea eta Ipar Korearen aurkako probokazioak

Hemen struktura hontan kausak edo arrazoiak izanik ere hogetazak ez duke sortzen problemarik ulertzeko. Ez al da invento ona dutena asmatu herritarrek, populuak eta dutena funts gabeki eta injustoki kondetanatu "ikasiek"?

Zein da qualitate informativoa hon hau titular nagusia?

2011-03-01T13:36:00.002+01:00

Titular prinzipala holaxe agertu da (Berria, martitzena 1 martxoa 2011)

Gaddafi gero eta larriago, nazioartea haren aurka neurriak hartzen hasi da eta

hori titularra ahal zen agertu beste bi modu hauetara ere

Gaddafi gero eta larriago, nazioartea haren aurka neurriak hartzen hasi delako

edo

Gaddafi gero eta larriago, nazioartea haren aurka neurriak hartzen hasi baita (bait da)

eta erabilirik aukera hok berberok ere holatsu, beti ere hobetuz informatione gradua

Gaddafi gero eta larriago, nazioartea hasi da eta haren aurka neurriak hartzen

edo

Gaddafi gero eta larriago, nazioartea hasi delako haren aurka neurriak hartzen

edo

Gaddafi gero eta larriago, nazioartea hasi bait da haren aurka neurriak hartzen

Niretzat, baina, gogokoago litzateke honelatsu, gabe baztertu bestelako possibilitateak

Gaddafi gero eta larriago, nazioartea hasi bait da hartzen neurriak haren aurka

Nola ikusi bait dugu possibilitateak dira aski ugariak baina ez izanik, horregatio, valio bera an ranking kommunikativo, informativoa. Nola edo nolatsu ordenatu segun qualitate informativoa horiek aukera differenteok?

(...lako ≠ bait ...) dira semantikoki differenteak

2011-02-26T19:41:00.002+01:00

Irakurri ahal dugu (Berria, ostirala otsaila 25, 2011)

Bost laguni 106 urteko zigorra jarri diete, prostituzio sare bat salatzeagatik Giraldo hil zutelako

arrazoi bat nahi denean markatu euskaraz erabili ahal dira aukera differenteak (behintzat hiru bai):

1) bait ... (Berandu nator eskapatu bait zait autobusa)

2) ...lako (Berandu nator autobusa eskapatu zaidalako)

3) ... eta (Berandu nator autobusa eskapatu zait-eta)

Baina hiru aukerok ez dute eremu (edo signifikantza) berbera. Nahiz-eta mintzatu ahal da konzisoago hori hon "bait ..." strukturea da onena markatzeko subordinadak eta kausak. Gainera avisatzen du irakurlea edo entzulea lehenago ezi beste bi struktura enparauak (...lako eta ...eta).

Honela geratzen zelarik goiko phrasea

1)

Bost laguni 106 urteko zigorra jarri diete, prostituzio sare bat salatzeagatik Giraldo hil bait zuten

Bost laguni 106 urteko zigorra jarri diete, prostituzio sare bat salatzeagatik Giraldo hil zutelako

Bost laguni 106 urteko zigorra jarri diete, prostituzio sare bat salatzeagatik Giraldo hil zuten-eta

Phrase delakoa asko hobetu ahal da ere informativoki, qualitate informativoz, erabilirik beste syntaxis bat, esaterako holaxe

Bost laguni 106 urteko zigorra jarri diete, hil bait zuten Giraldo prostituzio sare bat salatzeagatik

edo

Bost laguni 106 urteko zigorra jarri diete, hil bait zuten Giraldo salatzea gatik prostituzio sare bat

Ohar gaitezen zein hurbil dagozen -nola phisikoki hala batez ere mentalki- lotuak zigorra jarri diete eta hil bait zuten.

Ba du oindio Euskal Prensak zer ikasi nahi badu konektatu irakurlearekin, ez soil sentimentalki baizik informativoki.

Nola euskaratu

2011-02-22T18:26:00.002+01:00

Baldin examina baten eman baliezadate euskaratzera hau esaldia (ikus, Gara asteartea otsaila 22)

"No trabajamos por, sino con Euskal Herria"

nik honela egiten nuke traduktionea

"Ez gara ari lanean tzat, baizik kin Euskal Herria"

Baina, seguruenez, tamalez, examina ez nuke pasatuko baina bai galdetzen nioke "epaileari":

zeuk zelan egingo zenduke?

Zelan egin behar da edo date hori textua euskaratu?

Nola kulturalki hala ere informativoki

2011-02-17T22:40:00.003+01:00

Nik esango nuke ze textu hau hobetu ahal dela nola kulturalki hala ere informativoki.

Zeren bait dio textuko hasiereak
(Bakerantz, legalizaziorantz manifestazioarekin bat. Sinatzaileak: fermin muguruza musikoa, unai elorriaga idazlea, bernardo atxaga idazlea, gorka urbizu musikoa, amets arzallus bertsolaria, gari musikoa, andoni egaña bertsolaria, eñaut elorrieta musikoa, mikel urdangarin musikoa, eider rodriguez idazlea, irati jimenez idazlea eta harkaitz san vicente musikoa)

Hemen bilduta gauden kultur eragileok euskal jendarteari larunbateko manifestazioarekin bat egin dezan dei egiten diogu.

Zein textua da hobetzen ahal esanguratsuki honelatsu' mesedetan euskalduna, mesedetan euskal irakurlea, mesedetan gu. Honelatsu

Hemen bilduta gauden kultur eragileok dei egiten diogu euskal jendarteari larunbateko manifestazioarekin bat egin dezan.

Kompara zagun strukturalki eta informativoki

2011-02-16T00:03:00.004+01:00

Irakurri dugu hau

Alor ugaritan aditu diren kideekin

osatu du Currinek Harreman Taldea

eta kompara zagun beste honekin gogoan hartuz qualitate informativoa

Currinek osatu du Harreman Taldea

alor ugaritan aditu diren kideekin

Zergatik eten konzeptu periphrastikoa?

2011-02-15T23:05:00.003+01:00

Lehenago ere idatzi izan dut buruz gai hau ezen ez dela ona etetea verbu periphrastikoak, ezen horrek ez dakarrela kaltea baino irakurlearentzat. Dela gutitzen qualitate informativoa hori eginik, dela informationea' qualitate informativoa gutiago ona.

Lehenagoko spotetan hemen berton blog hontan ikusi ahal da behintzat hiru lehenagoko spotetan ditudala ezartzen linkak diakhronikoki emanak berriagotik zaharragora (soilik ditudanak aurkitu),

1 hemen,

2 hemen

eta ere

3 hemen.

Irakurri ahal da gaurko prensan -Berria, martitzena 15 otsaila 2011- titular hau

Gipuzkoan ez dituzte aurreikusitako beste bi konpostatze plantak egingo

hor argi ikusten da ze verbua datorrela zatiturik, parte bat hemen (ez dituzte) eta zati enparaua han (egingo). Verbua, unitate konzeptual hori da bakarra (ez dituzte egingo).

Eta mezua hobea da, goratzen eta hobetzen dela qualitate informativoa verbua apurtu, hautsi, haustu barik, holaxe

Gipuzkoan ez dituzte egingo aurreikusitako beste bi konpostatze plantak

Hemen arazoa fonetikoa da

2011-02-13T16:40:00.002+01:00

Txillardegi, Jose Luis Alvarez-i eginiko interwievan -Berria, larunbata 12 otsaila 2011- galdetzen dio interwiev egile Iñaki Petxarroman-ek

Nola ikusten duzu euskarazko literatur eta, oro har, kultur ekoizpena?

Ondo. Hemen idazleak, normalean, abertzaleak dira, eta nahiko euskara ona egiten dute. Hemengo arazoa fonetikoa da. Bidenabar, aitortu behar zaio Atxagari, esaterako, abertzale ez izanda, Ezker Batukoa baita, euskaltzale porrokatua dela. Batzuetan James Joycerekiko antza hartzen diot. Hura irlandarra zen, eta futitzen zen hango abertzaleez. Atxaga ez… Atxagak errespetatzen gaitu.

Ni harritu nau osoki nola Txillardegik euskalzale eta euskalari relevante batek hori esatea. Ezen euskararen arazoa -eta baita agian problemea- dela phonetikarena. Nik uste ba ditu euskarak -ez badituzke- arazo eta ere problema graveagoak ezi arazo (edo ere problema) phonetikoak.

Harritu nau eta ezin dut entelegatu, konprenitu hori apreziationea, datorkena ondoren zenbait analysis. Ezin da izan hori euskararen arazo zentrala, ez da.

Bidenabar esan ze aipatzearren norbait baita relavatea euskal kulturan, Xabier Amuriza, besterik irakurri ahal dela bere liburu titulatzen "Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza, 2010". Non harrotzen ditu maisuki Amurizak euskararen problema aktual larriak, sartu gabe arazoetan, hala nola,

syntaxia, verbua, relativoak an phrase subordinatuak, lexikoa generalean eta international amankommuna, beheranzko graduatzaileak, flexione verbal periphrastikoak, ...

Kasualitatez, deus ez dio Amurizak buruz problema phonetikoak an bere liburu mardula zeina ez bait da biribilketea hon ahuntzaren gauerdiko eztulak.

Kendu gabe meriturik eginiko lanari Txillardegik, lan determinante eta emankorra esan behintzat nire aldetik ze ezetz arazoa hemen gaur euskaran ez da phonetikoa baizik ... gorago aipaturiko zenbait arlo importante.

Handitasun edo magnitudea hon S, V, O an SVO eta SOV

2011-02-11T18:25:00.002+01:00

Esan ohi izan da eta halan dateke generalean ezen euskara da hizkuntza bat linguistikoki konsideratuz buruz syntaxia' SOV struktura syntaktiko -duna nahiz ez zaion euskarari hain arrotz SVO strukturea, gehiago dela SOV baina duelarik ere erabiltzen SVO. Izanik S subjektua, V verbua eta O objektua.

Normalean (egin ahal litzateke estudio stadistikoa ere, nahi balitz baina ez da horregatio beharrezko) subjektua S eta verbua V dira askoz laburrago, anitez handizki lagurrago ezi objektua O.

Amak nahi du aitak asko irabaztea.

(S) Amak

(V) nahi du

(O) aitak asko irabaztea

Kontatu ahal da luzerea "Amak" S (4 letra), "nahi du" V (6 letra) eta ostera "aitak asko irabaztea" O (18 letra). Phrase gehientsuenak dute horrelakoxetsu proporzioa an magnitude edo luzeran.

Barbaritate bat da erabiltzea OVS strukturea, behintzat informativoki, buruz qualitate informativoa an egunkarietan, Berria, Gara, ...

Hegemonikoa bilakatuz doake OVS, kontranaturaz (?)

2011-02-10T16:30:00.003+01:00

Hegemon hitz grakoak esan gura du euskaraz gidari eta hegemonikok -begirada pean hon etymologia- gidaritza, nausi edo nausitzen dena.

Nioen tituluan "Hegemonikoa bilakatuz doake OVS, kontranaturaz (?)" ze euskaraz orain, oraintsu, oraintxu, oraintxu momentuon -begirarik euskarari prespektiva zabalean- bilakatuz doala euskara an paperean -egunkariak eta mass media- OVS struktura -duna. [Ikusi lehenagotik idatzia hontaz blogean]

Non S da subjektua, V verbua eta O objektua. Hizkuntza asko, gehienak munduan dira, antza, ikusi hemen eta hemen mapa mundialean,

SVO
-dunak, nola "Algunas lenguas que utilizan esta secuencia SVO son el inglés, el italiano (pero no siempre), el alemán en oraciones principales, el francés, el español, el portugués, el swahili, el indonesio y el chino." Bestetik, esan izan ohi da izan gabe osoro egia ze euskara dela strukturalki

SOV
hizkuntzea, sartzen direla grupo struktural hortan "(por ejemplo, japonés, persa, latín)". Baina ez da sekula esan ohi izan -orai daino- ze denik euskara hizkuntza

OVS
struktura -duna, sartzen dela grupo hontan "(por ejemplo, guarijío)".

Lur harturik eta jaitsirik orain euskal prensan ohartu naiz ze hegemoniko bilakatzen ari dela OVS strukturea.

Izanik nire eretxia hori dela kausaz zeren duten ikusi (esaterako, Berria, Gara, ... izanik medio propioki informativoak) gure struktura "jator propio immakulatua", SOV dela txarra informativoki -ez duela funzionatzen ongi informativoki- eta hartu beharrean eta bultzatuz pitinka pitinka SVO dute kontranaturaz, esan nahi bait struktura bat gurean ez duena existentzia real soziologikorik ez historikorik, dute illogikoki bultzatzen OVS strukturea kasik izatera hegemoniko' izanik ere arras arrotza eta importanteago dena gutiago valio -duna an ranking informativoa. Ez hartu edo aukeratu nahiz honena dute absurdoki aukeratzen dena gutiago txarra, zeren bai ba da informativoagoa eta hobea erabiltzea OVS respektuz gure "omen jator" SOV-a baina da hala ere hori OVS gutiago hobea ezi SVO, zeinak gainera ba du euskaran existentzia aski zabala ez izanik ere karakteristikoa.

Exempluak prensatik

bat hartua tik
Berria 2011-02-09

Lurralde Elkargoaren proiektuaren oinarria aurkeztu du Batera-k

eta bestea tik
Gara 2011 febrero 09

Ipar Euskal Herriko Lurralde Elkargoaren aurrediseinua mahaigaineratu du Baterak

Laster ikusi ahal da ze hemen da erabiltzen OVS strukturea.

O (Lurralde Elkargoaren proiektuaren oinarria)
V (aurkeztu du)
S (Batera-k)

edo

O (Ipar Euskal Herriko Lurralde Elkargoaren aurrediseinua)
V (mahaigaineratu du)
S (Baterak)

Izango liratekeela horiek tituluak honela erabilirik strukturea SOV, "geure jatorra"

Batera-k (edo Baterak) Lurralde Elkargoaren proiektuaren oinarria aurkeztu du

eta

Baterak Ipar Euskal Herriko Lurralde Elkargoaren aurrediseinua mahaigaineratu du

Orain, aukerea erabili izan ez dena eta erabili ohi nahi izaten ez dena, SVO, onenena omen dena informativoki. Dezaguntzat ikus dezaguntzat geuk juzga eta valora.

Batera-k (edo Baterak) aurkeztu du Lurralde Elkargoaren proiektuaren oinarria

edo

Baterak mahaigaineratu du Ipar Euskal Herriko Lurralde Elkargoaren aurrediseinua

Labur bilduz nola nioen hasieran ezen hegemonia (nagusitzea) hon OVS da hobea ezi "geure jator" SOV-a, baina gutiago hobea ezi SVO zeina bait da hobea. Zertan ari gara euskaldunok, euskalzaleok, (Berria, Gara, ...) ?

Handicapa ezin ikusi edo ez nahi ikusi

2011-02-03T23:59:00.004+01:00

Euskaraz ere erabiltzen dugu inglesezko handicap hitza. Erabili bai baina noiz norberak -zentzu zabalean- duenean handicapa ez da nekez baino eta denbora garrenean noiz onhartzen da ba dugula handicapik zeozertan.

Inglesez holan dakar Oxford hiztegiak

handicap
something that makes it difficult for somebody to do something

aitzitik gaztelaniaz Gran diccionario de la Lengua Española Larousse-k

handicap
desventaja, circunstancia desfavorable

Hitz hori -handicap- eta bere konzeptua hartuz esan ahal dugu ze generalki struktura batzuk (edo an tekhnologia, medizina, musika, gemometria edo zernahi) direla hobeak ezi besteak, beste struktura batzuk ez badira ere txarrak zeozer lortzenko dira gutiago effektivoak, izanik ere batzutan effektivo baina gutiago effektivo. Rankinga hon strukurak noiz kompartzen ditugun zenbait struktura komparableak (esaterako algebran bigarren graduko equationeak dira hobeak, potenteagoak aurkitzeko zenbait inkognita ezi ez lehen graduko equationeak) batzuk dira hobeak eta besteak gutiago hobeak edo dutenak handicap bat respektuz lehen gradukoak bilatze resolutivoan. Beste exemplu batean ere mathematikan, esango genuke kategoria handiagoa lukeela estudiante batek noiz ulertzen du prozesu logaritmikoa ateratzeko erro kubikoa ezi soilik ulertzeko erro karratuarena. Desarroillo mathematiko kognitivoan bat da hobea eta bestea eskasagoa, apalagoa (edo hitz leunagoekin gutiago hobea) eta ere handicap -duna respektuz lehenengoa.

Etorririk euskararen mundura ikusi dut titulu hau lehenengo planan (Berria, osteguna otsailak 3)

NaBairen zerrendak osatzen hasi dira Aralar, EAJ eta independenteak, EA gabe

lista horiek hasi dira osatzen dioenez EA gabe edo gabe Ea. Falta den bakarra da EA.

Baina exkluitu lituzketenak baldin balira esaterako sei partiku politiko edo gehiago orduan ere "gabe" exkluiente horrek joan beharko luke euskaraz, euskara traditionalean -struktura syntaktiko hortan- azkenean eta gibeletik hon talde politiko guziak. Exemplu hypothetiko batean ikusteko

NaBairen zerrendak osatzen hasi dira Aralar, EAJ, independenteak, LKT eta SWRT, EA, EB, PSN, UMD, THK, PLV eta LSF gabe

Dudarik ez dago ze exemplu hypothetiko hontan ikusten da eta sentitzen handicap strukturala hon gabe pospositionea nabarmenango ezi lehenbiko exempluan.

..., EA gabe

edo

..., EA, EB, PSN, UMD, THK, PLV eta LSF gabe

Baina struktura biak -strukturalki- dira berdin berndinak eta identikoak, baina bigarren luzea da handicap -duna, handicap informativo -duna.

Ez al litzateke komenigarri, orduan, sartu gabe skrupuluetan, behintzat an struktura luzeak pasatzera aurrera postpositionea balitz lez prepositionea. Zer luke, ez txarrik soil baizik kaltegarrik? eta ez soil informativoki?

Halan geratzen liratekeela bi esaldiok, batetik laburra kin "gabe" gibeletik eta bestetik hypothetiko luzea kin "gabe" postpositionea aurreraturik

==
NaBairen zerrendak osatzen hasi dira Aralar, EAJ eta independenteak, EA gabe

==
NaBairen zerrendak osatzen hasi dira Aralar, EAJ, independenteak, LKT eta SWRT, gabe EA, EB, PSN, UMD, THK, PLV eta LSF

Zer dago mire egitekorik? non dago? ez al dakar mesederik? zer diogu buruz qualitate informativoa? eta zuzenak hon euskaldun irakurlea izateko informatione ona?

Argiro redaktatu tzat argiro adierazi pensamentua

2011-01-29T16:28:00.004+01:00

Irakurri dut gustura artikulua titulatzen "Jon Juaristiren alde" ganik euskalzale prestu Xabier Mendiguren Elizegi zeina bait da beste kargu askoren artean zuzentzaile an euskal editorial importante bat -zuzentzaile edo korrektore textuena zeintzu dagozen publikatzeko-.

Esaten duenaz Xabier Mendigurenek artikuluan buruz Jon Juaristi nago akort eta dut irakurri bere textua gustura zeren expresatzen da argiro eta zalu Xabier.

Amaitzen du bere artikulua kin paragrapho hau, nola synthesia artikulu osoaren, biltzen duela hor bere aburua buruz esandakoa an artikulu osoa. Honelaxe dio

Euskararen arrisku larriena gaur ez baitira jonjuaristiak, halakoen mamua astinduz beren (eta gure) kontzientzia lasaitu nahi duten erdal praktikanteak baizik.

Paragrapho hortan adierazten du Xabierrek ezin hobeto eta ezin argiago zeintzuk ez dira arrisku larrienak kontra euskara baina ez duena argitzen argiro da zeintzuk dira -bere ustez- arriskua dakarkigutenak, ezen bigarren partea ez dela horren argia nola lehenengoa.

Gainera irakurlearentzat, behintzat potenzialki garenok proeuskara, importanteago da argiro geratzea -bere ustez horregatio- zeintzu dira arriskuak hon euskara ezen ez zeintzu ez dira, esan nahi bait dut ze behar litzatekeela gera argi eta diaphano hori puntua, aparte ulertu hobekixe edo gaizkixago textua, baina hori bai orai lotzen gara textu informativoari gehiago ezi esaten edo defenditzen dena bakoitzak.

Hemen, paragrapho hortan zeina bait da informativoki importanteena jakiteko zer uste daroen, jausi da gure Xabier Mendiguren Elizegi estimatua lakioan -lakioa hon erabiltzea struktura syntaktiko ezegokia zeinaren bidez pensamentua, mezua, adierazpena, informationea du lausotzen irakurleari-, baina ez da jausi lakioan izatea gatik "ehiztari" -idazle- txar eta baldarra baizik sartu bait da terrenu -struktura syntaktiko- ezegoki eta inkluso txar erabili beharko ez litzatekeena behintzat zeinbait kasu konkretutan. Ez dakit ea bera Mendiguren geratu den gustura eta tenplau kin hori paragraphoa.

Nik, baldin balitz nire ikasle bat, esan ahal nioke hori paragraphoa dela nire ustez informativoki lar lausoa eta konfusoa eta ondorioz ahalegin zedila, dadila berriro ere redaktatzera. Zeren gero, a posteriori, behar balitz laguntzen ahal niokela emanik nik laguntzaiño bat baldin entzun nahi baleza nire konseiluak egin lezan gero berak -nola propietario bere textuarena- nahi luena.

Ahalegindu ahal da ere edozein hobetzera hori lausotasun informativo kaltegarria tzat irakurlea. Ea ba.

[Amaitzeko esan ze jakin nahi nuke, engararik ez balego, zergatik idazten duen "konsekuenteak" idatzi beharrean "kontsekuenteak" eta harrigarriki gero idazten dira "intsulina" ordez "insulina" eta mila holako]

Batzutan behintzat, alde systema redundante argigarria eta ere zenbaitetan beharrezkoa.

2011-01-23T20:13:00.007+01:00

Nahiz spot hau titulatu dudan
"Batzutan behintzat, alde systema redundante argigarria eta ere zenbaitetan beharrezkoa"
egon izan naiz titulatzekotan
"Batzutan behintzat, systema redundante argigarria eta ere zenbaitetan beharrezkoaren alde"
baina azkenean titulatu dut nola pensatu dut lehenengoan ustez dela hobea informativoki, halan "Batzutan behintzat, alde systema redundante argigarria eta ere zenbaitetan beharrezkoa".

Dudarik ez dago ze konzeptu batzuk hobe dela joatea elkarren ondoan ezi ez elkarren ganik urrun. Halan phrase hontan

Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) Arabiar Emirerrietara oraintsu egindako bisita gidatuan.

Hor phrasean parte koloreztatuak -gorriz- doaz konzeptualki lotuak eta elkarren ondoan nahiz-eta textuan doaz -nire gustuz eta ustez- lar urrun. Ikus dezagun:

Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) Arabiar Emirerrietara oraintsu egindako bisita gidatuan

Phrasea apur bat laburtuz geratzen da

Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) oraintsu egindako bisita gidatuan

edo gehiago laburtuz

Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) egindako bisita gidatuan

edo gehiago

Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) bisita gidatuan

edo oraino laburrago

Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) bisitan

Nola argiki ikusi ahal bait dugu azkenean doa non hori betzen dugula nahi bezain luze beti ezkerretik sortuz atzerakarga nahi bezain astuna.

Eta zer txar luke lagunduko bagendu irakurlea kin partikula bat irakurlea preavisaturik gero etorri beharrekoaz azkenean. Sarturik, esaterako, an partikula inofensivo baina lagungarria. Nor jar liteke kontrara eta zergatik. Ikus daigun

Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) an Arabiar Emirerrietara oraintsu egindako bisita gidatuan.

edo itxurosoago kulturalki

Kezka agertu du lehendakari horrek (Lopezek) an Emiratu Arabigoetara oraintsu egindako visita gidatuan.

Batzuk esan ahal dute, argudiatu baino gehiago, ze izanik ere trikimailu hori mesedegarria dela halare euskaraz kontranaturazkoa. Baina kontraesan edo egiazki argudiatu dakieke ze artifiziala dena eta eznaturala ez dala beti txarra, halan betaurrekoak dira kontranaturazkoak zeren ez bait dira gorputzean naturala baina behintzat nik erabiltzen ditut ondo gustura nahiz horregatio nahiago nuke ez izan beharrik. Halaxe ere nik ezagutzen dudan persona bakarrak kin bihotz transplantatua -Pedro Uberuaga herrikide munitibartarra, Amerikan bizi dena- ondo pozik bizi da "kontranaturaz" zeren nahiago du bizi ezen ez hilik egon "naturarekin konkordantzia" skrupulosoan.

Zein da differentzia? Ez dago differentziarik

2011-01-20T22:35:00.002+01:00

Irakurtzen (Argia, nº 2256, abendua 2010) an interwieva ki Iñaki Martinez de Luna

"Hizkuntzen ekologiaren diskurtsoa oso konsistentea da berez, ..."

Baina zein da arrazoia differente tratatzeko orthographikoki

diskurtso eta konsistente

eta ez idazteko esaterako

diskurso eta kontsistente?

Ba al da arrazoirik? Halan irakurtzen dugu ere sentsibilizazio hitza.

Zein da ba differentzia tratatzeko differenteki? Hara, ez dago differentziarik eta sartu dugu euskara -aipatuz soil punttu konkretu hau- bide illogiko eta absurdoan non batzutan nola oraikoan geure esku hartzen dugu pase forala eta jauzi eginik gainetik norma akademikoa eretxirik lar dorpea barbaritate inadmisiblea garen futitzen eta dugu ipintzen dioskuna logikak hon zentzu kommuna: konsistente.

Kategoria hartzen al du horrekin euskarak?, kategoria kulturala?

... gutiago amaituak (I), beheranzko graduatzaileak

2011-01-19T19:57:00.003+01:00

Xabier Amurizaren liburua -Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza- irakurtzeak -konkretuki orai, Beheranzko graduatzaileak, or 69/73 - eragin nau idaztera gaurko hau, kommentario edo reflexine hau.

Heman dezagun hypothetikoki ze etxe konstruktore batek ba ditu etxeak ia amaituak bai Lekeition eta baita ere Laredon. Amaituko direlarik Lekeitioko etxeak maiatzaren 12an eta ostera Leredokoak 8 egun beranduago maiatzaren 20an. Eta gainera bi herriotako etxeak dira handiak ze Lekeitiokoak dira 220 m kuadrokoak noiz Laredokoak dira 232 m-koak.

Beraz, konkluiturik,

Lekeitioko etxeak dagoz gutiago amaituak (ezi Laredokoak)

eta

Lekeitiokoak dira gutiago handiak (ezi Laredokoak)

Ez al da zuzena eta egokia hori konkluionea? Eta ongi expressatua?

Hurrengoan gehiago, hontaz.

Niri ez zait suertatu, suertatzen

2010-12-16T18:41:00.004+01:00

Nola jakin dudan oraitsu ze trazak ditudala basatuak txekeo batzuk ezen izan naitekeela diabetikoa ditut irakurri hemen Grezian pasatuz Gabonak bi liburu buruz diabetisa bata frantzesez (La dietetique du diabete, prenez-vous en charge et evitez les erreurs elimentaires) eta ondoren bestea grakoz (Διαβήτης Τύπου 2, όσα πρέπει να ξέρουμε) zein azken hau ari naizen oraino irakurtzen zeren da lehenbiziko liburua dudana irakurtzen an hizkuntza grekoa.

Ohartu naiz, baina, ze irakurketan soilik euskaraz ditudala aurkitzen problema edo inkluso ere ezintasunak hon problema syntaktikoak ulertzeko textuak. An hizkuntzak dakizkidanak, jakinik gehiago edo gutiago, hobeto edo traketsago, ez zait oraino suertatu ez gaztelaniaz, ez inglesez, ez frantzesez eta ezta grakoz aurkitzea aurrean hon syntaxis inulergarriak. Problema hori dut aurkitu soilik orai arte an euskara. Batzutan txitean pitean aurkitu naiz euskaraz kin diffikultate syntaktikoak zeintzu belzten edo lausotzen duten lextuak dioena: mezua.

Beste arrotz hizkuntzotan (ingles, frantzes edo greko), izanik ere nire nivela eta praxia askoz apalagoa ezi dudana euskaraz, textuak berak -syntaxiak berak- eroaten zaitu askotan "eskutik" ulertzera mezua, textua.

Nork argudiatzen ahal luke ze nire problema hau dela soilik neurea personala? Erramun kin bere problema, "problematxuak".

Patras, Grezia.

Iduri du gorroto deklaratua

2010-12-04T10:39:00.002+01:00

Euskarazko mundu relevatean ba dirudi dagozela maniak kontra normaltasun evidenteenak. Horietarik bat da, nola esan, bai zergatik ez, mania kontra erabili euskaraz normalki v letrea an hitz arrotzak (etorkiz kanpoko hizkuntza batetik datozen hitzak).

Guziz normal izan behar luke, eta zergatik ez, erabiltzea delako v letra hori an edozein hitz zeinak dakarren letra hori.

Nabarmengarri jarriko ditut hitz guti batzuk idazten ohi direnak kin b letrea noiz hitzok diren eskribitzen factualki kin v.

vinilo

vaselina

evidente

verismo

vikingo

...

Ikus kuriositatez zer dakarren buruz vaselina hitza hak Online Etymology Dictionary-k

[Vaseline

1872, trademark for an ointment made from petroleum and marketed by Chesebrough Manufacturing Co., coined from Ger. Wasser "water" + Gk. elaion "oil" + scientific-sounded ending -ine. Robert A. Chesebrough was of the opinion that petroleum was a product of the underground decomposition of water.]

Zein da arrazoia baldin badago ez idazteko hitz horiek eta beste mordokada handi bat v letraz. Entzuna nuen ezen akademiko Xabier Kintana zela horren aldeko aintzindari, bada ba luke zeozer esateko eta argitzeko buruz gai hori eta buruz Akademiak dituen asmoak gai hortaz.

Gu euskaldunok ez gara bizi stratozphera kulturalean. Zor zaigu explikatione minimun bat.

Bila klaritate yago akzesible bat

2010-11-29T10:46:00.002+01:00

Xabier Amurizak an bere azken liburu "Euskara Batuaren Bigarren Jaiotza" esaten digu konsideratzen dela bera nor baino ez-gehiago eta ere nor baino ez-gutiago. Honelaxe du agertzen hori bere appreziatione hori (liburuaren hasieran, or 12) idazten duela bere buruaz

"Ez naiz idazle soil bat baino gehiago, baina ezta hizkuntzaren eta bere espresioaren eragilerik direktoenak direnen kolektiboko nornahi baino gutxiago ere; ..."

nik erraz ulertu dut zein baino ez-gehiago konsideratzen den Xabier Amuriza baina tamalez kostatu zait niri ulertzea zeintzuk baino Xabier ez den konsideratzen ez-gutiago, izanik gainera bigarren komparatione hau trinkoagoa kulturualki eta opinione importanteagoa' jakiteko bere aburua buruz mundua na euskalzale relevanteak plano personalean edo entitatikoan.

Nik neure aldetik, agertzeko appreziatione berbera, bila klaritate gehiago' amorez irakurlea, nuke redaktatzen hori ideia hori kin beste aukera syntaktiko hau

"Ez naiz idazle soil bat baino gehiago, baina ezta ere gutiago ezi ..."

Interesantea da beti izatea textua akzesiblea eta ere aski digeriblea.

Ote da redundantzia edo pleonasmoa?

2010-11-17T17:36:00.002+01:00

Redundantzia -hitz latinoa- da zerbait esatea behin baino gehiagotan eta pleonasmoa -hitz grekoa- da antzekoa redundantziarena baina apur bat differente, ezen da erabiltzea beharrezko ez diren berbak nola an elur zuria, ur bustia, ikusi neure begiekin zeren ba dakigu esan gabe ere elurra dela zuria, ura berez dela bustia, dugula ikusten kin geure begiak. Baina batzutan erabili egiten dira bai redundantziak nola ere pleonasmoak. Batzutan gerta litezke baita beharrezko edo behintzat lagungarri.

Hemen irakurtzen dugularik titulu peko sarreran ondokoa,
(titulua izanik "Martin [Batasuneko militantea] baldintzapean aske izango da epaitegiaren deliberoaren zain") holan hasten delarik sarrerea kin lehenengo phrase hau

Aurore Martin baldintzapean aske utzi zuten atzo arratsean, Paueko epaitegiak euroaginduaren gaineko erabakia hartu arte.

Erabitzen bagenu redundantzia edo pleonasmo bat tzat "... arte" struktura temporal hori izanten ahal litzateke hori rekursoa, rekurso pleonasmiko hori' komenigarri, holan

Aurore Martin baldintzapean aske utzi zuten atzo arratsean, harik Paueko epaitegiak euroaginduaren gaineko erabakia hartu arte.

Pleonasmo gabe behar da itxaron sobera harik heldu "... arte" hori raino. Noiz tartekatzen dena den labur edo ez sobera luze beharbada ez da hain beharrezko eta lagungarri argitzeko irakurketea. Esaterako hemen

Aurore Martin baldintzapean aske utzi zuten atzo arratsean, erabakia hartu arte.

edo kin preonasmo redundantea

Aurore Martin baldintzapean aske utzi zuten atzo arratsean, erabakia harik hartu arte.

Berba batean, akaso, komeni da erabiltzea rekurso hori -harik ... arte- sarriago ezi ikusi ohi duguna.

-harik ..................................... arte-

Izan redundantzia edo pleonasmoa, lagungarri da ezta?

Ahal duenak irakur dezala, kapaz bada

2010-11-16T20:09:00.003+01:00

Desegoki redaktatzearen exemplu anthologikoko listan sar daitekeen textua da hau. Nahi balitz kommentatu ahal da zeozer baino gehiago baina hain da asko kommentatu ahal dena textuaren parte differentetan ze momentuz ez dut ezer kommentatuko zeren ez dakit zein puntutatik hasi.

Editoriala

Instituzioen zorroztasuna, ahulekin

Arabako Batzar Nagusietan EAJk, PSEk eta PPk bat egin zuten gainerako taldeek -ezker abertzalea, EA, EB eta Aralar- bultzatu zuten ekimena atzera botatzeko. Ekimen horrek herrialdeko gizarte laguntzak bermatzea zuen helburu, hartarako behar diren neurri fiskalak hartuz, errenta handien eta dirutza handia dutenen zergak handituz, alegia. Aldaketa horren kontra agertu ziren hiru alderdien jarrerak aberastasuna gaizki banatuta dagoen gizarte batean egoera ekonomikoa txarra denean -askorentzat larria-, banaketa hori are bidegabeagoa egiten du, eta alderdi horiek noren interesen alde egiten duten ezin ageriago utzi. Arabako Aldundiak gehien daukatenei gehiago eskatzeari uko egiten zion aldi berean, Lakuako Enplegu sailburuak enplegu edo prestakuntza eskaintza bati uko egiten dioten langabeak zigortzeko aukera iragarri zuen. Hartara, Lakuako Gobernuak gutxien dutenekin erakusten du gehien dutenekin erakusten ez duen zorroztasuna.

Atzo bertan ere jakinarazi zutenez, Ibex osatzen duten enpresek aurtengo urtarrilaren eta irailaren artean joan den urteko hilabete horietan baino %21 gehiago irabazi dute. Egoera txarra omen da denentzat, baina bakan batzuk ez dira «denak», antza. Bakan horiek langileen eskubideak murrizten dituzten lan erreformak eta neurriak eskatzen dituzte, eta erreforma horiek eskasak iruditzen zaizkie beti. Zenbait enpresa espainiarrek etekin onak lortu dituzte langabezia tasak gorantz jarraitzen duen bitartean; espero izan liteke orain enpresaburu horiek langileen baldintzak hobetzea. Baina ez, zaila dirudi halakorik gertatzea. Aitzitik, SEA Arabako Enpresariek, Arabako Aldundiak tratu bikaina eskaintzen dien horiek, atzo eskatu zieten sindikatu eta langileei lan hitzarmenetan KPIren igoera ez kontuan hartzeko.

Ez da harrigarria, enpresaburuen helburua kosturik txikienean ahalik etekin handiena lortzea dela kontuan izanda. Larria da, ordea, hartarako, gobernuak eta instituzioak oro har beren zerbitzuko izatea.

Behar da reirakurri eta ralentizatu lar sobera

2010-11-12T16:33:00.004+01:00

Irakurri dut sarrerea zetorrena titulu honen pean

(titulua bera ere ez da ona informativoki nire ustez baina kommentarioa doa zuzendua ki sarrerea zeina iruditzen zait txarragoa, informativoki baita)

Konfiantza eraikitzen hasteko eskatu die Brian Currinek alderdiei

bada, sarrera delako hori da hauxe

Bruselako adierazpenaren eta Gernikako Hitzarmenaren izenpetzaileei ETAk noiz erantzungo zain dago abokatu hegoafrikarra

Egia diot ze mezu hori da interesantea baina ulertzea mezua -irakurtzea, jakitea zer duen ipintzen- kontatu zait behar izan dudala hortako lehenengo reirakurri eta gero bigarrenez' ralentizatu irakurketea -esateko egia argiro stop egin eta geratu- tentuz aztertu, analyzatu.

Ez al da zaila, edozeinentzat? Persona normal batentzat? Euskaldunontzat?

[Nik emango nuke neure aukera alternativoa edo alternativoak, inork eskatu baleza.]

Txillardegik jada idatzia 1958an regogoratu

2010-11-10T23:04:00.006+01:00

Hak Jose Luis Alvarez Enparantza, Txillardegi, hak idatzia aspaldi dakargu hona asmoarekin refreskatzeko gure memoria. Hara, jada 1952an idatzia.

"Bide ortatik garbizaleak ekarri diguten kaltea ezin neur diteke. Zeren bizi diran sorkari guziak jan egiten duten, eta izkuntzak ere berdin. Euskerari itz arrotzak artzen debekatzea, beraz, euskerari elikatzen debekatzea da; ots, goseak illeraztea. Alimaleak jatea normala duten bezelaxe, itz arrotzak euskeraratzea ere normala dugu: bizi diran izkuntza guziak egiten dute, eta euskerak ere orixe egin bear du, lasai, batere bildurrik eta lotsarik gabe; eta izkuntzaren sustraira begiratuz, eta ez azalari".

Gernikan ba da monumentu bat eskainia ki (II)

2010-11-07T12:09:00.006+01:00

Esaten genuen aurreko spotean ze an Gernikako monumentua eskainia ki Steer korresponsal britanikoa, textua zela hau

-George L. Steer-
(22-XI-1909 / 25-XII-1944)

Gerrako korrespontsal britaniarra, Gernikako bonbardaketaren gaineko berriak munduan zehar hedatu zituena. Londreseko The Times-en eta The New York Times-en argitaratu zioten historia-kronika 1937ko apirilaren 28an, asteazkena, eta albiste hura erabakigarri gertatu zen P. Picassok Guernica lan ospetsua margo zezan. Gernikako Arbola izeneko liburua, gaur egun ere, gerra zibilak Euskadin izaniko eraginaren gaineko lan garikiderik onentzat hartzen da.

baina nik textu hau ikusten dut ze dagoela hobetu beharra amorez irakurlea, euskal irakurlea. Esaterako holan edo honelatsu, eginik betiere kambiorik ahalik gutien.

-George L. Steer-
(22-XI-1909 / 25-XII-1944)

Gerrako korresponsal britanikoa, hedatu zituena munduan zehar Gernikako bonbardeoaren gaineko berriak. Londreseko The Times-en eta The New York Times-en argitaratu zioten historia-kronika 1937ko apirilaren 28an, asteazkena, eta albiste hura gertatu zen erabakigarri P. Picassok pinta zezan Guernica lan ospetsua. Gernikako Arbola izeneko liburua, gaur egun ere, hartzen da lan garaikiderik onenentzat gerra zibilak Euskadin izaniko eraginaren gainean.

edo

Gerrako korresponsal britanikoa, hedatu zituena munduan zehar Gernikako bonbardeoaren gaineko berriak. Londreseko The Times-en eta The New York Times-en argitaratu zioten historia-kronika 1937ko apirilaren 28an, asteazkena, eta albiste hura gertatu zen erabakigarri P. Picassok pinta zezan Guernica lan ospetsua. Gernikako Arbola izeneko liburua, gaur egun ere, hartzen da lan garaikiderik onenentzat gain gerra zibilak Euskadin izaniko eragina.

Ez al da irakurlearentzat textu alternativoa yago soseguz irakurtzekoa?

Gernikan ba da monumentu bat eskainia ki

2010-11-06T16:29:00.005+01:00

Gernikan ba da monumentu bat eskainia ki

-George L. Steer-
(22-XI-1909 / 25-XII-1944)

(ahalegin du naiz kopiatzen hemen photoa, baina ez dakit lortu dudan ze da lehenbizikoz egiten dudala hori blogean. Ea suerterik dagoen.)

monumentua eskainirik ki George L. Steer, zeren izan bait zen korresponsala idatzi zuena buruz Gernikako Bombardeoa eta bere informationearen eraginez pintatu bait zuen Pablo Picassok bere kuadro famatu titulatua Guernica. Textua dago emana trilingueki, euskaraz, gaztelaniaz eta inglesez. Baina kasualitatea zeren ez bait dago faltarik, falta orthographikoarik, ez gaztelaniaz eta ezta inglesez baina bai temalez euskaraz. Zenbaitek pensatzen ahal du ze horrek ez du importantziarik zeren falta duen bakarra da soil n bat, berba batean n letrea soil bat. Baina kasualitatez zeren beste bi hizkuntzotan ez du faltarik. Egongo al litzateke monumentu hori hor baldin izan balu faltarik edo gaztenaliaz edo inglesez? Hara hemen textu euskarazko hori zeinek falta duen n letra bat.

Gerrako korrespontsal britaniarra, Gernikako bonbardaketaren gaineko berriak munduan zehar hedatu zituena. Londreseko The Times-en eta The New York Times-en argitaratu zioten historia-kronika 1937ko apirilaren 28an, asteazkena, eta albiste hura erabakigarri gertatu zen P. Picassok Guernica lan ospetsua margo zezan. Gernikako Arbola izeneko liburua, gaur egun ere, gerra zibilak Euskadi izaniko eraginaren gaineko lan garikiderik onentzat hartzen da.

Topatu ahal izan duzu, irakurle, fatea? Hara hemen:

Gerrako korrespontsal britaniarra, Gernikako bonbardaketaren gaineko berriak munduan zehar hedatu zituena. Londreseko The Times-en eta The New York Times-en argitaratu zioten historia-kronika 1937ko apirilaren 28an, asteazkena, eta albiste hura erabakigarri gertatu zen P. Picassok Guernica lan ospetsua margo zezan. Gernikako Arbola izeneko liburua, gaur egun ere, gerra zibilak Euskadi izaniko eraginaren gaineko lan garikiderik onentzat hartzen da.

Zer falta du hor

Euskadi

horrek? N letrea ezta?, izan daiten

Euskadin,

bai ezta? Beharbada askorentzat horrek ez duke horrenbesteko importantziarik baina seguru nago ze faltea balitz edo an gaztelania edo an inglesa luketela konponduko. Ez al da lotsagarri tzat euskal kulturea? Soil da onhartzea -hori lortzea da arras erraza- eta nahi izatea konpontzea hutsa -hori da askoz zailagoa- baina duen zailtasun bakarrak da nahi izatea konpondu eta izatea dirua konponketa hortarako. Dirua ba dugu franko baina eskasago gabiltza tik vorondate zindoa tzat euskal kultura.

Solozioa da, nahi balitz, total erraza.

Nork somatuko luke ezer rarorik?

2010-11-02T22:24:00.004+01:00

Buruz pelotako laur t´erdiko txapelketea irakurriko bagendu ondoko titularra uste dut ze guziok, euskaldun irakurle guziok hartuko genduke normaltzat eta ez gendukeela somatuko ezar rarorik mezu hontan

Berasaluzek lortu zuen bidezidorretik tontorrera iristea

eta ezta ere publikatu izan balitz beste struktura syntaktiko hontan, geratzen dela mezuan nabarmenago -argiago- iriste hori zelakoa den, nondik norainokoa

Berasaluzek lortu zuen iristea bidezidorretik tontorrera

Aitzitik beste hirugarren aukera hau zeina agertua bait da prensan kausitzen da, behintzat niretzat, poxi bat baino bihurriagoa ulertzeko. Nire ustez, gainera, da ezin ulertuzkoa baldin ez badu irakurleak frenatzen eta reirakurtzen expressuki bilatuz dagokeen esannahia an titularra. Hauxe da ba hori titularra.

Berasaluzek bidezidorretik tontorrera iristea lortu zuen

Batzuk esan ohi dute ze hobe dela izenean euskara batua -izanik hori ez egia baizik txarto ulertu bat- ipintea verbua azkenean behintzat baldin tarteko objektua ez bada lar luzea. Loturik horri argumentuari ikusten dugu ze phrase osoko letrak direla 51 eta tarteko objektuak dituela 30. Gero erabilirik kalkuladorea ateratzen zaigu dela objektua % ia 60. Ez al da ba objektua luze eta ere lar luze sartu behar duguna artean subjektua eta verbua? Nire ustez % 60 ba da zeozer luze (behean dagoena kolore beltzez artean kolore gorria). Ez ala Gara egunkariko euskararen arduradunok? Beltza da % 60. Non dago limitea? Eta ulergarritasuna?

Berasaluzek bidezidorretik tontorrera iristea lortu zuen

Mundial bertsolaria

2010-11-01T21:31:00.002+01:00

Ezkio aldean ba zen bertsolari bat Mundial deitzen zutena, bizi zena lan eginez morroi baserrietan. Izatez zen usurbiltarra edo behintzat inguru hortakoa, entzun dudanez.

Haren bertsotarik bat hauxe da, beharbada bertso sorta baten bertso bat da. Inork gehiago baleki sala beza. Hare bertsoa:

Rekete eta falange

eta soldaduak

religioaren aldeko

gizon ondraduak

irabazi dituzte

haundien graduak

pozez dantzan a(r)i dira

zeruko aingeruak

Nor zen delako Mundial hori? Nork daki zeozer?

Berriro ere, buruz lehenago esandakoa

2010-10-30T13:46:00.002+02:00

Irakurtzen dugu

Ordu aldaketak gizakiaren portaeran eta behar fisiologikoetan eragina du

baina guk euskal irakurleok nahiago genuke ikusi hori textua beste modu errazago hontan

Ordu aldaketak eragina du gizakiaren portaeran eta behar fisiologikoetan

Baita bigarren titular hau

ETBko Langile Batzordeak zuzendaritzak hartutako neurriak bertan behera uzteko eskatu du

holaxe irakurtzen bagendu litzateke hobea informativoki

ETBko Langile Batzordeak eskatu du bertan behera uzteko zuzendaritzak hartutako neurriak

Gaur ere poztu

2010-10-28T18:38:00.002+02:00

Poztu naiz ze irakurri ahal izan dut hau titularra (SVO strukturea)

Auzitegi medikuek diote zauriak bat datozela atxilotuen testigantzekin

zeren askotan irakurtzen da beste beheragoko moduan. Nola esan ohi den sarri esaldi laburretan h. n.

"Politikoek egia diote"

edo

"Politikoek gezurra diote"

(SOV strukturea)

Auzitegi medikuek zauriak bat datozela atxilotuen testigantzekin diote

Beraz, uste dut ze, ba goazela hobetuz syntaxian eta irabaziz qualitate informativoan. Eginik eta erabilirik gero eta gutiago honako mezu trakets eta despistagarriak, nola goiko bigarrena.

Baina ikusten dira oraino mezu trakets eta despistagarriak nola hau (SOV strukturea)

Mondragon Unibertsitateak Enpresa Zientzien Casmpus berria estreinatu du Oñatin

noiz ez dagoen dudarik, behintzat honako titular askitxo luzean, litzatekeela informativoago mezua erabilirik beste aukera syntatiko hau (SVO strukturea)

Mondragon Unibertsitateak estreinatu du Enpresa Zientzien Casmpus berria Oñatin

Ba goaz bai hobetuz baina lar astiro ezta?

Komplikatuxe ulertzeko

2010-10-25T13:40:00.004+02:00

Niri egin zait ulertzeko komplikatu hau titularra

Gernikako gazta enkanteak preziorik gabeko ehunka irribarre sortzeko gaitasuna du

edo kin koloreak nabarmenduz subjektua eta verbua honelaxe

Gernikako gazta enkanteak preziorik gabeko ehunka irribarre sortzeko gaitasuna du

Nabarmena eta kasik lar nabarmena da phrase honen atzerakargea ezen ipintzea verbua lar urrun azkenean ganik subjektua.

Komplikatu egin zait niri zeren ikusirik segituan (... enkanteak preziorik gabeko ...), pensatu dut ze zela prezioa hon enkantea ezen prezio hori zela enkantearena, baina aitzitik prezioa zen ehunka irribarreena, preziorik ez duten ehunka irribarreena.

Bada, ikusten ditut possibilitate hauek hobetzeko textu hori, hauexek

Gernikako gazta enkanteak gaitasuna du preziorik gabeko ehunka irribarre sortzeko

edo

Gernikako gazta enkanteak gaitasuna du sortzeko preziorik gabeko ehunka irribarre

edo

Gernikako gazta enkanteak gaitasuna du sortzeko ehunka irribarre preziorik gabeko(ak)

Ez al da ulertzen fiteago aukera alternativo hauetan ezi originalean, prensan agertua?

... ez dute ............ eten

2010-10-24T10:59:00.002+02:00

Lehen ere mintzatu naiz askotan, sarri baina antza ez lar sarri buruz orain egin behar dudana. Buruz apurtzea edo epaitzea verbua, verbu periphrastikoa. Esaterako irakurri ahal da honakoa (ari dela buruz Frantziako greva azken astekoa)

Horniketa oztopatzeak eta bideak ixteak ez dute grebalarien eta gizartearen arteko lotura eten

Baldin apurtzen, epaitzen edo eteten ez bagendu verbua eta ondorioz ere konzeptua' geratzen litzateke honelaxe, askoz argiago

Horniketa oztopatzeak eta bideak ixteak ez dute eten grebalarien eta gizartearen arteko lotura

gainera aukera honek ematen luke aukerea mezua -edo zehatzago: informatioa- hobetzeko haintzat harturik irakurlea esaterako holan

Horniketa oztopatzeak eta bideak ixteak ez dute eten loturea grebalarien eta gizartearen artekoa

edo ere

Horniketa oztopatzeak eta bideak ixteak ez dute eten loturea artean grebalariak eta gizartea

Baina hori' esan nahi dudana da -prinzipalki- ze hobe da ez etenik egitea an

ez dute eten

eta ez ipini konzeptua distante, lar distante honelaxe

ez dute ................ eten

Struktura kommunikativo elkarren symmetrikoak

2010-10-15T13:50:00.003+02:00

Gaur ere poztu naiz ze ikusi dut izkiriaturik hauxe

Nafarroako Gobernuak dio bete duela ETB herrialdean ikusteko akordioa

ikusi beharrean zoritxarrez beste hauxe zein ikusi ohi dugu -nire irudiko- lar sarri

Nafarroako Gobernuak dio ETB herrialdean ikusteko akordioa bete duela

Nolanahi ere nik neuk nahiago nuke -eta uste dut edozein irakurlek ere- beste aukera hobe hau

Nafarroako Gobernuak dio bete duela akordioa ETB herrialdean ikusteko

edo

Nafarroako Gobernuak dio bete duela akordioa ikusteko ETB herrialdean

Ostera bestetik, nola bait dut nik spot hau titulatzen "Struktura kommunikativo elkarren symmetrikoak" ikusi ahal dira bi struktura syntaktiko symmetrikoak baldin kompartzen badugu titulua eta bere peko sarrerea -ikus nahi bada, linkean-.

Bada kompartuz batetik hauxe (titulu artikuluarena)

Nafarroako Gobernuak dio bete duela ETB herrialdean ikusteko akordioa

eta bestetik hauxe (tituluaren peko sarrerea) (ulertzen aski zaila)

Eusko Jaurlaritzak ez duela ETB LTD bidez jasotzeko dirua eman azpimarratu du Alberto Catalanek

ikusten dugu direla elkarren symmetrikoak. Zeren bigarren struktura hau baldin ipintzen badugu nola lehenbizikoa da geratzen holaxe, geretzen dela askoz ulergarriago

Alberto Catalanek azpimarratzen du ez duela Eusko Jaurlaritzak eman ETB LTD bidez jasotzeko dirua

edo

Alberto Catalanek azpimarratzen du ez duela Eusko Jaurlaritzak eman dirua ETB LTD bidez jasotzeko

edo ere oraindio

Alberto Catalanek azpimarratzen du ez duela Eusko Jaurlaritzak eman dirua jasotzeko ETB LTD bidez

Amaitzeko, ba, esan ze forma bat -struktura syntaktiko bat- da hobea ezi bestea, informativoki. Izan gabe monotono behar du edo behar luke izan struktura batek preferentea respektuz bestea edo besteak. Baina, seguru nago ze, ohargabe edo ohartuki ikusi duela egileak ere hori (hak E. Elizondo, Iruñea).

referentziak

Buruz ordenatu hitz-ordena

Dezagun ikus visualki, edo nola ordenatu puzzlea syntaktikoki

Dezagun kompara syntaktikoki

Gutiago arrotz delakoan?

Aukerarik txarrena aukeratu nahi

Balantzaka, laprastadaka: positivorantz, negativorantz

Razionalkiago informatu, berba batean razionalki

Nabarmenki total desegoki

Behar da informatu hobeki

Nazioarteko komunitateari segitzeko eskatu dio ezker abertzaleak Espainiari

Daigun gogoetatu, baina informativoki

Lehenengo importantea, importanteena

Jaurlaritzak asmoa du gizonen artean kutsatutako GIB kasuak gutxitzeko

Jaurlaritzak asmoa du gutxitzeko ..............

Jaurlaritzak asmoa du gutitzeko gizonen artean kutsatutako GIB kasuak

Symmetrikoak syntaktikoki (SVO, OVS)

Urkulluk dio herritarren esku egongo dela estatus politiko berria lortzea

Poliziak «legez kanpoko» kaleratzeak egin dituela dio Bilboko Okupazio Bulegoak

Berbaz bat, izkirioz (derrigorrez?) differente

Nola bestela?

Komparatu, observatu, konkluitu

Ezin? edo nahi ez? hautsi kin atavismo galgarria, SOV

Eman ahal banu aholkurik

Hau bai aukerarik onena, SVO

Laburrenetik luzeagora

Deklarazio / Ebazpen / Adierazpen

Itzuri nahi ki SVO

Gure "zeren" koitadu stigmatizatua

Atzerakargak eragiten du laprast

Batetik quantitativoki eta bestetik qualitativoki

Honatx SVO

Nik entzuna zuk irakurri

Txukun eta itxuraz

Lapurtutako haurren auziak ikertzea merezi du

Lausoki eta durduzatuki informatu

CAF Zeelanda Berriko merkatura sartu da, 300 milioi euroko kontratu batekin

CAF sartu da Zeelanda Berriko merkatura, 300 milioi euroko kontratu batekin

Iguzkia Orienten ganik musde Tartas zuberotarra

Syntaxia hon musde Tartas zuberotarra

Phrase subordinatuak kin anaphorikoak

Europako Auzitegira joko du DNA laginak emateari uko egin zion Aizager laborariak

Europako Auzitegira joko du Aizager laborariak

Europako Auzitegira joko du DNA laginak emateari uko egin zion Aizager laborariak

Europako Auzitegira joko du Aizager laborariak

Europako Auzitegira joko du Aizager laborariak zeinek DNA laginak emateari uko egin zion

Europako Auzitegira joko du Aizager laborariak zeinek uko egin zion DNA laginak emateari

Europako Auzitegira joko du Aizager laborariak zeinek uko egin zion emateari DNA laginak

OVS edo nahia eta ezina

Soldatak kontrolatzea ezinbestekoa dela diote Gipuzkoako ostalariek

Basusarrin laborantza lurrak eraikigarrien prezioan saldu direla salatu du ELBk

Gipuzkoako ostalariek diote soldatak kontrolatzea ezinbestekoa dela

edo

Gipuzkoako ostalariek diote ezinbestekoa dela soldatak kontrolatzea

ELBk salatu du Basusarrin laborantza lurrak eraikigarrien prezioan saldu direla

edo

ELBk salatu du ze Basusarrin laborantza lurrak saldu direla eraikigarrien prezioan

Hiru possibilitate komparatzeko an ranking informativoa

"zatio" prepositione kausala

Israelek Egipton duen enbaxadoreak herrialdea utzi du bart gaueko erasoengatik

Israelek Egipton duen enbaxadoreak herrialdea utzi du zatio bart gaueko erasoak

Zein dateke errazago eta naturalago?

Komparationea inter bi hizkuntza buruz qualitate informativoa

Zelan ez dira ohartzen, konturatzen?

Exponente bikaina hon phrase komparativoak

Tituluan berean oztopo, behaztopo

Batetik less complex eta bestetik more accessible

Hemen, nahiago gutiago txarra (OVS)

Erradiazio tasa altuak ura garbitzeko sistema geldiarazi du Fukushiman

Ura garbitzeko sistema geldiarazi du Fukushiman erradiazio tasa altuak

Radiazio tasa altuak geldiarazi du Fukushiman ura garbitzeko systemea

Bai, hola edo holatsu bai

Irigoien prest dago harri zaharrei ere aurre egiteko

Irigoien harri zaharrei ere aurre egiteko prest dago

Harri zaharrei ere aurre egiteko prest dago Irigoien

Irigoien prest dago harri zaharrei ere aurre egiteko

Irigoien prest dago aurre egiteko harri zaharrei ere

Elkarren ondoan eta elkarren indargarri

IKTetan gehiago erabiltzen du jendeak euskara kalean baino

Jendeak gehiago erabiltzen du euskara IKTetan ezi kalean